Öz Sermaye Kalemlerine Ait Enflasyon Farklarının Başka Bir Hesaba Aktarılması ya da Ortaklara Dağıtılması Halinde Kurumlar Vergisi Matrahının Nasıl Hesaplanacağı hk. Belge No: E-64597866-105-290983 Tarih: 2025-02-28T00:00:00 Kanun: 213 - VERGİ USUL KANUNU | T.C. **** GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞI **** İstanbul Defterdarlığı **** M ukellef Hizmetleri Grup Mudurluğu | ---|---|--- ** ** | ---|--- Sayı | : | E-64597866-105-290983 | 28.02.2025 Konu | : | Öz Sermaye Kalemlerine Ait Enflasyon Farklarının Başka Bir Hesaba Aktarılması ya da Ortaklara Dağıtılması Halinde Kurumlar Vergisi Matrahının Nasıl Hesaplanacağı | | | | | İlgide kayıtlı ozelge talep formunuz ve ekinin incelenmesinden; oz sermaye kalemlerine ait enflasyon farklarının başka bir hesaba aktarılması ya da ortaklara dağıtımı halinde kurumlar vergisi matrahının nasıl hesaplanması gerektiği hususunda Defterdarlığımız goruşunu talep ettiğiniz anlaşılmaktadır. I. Vergi Usul Kanunu Y onunden: 213 sayılı Vergi Usul Kanununun; \- Mukerrer 298 inci maddesinin (A) fıkrasında,"... 5... Pasif kalemlere ait enflasyon fark hesapları, herhangi bir suretle başka bir hesaba nakledildiği veya işletmeden çekildiği takdirde, bu işlemlerin yapıldığı donemlerin kazancı ile ilişkilendirilmeksizin, bu donemde vergiye tabi tutulur. Ancak oz sermaye kalemlerine ait enflasyon farkları duzeltme sonucu oluşan geçmiş yıl zararlarına mahsup edilebilir veya kurumlar vergisi mukelleflerince sermayeye ilave edilebilir; bu işlemler kar dağıtımı sayılmaz. ... Enflasyon d uzeltmesi uygulanmayan bir hesap doneminden sonra enflasyon duzeltme şartlarının yeniden oluşması halinde; enflasyon duzeltmesi yapılan en son donemden başlamak uzere enflasyon duzeltmesi yapılır. Bu şekilde belirlenen geçmiş yıl karı vergiye tabi tutulmaz, geçmiş yıl zararı zarar olarak kabul edilmez. Ancak, matrahın tespitinde geçmiş yıl mali zararları mukayyet değerleri ile dikkate alınır. ... Bu işlemlerden doğan pasif kalemlere ait fark hesapları i çin (5) numaralı bendin beşinci paragraf hukmu uygulanır. ...", \- Geçici 33 uncu maddesinde, "... 31/12/2023 tarihli mali tablolar, enflasyon d uzeltmesi şartlarının oluşup oluşmadığına bakılmaksızın enflasyon duzeltmesine tabi tutulur. Yapılan enflasyon duzeltmesinden kaynaklanan kar/zarar farkı geçmiş yıllar kar/zararı hesabında gosterilir. Bu şekilde tespit edilen geçmiş yıl karı vergiye tabi tutulmaz, geçmiş yıl zararı zarar olarak kabul edilmez. ..." hukumleri yer almaktadır. Bunun yanı sıra, 2023 hesap donemi ve duzeltme şartlarının gerçekleşmesine/varlığına bağlı olarak (geçici vergi donemleri dahil) izleyen hesap donemlerine ilişkin olarak enflasyon duzeltmesine tabi tutulacak mali tabloların ve 213 sayılı Kanunun mukerrer 298 inci maddesinin (A) fıkrası ile geçici 33 uncu maddesine gore yapılacak duzeltme işlemlerinin usul ve esasları 555, 560 ve 563 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği ile belirlenmiş olmasının yanı sıra, 165,170, 175 ve 176 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Sirkulerinde de konu ile ilgili ilave duzenlemeler/açıklamalar yapılmıştır. Bu kapsamda, 555 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliğinin; \- 12 nci maddesinde, " ... (2) 213 sayılı Kanunun m ukerrer 298 inci maddesinin (A) fıkrasının (7) numaralı bendine gore; ... ç) Bu işlemlerden doğan pasif kalemlere ait enflasyon fark hesapları, herhangi bir suretle başka bir hesaba nakledildiği veya işletmeden çekildiği takdirde, bu işlemlerin yapıldığı donemlerin kazancı ile ilişkilendirilmeksizin, bu donemde vergiye tabi tutulur. Ancak oz sermaye kalemlerine ait enflasyon farkları duzeltme sonucu oluşan geçmiş yıl zararlarına mahsup edilebilir veya kurumlar vergisi mukelleflerince sermayeye ilave edilebilir; bu işlemler kar dağıtımı sayılmaz. ...", \- 30 uncu maddesinde, " ... (4) M ukellefler 2023 hesap donemi sonuna ait bilançolarının duzeltilmesi neticesinde oluşan geçmiş yıl zararlarını, duzeltme işlemi neticesinde oluşan oz sermaye farklarına mahsup edebilecekler ve 2023 hesap donemi sonuna ait duzeltilmiş bilançoya ait nihai kar ya da zarar rakamına ulaşacaklardır. ...", \- 54 uncu maddesinde,"(1) Pasif kalemlere ait enflasyon fark hesapları, herhangi bir suretle başka bir hesaba nakledildiği veya işletmeden çekildiği takdirde, bu işlemlerin yapıldığı donemlerin kazancı ile ilişkilendirilmeksizin, bu donemde vergiye tabi tutulacaktır. Ancak, avanslar, depozitolar, hakedişler ve sabit kıymet yenileme fonu gibi işleyişi gereği ilgili olduğu hesaplara aktarılarak kapatılması m umkun olan hesapların kapatılması durumunda, bunlara ait enflasyon fark hesapları işletmeden çekilmiş sayılmaz. 213 sayılı Kanunun m ukerrer 298 inci maddesinin (A) fıkrasının (5) ve (7) numaralı bentleri uyarınca, oz sermaye kalemlerine ait enflasyon farkları duzeltme sonucu oluşan geçmiş yıl zararlarına mahsup edilebilir veya kurumlar vergisi mukelleflerince sermayeye ilave edilebilir; bu işlemler kar dağıtımı sayılmaz. ...", \- 55 inci maddesinde,"(1) Tebliğin uçuncu bolumune gore 2023 yılı hesap donemine ait bilançonun duzeltilmesi sonucu oluşan geçmiş yıllar karları hesabında takip edilen; 2023 yılı enflasyon duzeltmesinden kaynaklanan geçmiş yıl karının herhangi bir suretle başka bir hesaba nakledilmesi veya işletmeden çekilmesi durumunda, nakledilen veya çekilen tutar bu işlemlerin yapıldığı donemlerin kazancı ile ilişkilendirilmeksizin bu donemde gelir veya kurumlar vergisine tabi tutulacaktır. Ayrıca işletmeden çekilen değerler, elde edenlerin hukuki statusune gore kar payı stopajına tabi tutulacak ve kar paylarının vergilendirilmesine ilişkin hukumler doğrultusunda vergilendirilecektir. (2) Bu Tebliğin uçuncu bolumu kapsamında 2023 yılı hesap donemine ait bilançonun duzeltilmesi sonucu oluşan geçmiş yıl karının kurumlar vergisi mukelleflerince sermayeye ilave edilmesi mumkun olup, bu işlem kar dağıtımı sayılmayacaktır. (3) Tebliğin uçuncu bolumune gore 2023 yılı hesap donemine ait bilançonun duzeltilmesi sonucu oluşan 2023 yılı geçmiş yıllar karları hesabında takip edilen; duzeltme oncesi geçmiş yıl ve/veya cari donem ticari karının, 1/1/2024 tarihinden sonra kar dağıtımına konu edilmesi durumunda, dağıtılan tutar gelir ve kurumlar vergisine tabi tutulmayacak, elde edenlerin hukuki statusune gore kar payı stopajına tabi tutulacak ve kar paylarının vergilendirilmesine ilişkin hukumler doğrultusunda vergilendirilecektir." duzenlemeleri/açıklamaları yer almaktadır. Bu minvalde, yukarıda yer verilen duzenlemelere gore, şirketinizce, 31/12/2023 tarihli bilançoların duzeltilmesi neticesinde oluşan oz sermaye kalemlerine ait enflasyon farklarının herhangi bir suretle başka bir hesaba nakledilmesi veya işletmeden çekilmesi halinde, bu işlemlerin yapıldığı donemlerin kazancı ile ilişkilendirilmeksizin, bu donemde vergiye tabi tutulacaktır. Diğer taraftan, oz sermaye kalemlerine ait enflasyon farkları duzeltme sonucu oluşan geçmiş yıl zararlarına mahsup edilebilecek veya kurumlar vergisi mukelleflerince sermayeye ilave edilebilecek, bu işlemler kar dağıtımı sayılmayacaktır. II. Kurumlar Vergisi Y onunden 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanununun; \- 6 ncı maddesinde," (1) Kurumlar vergisi, m ukelleflerin bir hesap donemi içinde elde ettikleri safi kurum kazancı uzerinden hesaplanır. (2) Saf i kurum kazancının tespitinde, Gelir Vergisi Kanununun ticari kazanç hakkındaki hukumleri uygulanır. ...", \- 15 inci maddesinde, "... (2) Vergiden muaf olan kurumlara dağıtılan (K arın sermayeye eklenmesi kar dağıtımı sayılmaz.) Gelir Vergisi Kanununun 75 inci maddesinin ikinci fıkrasının (1), (2) ve (3) numaralı bentlerindeki kar payları uzerinden, bu maddenin uçuncu fıkrası uyarınca vergi kesintisine tabi tutulan kazançlar hariç olmak uzere % 15 oranında vergi kesintisi yapılır.", \- 30 uncu maddesinde, "(3) Tam m ukellef kurumlar tarafından, Turkiye'de bir iş yeri veya daimi temsilci aracılığıyla kar payı elde edenler hariç olmak uzere dar mukellef kurumlara veya kurumlar vergisinden muaf olan dar mukelleflere dağıtılan (Karın sermayeye eklenmesi kar dağıtımı sayılmaz.) ve Gelir Vergisi Kanununun 75 inci maddesinin ikinci fıkrasının (1), (2) ve (3) numaralı bentlerinde sayılan kar payları uzerinden bu Kanunun 15 inci maddesinin uçuncu fıkrası uyarınca vergi kesintisine tabi tutulan kazançlar hariç olmak uzere % 15 ** **oranında kurumlar vergisi kesintisi yapılır." hukumleri yer almaktadır. Ayrıca, 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun; \- 38 inci maddesinde, "Bilan ço esasına gore ticari kazanç, teşebbusdeki oz sermayenin hesap donemi sonunda ve başındaki değerleri arasındaki musbet farktır. Bu donem zarfında sahip veya sahiplerce: 1.İşletmeye ilave olunan değerler bu farktan indirilir; 2.İşletmeden çekilen değerler ise farka ilave olunur. ", \- 94 uncu maddesinin birinci fıkrasının (6) numaralı bendinin (b) alt bendinde," i)Tam m ukellef kurumlar tarafından; tam mukellef gerçek kişilere, gelir ve kurumlar vergisi mukellefi olmayanlara ve bu vergilerden muaf olanlara dağıtılan, 75 inci maddenin ikinci fıkrasının (1), (2) ve (3) numaralı bentlerinde yazılı kar paylarından (karın sermayeye eklenmesi kar dağıtımı sayılmaz.) ii)Tam m ukellef kurumlar tarafından; dar mukellef gerçek kişilere, dar mukellef kurumlara (Turkiye'de bir işyeri veya daimi temsilci aracılığıyla kar payı elde edenler hariç) ve gelir ve kurumlar vergisinden muaf olan dar mukelleflere dağıtılan, 75 inci maddenin ikinci fıkrasının (1), (2) ve (3) numaralı bentlerinde yazılı kar paylarından (Karın sermayeye eklenmesi kar dağıtımı sayılmaz.) " hukumlerine yer verilmiştir. Buna gore, şirketinizce oz sermaye kalemlerine ait enflasyon farklarının herhangi bir suretle işletmeden çekilmesi halinde, işletmeden çekilen bu tutarların oncelikle kurumlar vergisine; vergi sonrası ortaklara dağıtılan kazancın ise ortağın hukuki durumuna gore kar dağıtımına bağlı vergi kesintisine tabi tutulması gerekmektedir. Ayrıca, işletmeden çekilen tutarların brut olarak dikkate alınması ve bu tutar uzerinden vergisel yukumlulukler duşuldukten sonra kalan tutarın net olarak ortaklara odenmesi gerekmektedir. Öte yandan, ortaklara net odeme yapılması halinde ise, ortakların hukuki durumuna gore vergisel yukumlulukler dikkate alınarak net olarak odenen tutarların brutleştirilmesi ve brut tutar uzerinden vergisel yukumluluklerin hesaplanması gerekeceği tabiidir. Bilgi edinilmesini rica ederim. () Bu Özelge 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 413.maddesine dayanılarak verilmiştir. () İnceleme, yargı ya da uzlaşmada olduğu halde bu konuya ilişkin olarak yanlış bilgi verilmiş ise bu ozelge geçersizdir. () Talebiniz uzerine tayin edilmiş olan bu ozelgeye uygun işlem yapmanız halinde, bu fiilleriniz dolayısıyla vergi tarh edilmesi icap ederse, tarafınıza vergi cezası kesilmeyecek ve tarh edilen vergi için gecikme faizi hesaplanmayacaktır.