Üyelere İş Yeri Teslimleri Hk. Belge No: 85550353-125[2023]-13862 Tarih: 2024-04-29T00:00:00 Kanun: 3065 - KATMA DEĞER VERGİSİ KANUNU | ** ** T.C. RİZE VALİLİĞİ Defterdarlık Gelir M udurluğu | ---|---|--- ** ** | ---|--- Sayı | : | E-20768057-125[2023]-13862 | 29.04.2024 Konu | : | Üyelere İş Yeri Teslimleri Hk. | | | | | İlgi | : | | …tarih ve …kayıt no.lu ozegle talebiniz. --- İlgide kayıtlı ozelge talep formunuzun incelenmesinden; Kooperatifinize kayıtlı uyelere yapacağınız iş yeri teslimlerinin kurumlar vergisi ile katma değer vergisine (KDV) tabi olup olmadığı, Kooperatifinizce 2013 yılında iktisap olunan boş arsanın satılması ve bu satış sonucunda elde edilen tutarın ortaklara dağıtılmasının kurumlar vergisi ile katma değer vergisi karşısındaki durumu hususlarında Defterdarlığımız goruşunun talep edildiği anlaşılmaktadır. I- KURUMLAR VERGİSİ Y ÖNÜNDEN DEĞERLENDİRME: 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanununun 2 nci maddesinin ikinci fıkrasında kooperatifler kurumlar vergisi mukellefleri arasında sayılmış, Kanunun 4 uncu maddesinin birinci fıkrasının (k) bendinde ise tuketim ve taşımacılık kooperatifleri hariç olmak uzere, ana sozleşmelerinde sermaye uzerinden kazanç dağıtılmaması, yonetim kurulu başkan ve uyelerine kazanç uzerinden pay verilmemesi, yedek akçelerin ortaklara dağıtılmaması ve sadece ortaklarla iş gorulmesine ilişkin hukumler bulunup, bu hukumlere fiilen uyan kooperatiflerin (Kooperatiflerin ortakları dışındaki kişilerle yaptıkları işlemler ile kooperatif ana sozleşmesinde yer almayan konularda ortakları ile yaptıkları işlemler "ortak dışı'' işlemlerdir. Kooperatiflerin faaliyetin icrasına tahsis ettikleri ve ekonomik omrunu tamamlamış olan demirbaş, makine, teçhizat, taşıt ve benzeri amortismana tabi iktisadi kıymetleri elden çıkarmaları ile yapı kooperatiflerinin kendilerine ait arsalarını kat karşılığı vererek her bir hisse için bir iş yeri veya konut elde etmeleri ortak dışı işlem sayılmaz. Kooperatiflerin ortak dışı işlemleri nedeniyle kooperatif tuzel kişiliğine bağlı ayrı bir iktisadi işletme oluşmuş kabul edilir. Kooperatiflerin, iktisadi işletmelerinden ve tam mukellefiyete tabi başka bir kurumun sermayesine katılımlarından kazanç elde etmelerinin ve bu kazançların daha sonra ortaklara dağıtılmasının muafiyete etkisi yoktur. Ortak dışı işlemlerden elde edilen kazançların vergilendirilmesine ilişkin usul ve esaslar Maliye Bakanlığınca belirlenir.) kurumlar vergisinden muaf olduğu hukme bağlanmıştır. 1 Seri No.lu Kurumlar Vergisi Genel Tebliğinin "4.13. Kooperatifler " başlıklı bolumunde konu ile ilgili gerekli açıklamalara yer verilmiştir. Anılan Tebliğin: "4.13.1. Muafiyet şartları " başlıklı bolumunde; "Kooperatiflerin kurumlar vergisi muafiyetinden yararlanabilmeleri i çin ana sozleşmelerinde; -Sermaye uzerinden kazanç dağıtılmamasına, -Y onetim kurulu başkan ve uyelerine kazanç uzerinden pay verilmemesine, -Yedek ak çelerinin ortaklara dağıtılmamasına, -Sadece ortaklarla iş g orulmesine dair h ukumlerin bulunması ve bu kayıt ve şartlara da fiilen uyulması gerekmektedir. Bu şartlara ana sozleşmelerinde yer vermeyen ya da yer vermekle beraber bu şartlara fiiliyatta uymayan kooperatifler, muafiyet hukumlerinden yararlanamayacaktır." açıklamaları yer almaktadır. Diğer taraftan, aynı Kanunun 5 inci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendinde; "Kurumların, en az iki tam yıl s ureyle aktiflerinde yer alan iştirak hisseleri ile aynı sureyle sahip oldukları kurucu senetleri, intifa senetleri, ruçhan hakları ve bu fıkranın (a) bendi kapsamında istisna kazançlarına kaynak oluşturan yatırım fonlarının katılma paylarının** satışından doğan kazan çların %75'lik kısmı. Bu istisna, satışın yapıldığı d onemde uygulanır ve satış kazancının istisnadan yararlanan kısmı satışın yapıldığı yılı izleyen beşinci yılın sonuna kadar pasifte ozel bir fon hesabında tutulur. Ancak satış bedelinin, satışın yapıldığı yılı izleyen ikinci takvim yılının sonuna kadar tahsil edilmesi şarttır. Bu sure içinde tahsil edilmeyen satış bedeline isabet eden istisna nedeniyle zamanında tahakkuk ettirilmeyen vergiler ziyaa uğramış sayılır. İstisna edilen kazan çtan beş yıl içinde sermayeye ilave dışında herhangi bir şekilde başka bir hesaba nakledilen veya işletmeden çekilen ya da dar mukellef kurumlarca ana merkeze aktarılan kısım için uygulanan istisna dolayısıyla zamanında tahakkuk ettirilmeyen vergiler ziyaa uğramış sayılır. Aynı sure içinde işletmenin tasfiyesi (bu Kanuna gore yapılan devir ve bolunmeler hariç) halinde de bu hukum uygulanır." hukmu yer almaktadır. 7456 sayılı 6/2/2023 Tarihinde Meydana Gelen Depremlerin Yol Açtığı Ekonomik Kayıpların Telafisi İçin Ek Motorlu Taşıtlar Vergisi İhdası ile Bazı Kanunlarda ve 375 Sayılı Kanun Hukmunde Kararnamede Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun ile 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanununa eklenen ve 15/7/2023 tarihinde yururluğe giren geçici 16 ncı maddede, _"Bu maddenin y ururluğe girdiği tarihten once kurumların aktifinde yer alan taşınmazlar için 5 inci maddenin birinci fıkrasının (e) bendinin bu maddeyi ihdas eden Kanunla değiştirilmeden onceki hukumleri uygulanır. Şu kadar ki, bu Kanunun 5 inci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendinde yer alan %50 oranı, bu maddenin yururluğe girdiği tarihten sonra yapılacak taşınmaz satış kazançları için %25 olarak uygulanır." _hukmu yer almaktadır. Ayrıca 1 Seri No.lu Kurumlar Vergisi Genel Tebliğinin "5.6.2.3.4.1. Kooperatiflerin durumu " başlıklı bolumunde; "Yapı kooperatiflerinin de onceki bolumlerde yapılan açıklamalar çerçevesinde soz konusu istisnadan yararlanabilmesi mumkundur. Ancak, istisna edilen kazancın ozel bir fon hesabında tutulması, hiç bir şekilde ortaklara dağıtılmayarak kooperatif amaçları doğrultusunda kullanılması gerekmektedir. Bu a çıklamalar çerçevesinde, diğer kooperatiflerin yapacakları işlemlerden doğan kazançlar da kurumlar vergisinden istisna edilebilecektir. İstisna uygulaması bakımından ortakların bir veya birden fazla konut veya işyeri sahibi olmasının bir onemi bulunmamaktadır. Diğer taraftan, kooperatiflerin amaçlarını gerçekleştirdikten sonra kalan fazla arsa veya konutu elden çıkarmaları halinde de doğan kazanç istisnaya konu olabilecektir." açıklamalarına yer verilmiştir. 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 75 inci maddesinin birinci fıkrasında menkul sermaye iradının tanımı yapılmış olup, maddenin ikinci fıkrasının (2) numaralı bendinde ise; iştirak hisselerinden doğan kazançların (Limited şirket ortaklarının, iş ortaklıklarının ve komanditerlerin kar payları ile kooperatiflerin dağıttıkları kazançlar bu zumreye dahildir. Kooperatiflerin ortakları ile yaptıkları muamelelerden doğan karların ortaklara kooperatifle yaptıkları muameleler nispetinde tevzii kazanç dağıtımı sayılmaz.) menkul sermaye iradı olduğu belirtilmiştir. Anılan Kanunun 94 uncu maddesinde sayılan kişi, kurum ve kuruluşların, yine soz konusu maddelerde bentler halinde sayılan odemeleri (avans olarak odenenler dahil) nakden veya hesaben yaptıkları sırada, istihkak sahiplerinin gelir vergilerine mahsuben tevkifat yapmaya mecbur oldukları hukme bağlanmış olup, anılan maddenin (6/b-i) numaralı bendinde, tam mukellef kurumlar tarafından; tam mukellef gerçek kişilere, gelir ve kurumlar vergisi mukellefi olmayanlara ve gelir vergisinden muaf olanlara dağıtılan, 75 inci maddenin ikinci fıkrasının (1), (2) ve (3) numaralı bentlerinde yazılı kar paylarından (karın sermayeye eklenmesi kar dağıtımı sayılmaz.) % 15 (22/12/2021 tarihli ve 31697 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 4936 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile %10) oranında tevkifat yapılacağı hukmune yer verilmiştir. Öte yandan Kurumlar Vergisi Kanununun 15 inci maddesinin ikinci fıkrasında ise vergiden muaf olan kurumlara dağıtılan (Karın sermayeye eklenmesi kar dağıtımı sayılmaz.) Gelir Vergisi Kanununun 75 inci maddesinin ikinci fıkrasının (1), (2) ve (3) numaralı bentlerindeki kar payları uzerinden % 15 oranında vergi kesintisi yapılacağı hukme bağlanmıştır. Ayrıca GİBIntranet kayıtlarının tetkikinden kooperatifinizin kurulduğu gunden bu yana kurumlar vergisi mukellefi olduğu ve muafiyetinizin bulunmadığı anlaşılmıştır. Yukarıdaki hukum ve açıklamalara gore; \- Kooperatifinizin ana sozleşmesinin incelenmesinden; arsa ve arazi satın alarak birleştirdiğiniz, imara uygun şekilde altyapı, plan, proje ve maliyet hesapları hazırlayarak kooperatif ortaklarına toplu işyeri yaptırdığınız ve soz konusu iş yerlerini uyelerinize teslim ettiğiniz anlaşıldığından kurumlar vergisi mukellefiyeti bulunan Kooperatifinizin iş yeri teslimlerinin kurum kazancınızın tespitinde dikkate alınması, -Kooperatifinize ait arsa vasıflı taşınmazın uçuncu kişilere satışından elde edilen kazancın vergiye tabi kurum kazancınızın tespitinde dikkate alınması, -7456 sayılı Kanunla Kurumlar Vergisi Kanununa eklenen geçici 16 ncı maddesi uyarınca, anılan Kanunun 5 inci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendinde yer alan şartların sağlanması halinde, ozelge talep formunuzda 2013 tarihinde iktisap edildiği belirtilen arsanızın satışından elde edilecek kazancın %25'inin kurumlar vergisinden istisna olması, ancak soz konusu arsa vasıflı taşınmazın satış işlemlerinden doğan kazancın satışın yapıldığı yılı izleyen beş yıl içinde ortaklara dağıtılması durumunda, anılan istisnadan yararlanılmaması ve dağıtılan bu tutarlar uzerinden Gelir Vergisi Kanununun 94 uncu maddesinin 6/b-i bendine gore gelir vergisi kesintisi yapılması gerekmektedir. KATMA DEĞER VERGİSİ Y ÖNÜNDEN: 3065 sayılı KDV Kanununun; \- 1/1 inci maddesinde, Turkiye'de ticari, sınai, zirai faaliyet ve serbest meslek faaliyeti çerçevesinde yapılan teslim ve hizmetlerin KDV'nin konusunu oluşturduğu, \- 17/4-k maddesinde, organize sanayi bolgeleri ile kuçuk sanayi sitelerinin kurulması amacıyla oluşturulan iktisadi işletmelerin arsa ve işyeri teslimlerinin KDV'den istisna olduğu, \- Geçici 43 uncu maddesinde, bu maddenin yururluk tarihinden once kurumların aktifinde yer alan taşınmazlar için bu maddeyi ihdas eden Kanunla, bu Kanunun 17 nci maddesinin (4) numaralı fıkrasının (r) bendinde yapılan değişiklik oncesi hukumlerin uygulanacağının belirtildiği hukum altına alınmıştır. KDV Genel Uygulama Tebliğinin; -"Organize Sanayi Bolgeleri ve Kuçuk Sanayi Sitelerine Tanınan İstisna" başlıklı (II/F-4.23.) bolumunde; "3065 sayılı Kanunun (17/4-k) maddesine g ore; organize sanayi bolgeleri ile kuçuk sanayi sitelerinin kurulması amacıyla oluşturulan iktisadi işletmelerin arsa ve işyeri teslimleri KDV'den istisnadır. Organize sanayi b olgesi veya kuçuk sanayi sitelerinin kurulması amacıyla, muteşebbis heyet, kooperatif veya diğer isimler altında iktisadi işletmeler oluşturulmaktadır. Bu organizasyonlar, arsayı temin etme, altyapıyı tamamlama, işyerlerini inşa etme gibi hizmetlerin tamamını veya bir kısmını yurutmek uzere kurulmaktadır. S ozu edilen organizasyonların sadece arsa teslimleri ile işyeri teslimleri istisna kapsamına alınmıştır. Bu organizasyonların yapacakları her turlu hizmetler ile arsa ve işyeri dışındaki teslimlerinin yanı sıra bolge ve site dışındaki arsa ve işyeri teslimleri de genel hukumler çerçevesinde KDV'ye tabi olacaktır." -"İki Tam Yıl Sureyle Sahip Olunan İştirak Hisseleri ve Taşınmazların Satışı" başlıklı (II/F-4.16.) bolumunde; "15/7/2023 tarihli ve 32249 sayılı Resm i Gazete'de yayımlanarak yururluğe giren 7456 sayılı Kanunun 7 nci maddesi ile 3065 sayılı Kanunun (17/4-r) maddesinde yapılan değişiklikle kurumların aktifinde en az iki tam yıl sureyle bulunan taşınmazların satışı suretiyle gerçekleşen devir ve teslimlerde KDV istisnası uygulaması kaldırılmıştır. Ö te yandan, 3065 sayılı Kanuna 7456 sayılı Kanunla eklenen geçici 43 uncu madde uyarınca, 15/7/2023 tarihinden once kurumların aktifinde kayıtlı bulunan taşınmazların 15/7/2023 tarihinden itibaren kurumlar tarafından satışı suretiyle gerçekleşen devir ve teslimlerde 3065 sayılı Kanunun (17/4-r) maddesinde 7456 sayılı Kanunla yapılan değişiklik oncesi KDV istisnası uygulamasına devam edilecektir. 3065 sayılı Kanunun (17/4-r) maddesi ile ge çici 43 uncu maddesi uyarınca, kurumların aktifinde en az iki tam yıl sureyle bulunan iştirak hisseleri ile 15/7/2023 tarihinden once kurumların aktifinde kayıtlı bulunan taşınmazların satışı suretiyle gerçekleşen devir ve teslimler KDV'den mustesna olup, istisna kapsamındaki kıymetlerin ticaretini yapan kurumların, bu amaçla aktiflerinde bulundurdukları soz konusu taşınmaz ve iştirak hisselerinin teslimleri ise istisna kapsamı dışındadır. ... 4.16.1. Taşınmaz Satışlarında İstisna Uygulaması 4.16.1.1. 15/7/2023 Tarihinden Önce Kurumların Aktifinde Yer Alan Taşınmazların Satışında İstisna Uygulaması 3065 sayılı Kanuna 15/7/2023 tarihli ve 32249 sayılı Resm i Gazete'de yayımlanarak yururluğe giren 7456 sayılı Kanunla eklenen geçici 43 uncu maddede, "Bu maddenin y ururluk tarihinden once kurumların aktifinde yer alan taşınmazlar için bu maddeyi ihdas eden Kanunla, bu Kanunun 17 nci maddesinin (4) numaralı fıkrasının (r) bendinde yapılan değişiklik oncesi hukumler uygulanır." _h ukmu yer almaktadır. _ Bu kapsamda, 15/7/2023 tarihinden once kurumların aktifinde yer alan taşınmazların 15/7/2023 tarihinden itibaren kurumlar tarafından satışı suretiyle gerçekleşen devir ve teslimlerde KDV istisnası uygulamasına devam edilecektir. 4.16.1.2. 15/7/2023 Tarihinden İtibaren Kurumların Aktifine Kaydedilen Taşınmazların Satışı 15/7/2023 tarihli ve 32249 sayılı Resm i Gazete'de yayımlanarak yururluğe giren 7456 sayılı Kanunun 7 nci maddesi ile 3065 sayılı Kanunun (17/4-r) maddesinde yapılan değişiklikle kurumların aktifinde kayıtlı bulunan taşınmazların satışı suretiyle gerçekleşen devir ve teslimlerde KDV istisnası uygulaması 15/7/2023 tarihi itibarıyla kaldırılmış olup, bu tarihten itibaren kurumların aktifine kaydedilen taşınmazların satışı suretiyle gerçekleşen devir ve teslimler genel hukumler çerçevesinde KDV'ye tabi olacaktır. Satışa konu edilecek taşınmazlar (arsa, arazi, bina) ile iştirak hisselerinin satışında istisna uygulanabilmesi i çin kurumların aktiflerinde asgari 2 tam yıl (730 gun) kayıtlı bulunmuş olması gerekmektedir." açıklamaları yer almaktadır. Buna gore, Kooperatifiniz tarafından ortaklarınıza yapacağınız işyeri teslimleri 3065 sayılı KDV Kanununun 17/4-k maddesi uyarınca KDV'den istisnadır. Diğer taraftan, Kooperatifiniz tarafından 2013 yılında edinilen boş arsanın ortaklara ya da ortak dışındakilere satışı, soz konusu arsanın Kooperatifinizce ticareti yapılan taşınmazlardan olmaması şartıyla 3065 sayılı KDV Kanununun geçici 43 uncu maddesi uyarınca KDV'den istisna olacaktır. Bilgi edinilmesini rica ederim. İmza | ---|--- () Bu Özelge 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 413.maddesine dayanılarak verilmiştir. () İnceleme, yargı ya da uzlaşmada olduğu halde bu konuya ilişkin olarak yanlış bilgi verilmiş ise bu ozelge geçersizdir. () Talebiniz uzerine tayin edilmiş olan bu ozelgeye uygun işlem yapmanız halinde, bu fiilleriniz dolayısıyla vergi tarh edilmesi icap ederse, tarafınıza vergi cezası kesilmeyecek ve tarh edilen vergi için gecikme faizi hesaplanmayacaktır.