Yurt dışında yapılan petrol ve doğal gaz arama faaliyetinin Kurumlar Vergisi yönünden değerlendirilmesi. Belge No: 38418978-125-228696 Tarih: 2025-04-25T00:00:00 Kanun: 5520 - KURUMLAR VERGİSİ KANUNU | T.C. **** GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞI **** Ankara Defterdarlığı **** Gelir Kanunları Gelir Vergileri Grup M udurluğu | ---|---|--- ** ** | ---|--- Sayı | : | E-38418978-125-…. | 25.04.2025 Konu | : | Yurt dışında yapılan petrol ve doğal gaz arama faaliyetinin Kurumlar Vergisi yonunden değerlendirilmesi. | | | | | İlgi | : | | …. --- İlgide kayıtlı ozelge talep formunuzda; \- Şirketiniz tarafından maden ve enerji (petrol, doğalgaz vs.) projelerine yonelik muhendislik ve danışmanlık hizmetleri verildiği, \- … sınırlarında yer alan sahadaki petrol ve doğalgaz arama faaliyetleri projesi kapsamında, iş sahibi ulke mukimi …. Limited unvanlı şirket ile yapılan sismik ve jeolojik araştırma, yer çekimi ve manyetik veri toplama, işleme ve yorumlama faaliyetlerini içeren sozleşme imzalandığı ve ilgili ulkede faaliyete başlandığı belirtilmiş olup bu faaliyet kapsamındaki kazancın, \- 6491 sayılı Kanuna gore, petrol arama ve uretme faaliyetlerindeki kurumlar vergisi istisnasına tabi olup olmadığı, \- Kurumlar Vergisi Kanununa gore, yurt dışında verilen inşaat, onarım ve teknik hizmetler kapsamındaki istisnadan yararlanıp yararlanamayacağı, \- Kurumlar Vergisi Kanununa gore, yurt dışına verilen muhendislik hizmetlerindeki indirim kapsamında değerlendirilip değerlendirilemeyeceği hususlarında Başkanlığımız goruşu sorulmuştur. I. Çifte Vergilemeyi Önleme Anlaşması Yonunden 01/01/1989 tarihinden itibaren uygulanmakta olan "Turkiye Cumhuriyeti ile Pakistan İslam Cumhuriyeti Arasında Gelir Üzerinden Alınan Vergilerde Çifte Vergilendirmeyi Önleme ve Vergi Kaçakçılığına Engel Olma Anlaşması"nın (Anlaşma) "Serbest Meslek Faaliyetleri" başlıklı 14 uncu maddesinin 2 nci fıkrasında; "2. Bir Akit Devlet teşebb usunun serbest meslek faaliyetleri veya benzer nitelikteki diğer faaliyetler dolayısıyla elde ettiği gelir, yalnız bu Devlette vergilendirilebilecektir. Bununla beraber, eğer bu faaliyetler diğer Devlette icra edilirse ve eğer: a) Teşebb us, bu faaliyetleri icra etmek uzere bu diğer Devlette bir işyerine sahip olursa veya b) Faaliyetlerin icra edildiği s ure veya sureler, bir mali yılda toplam 183 gunu aşarsa, _ soz konusu gelir, aynı zamanda bu diğer Akit Devlette de vergilendirilebilir._ B oyle bir durumda olayına gore, ya yalnızca soz konusu işyerine atfedilebilen gelir, ya da yalnızca bu diğer Devlette icra edilen faaliyetlere atfedilebilen gelir, bu diğer Devlette vergilendirilebilir. 3.a) Bu Maddenin 1 inci 2 nci fıkra h ukumlerine bakılmaksızın, bir Turkiye mukiminin serbest meslek faaliyetleri veya teknik hizmetler de dahil, bağımsız nitelikdeki diğer faaliyetler dolayısıyla Pakistan'da elde ettiği gelir, Pakistan vergi kanunlarına gore Pakistan'da vergilendirilebilir; ancak bu şekilde alınacak vergi gayrisafi hasılatın % 10 unu aşmayacaktır." hukumleri yer almaktadır. Bu kapsamda, şirketiniz tarafından …. gerçekleştirilen sismik ve jeolojik araştırma, yer çekimi ve manyetik veri toplama, işleme ve yorumlama faaliyetleri için yapılan odemelerin Anlaşmanın "Serbest Meslek Faaliyetleri" başlıklı 14 uncu maddesi kapsamında değerlendirilmesi gerekmektedir. Soz konusu faaliyetlerin şirketiniz tarafından Pakistan'daki işyeriniz aracılığıyla icra edilmesi veya soz konusu faaliyetlerin Pakistan'da icra edildiği sure veya surelerin, bir mali yılda toplam 183 gunu aşması durumunda, bu faaliyetlerden elde edilen gelirler Pakistan'da da vergilendirilebilecektir. Bahsi geçen koşulların sağlanmadığı durumlarda ise bu faaliyetlerden elde edilen gelirler yalnızca Turkiye'de vergilendirilebilecektir. Şirketinizin …. bir işyerinin bulunup bulunmadığı Anlaşmanın "İşyeri" başlıklı 5 inci maddesine gore belirlenecektir. Soz konusu maddenin 1 inci fıkrasında işyeri tanımı yapılmıştır. Bu tanıma gore işyeri, bir teşebbusun işinin tamamen veya kısmen yurutulduğu işe ilişkin sabit bir yer anlamına gelmektedir. Bu çerçevede, şirketinizce … mukimi firmayla yapılan sozleşmeye gore yurutulecek soz konusu faaliyetler bu sozleşmede belirtilen sure içerisinde … mukimi firmanın …. iş sahasında icra edileceğinden, Anlaşmanın 5 inci maddesinin 1 inci fıkrası kapsamında, şirketinizin …. işyerinin bulunduğunun kabul edilmesi gerekmektedir. II. Kurumlar Vergisi Kanunu Y onunden 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanununun 5 inci maddesinin birinci fıkrasının (h) bendinde, yurt dışında yapılan inşaat, onarım, montaj işleri ile teknik hizmetlerden sağlanarak Turkiye'de genel sonuç hesaplarına intikal ettirilen kazançların kurumlar vergisinden istisna olduğu hukmune yer verilmiştir. Aynı Kanunun "Diğer indirimler" başlıklı 10 uncu maddesinin birinci fıkrasının (ğ) bendinde; Turkiye'de yerleşmiş olmayan kişilerle, işyeri, kanuni ve iş merkezi yurt dışında bulunanlara Turkiye'de verilen ve munhasıran yurt dışında yararlanılan mimarlık, muhendislik, tasarım, yazılım, tıbbi raporlama, muhasebe kaydı tutma, çağrı merkezi ve veri saklama hizmeti alanlarında faaliyette bulunan hizmet işletmeleri ile ilgili bakanlığın izni ve denetimine tabi olarak eğitim ve sağlık alanında faaliyet gosteren ve Turkiye'de yerleşmiş olmayan kişilere hizmet veren işletmelerin munhasıran bu faaliyetlerinden elde ettikleri kazancın, elde edildiği hesap donemine ilişkin kurumlar vergisi beyannamesinin verilmesi gereken tarihe kadar tamamının Turkiye'ye transfer edilmesi şartıyla %80'inin kurumlar vergisi beyannamesi uzerinde ayrıca gosterilmek şartıyla kurumlar vergisi matrahının tespitinde indirim unsuru olarak dikkate alınabileceği; indirimden yararlanılabilmesi için fatura veya benzeri belgenin yurt dışındaki muşteri adına duzenlenmesi gerektiği hukme bağlanmıştır. Öte yandan, 6491 sayılı Turk Petrol Kanununun; \- 1 nci maddesinde, "(1) Bu Kanunun amacı, T urkiye Cumhuriyeti petrol kaynaklarının milli menfaatlere uygun olarak hızlı, surekli ve etkili bir şekilde aranmasını, geliştirilmesini ve uretilmesini sağlamaktır. (2) Bu Kanun; T urkiye'de petrol arama ve uretim faaliyetlerinin duzenlenmesi, yonlendirilmesi, teşvik edilmesi, denetlenmesi, arama ve uretim için gerekli bilgilerin ve verilerin toplanması, değerlendirilmesi ve kullanıma sunulmasına ilişkin usul ve esasları kapsar." \- 12 nci maddesinde, "(1) Petrol hakkı sahiplerinin, safi kazan çları uzerinden odemekle yukumlu bulundukları vergiler ve hissedarları adına yapmaları gereken gelir vergileri kesintisi toplamı yuzde 55 oranını geçemez. ... (3) Bu Kanunda yazılı petrol işlemleri ile birlikte genel h ukumlere bağlı diğer faaliyetlerde bulunan petrol hakkı sahiplerinin petrol işlemlerine ait faaliyetleri, diğer faaliyetlerinden ayrı olarak muhasebe kayıtlarında izlenir ve vergilendirilir. Esas faaliyetleri bu Kanuna gore petrol işlemi olan iki veya daha fazla petrol hakkı sahibi, aralarında bir ortaklık oluşturmuş olsa bile ayrı ayrı vergiye tabi olurlar. ... (6) Bakanlık ça onaylanan arama giderleri, sondaj feri giderleri ve ulke ekonomisi yonunden verimli olmayan kuyuların açılma ve terk giderlerinin aktifleştirilmesi ihtiyaridir. Bu kapsamda petrol hakkı sahibi tarafından yapılan arama giderleri, sondaj feri giderleri ve uretim bakımından ekonomik olmayan kuyuların açılma ve terk giderleri dışındaki ekonomik değerin maliyeti ile bu ekonomik değerin elde edilmesi ve uzerindeki tesisatın kurulmasına ait masraflar petrol hakkı sahibinin tercihi doğrultusunda gider yazılarak veya aktifleştirilerek amortisman yolu ile itfa olunur. Sermaye hesabına alınarak aktifleştirilen bu giderler için uygulanacak amortisman oranları 213 sayılı Kanunun 316 ncı maddesi hukmune kıyasla her petrollu arazi için ayrı ayrı olmak uzere, rezerv durumu da dikkate alınarak Bakanlık ve Maliye Bakanlığınca muştereken tespit edilir. Ancak, petrollu arazinin, petrol uretiminden başka bir amaca tahsis edilmiş bulunan kısmının maliyet ve kıymeti ile petrol işleminin sona erdiği tarihte bu petrollu arazinin petrol hakkı sahibi bakımından haiz olduğu bakiye değer amortisman oranından indirilir." hukumleri yer almaktadır. Diğer taraftan, 1 seri no.lu Kurumlar Vergisi Genel Tebliğinin "5.9. Yurt dışında yapılan inşaat, onarım, montaj işleri ile teknik hizmetlerden sağlanan kazançlarda istisna" başlıklı bolumunde, "Kurumlar Vergisi Kanununun 5 inci maddesinin birinci fıkrasının (h) bendi ile yurt dışında yapılan inşaat, onarım, montaj işleri ile teknik hizmetlerden sağlanarak T urkiye'de genel sonuç hesaplarına aktarılan kazançlar, herhangi bir koşula bağlanmaksızın kurumlar vergisinden istisna edilmiştir. ... Benzer şekilde, anılan fıkranın (h) bendi ile de yurt dışında bulunan işyerleri veya daimi temsilcileri aracılığıyla yapılan ve yurt dışında vergilendirilen inşaat, onarım, montaj işleri ile teknik hizmetlerden sağlanan kazan çların (vergi yuku oranına bakılmaksızın), ayrıca yurt içinde de vergilendirilmesinin onune geçilmesi amacıyla bu kazançlar kurumlar vergisinden istisna edilmiştir. Teknik hizmetler esas itibariyle inşaat, onarım ve montaj işleriyle ilgili olarak y urutulen planlama, projelendirme, mimarlık ve muhendislik, etud, fizibilite, harita tasarım, metraj, keşif, idari ve teknik şartname ile ihale dosyası hazırlama, ihale değerlendirme, mesleki kontrolluk, inşaat kontrolluğu, tasarım kontrolluğu, işletmeye alma danışmanlığı, proje ve yatırım yonetimi ve benzeri hizmetleri kapsamaktadır. _Teknik hizmetlerden elde edilen kazan çların da anılan istisnadan yararlanabilmesi için bu işlerin yurt dışında bulunan işyerleri veya daimi temsilciler aracılığıyla yapılması; yurt dışında ayrıca bir işyeri veya daimi temsilci olmadan yapılan teknik hizmetlerin, hizmet ihracatı olarak değerlendirilmesi gerekmektedir. Ayrıca, _teknik hizmetlerin yurt dışındaki inşaat, onarım ve montaj işlerine bağlı olarak yapılma şartı bulunmamaktadır. _İnşaat, onarım ve montaj işlerinin yurt dışında ger çekleştirilmesi için bir işyeri bulunması gerekirken, bu işlere bağlı teknik hizmetlerin yurt dışında herhangi bir işyeri olmaksızın Turkiye'den gerçekleştirilebilmesi de mumkun olabilmektedir. Proje hazırlanması gibi teknik hizmetler, inşaat ve onarma işinin tamamlayıcı bir unsuru olmasına karşın; kurumların yurt dışında devam eden bir inşaat ve onarma işi olmadığı ya da ayrıca bir işyeri veya daimi temsilci bulundurulmadığı durumlarda, bu faaliyetin ihracat olarak değerlendirilmesi gerekmekte olup yurt dışındaki inşaat işine bağlı olarak Turkiye'de yapılan teknik hizmetlerden sağlanan kazançların bu istisnadan yararlandırılması mumkun bulunmamaktadır. Dolayısıyla, kurumların yurt dışında bir inşaat ve onarım işi varsa, buna bağlı teknik hizmetler ister Turkiye'de isterse yurt dışında yapılsın, elde edilen kazançlar istisnadan yararlanabilecektir. _Kurumların yurt dışında yaptıkları bir inşaat ve onarım işinin bulunmaması halinde ise ancak yurt dışında bir işyeri veya daimi temsilci aracılığıyla yaptıkları teknik hizmetlerden elde edilen kazan çlar istisnadan yararlanılabilecektir. Bu istisnanın uygulanması a çısından, yurt dışında yapılan inşaat, onarım, montaj işleri ile teknik hizmetlerden sağlanan kazançların Turkiye'ye getirilmesi zorunluluğu bulunmamaktadır. Soz konusu kazançların Turkiye'de genel sonuç hesaplarına intikal ettirilmesi istisnadan yararlanılması için yeterlidir..." açıklamalarına yer verilmiştir. Aynı Tebliğin "10.5. Turkiye'den yurtdışı mukimi kişi ve kurumlara verilen hizmetler" başlıklı bolumunde konu ile ilgili açıklamalara yer verilmiş olup, Tebliğin "10.5.2." bolumunde de indirimden faydalanmanın şartları açıklanmıştır. Bu hukum ve açıklamalara gore; \- 6491 sayılı Turk Petrol Kanununun 12 nci maddesinde yer alan kurumlar vergisi istisnası, Turkiye'deki petrol arama ve uretim faaliyetlerine yonelik olduğundan, yurt dışındaki işlemler kapsamında kurumlar vergisi istisnasından yararlanılması soz konusu değildir. \- Sadece Turkiye'de verilen ve munhasıran yurt dışında yararlanılan faaliyetler Kurumlar Vergisi Kanununun 10/1-(ğ) maddesinde belirtilen indirim kapsamında olduğundan, Pakistan'da yurutulen petrol ve doğalgaz arama faaliyetlerine yonelik hizmetlere konu kazançlar için indirim uygulanması mumkun bulunmamaktadır. \- …. mukimi şirkete …. verilen sismik ve jeolojik araştırma, yer çekimi ve manyetik veri toplama, işleme ve yorumlama hizmetleri, yurt dışında bulunan işyeri aracılığıyla yapıldığından, bu iş dolayısıyla elde edilerek Turkiye'de genel sonuç hesaplarına intikal ettirilen kazançların, Kurumlar Vergisi Kanununun 5 inci maddesinin birinci fıkrasının (h) bendine gore kurumlar vergisinden istisna edilmesi mumkundur. Bilgi edinilmesini rica ederim. İmza | ---|---