Tasarruf finansman şirketinde reeskont uygulaması hk. Belge No: E-11395140-105[VUK-3-2694]-1669312 Tarih: 2024-11-20T00:00:00 Kanun: 213 - VERGİ USUL KANUNU | T.C. **** GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞI **** İstanbul Defterdarlığı **** Gelir Kanunları Usul Grup M udurluğu | ---|---|--- ** ** | ---|--- Sayı | : | E-11395140-105[VUK-3-2694]-1669312 | 20.11.2024 Konu | : | Tasarruf finansman şirketinde reeskont uygulaması | | | | | İlgide kayıtlı ozelge talep formunuz ve ekinin incelenmesinden, 6361 sayılı Finansal Kiralama, Faktoring, Finansman ve Tasarruf Finansman Şirketleri Kanunu kapsamında faaliyet gosteren bir finansal kuruluş olduğunuz, faaliyet konunuzu oluşturulan tasarruf finansman sistemi ile muşterilerinizin bir kısmının tasarruf sağlarken diğer bir kısmının finansman elde ettiği, bu kapsamda soz konusu işlemlerin organizasyonunu ve tasarruf havuzunda biriken fonun yonetimini gerçekleştirdiğinizden bahisle; \- Sisteme giren muşterilerin, şirketinize odeyeceği organizasyon ucretinin taksitlendirilmesi halinde, sonraki takvim yılına sarkan taksit tutarlarına, \- Tasarruf doneminde, muşterilerden alınarak fon havuzuna aktarılan ve "300- Tasarruf Fon Havuzundan Kısa Vadeli Borçlar" hesabında takip edilen bakiyelere, \- Yapılan tahsisat sonrasında, vadeleri gozuken ve "124- Tasarruf Finansman Alacakları" hesabında takip edilen bakiyelere 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 281 ve 285 inci maddeleri kapsamında reeskont uygulayıp uygulayamayacağınız hususunda Başkanlığımız goruşunu talep ettiğiniz anlaşılmıştır. I- 6802 sayılı Gider Vergileri Kanunu Y onunden: 6802 sayılı Gider Vergileri Kanununun 28 inci maddesinin ikinci ve uçuncu fıkralarında; "Bankerlerin yapmış oldukları banka muamele ve hizmetleri dolayısıyla kendi lehlerine her ne nam ile olursa olsun nakden veya hesaben aldıkları paralar (kendileri veya başkaları hesabına menkul kıymet alıp satmayı, alım-satıma tavassut etmeyi veya alıp sattıkları menkul kıymet karşılığı bor çları odemeyi taahhut etmeyi meslek haline getirenlerin bu faaliyetleri dolayısıyla lehlerine kalan paralar ile mevduat faizi vermek veya sair adlarla faiz ve benzeri menfaatler sağlamak uzere devamlı olarak para toplama işiyle uğraşanların topladıkları paralara sağladıkları gelir ve menfaatler uzerinden komisyon, ucret, hizmet karşılığı gibi adlarla aldıkları paralar dahil) da banka muameleleri vergisine tabidir. 90 sayılı Kanun H ukmunde Kararnameye gore ikraz işleriyle uğraşanlarla ikinci fıkrada belirtilen muamele ve hizmetlerden herhangi birini esas iştigal konusu olarak yapanlar bu Kanunun uygulanmasında banker sayılırlar..." hukumleri yer almaktadır. Aynı Kanunun mukellefi belirleyen 30 uncu maddesinde ise banka ve sigorta muameleleri vergisini (BSMV) banka ve bankerlerle sigorta şirketlerinin odeyeceği hukmu bulunmaktadır. Konuya ilişkin 87 Seri No.lu Gider Vergileri Genel Tebliğinin B/2- "6802 Sayılı Kanunun 28 inci Maddesinin İkinci Fıkrasında Belirtilen Muamele ve Hizmetleri Esas İştigal Konusu Olarak Yapanlar" başlıklı bolumunde, "... 6802 sayılı Kanunun 28 inci maddesinin ikinci fıkrasında belirtilen işlemleri esas iştigal konusu olarak yapanlar, bu işlemleri ilgili kanunlarla yetkilendirilmek veya izin verilmek suretiyle y uruten kişileri ifade etmektedir. Dolayısıyla bunların 6802 sayılı Kanunun 28 inci maddesinin ikinci fıkrasında belirtilen işlemleri "esas iştigal konusu" olarak BSMV ye tabi olacak, bunlar dışındakilerin aynı fıkrada belirtilen işlemleri "esas iştigal konusu" olmadığından KDV'ye tabi olacaktır." açıklamasına yer verilmiştir. Öte yandan, 6361 sayılı Finansal Kiralama, Faktoring, Finansman ve Tasarruf Finansman Şirketleri Kanununun 3 uncu maddesinin birinci fıkrasının (j) bendinde organizasyon ucreti, ''M uşterilerin tasarruf finansman sozleşmesi kapsamında tasarruf finansman faaliyeti ve tasarruf fon havuzunun yonetimi karşılığında odeyecekleri tutar'', (l) bendinde tasarruf finansman faaliyeti, ''Bir s ozleşme kapsamında onceden belirlenmiş koşulların gerçekleşmesi şartıyla konut, çatılı iş yeri veya taşıtın edinimi için faizsiz finansman esaslarına gore belirli bir sure tasarruf edilmesi, muşterileri finansman kullandırılması ve toplanan tasarrufların yonetimi '' şeklinde tanımlanmıştır. Yukarıda yer alan hukum ve açıklamalar çerçevesinde, şirketiniz, 6802 sayılı Kanun uygulaması bakımından banker kapsamında BSMV mukellefi olup, 6361 sayılı Kanun uyarınca Bankacılık Duzenleme ve Denetleme Kurulundan aldığınız faaliyet izni ile yaptığınız tasarruf finansman faaliyeti dolayısıyla elde ettiğiniz organizasyon ucret gelirleri BSMV'ye tabi bulunmaktadır. II- 213 sayılı Vergi Usul Kanunu Y onunden: 213 sayılı Vergi Usul Kanununun; \- 3 uncu maddesinde, "A) Vergi kanunlarının uygulanması: ... Vergi kanunları lafzı ve ruhu ile h ukum ifade eder. Lafzın açık olmadığı hallerde vergi kanunlarının hukumleri, konuluşundaki maksat, hukumlerin kanunun yapısındaki yeri ve diğer maddelerle olan bağlantısı gozonunde tutularak uygulanır. B) İspat: Vergilendirmede vergiyi doğuran olay ve bu olaya ilişkin muamelelerin ger çek mahiyeti esastır. ... ", \- 258 inci maddesinde, "Değerleme, vergi matrahlarının hesaplanmasiyle ilgili iktisadi kıymetlerin takdir ve tesbitidir. ", \- 259 uncu maddesinde, "Değerlemede, iktisadi kıymetlerin vergi kanunlarında g osterilen gun ve zamanlarda haiz oldukları kıymetler esas tutulur.", \- 264 uncu maddesinde, "Tasarruf değeri, bir iktisadi kıymetin değerleme g ununde sahibi için arzettiği gerçek değerdir.", \- 265 inci maddesinde, "Mukayyet değer, bir iktisadi kıymetin muhasebe kayıtlarında g osterilen hesap değeridir.", \- 281 inci maddesinde, "Alacaklar mukayyet değerleriyle değerlenir. Mevduat veya kredi s ozleşmelerine mustenit alacaklar değerleme gunune kadar hesaplanacak faizleriyle birlikte dikkate alınır. Vadesi gelmemiş olan senede bağlı alacaklar değerleme g ununun kıymetine irca olunabilir. Bu takdirde, senette faiz nispeti açıklanmış ise bu nispet, açıklanmamışsa Cumhuriyet Merkez Bankasının resmi iskonto haddi uygulanır. Bankalar ve bankerler ile sigorta şirketleri alacaklarını ya Cumhuriyet Merkez Bankasının resmi iskonto haddi veya muamelelerinde uyguladıkları faiz haddi ile, değerleme g unu kıymetine irca ederler.", \- 285 inci maddesinde, "Bor çlar mukayyet değerleriyle değerlenir. Mevduat veya kredi sozleşmelerine mustenit borçlar değerleme gunune kadar hesaplanacak faizleriyle birlikte dikkate alınır. Vadesi gelmemiş olan senede bağlı bor çlar değerleme gunu kıymetine irca olunabilir. Bu takdirde senette faiz nispeti açıklanmışsa bu nispet, açıklanmamışsa Cumhuriyet Merkez Bankasının resmi iskonto haddinde bir faiz uygulanır. Banka ve bankerler ile sigorta şirketleri bor çlarını, Cumhuriyet Merkez Bankasının resmi iskonto haddi veya muamelelerinde uyguladıkları faiz haddiyle, değerleme gunu kıymetine irca ederler. Alacak senetlerini değerleme g ununun kıymetine irca eden mukellefler, borç senetlerini de aynı şekilde işleme tabi tutmak zorundadırlar." hukumleri yer almaktadır. Bunun yanı sıra, mezkur Kanunun 281 ve 285 inci maddeleri kapsamında reeskont uygulamalarına yonelik olarak 173, 238 ve 369 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliğleri ile 41 Sıra No.lu ve 64 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Sirkulerlerinde açıklamalara yer verilmiştir. Bu bağlamda, mezkur Kanun hukumleri uyarınca, değerleme gunlerinde alacak ve borçlar esas itibariyle mukayyet değerle değerlenmekle birlikte, vadesi gelmemiş alacak ve borçlar, mukelleflerce, değerleme gunu kıymetine irca edilebilmektedir. Değerleme gunu kıymetine irca edilebilmesi için soz konusu alacak ve borçların banka, banker ve sigorta şirketleri dışındaki mukellefler bakımından senede bağlı olması gerekirken, banka, banker ve sigorta şirketleri senede bağlı olmayan alacak ve borçlarını da değerleme gunu kıymetine irca ederler. Ayrıca, vadesi gelmemiş alacak ve borçların değerleme gununun kıymetine irca (indirgeme-reeskont), banker ve sigorta şirketleri dışındaki mukellefler bakımından, zorunluluk arz etmemekle birlikte, vadesi gelmemiş alacak senetlerini değerleme gununun kıymetine irca eden mukellefler, vadesi gelmemiş borç senetlerini de aynı şekilde işleme tabi tutmak zorundadırlar. Banka, banker ve sigorta şirketleri bakımından ise, senede bağlı olsun veya olmasın vadesi gelmemiş alacak ve borçlarını, değerleme gunu kıymetine irca etmeleri (reeskont uygulaması) ihtiyarilik arz etmemektedir. Bunun yanı sıra, 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu uygulamasında, ticari kazancın elde edilmesinde tahakkuk esası geçerlidir. Donem kazancının tespitinde gelir ve giderlerin tahakkuk esasına gore muhasebeleştirilmesi; hasılat, gelir ve karların aynı doneme ait olan ticari kazancın elde edilmesi ve idame ettirilmesiyle ilgili maliyet, gider ve zararlarla karşılaştırılması esastır. Bu çerçevede, reeskonta tabi tutulacak alacağın/borcun esas itibariyle, mukellefin ticari kazancının elde edilmesi ve idame ettirilmesi ile ilgili olması, vadesi gelmemiş (vadesi sonraki doneme/donemlere isabet eden) bir alacak/borç olması, hasılat-gelir-kar/maliyet-gider-zarar olarak kayıtlara intikal ettirilmesi ve gerçek bir alacak/borç niteliğini haiz olması gerekmektedir. Diğer taraftan, 13/12/2012 tarihli ve 28496 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 6361 sayılı Finansal Kiralama, Faktoring, Finansman ve Tasarruf Finansman Şirketleri Kanununun; \- 3 uncu maddesinde, "(1) Bu Kanunun uygulanmasında; ... j) Organizasyon ucreti: Muşterilerin tasarruf finansman sozleşmesi kapsamında tasarruf finansman faaliyeti ve tasarruf fon havuzunun yonetimi karşılığında odeyecekleri tutarı, k) Tahsisat: Tasarruf finansman sozleşmesi uyarınca, tahsisata hak kazanılmasına ilişkin koşulların yerine gelmesi şartı ile muşterinin tasarruf birikimlerinin ve sozleşme kapsamında taahhut edilen finansman tutarının muşterinin, mirasçısının veya vekilinin konut, çatılı iş yeri veya taşıt edinmesi amacıyla satıcı konumundaki uçuncu kişilere hesaben odenmesini, l) Tasarruf finansman faaliyeti: Bir sozleşme kapsamında onceden belirlenmiş koşulların gerçekleşmesi şartıyla konut, çatılı iş yeri veya taşıtın edinimi için faizsiz finansman esaslarına gore belirli bir sure tasarruf edilmesi, muşterilere finansman kullandırılması ve toplanan tasarrufların yonetimini, m) Tasarruf fon havuzu: Belirli bir donemde tasarruf finansman şirketi nezdindeki birikmiş tasarruflar ve finansman geri odemelerinden oluşan tutarlar toplamından, tahsisat olarak verilmiş tutarlar ile tasarruf geri odemelerinin duşulmesinden sonra kalan tutarı, ifade eder.", \- 39/A maddesinde, "(1) Tasarruf finansman s ozleşmesi, belirli bir tasarruf tutarı ve donemine bağlı olarak onceden belirlenmiş koşulların gerçekleşmesi şartıyla konut, çatılı iş yeri veya taşıt edinimi için muşteriye finansman kullanma hakkı veren, şirkete ise muşteriye ait birikmiş tasarruf tutarını yonetme, geri odeme ve finansman kullandırma yukumluluğu ile organizasyon ucreti alma hakkı veren, faizsiz finansman esaslarına gore duzenlenen sozleşmedir. ... (3) M uşteri, sozleşme imzalanmasını takip eden on dort gun içinde herhangi bir gerekçe gostermeksizin ve cezai şart odemeksizin tasarruf finansman sozleşmesinden cayma hakkına sahiptir. Muşterinin soz konusu cayma hakkını kullanması halinde şirket, organizasyon ucreti dahil, muşteriden aldığı tutarın tamamını cayma kararının bildirilmesinden itibaren on dort gun içinde iade etmekle yukumludur. (4) M uşteri, tasarruf finansman sozleşmesinin tasarruf donemi bitimine kadar sozleşmede fesih hakkına sahiptir. Şirket, muşterinin sozleşmede fesih hakkını kullanması halinde organizasyon ucreti bedeli dışında kalan toplam birikim tutarını, Kurulca belirlenecek sure içerisinde muşteriye iade etmekle yukumludur. ...", \- 39/B maddesinde,"... (2) Tasarruf finansman şirketleri, tasarruf fon havuzu hesaplarını diğer hesaplarından ayırmak zorundadır. Tasarruf fon havuzu varlıkları, şirketlerin tasarruf finansman s ozleşmelerinden kaynaklanan yukumluluklerinin yerine getirilmesi dışında başka bir amaçla kullanılamaz, hapis hakkına, alacağın devir ve temlikine ve takasa konu edilemez, rehnedilemez, teminat gosterilemez, muşterilerin tasarruf finansman sozleşmelerinden kaynaklanan alacakları mustesna, kamu alacaklarının tahsili amacı da dahil olmak uzere haczedilemez, uzerine ihtiyati tedbir, ihtiyati haciz konulamaz veya iflas masasına dahil edilemez. ..." hukumlerine yer verilmiştir. Bunun yanı sıra, 7/4/2021 tarihli ve 31447 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Tasarruf Finansman Şirketlerinin Kuruluş ve Faaliyet Esasları Hakkında Yonetmeliğin; \- 17 inci maddesinde, "1) S ozleşmenin tahsisattan once sona ermesi halinde, sekizinci fıkra uyarınca belirlenen geri odeme sureleri saklı kalmak kaydıyla, muşterilerin şirket nezdindeki tasarruflarını geri alma hakları hiçbir suretle sınırlandırılamaz. ... (7) Tasarruf d onemine ilişkin olarak, sozleşme kapsamında muşteriden ipotek, rehin veya senet gibi teminatlar alınamaz, organizasyon ucreti dışında muşteriyi odeme yukumluluğu altına sokacak herhangi bir işlem yapılamaz. (8) M uşterinin, Kanunun 39/A maddesinin uçuncu fıkrasında yer alan sozleşmeden cayma hakkını kullanması durumunda organizasyon ucreti de dahil hiçbir kesinti yapılmaksızın yaptığı tum odemeler cayma kararının şirkete bildirilmesinden itibaren on dort gun içinde muşteriye iade edilir. ...", \- 23 uncu maddesinde , "... (5) Tasarruf fon havuzunda biriken tutarların tutulduğu hesaplar, şirketin kendi hesaplarından ayrılır. Bu hesaplar, s ozleşmelerini finansman doneminden once sona erdiren veya cayma hakkını kullanan muşterilere yapılacak geri odemeler ile tahsisat odemeleri ve bu madde kapsamındaki yatırım faaliyetleri dışında kullanılamaz." duzenlemeleri yer almaktadır. Bu itibarla, 6802 sayılı Kanun uygulaması bakımından banker kapsamında BSMV mukellefi olduğunuzdan, 6361 sayılı Kanun uyarınca Bankacılık Duzenleme ve Denetleme Kurulundan aldığınız faaliyet izni ile yaptığınız tasarruf finansman faaliyeti kapsamında elde ettiğiniz organizasyon ucreti alacaklarınızdan, sonraki takvim yıllarına sarkan bakiyelerinizi, senede bağlı olsun veya olmasın, 213 sayılı Kanunun 281 inci maddesi kapsamında donem sonlarında reeskont işlemine tabi tutmanız gerekmektedir. Ancak, ozelge başvurunuzda belirtilen tasarruf finansman sozleşmesi kapsamında muşterilerden alınarak fon havuzuna aktarılan bakiyeler ile yapılan tahsisat sonrası vadeleri devam eden bakiyeler, yukarıda belirtilen mahiyette bir alacak/borç olmadığından donem sonlarında reeskont işlemine tabi tutulması mumkun bulunmamaktadır. Bilgi edinilmesini rica ederim. () Bu Özelge 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 413.maddesine dayanılarak verilmiştir. () İnceleme, yargı ya da uzlaşmada olduğu halde bu konuya ilişkin olarak yanlış bilgi verilmiş ise bu ozelge geçersizdir. () Talebiniz uzerine tayin edilmiş olan bu ozelgeye uygun işlem yapmanız halinde, bu fiilleriniz dolayısıyla vergi tarh edilmesi icap ederse, tarafınıza vergi cezası kesilmeyecek ve tarh edilen vergi için gecikme faizi hesaplanmayacaktır.