Şirket Aktifindeki Hisse Senetlerinin Enflasyon Düzeltmesine Tabi Tutulması Hk. Belge No: E-27575268-105[Mük.298-2024-408]-304140 Tarih: 2024-06-03T00:00:00 Kanun: 213 - VERGİ USUL KANUNU | T.C. **** GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞI **** Ankara Vergi Dairesi Başkanlığı **** Gelir Kanunları Usul Grup M udurluğu | ---|---|--- ** ** | ---|--- Sayı | : | E-27575268-105[Muk.298-2024-408]-304140 | 03.06.2024 Konu | : | Şirket Aktifindeki Hisse Senetlerinin Enflasyon Duzeltmesine Tabi Tutulması Hk. | | | | | İlgide kayıtlı ozelge talep formunuzun incelenmesinden, şirketinizin 31/12/2023 tarihli bilançosunda mevcut bulunan borsada işlem goren hisse senetlerini takip ettiğiniz "110-Hisse Senetleri " hesabı ile ozel kesim tahvil, senet ve bonolarını takip ettiğiniz "111- Özel Kesim Tahvil, Senet ve Bonoları" hesabına enflasyon duzeltmesi yapılıp yapılamayacağı hususunda Başkanlığımız goruşunu talep ettiğiniz anlaşılmaktadır. 213 sayılı Vergi Usul Kanununun; \- 258 inci maddesinde, "Değerleme, vergi matrahlarının hesaplanmasıyla ilgili iktisadi kıymetlerin takdir ve tespitidir.", \- 259 uncu maddesinde, "Değerlemede, iktisadi kıymetlerin vergi kanunlarında g osterilen gun ve zamanlarda haiz oldukları kıymetler esas tutulur.", \- 268/A maddesinde, "Alış bedeli, bir iktisadi kıymetin satın alma bedelidir. İktisadi bir kıymetin iktisap edilmesi ile ilgili diğer giderler alış bedeline d ahil değildir.", \- 279 uncu maddesinde, "Hisse senetleri ile fon portf oyunun en az % 51'i Turkiye'de kurulmuş bulunan şirketlerin hisse senetlerinden oluşan yatırım fonu katılma belgeleri alış bedeliyle, bunlar dışında kalan her turlu menkul kıymet borsa rayici ile değerlenir. Borsa rayici yoksa veya borsa rayicinin muvazaalı bir şekilde oluştuğu anlaşılırsa değerlemeye esas bedel, menkul kıymetin alış bedeline vadesinde elde edilecek gelirin (kur farkları dahil) iktisap tarihinden değerleme gunune kadar geçen sureye isabet eden kısmının eklenmesi suretiyle hesaplanır. Ancak, borsa rayici bulunmayan, getirisi ihraç edenin kar ve zararına bağlı olarak doğan ve değerleme gunu itibariyle hesaplanması mumkun olmayan menkul kıymetler, alış bedeli ile değerlenir.", \- Mukerrer 298 inci maddesinin (A) fıkrasında, "Mal i tablolarda yer alan parasal olmayan kıymetler aşağıdaki hukumlere gore enflasyon duzeltmesine tabi tutulur. ... 2.Bu maddenin uygulanmasında; a) Parasal olmayan kıymetler; parasal kıymetler dışındaki kıymetleri, b) Parasal kıymetler; T urk Lirasının değerindeki değişmeler karşısında nominal değerleri aynı kaldığı halde satın alma guçleri fiyat hareketlerine gore ters yonde değişen kıymetleri (Yabancı paralar da parasal kıymet olarak dikkate alınır.), ... D uzeltme işleminde aşağıdaki tarihler esas alınır: a) Alış bedeli ile değerlenen menkul kıymetlerle mal i duran varlıklar için; satın alma tarihi. ..." , \- Geçici 33 uncu maddesinde, "... 31/12/2023 tarihli mali tablolar, enflasyon d uzeltmesi şartlarının oluşup oluşmadığına bakılmaksızın enflasyon duzeltmesine tabi tutulur. Yapılan enflasyon duzeltmesinden kaynaklanan kar/zarar farkı geçmiş yıllar kar/zararı hesabında gosterilir. Bu şekilde tespit edilen geçmiş yıl karı vergiye tabi tutulmaz, geçmiş yıl zararı zarar olarak kabul edilmez. ... Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esasları belirlemeye Hazine ve Maliye Bakanlığı yetkilidir." hukumleri yer almaktadır. Ayrıca, 2023 hesap donemi ve duzeltme şartlarının gerçekleşmesine/varlığına bağlı olarak (geçici vergi donemleri dahil) izleyen hesap donemlerine ilişkin olarak enflasyon duzeltmesine tabi tutulacak mali tabloların ve 213 sayılı Kanunun mukerrer 298 inci maddesinin (A) fıkrası ile geçici 33 uncu maddesine gore yapılacak duzeltme işlemlerinin usul ve esasları 30/12/2023 tarihli ve ikinci mukerrer 32415 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 555 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği ile belirlenmiş olup, mezkur Tebliğin; \- 5 inci maddesinde "... ç) Hisse senetleri esas itibarıyla parasal olmayan bir iktisadi kıymettir ve duzeltme/taşıma katsayısı ile çarpılmak suretiyle duzeltme işlemi gerçekleştirilecektir. Ancak, işletmelerin aktifinde bulunan yabancı para cinsinden hisse senetleri, iştirakler ve avansların, 213 sayılı Kanunun m ukerrer 298 inci maddesinin (A) fıkrasının (8) numaralı bendinin verdiği yetkiye istinaden, duzeltme tarihindeki doviz kuru ile duzeltilmeleri uygun gorulmuştur. ... ", \- 9 uncu maddesinde, "(1) Satın alma g ucu ile ulusal para değerindeki değişmeler arasındaki ilişki goz onunde bulundurulduğunda, mali tablolarda yer alan kıymetler iki gruba ayrılır: a) Parasal Kıymetler: Ulusal para değerindeki değişmeler karşısında nominal değerleri aynı kalan, ancak satın alma g uçleri fiyat hareketlerine gore ters yonde değişen kıymetler. b) Parasal Olmayan Kıymetler: Parasal kıymetler dışında kalan kıymetler, diğer bir ifade ile ulusal para değerindeki değişmelere rağmen satın alma g uçleri değişmeyen kıymetler. ... _Parasal kıymetler (parasal varlıklar ve parasal kaynaklar) enflasyon d uzeltmesine tabi tutulmaz. Zira bilançoda gorunen parasal kıymete ait değer, bilanço tarihi itibarıyla o kıymetin satın alma gucunu de gostermektedir. Ancak bilançoda gorunen parasal olmayan kıymetlere (parasal olmayan varlıklar ve parasal olmayan kaynaklar) ait değerler, bilanço tarihi itibarıyla bu kıymetlerin satın alma gucunu gosteren değerler olmadığından, bilançonun enflasyonun etkilerinden arındırılmasını teminen parasal olmayan kıymetler enflasyon duzeltmesine tabi tutulur. _ (2) Nevi itibarıyla iktisadi işletmelere d ahil bulunan kıymetlerden parasal ve parasal olmayan kıymetler bu Tebliğ eki listelerde (EK 1 ve EK 2) yer almaktadır..." açıklamalarına yer verilmiştir. Öte yandan bahse konu Genel Tebliğ ekinde yer alan ve parasal kıymetlerin sayıldığı listede (EK 1) "111 Özel sektorce çıkarılan tahvil, senet ve bonolar" iktisadi kıymetine ilişkin dipnotta (7 No.lu dipnotta), "Bu kıymetler, Vergi Usul Kanunu'nun 279 uncu maddesi kapsamında alış bedeli ile değerlenmeleri halinde, değerlendikleri tarihten itibaren "parasal olmayan kıymet" olarak addolunur." açıklaması mevcuttur. Bunun yanı sıra, mezkur Tebliğ ekinde yer alan ve parasal olmayan kıymetlerin sayıldığı listede ise (EK-2) "110 Geçici olarak elde tutulan hisse senetleri" iktisadi kıymetleri yer almaktadır. Diğer taraftan, tekduzen muhasebe sisteminin uygulanmasına ilişkin açıklamalar 26/12/1992 tarih ve 21447 mukerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 1 Sıra No.lu Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliği ve daha sonra bu konuda yayımlanan diğer tebliğlerde yapılmış olup, soz konusu Tebliğin Muhasebe Usul ve Esasları /V-Tekduzen Hesap Çerçevesi, Hesap Planı ve Hesap Planı Açıklamaları başlığı altında yer alan C-Hesap Planı Açıklamaları bolumunde; "110 HİSSE SENETLERİ Ge çici olarak, elde tutulan hisse senetleri bu hesapta izlenir. 111 ÖZEL KESİM TAHVİL SENET VE BONOLAR Özel sektorun çıkartmış bulunduğu tahvil, senet ve bonolar bu hesapta izlenir." açıklamalarına yer verilmiştir. Buna gore; 1- Geçici olarak elde tuttuğunuz Turk Lirası cinsinden hisse senetlerinizi izlediğiniz "110- Hisse Senetleri" hesabının, 213 sayılı Kanunun mukerrer 298 inci maddesinin (A) fıkrası uygulamasında "parasal olmayan kıymet" olarak kabul edilmesi ve 2023 hesap donemi sonu ile izleyen donem sonlarına ilişkin enflasyon duzeltmelerinde, duzeltmeye tabi tutulması gerekmektedir. 2- "111-Özel Kesim Tahvil Senet ve Bonoları" hesabında takip ettiğiniz Turk Lirası cinsinden ozel sektorun çıkartmış bulunduğu tahvil, senet ve bonolarınızın ise, anılan fıkra uygulamasında "parasal kıymet" olarak kabul edilmesi ve 2023 hesap donemi sonu ile izleyen donem sonlarına ilişkin enflasyon duzeltmelerinde, duzeltmeye tabi tutulmaması gerekmekle birlikte, soz konusu iktisadi kıymetlerin 213 sayılı Kanunun 279 uncu maddesi kapsamında alış bedeli ile değerlenmeleri durumunda, değerlendikleri tarihten itibaren parasal olmayan kıymet olarak kabul edilerek, enflasyon duzeltmesine tabi tutulması icap etmektedir. Bilgi edinilmesini rica ederim. () Bu Özelge 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 413.maddesine dayanılarak verilmiştir. () İnceleme, yargı ya da uzlaşmada olduğu halde bu konuya ilişkin olarak yanlış bilgi verilmiş ise bu ozelge geçersizdir. () Talebiniz uzerine tayin edilmiş olan bu ozelgeye uygun işlem yapmanız halinde, bu fiilleriniz dolayısıyla vergi tarh edilmesi icap ederse, tarafınıza vergi cezası kesilmeyecek ve tarh edilen vergi için gecikme faizi hesaplanmayacaktır.