Lisanslı Depoculuk Kanunu Kapsamında Uygulamalar Belge No: 46480499-125[931]-57184 Tarih: 2025-04-30T00:00:00 Kanun: 5520 - KURUMLAR VERGİSİ KANUNU | T.C. **** GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞI **** Balıkesir Defterdarlığı **** Gelir Kanunları Grup M udurluğu | ---|---|--- ** ** | ---|--- Sayı | : | E-46480499-125[İ-2025/931]-57184 | 30.04.2025 Konu | : | Lisanslı Depoculuk Kanunu Kapsamında Uygulamalar | | | | | İlgi | : | | --- İlgide kayıtlı ozelge talep formunda, şirketinizin toptan tahıl ticareti ile iştigal ettiği ve faaliyet konusu ile ilgili olarak 5300 sayılı Tarım Ürunleri Lisanslı Depoculuk Kanunu kapsamındaki uygulamalar hakkında bazı tereddutlerin olduğu belirtilerek, \- Üreticiden mustahsil makbuzuyla veya tuccardan fatura karşılığında almış olduğunuz urunlerin aynı gun ya da bir muddet sonra lisanslı depoya transferinin sağlandığı, urunun alım tarihi ile lisanslı depoya giriş tarihi arasında urun değerinde artış ya da azalışların olabildiği, alımı yapılmış soz konusu urunleri lisanslı depoya teslim etmeden once urun değerindeki değişikliklerin vergiye tabi olup olmadığı, \- 5300 sayılı Kanun kapsamında duzenlenen Elektronik Ürun Senetlerinin elden çıkarılmasından doğan kazançlar için getirilen istisnanın uretici firmaların dışındaki firmalar açısından geçerli olup olmadığı diğer bir ifadeyle, yalnızca tahıl alım-satım faaliyetinde bulunan firmaların da kurumlar vergisi ve katma değer vergisi kapsamındaki mustesna hukumlere tabi olup olmadığı hususlarında goruş talep edildiği anlaşılmıştır. KURUMLAR VERGİSİ KANUNU Y ÖNÜNDEN 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanununun "Safi Kurum Kazancı" başlıklı 6 ncı maddesinde, kurumlar vergisinin, mukelleflerin bir hesap donemi içinde elde ettikleri safi kurum kazancı uzerinden hesaplanacağı ve safi kurum kazancının tespitinde de Gelir Vergisi Kanununun ticari kazanç hakkındaki hukumlerinin uygulanacağı hukme bağlanmıştır. 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun geçici 76 ncı maddesinde, 10/02/2005 tarihli ve 5300 sayılı Tarım Ürunleri Lisanslı Depoculuk Kanunu kapsamında duzenlenen urun senetlerinin elden çıkarılmasından doğan kazançların, 31/12/2028 tarihine kadar gelir ve kurumlar vergisinden mustesna olacağı hukum altına alınmıştır. 1 Seri No.lu Kurumlar Vergisi Genel Tebliğinin "5300 sayılı Tarım Ürunleri Lisanslı Depoculuk Kanunu Kapsamında Duzenlenen Ürun Senetlerinde Kazanç İstisnası" başlıklı bolumunde; "38.1. Kurumlar vergisi istisnası 5300 sayılı Tarım Ürunleri Lisanslı Depoculuk Kanunu 17/2/2005 tarihinde yururluğe girmiş olup Kanunla, depolanmaya uygun nitelikteki hububat, bakliyat, pamuk, tutun, fındık, yağlı tohumlar, bitkisel yağlar, şeker gibi standardize edilebilen temel ve işlenmiş tarım urunlerinin standartları belirlenerek emniyetli ve sağlıklı koşullarda depolanması ile urun senetleri vasıtasıyla ticaretinin kolaylaştırılması amaçlarıyla, lisanslı depo işletmelerinin ve yetkili sınıflandırıcıların kuruluş, işleyiş ve denetimine ilişkin usul ve esaslar ile lisanslı depoculuk sistemine ilişkin diğer hususlar duzenlenmiştir. 5904 sayılı Kanunla Gelir Vergisi Kanununa eklenen ve 3/7/2009 tarihinde y ururluğe giren geçici 76 ncı maddeyle, tarım urunleri ticaretini kolaylaştırmak ve geliştirmek uzere oluşturulan tarım urunleri lisanslı depoculuk sisteminin teşvik edilmesi amacıyla, urun senetlerinin elden çıkarılmasından doğan kazançlar 31/12/2014 tarihine kadar gelir ve kurumlar vergisinden istisna edilmiştir. 38.2. Vergi Kesintisi Uygulaması Ü _r un senetlerinin esas itibarıyla, standardı, nitelik ve ozellikleri belirli bir tarım urununun mulkiyetini ifade ettiğinden, urun senedinin el değiştirmesine paralel olarak senette tanımlanan urunun mulkiyetinin de el değiştireceği..." _açıklamalarına yer verilmiştir. 5300 sayılı Tarım Ürunleri Lisanslı Depoculuk Kanunun birinci maddesinde, standartları belirlenmiş tarım urunlerinin ticaretini geliştirmek uzere, tarım urunleri lisanslı depoculuk sisteminin kuruluş, işleyiş ve denetimine ilişkin usul ve esasların duzenlendiği, uçuncu maddesinin (e) fıkrasında lisanslı deponun, bu Kanun kapsamında tarım urunlerinin sağlıklı koşullarda muhafaza ve ticari amaçla depolanması hizmetlerini sağlayan tesis olduğu, (ı) fıkrasında urun senedinin, urunlerin mulkiyetini temsil ve rehnini temin eden, lisanslı depo işleticisince nama veya emre duzenlenmiş, teminat olarak verilebilen, ciro edilebilen veya edilemeyen ve bu Kanunda ongorulmeyen durumlarda Turk Ticaret Kanununda duzenlenen makbuz senedi hukumlerine tabi olan kıymetli evrakı olduğu, (k) fıkrasında mudinin, depolama hizmetleri için urununu lisanslı depoya teslim eden veya lisanslı depo işletmesince duzenlenen urun senedini mevzuata uygun olarak elinde bulunduran gerçek veya tuzel kişiyi ifade ettiği hukumlerine yer verilmiştir. Yukarıda yer alan hukumlerden de anlaşılacağı uzere; soz konusu istisna, 5300 sayılı Tarım Ürunleri Lisanslı Depoculuk Kanunu uyarınca mudiler tarafından lisanslı depoya teslim edilen urunler karşılığında duzenlenen urun senetlerinin yine mudiler tarafından elden çıkarılmasından doğan kazançların kurumlar vergisinden istisna tutulması mumkun bulunmaktadır. Buna gore, uretici olmayıp sadece tahıl alım satımı faaliyetinde bulunulması durumunda da lisanslı depoya teslim edilen urunler karşılığında duzenlenen urun senetlerinin elden çıkarılmasından doğan kazançların 31/12/2028 tarihine kadar kurumlar vergisinden istisna edilmesi mumkundur. Diğer taraftan, ureticiden mustahsil makbuzuyla ya da tuccardan fatura karşılığında alınan urunlerin, lisanslı depoya transferine kadar geçen surede urunlerin değerinde meydana gelebilecek artış veya azalışlar, herhangi bir satış işlemi gerçekleşmediği surece vergiye tabi kazancı etkileyen artış/azalış olarak değerlendirilmeyecektir. KATMA DEĞER VERGİSİ KANUNU Y ÖNÜNDEN 3065 sayılı Katma Değer Vergisi (KDV) Kanununun; \- 1/1 inci maddesinde; ticari, sınai, zirai faaliyet ve serbest meslek faaliyeti çerçevesinde Turkiye'de yapılan teslim ve hizmetlerin; 1/3-d maddesinde, muzayede mahallerinde ve gumruk depolarında yapılan satışlar ile 10.02.2005 tarihli ve 5300 sayılı Tarım Ürunleri Lisanslı Depoculuk Kanununa gore duzenlenen urun senetlerinin, senedin temsil ettiği urunu depodan çekecek olanlara tesliminin KDV'ye tabi olduğu, \- 2/1 inci maddesinde; teslimin, bir mal uzerindeki tasarruf hakkının malik veya onun adına hareket edenlerce, alıcıya veya adına hareket edenlere devredilmesi olduğu, \- 9/3 uncu maddesinde; 5300 sayılı Tarım Ürunleri Lisanslı Depoculuk Kanununa gore duzenlenen urun senetlerinin, senedin temsil ettiği urunu depodan çekecek olanlara teslimine ait KDV'nin odenmesinden lisanslı depo işleticilerinin sorumlu olduğu, \- 10/k maddesinde; 5300 sayılı Tarım Ürunleri Lisanslı Depoculuk Kanununa gore duzenlenen urun senetlerinin temsil ettiği urunlerin depodan çekilmesi ile vergiyi doğuran olayın meydana geleceği, \- 13/ğ maddesinde, 5300 sayılı Tarım Ürunleri Lisanslı Depoculuk Kanununa gore duzenlenen urun senetlerinin, urun ihtisas borsaları ile Sanayi ve Ticaret Bakanlığından urun senedi alım-satımı konusunda izin alan ticaret borsaları aracılığıyla ilk tesliminin, \- 17/4-t maddesinde; 5300 sayılı Tarım Ürunleri Lisanslı Depoculuk Kanunu kapsamında duzenlenen urun senetlerinin, 1 inci maddenin birinci fıkrasının (3) numaralı bendinin (d) alt bendi ile 13 uncu maddenin birinci fıkrasının (ğ) bendinde belirtilen işlemler hariç olmak uzere, urun ihtisas borsaları ile Sanayi ve Ticaret Bakanlığından urun senedi alım-satımı konusunda izin alan ticaret borsaları aracılığıyla teslimlerinin (bu kapsamda vergiden istisna edilen işlemler bakımından 30 uncu maddenin birinci fıkrasının (a) bendi hukmu uygulanmaz.) KDV'den istisna olduğu, \- 23/d maddesinde ise; urun senetlerinin, senedin temsil ettiği urunu depodan çekecek olanlara tesliminde, senedin en son işlem gorduğu borsada oluşan değerinin KDV matrahını oluşturacağı hukum altına alınmıştır. Lisanslı depoculuk kapsamındaki işlemlerde KDV uygulamasına ilişkin ayrıntılı açıklamalara ise, 26.04.2014 tarih ve 28983 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak 01.05.2014 tarihinden itibaren yururluğe giren KDV Genel Uygulama Tebliğinin (II/F.4.18.) başlıklı bolumunde yer verilmiş olup Soz konusu Tebliğin; \- "Lisanslı Depoculuk Kapsamındaki İşlemler" başlıklı 4.18. bolumunde; _" ........ 5300 sayılı Kanun kapsamında yapılan işlemlerde KDV uygulaması, aşağıda a çıklandığı şekilde yapılır.5300 sayılı Kanun kapsamındaki urun senetlerinin, Ürun İhtisas Borsaları ile Gumruk ve Ticaret Bakanlığından urun senedi alım-satımı konusunda izin alan ticaret borsalarında (Her iki borsa kısaca "ihtisas/ticaret borsaları" olarak anılacaktır.) tesliminde KDV uygulamasına yonelik olup, bu açıklamalar anılan Kanunun 15 inci maddesine dayanılarak yayımlanan Elektronik Ürun Senedi Yonetmeliği kapsamında basılı urun senedi hukmunde olmak uzere soz konusu Yonetmelik hukumlerine uygun olarak elektronik ortamda oluşturulan elektronik urun senedi (ELÜS) teslimleri için de geçerlidir. _ _3065 sayılı Kanunun 2 nci maddesinde, teslim, bir mal uzerindeki tasarruf hakkının malik veya onun adına hareket edenlerce alıcıya veya onun adına hareket edenlere devredilmesi olarak tanımlanmış; bir mal uzerindeki tasarruf hakkının iki veya daha fazla kimse tarafından zincirleme akit yapılmak suretiyle, malın bu arada el değiştirmeden doğrudan sonuncu kişiye devredilmesi de teslim olarak nitelendirilmiş ve bu durumda her bir safhanın ayrı ayrı vergilendirileceği hukme bağlanmıştır. _ _Bu h ukme gore, urun sahiplerinin kendi urunlerini lisanslı depolara koyması işlemi KDV'ye tabi değildir. _ Ayrıca, depoya konulan ve urun senedi çıkarılan bir urunun, bu urune ait urun senedi ihtisas/ticaret borsalarında herhangi bir işlem gormeden (satılmadan) urunu depoya koyanlar tarafından çekilmesi halinde de tasarruf hakkı el değiştirmediğinden KDV'nin konusuna giren bir işlem bulunmamaktadır. Ancak, urunu depoya koyan kişinin bu urune ait urun senedini ihtisas/ticaret borsaları aracılığıyla teslim ettikten sonra aynı urun senedi ile urunu çekmek istemesi halinde bu işlem Kanunun (1/3-d) maddesine gore KDV'ye tabi tutulur. _ Ö te yandan, lisanslı depoculukta kullanılan ve depoya konulan urunu temsil eden urun senetlerinin her el değiştirme aşaması ayrı bir teslim olup, bu teslimler ticari, sınai, zirai faaliyet ya da mesleki faaliyet kapsamında ifa edilmek şartıyla KDV'nin konusuna girmekle birlikte soz konusu teslimler 3065 sayılı Kanunun (13/ğ) ve (17/4-t) maddeleri ile KDV'den istisna edilmiştir. Dolayısıyla, urun senedini elinde bulunduran KDV mukellefleri (yalnızca sorumlu sıfatıyla KDV mukellefiyeti bulunanlar hariç) urun senedi teslimlerinde alıcı adına fatura ve benzeri vesikaları duzenlerler ancak soz konusu belgelerde KDV gostermezler. _ Ü run senedinin KDV mukellefiyeti bulunmayanlar tarafından KDV mukelleflerine tesliminde ise KDV mukelleflerince gider pusulası duzenlenir. _ Alım-satıma taraf olanların KDV m ukellefiyetinin bulunmaması halinde fatura ve benzeri vesikaların duzenlenmesine gerek yoktur. Bu işlemlerin tarafların kendi aralarında duzenleyeceği teslim tutanağı, taahhutname veya bir yazı ile tevsiki mumkundur. _ KDV m ukellefiyeti bulunmayanların, urun senetlerini ticari nitelik arz edecek şekilde teslimi durumunda, işlemlerin yalnızca urun senedi teslimlerinden oluşması halinde KDV'den istisna tutulan bu işlemleri nedeniyle bunlar adına KDV mukellefiyeti tesis ettirilmesine gerek yoktur.", \- "Ürun Senetlerinin, İhtisas/Ticaret Borsaları Aracılığıyla İlk Teslimi" başlıklı 4.18.2. bolumunde;"3065 sayılı Kanunun (13/ğ) maddesi ile 5300 sayılı Kanuna g ore duzenlenen urun senetlerinin, ihtisas/ticaret borsaları aracılığıyla ilk teslimi KDV'den istisna edilmiştir. Soz konusu istisna tam istisna mahiyetinde olup, bu istisna uygulamasından kaynaklanan ve indirim yoluyla telafi edilemeyen KDV tutarları, mukelleflere Tebliğin (II/B-9.) bolumundeki açıklamalara gore iade edilir.", \- "Ürun Senetlerinin İlk Tesliminden Sonraki Teslimleri" başlıklı 4.18.3. bolumunde; "3065 sayılı Kanunun (17/4-t) maddesinde urun senetlerinin ilk teslimi ile urunu depodan çekecek olanlara teslimi arasındaki teslimler, kısmi istisna kapsamına alınmıştır. _ _ Buna g ore, urun senedinin ilk tesliminden sonra KDV mukellefleri tarafından tesliminde de (urunu depodan çekecek olanlara teslimi hariç) KDV hesaplanmaz. Ö te yandan, aynı maddeye gore, bu kapsamda vergiden istisna edilen işlemler bakımından Kanunun (30/a) maddesi hukmu uygulanmaz. Buna gore, KDV mukellefiyeti olanlar kısmi istisna kapsamına giren bu teslimleri dolayısıyla yuklendikleri vergileri indirim konusu yapabilirler, ancak iade olarak talep edemezler.", \- "Ürun Senetlerinin Ürunu Depodan Çekecek Olanlara Teslimi ve Sorumluluk Uygulaması" başlıklı 4.18.4. bolumunde ise;"3065 sayılı Kanunun (1/3-d) maddesi uyarınca 5300 sayılı Tarım Ürunleri Lisanslı Depoculuk Kanunu kapsamında duzenlenen urun senetlerinin, senedin temsil ettiği urunu depodan çekecek olanlara teslimi, bu teslimin ticari, sınai, zirai faaliyet ya da serbest meslek faaliyeti kapsamında yapılıp yapılmadığına bakılmaksızın KDV'ye tabi bulunmakta olup, Kanunun (10/k) maddesine gore bu işlemde vergiyi doğuran olay, urun senetlerinin temsil ettiği urunlerin depodan çekilmesi anında meydana gelmektedir. Kanunun (23/d) maddesi uyarınca soz konusu işlemde KDV matrahını, urun senedinin en son işlem gorduğu borsa değeri oluşturmaktadır. Bu h ukumlere gore, urun senetlerini urunu depodan çekecek olanlara teslim edenler, KDV mukellefi olmasalar dahi bu teslim KDV'ye tabidir. Bu işlemde vergiyi doğuran olay ise urun senedinin temsil ettiği urunun depodan çekilmesi anında meydana gelir. Diğer taraftan, Kanunun (9/3) uncu maddesinde, 5300 sayılı Kanuna gore duzenlenen urun senetlerinin, senedin temsil ettiği urunu depodan çekecek olanlara teslimine ait KDV'nin odenmesinden lisanslı depo işleticilerinin sorumlu olduğu belirtilmiştir." açıklamaları yer almaktadır. Buna gore, yukarıda yapılan açıklamalardan da anlaşılacağı uzere; mustahsil makbuzu duzenlemek suretiyle veya fatura karşılığı almış olduğunuz tarım urunlerinizin lisanslı depoya koyma işleminiz KDV'ye tabi değildir. Ayrıca, şirketinizce lisanslı depoya konulan ve urun senedi çıkarılan bir urunun, bu urune ait urun senedi ihtisas/ticaret borsalarında herhangi bir işlem gormeden (satılmadan) şirketiniz tarafından çekilmesi halinde de tasarruf hakkı el değiştirmediğinden KDV'nin konusuna giren bir işlem bulunmamaktadır. Ancak, urunu depoya koyan şirketinizin bu urune ait urun senedini ihtisas/ticaret borsaları aracılığıyla teslim ettikten sonra aynı urun senedi ile urunu çekmek istemesi halinde bu işlem Kanunun (1/3-d) maddesine gore KDV'ye tabi tutulur. Ürun senedini elinde bulunduran şirketinizin urun senedi teslimlerinde alıcı adına fatura ve benzeri vesikaları duzenlemesi, ancak soz konusu belgelerde KDV gostermemesi gerekmektedir. Bilgi edinilmesini rica ederim. İmza | ---|---