Gayrimenkul İşletme Kooperatifinin Kurumlar Vergisi ve KDV Yönünden Değerlendirilmesi Belge No: 84974990-130[KDV-1/İ/01-2021/06]-240561 Tarih: 2024-05-03T00:00:00 Kanun: 3065 - KATMA DEĞER VERGİSİ KANUNU | T.C. **** GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞI **** Ankara Defterdarlığı **** Gelir Kanunları Kdv Ve Ötv Grup Mudurluğu | ---|---|--- ** ** | ---|--- Sayı | : | E-84974990-130[KDV-1/İ/01-2021/06]-240561 | 03.05.2024 Konu | : | Gayrimenkul İşletme Kooperatifinin Kurumlar Vergisi ve KDV Yonunden Değerlendirilmesi | | | | | İlgi | : | | … evrak kayıt tarihli ozelge talep formunuz. --- İlgide kayıtlı ozelge talep formunuzda, Kooperatifinize ait arsa uzerinde hobi bahçelerinin bulunduğu, Kooperatifinizin topladığı aidatlarla bekçi, elektrik, su vb. giderlerin karşılandığı ve ticari faaliyetinin de bulunmadığı belirtilerek Kooperatifinizin soz konusu faaliyeti dolayısıyla katma değer vergisi (KDV) ve kurumlar vergisi yonunden değerlendirilmesi hususunda Başkanlığımız goruşu talep edilmektedir I- KURUMLAR VERGİSİ KANUNU Y ÖNÜNDEN: 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanununun 1 inci maddesinin ikinci fıkrasında, kurum kazancının gelir vergisinin konusuna giren gelir unsurlarından oluşacağı, 6 ncı maddesinin birinci fıkrasında, kurumlar vergisinin, mukelleflerin bir hesap donemi içinde elde ettikleri safi kurum kazancı uzerinden hesaplanacağı, ikinci fıkrasında ise safi kurum kazancının tespitinde Gelir Vergisi Kanununun ticari kazanç hakkındaki hukumlerinin uygulanacağı hukme bağlanmıştır. Aynı Kanunun "Muafiyetler" başlıklı 4 uncu maddesinin birinci fıkrasının (k) bendinde; "Tuketim ve taşımacılık kooperatifleri hariç olmak uzere, ana sozleşmelerinde sermaye uzerinden kazanç dağıtılmaması, yonetim kurulu başkan ve uyelerine kazanç uzerinden pay verilmemesi, yedek akçelerin ortaklara dağıtılmaması ve sadece ortaklarla iş gorulmesine ilişkin hukumler bulunup, bu hukumlere fiilen uyan kooperatifler ile bu kayıt ve şartlara ek olarak kuruluşundan inşaatın bitim tarihine kadar yonetim ve denetim kurullarında, soz konusu inşaat işlerini kısmen veya tamamen ustlenen gerçek kişilerle tuzel kişi temsilcilerine veya Kanunun 13 uncu maddesine gore bunlarla ilişkili olduğu kabul edilen kişilere veya yukarıda sayılanlarla işçi ve işveren ilişkisi içinde bulunanlara yer vermeyen ve yapı ruhsatı ile arsa tapusu kooperatif tuzel kişiliği adına tescil edilmiş olan yapı kooperatifler... " kurumlar vergisinden muaf kurumlar arasında sayılmıştır. Diğer taraftan, 1 seri no.lu Kurumlar Vergisi Genel Tebliğinin "4.13.1. Muafiyet şartları" bolumunde; "Kooperatiflerin kurumlar vergisi muafiyetinden yararlanabilmeleri i çin ana sozleşmelerinde; _ _ -Sermaye uzerinden kazanç dağıtılmamasına, _ _ -Y onetim kurulu başkan ve uyelerine kazanç uzerinden pay verilmemesine, _ _ -Yedek ak çelerinin ortaklara dağıtılmamasına, _ _ -Sadece ortaklarla iş g orulmesine _ _ dair h ukumlerin bulunması ve bu kayıt ve şartlara da fiilen uyulması gerekmektedir. _ _ Bu şartlara ana s ozleşmelerinde yer vermeyen ya da yer vermekle beraber bu şartlara fiiliyatta uymayan kooperatifler, muafiyet hukumlerinden yararlanamayacaktır." "4.13.1.4. Sadece ortaklarla iş gorulmesi" başlıklı bolumunde; "Kooperatifler ortaklarının belirli ekonomik çıkarlarının ve ozellikle meslek ve geçimlerine ait ihtiyaçlarının sağlanıp korunmasını amaçladıkları için faaliyetin normal olarak sadece ortaklarla sınırlı olması gerekmektedir. Bu nedenle, bir kooperatifin kurumlar vergisi muafiyetinden yararlanabilmesi için ana sozleşmesinde sadece ortaklarla iş gorulmesine ilişkin hukum bulunması ve fiilen de bu hukme uyulması gerekmektedir. _ _ Ortak dışı işlemler, sadece ortak olmayanlarla yapılan işlemleri değil, ortaklarla kooperatif ana s ozleşmesinde yer almayan konularda yapılan işlemleri de kapsamaktadır." "4.13.3.Kurumlar vergisinden muaf olan kooperatiflerde ortak dışı işlemlerin vergilendirilmesi" başlıklı bolumunde ise; "7061 sayılı Kanunla 5520 sayılı Kanunun 4 uncu maddesinin birinci fıkrasının (k) bendine eklenen parantez içi hukumle 1/1/2018 tarihinden itibaren geçerli olmak uzere, kurumlar vergisinden muaf kooperatiflerin ortak dışı işlemleri nedeniyle kooperatif tuzel kişiliğine bağlı ayrı bir iktisadi işletme oluşmuş kabul edileceği, kooperatiflerin bu iktisadi işletmelerinden ve tam mukellefiyete tabi başka bir kurumun sermayesine katılımlarından kazanç elde etmelerinin ve bu kazançların daha sonra ortaklara dağıtılmasının da muafiyete etkisinin olmayacağı ve ortak dışı işlemlerden elde edilen kazancın vergilendirilmesine ilişkin usul ve esasların Maliye Bakanlığınca belirleneceği hukum altına alınmıştır. _ _ Bu suretle kooperatiflerin, 1/1/2018 tarihinden itibaren ger çekleştirecekleri ortak dışı işlemler nedeniyle muafiyetleri etkilenmeyecek; ancak bu işlemlerden elde edilen kazançlar kooperatif tuzel kişiliğine bağlı ayrı bir iktisadi işletme nezdinde kurumlar vergisine tabi tutulacaktır. Dolayısıyla, muafiyete ilişkin diğer şartları taşıyan kooperatiflerin ortak dışı işlemlerinden elde edilen kazançları kooperatif tuzel kişiliğine bağlı ayrı bir iktisadi işletme nezdinde kurumlar vergisine tabi tutulacak, ortak içi işlemlerinden elde edilen kazançlarının kurumlar vergisine tabi tutulması soz konusu olmayacaktır. _ _ Ortak dışı işlemlerle ilgili olarak kooperatif t uzel kişiliğine bağlı oluştuğu kabul edilen iktisadi işletme adına kurumlar vergisi mukellefiyeti tesis edilecektir. _ _ ... _ _ Kurumlar vergisinden muaf olan kooperatifler, ortak dışı işlemlerine ilişkin hesap ve kayıtlarını kooperatif hesaplarıyla ilişkilendirmeksizin iktisadi işletme adına tasdik ettirecekleri ayrı defterlerde izleyeceklerdir... " açıklamalarına yer verilmiştir. Kooperatifçe yapılan bir işlemin ortak içi işlem olarak dikkate alınabilmesi için; işlem faaliyet amacına, diğer bir ifadeyle, kooperatifin ana sozleşmesinde belirtilen uğraşı konusuna dahil olmalıdır ve faaliyet amacına dahil olan işin munhasıran kooperatif ortağıyla yapılması gerekmektedir. Ancak, kooperatif ana sozleşmesinin tetkikinden; kooperatifiniz amacının ortaklarının ekonomilerini iyileştirmek uzere uygun gorduğu menkul ve gayrimenkulleri satın alıp, kiralama ve benzeri yasal sozleşme yolları ile edineceği, bunların değerlenmesi ve değerlendirilmesine yonelik olarak tasarrufundaki gayrimenkuller uzerinde işyeri, konut, sanayi, turistik tesisler, hobi bahçesi v.b. yaptıracağı, gerekirse satacağı ve tasarrufunda bulunan gayrimenkullerle ilgili satış, kiralama, hasılat paylaşımı gibi gelir sağlayan ekonomik modeller geliştireceğinin ifade edildiği, sadece ortaklarla iş goruleceğine ilişkin hukumlerin ana sozleşmede yer almadığı anlaşılmıştır. Bu hukum ve açıklamalara gore, kooperatif ana sozleşmenizin Kurumlar Vergisi Kanununun 4 uncu maddesinin birinci fıkrasının (k) bendinde belirtilen şartları taşımadığı ve kooperatifiniz tarafından ortak dışı işlemler de gerçekleştirileceği anlaşıldığından, kooperatif tuzel kişiliğine bağlı ayrı bir iktisadi işletme nezdinde kurumlar vergisi mukellefiyetinin tesis edilmesi gerekmektedir. II- KATMA DEĞER VERGİSİ KANUNU Y ÖNÜNDEN: 3065 sayılı KDV Kanununun 1/1 inci maddesinde, ticari, sınai, zirai faaliyet ve serbest meslek faaliyeti çerçevesinde Turkiye'de yapılan teslim ve hizmetlerin KDV'ye tabi olduğu hukum altına alınmıştır. 60 No.lu KDV Sirkulerinin "Aidatlar" başlıklı "1.3." bolumunde; " Üyelerden veya katılımcılardan alınan aidatlar, herhangi bir teslim veya hizmetin karşılığını teşkil etmemek şartıyla KDV'nin konusuna girmemektedir. Örneğin, dernek tuzuğunde belirtilen gelirlerden olan uye aidatları KDV'ye tabi tutulmayacaktır. _ _ Ancak kurumlar vergisi m ukellefiyeti bulunan bir kooperatifin ticari nitelikteki teslim ve hizmetlerinin karşılığında yapılan ve kurum kazancının bir unsuru sayılan aidat odemeleri KDV'ye tabi tutulacaktır. Örneğin, tuketim ve taşımacılık kooperatifleri gibi kurumlar vergisi mukellefiyeti bulunan kooperatiflerin uyeleri tarafından yapılan ve kurum kazancının bir unsuru sayılan aidat odemeleri KDV'ye tabi bulunmaktadır. Kurumlar vergisi mukellefiyeti bulunmayan kooperatifin ortak giderleri karşılamak (uyelerin guvenlik, bahçıvanlık, havuz ve sosyal tesislerin bakımı, elektrik ve su gibi ihtiyaçlarının giderilmesi) amacıyla tahsil ettiği aidatlar ise ticari mahiyet arz etmediğinden KDV'ye tabi tutulmayacaktır." Buna gore, Kooperatifiniz tarafından bekçi, elektrik, su vb. giderlerin karşılanması için uyelerden toplanan aidat, ticari nitelikteki teslim ve hizmetlerin karşılığında yapıldığı ve kurum kazancının bir unsuru sayıldığından KDV'ye tabi olup, bu işlemlere ilişkin hesaplanan KDV'nin Kooperatifiniz tarafından 1 No.lu KDV Beyannamesi ile beyan edilmesi gerekmektedir. Bilgi edinilmesini rica ederim. İmza | ---|--- () Bu Özelge 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 413.maddesine dayanılarak verilmiştir. () İnceleme, yargı ya da uzlaşmada olduğu halde bu konuya ilişkin olarak yanlış bilgi verilmiş ise bu ozelge geçersizdir. () Talebiniz uzerine tayin edilmiş olan bu ozelgeye uygun işlem yapmanız halinde, bu fiilleriniz dolayısıyla vergi tarh edilmesi icap ederse, tarafınıza vergi cezası kesilmeyecek ve tarh edilen vergi için gecikme faizi hesaplanmayacaktır.