YönetmelikYürürlükte

İSTANBUL ALTIN BORSASI VADELİ İŞLEMLER VE OPSİYON PİYASASI YÖNETMELİĞİ

Resmi Gazete Tarihi: 18 Ekim 1996 · Mevzuat No: 5636

Yapay Zeka Destekli

Hukuk Asistanı ile Kararları Analiz Edin

Bu karara ve binlerce benzer karara sorunuzu sorun. Kaynak atıflı detaylı yanıtlar alın.

Ücretsiz Dene
YönetmelikYürürlükte
Mevzuat No
5636
Tertip
5
R.G. Tarihi
18 Ekim 1996
Tam metin (yapılandırılmış)
Madde numaralarına tıklayarak doğrudan ilgili maddeye gidebilirsiniz.

### Amaç

1
Madde 1

Bu Yonetmeliğin amacı, İstanbul Altın Borsası Vadeli İşlemler ve Opsiyon Piyasasıfnda işlem gorecek altına ve dovize dayalı vadeli işlem ve opsiyon sozleşmeleri ile bu sozleşmelerin işlem esaslarını, Vadeli İşlemler ve Opsiyon Piyasasıfna uyelik şartlarını belirlemek ve bu sozleşmelerin guven ve istikrar içinde serbest rekabet şartları altında alım satımının yapılmasını sağlamaktır.

### Dayanak

2
Madde 2

Bu Yonetmelik 3794 sayılı Kanun ile değişik 2499 sayılı Sermaye Piyasası Kanunufnun 22fnci maddesine dayanılarak çıkarılmıştır.

### Kısaltmalar

3
Madde 3

Bu Yonetmelikfde geçen ;

SPK: Sermaye Piyasası Kurulufnu,

İAB: İstanbul Altın Borsasıfnı,

İMKB: İstanbul Menkul Kıymetler Borsasıfnı,

Kanun: 3794 Sayılı Kanun ile değişik 2499 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu'nu,

Yonetmelik: İstanbul Altın Borsası Yonetmeliğifni,

Piyasa Üyesi: İstanbul Altın Borsası Vadeli İşlemler ve Opsiyon Piyasası Üyesi'ni,

ifade eder.

Sozleşmelerin İhdası
4
Madde 4

Borsada altına ve dovize dayalı vadeli işlem ve opsiyon sozleşmeleri ihdas edilebilir. Sozleşmelerin ozellikleri Borsa Yonetim Kurulunun onerisi ve SPKfnın onayıyla belirlenir.

Vadeli İşlemler ve Opsiyon Piyasasına Üyelik Şartları
5
Madde 5

Vadeli İşlemler ve Opsiyon Piyasasına uye olabilmek için aşağıdaki asgari şartların karşılanmış olması gerekir :

a)

İstanbul Altın Borsası veya İstanbul Menkul Kıymetler Borsasıfna uye olmak,

b)

SPKfdan vadeli işlem sozleşmelerinin alım satımına aracılık yetki belgesi almış olmak,

c)

Borsa Yonetim Kurulufnca piyasa uyeliğine karar verilmiş olmak.

Üyelik için Borsa Yonetim Kurulu SPKfnın onayını alarak ek koşullar getirebilir. Bu takdirde, bu koşullar Borsa Bultenifnde ilan edilir.

İ KİNCİ BÖLÜM

M ÜŞTERİ EMİRLERİ

Muşteri Emirlerinin Veriliş Şekli
6
Madde 6

İstanbul Altın Borsası Vadeli İşlemler ve Opsiyon Piyasasıfnda emirler esas olarak yazılı verilir. Ancak piyasa uyeleri telefon ve diğer iletişim araçları ile verilecek emirleri, daha sonra yazılı hale donuşturmek şartıyla kabul etme yetkisine sahiptir. Piyasa uyeleri muşteri emirlerini kısmen veya tamamen kabul etmeyebilirler. Ancak bu durumu muşterilerine hemen bildirmek zorundadırlar. Emri veren muşteri, emrin piyasaya intikalinden once emri değiştirebilir veya geri alabilir. Muşteri, gerçekleşmemiş emirlerini iptal etme yetkisine sahiptir.

Üyenin şube, acenta veya irtibat burolarına verilen emirler de uyeye verilmiş sayılır.

M uşteri Emirlerinde Bulunması Gereken Hususlar
7
Madde 7

Muşteri emirlerinde;

a. Emrin verildiği piyasa uyesinin unvanının,

b. Emri verenin adı, soyadı, unvanı, adresi veya piyasa uyesi nezdindeki kod numarasının,

c. Emrin alım emri mi, satım emri mi olduğunun,

d. Emrin içerdiği sozleşme sayısının,

e. Emre konu teşkil eden sozleşmenin vadesinin,

f. Emrin turunun,

g. Emrin verildiği yer, tarih, saat ve dakikanın,

h. Emrin numarasının,

i. Emrin işlem tarihinin,

bulunması zorunludur.

Muşteri emirleri en az iki nusha duzenlenir ve bir nushası emri veren muşteriye verilir.

#### Emir Turleri

8
Madde 8

Muşteri, emirlerini aşağıda belirtilen emir turlerinden birini kullanarak verebilir.

a. Serbest Fiyatlı Emir:

Muşteri, verdiği emirde fiyatı belirleme konusunda uyeyi serbest bırakmak isterse, serbest fiyatlı emir verir. Bu tur emri alan piyasa uyesi fiyat konusunda muşteri çıkarını gozetmek zorundadır.

b. Limitli Emir:

Muşteri, verdiği emirde fiyat, sozleşme sayısı ve işlem tarihini belirlemek isterse, limitli emir verir. Bu tur emri alan piyasa uyesi fiyat, sozleşme sayısı ve işlem tarihine uymak zorundadır.

c. Beklemeli Emir:

Muşteri, verdiği emrin belli piyasa şartlarında geçerli olmasını istediği takdirde beklemeli emir verir. Beklemeli emir "Kayıp Telafi" ve "Fiyat Uygunsa" olmak uzere iki turludur.

1\. Kayıp Telafi: Alış kayıp telafi emri, piyasa fiyatının uzerinde verilir ve piyasa son işlem fiyatı bu fiyata ulaştığı takdirde emir işleme konur. Satış kayıp telafi emri, piyasa fiyatının altında verilir ve piyasa son işlem fiyatı bu fiyatla karşılaştığı takdirde emir işleme konur.

2\. Fiyat Uygunsa: Alış fiyat uygunsa emri, piyasa fiyatının altında verilir ve piyasa son işlem fiyatı bu fiyatla karşılaştığı takdirde emir işleme konur. Satış fiyat uygunsa emri, piyasa fiyatının uzerinde verilir ve piyasa son işlem fiyatı bu fiyata ulaştığı takdirde emir işleme konur.

d. İptal Edilene Kadar Geçerli Emir:

Muşteri, verdiği emrin gerçekleşmemesi halinde, iptal edilene kadar geçerli olmasını isterse, iptal edilene kadar geçerli emir verir.

e. Açılış Emri:

Muşteri, verdiği emrin seansın Borsa Yonetim Kurulu tarafından belirlenen suresi içinde geçerli ve serbest fiyatlı olmasını isterse, açılış emri verir.

f. Kapanış Emri:

Muşteri, verdiği emrin seansın Borsa Yonetim Kurulu tarafından belirlenen suresi içinde geçerli ve serbest fiyatlı olmasını isterse, kapanış emri verir.

g. Kalanı İptal Et Emri:

Muşteri, verdiği emrin tumuyle uygun bir emir ile karşılaşmaması halinde, uygun olan kısmının gerçekleştirilmesini, kalan kısmının ise iptalini isterse, kalanı iptal et emri verir.

Fiyat Önceliği Kuralı
9
Madde 9

Borsaya intikal ettirilen emirler karşılanırken, daha duşuk fiyatlı satım emirleri daha yuksek fiyatlı satım emirlerinden, daha yuksek fiyatlı alım emirleri daha duşuk fiyatlı alım emirlerinden once karşılanır.

#### Zaman Önceliği Kuralı

10
Madde 10

Borsaya intikal ettirilen emirler karşılanırken, fiyat eşitliği halinde, sisteme zaman açısından daha once intikal ettirilen emirler once karşılanır.

Muşteri Emirlerinin Önceliği Kuralı

Madde 11 \- Fiyat ve zaman oncelikleri açısından eşitliğin soz konusu olduğu durumlarda muşteri emirleri piyasa uyelerinin kendi nam ve hesaplarına verdikleri emirlerden once karşılanır.

Muşteri Emirlerinin Sonuçlarının Muşterilere Bildirilmesi
12
Madde 12

Borsa seansı kapandıktan sonra, muşteri emirlerinin gerçekleşip gerçekleşmediği uyeler tarafından aynı gun muşterilere bildirilir.

Gerçekleşmeyen Muşteri Emirleri
13
Madde 13

Üyeler, gerçekleşmeyen muşteri emirlerini seansın bitiminden bir saat sonra ve aynı gun muşterilerine bildirmek zorundadırlar. Gerçekleşmeyen emirlerle ilgili olarak uyeler, seansın bitiminden itibaren en geç 24 saat zarfında muşteriden teslim aldıkları bedelleri iade ederler.

Ü ÇÜNCÜ BÖLÜM

S ÖZLEŞMELERİN ALIM SATIMI YOLUYLA

ALINAN POZ İSYONLAR VE SINIRLARI

Uzun Pozisyon
14
Madde 14

Vadeli işlem sozleşmesinin alımı yoluyla sahip olunan uzun pozisyon, sozleşmenin vadesi geldiğinde sozleşmenin dayandığı altının veya dovizin, sozleşmede belirtilen miktar ve fiyattan satın alınması ile yukumlu olmaktır.

Alım satıma konu olan opsiyon sozleşmesinin alım sozleşmesi olması durumunda, sozleşmenin alımı yoluyla sahip olunan uzun pozisyon, sozleşmenin vadesi geldiğinde sozleşmenin dayandığı altının veya dovizin, sozleşmede belirtilen miktar ve fiyattan satın alınması hakkına sahip olmaktır. Alım satıma konu olan opsiyon sozleşmesinin satım sozleşmesi olması durumunda sozleşmenin alımı yoluyla sahip olunan uzun pozisyon sozleşmesinin vadesi geldiğinde sozleşmenin dayandığı altın veya dovizin sozleşmede belirtilen miktar ve fiyattan satma hakkına sahip olmaktır.

#### Kısa Pozisyon

15
Madde 15

Vadeli işlem sozleşmesinin satımı yoluyla sahip olunan kısa pozisyon, sozleşmenin vadesi geldiğinde sozleşmenin dayandığı altın veya dovizin, sozleşmede belirtilen miktar veya fiyattan satılması ile yukumlu olmaktır.

Alım satıma konu olan opsiyon sozleşmenin alım sozleşmesi olması durumunda, sozleşmenin satımı yoluyla sahip olunan kısa pozisyon, sozleşmenin vadesi geldiğinde sozleşmenin dayandığı altının veya dovizin, sozleşmede belirtilen miktar ve fiyattan satılması ile yukumlu olmaktır. Alım satıma konu olan opsiyon sozleşmenin satım sozleşmesi olması durumunda sozleşmenin satımı yoluyla sahip olunan kısa pozisyon, sozleşmenin vadesi geldiğinde sozleşmenin dayandığı altın veya dovizin sozleşmede belirtilen miktar ve fiyattan alınması ile yukumlu olmaktır.

Ters İşlem Yoluyla Pozisyonun Netleştirilmesi
16
Madde 16

Ters işlem, aynı vade ozelliklerine sahip sozleşme turu bazında olmak kaydıyla, ilgili işlemin yapılabileceği son işlem gunune kadar uzun pozisyon karşısında kısa pozisyon, kısa pozisyon karşısında uzun pozisyon alarak pozisyonun netleştirme yoluyla tasfiyesidir.

Açık Pozisyon
17
Madde 17

Bu Yonetmelikde belirtilen şekilde netleştirme yoluyla tasfiye edilmemiş pozisyonlar açık pozisyon sayılır.

Pozisyon Sınırları
18
Madde 18

Her sozleşme turu bazında tum teslimat vadelerinde veya aynı sozleşme turu bazında çeşitli teslimat vadelerinde ara toplam olarak sahip olunabilecek pozisyon ust sınırları Borsa Yonetim Kurulunca belirlenir.

D ÖRDÜNCÜ BÖLÜM

İ ŞLEM ESASLARI VE İŞLEM GÖRECEK VADELİ İŞLEM VE

OPS İYON SÖZLEŞMELERİNİN ASGARİ UNSURLARI

İşlem Yontemi
19
Madde 19

Alım satım işlemleri, uyelerin alım satım emirlerinin vade tarihine gore oluşan arz ve talebin, fiyat ve zaman onceliği kuralına gore karşılaştırılması sureti ile yurutulur. Alım satımda "çok fiyat" yontemi uygulanır. Çok fiyat yontemi, verilen alım satım emirlerinin fiyat onceliği ve zaman onceliği kuralına uygun olarak teker teker karşılaştırılması ile elde edilen fiyatlarla alım satımın gerçekleştirilmesidir.

Çok Fiyat Yontemine Gore İşlemlerin Yurutulmesi
20
Madde 20

Piyasa uyelerinin alış ve satış emirlerinin ve gerçekleşen işlemlerin ilgililerin izleyebileceği bir biçimde ekranda gosterilmesi esastır. Bunun şekli Borsa Yonetim Kurulunca belirlenir. Alım veya satım yapmak isteyen uye, alış veya satış emrini iletir veya daha once başka bir uye tarafından iletilmiş olan bir satış emrini veya alış emrini tamamen veya kısmen satın alabilir yada satabilir. Üye daha once verdiği ve bekleyen alış veya satış emirlerini değiştireceği gibi fiyat ve zaman onceliği kuralına uymak kaydıyla kendi emrini satın alabilir veya satabilir.

İşlem Gorecek Vadeli İşlem ve Opsiyon Sozleşmelerinin Asgari Unsurları
21
Madde 21

Vadeli işlem ve opsiyon sozleşmelerinin ozellikleri, işlem yontemleri ve soz konusu sozleşmelerin asgari unsurları, işleme dayanak teşkil eden aracın niteliğine gore, Borsa Yonetim Kurulu tarafından belirlenip, SPKfnın uygun goruşuyle saptanır. Borsa Yonetim Kurulunun bu konudaki kararları ve değişiklikleri Borsa Bultenifnde duyurulur. Soz konusu asgari unsurlar aşağıdadır.

a)

Sozleşmeye konu altın ve doviz : Sozleşmeye dayanak teşkil eden altın ve doviz.

b)

Sozleşmenin Tipi : Vadeli işlemler ve opsiyon piyasalarında ilgili piyasa tarafından belirlenen alım satımı yapılabilecek vadeli işlem veya opsiyon sozleşmeleri.

c)

Sozleşmenin Buyukluğu : Sozleşmeye konu altın ve dovizin minimum işlem miktarı.

d)

Fiyat Aralığı : Sozleşme turu bazında belirlenen sozleşme fiyatında bir defada gerçekleşebilecek en kuçuk fiyat hareketi.

e)

İşlem Vadesi : Sozleşmeye konu altın ve dovizin nakit uzlaşmasının veya fiziksel takasının yapılacağı zaman.

f)

Teslim Şekli : Vade sonunda sozleşmeye konu altın ve doviz bazında teslimatın fiziki olarak veya nakdi mutabakat yoluyla yapılması.

g)

Son İşlem Tarihi : Teslim gununden once vadeli piyasada işlem yapılabilen son işgunu.

h)

Teslim Tarihi : Vadeli işlem ve opsiyon sozleşmesi turu bazında, sozleşmeye konu altın veya dovizin teslimatının veya nakti mutabakatının yapılacağı ilk ve son gunler.

i)

Opsiyon Tipi : Opsiyon sozleşmesi ile tanınan hakkın kullanılabileceği sureye ilişkin iki yontem soz konusudur. Opsiyon sozleşmesinin sadece vade sonunda kullanım hakkı tanınması durumunda Avrupa tipi, opsiyon sozleşmesi ile tanınan hakkın vade sonunda veya vade sonundan onceki herhangi bir tarihte kullanılması durumunda, Amerikan tipi sozleşme soz konusudur. Her iki yontemden hangisinin geçerli olacağı sozleşmenin ihdası sırasında Borsa Yonetim Kurulu tarafından belirlenir.

Seans
22
Madde 22

Seans, Borsa yetkilisi tarafından verilecek bir işaret ile başlayıp, yine Borsa yetkilisi tarafından verilecek bir işaret ile biten işlemlerin yapıldığı suredir.

Açılış Fiyatı
23
Madde 23

Seansta, ilgili vade için gerçekleşen ilk işlem fiyatı o vadenin seans açılış fiyatıdır.

Uzlaşma Fiyatı
24
Madde 24

Takas işlemlerinde esas alınacak uzlaşma fiyatı, işlemlerin gerçekleştiği seansta Borsa Yonetim Kurulu'nca belirlenecek kapanış aralığındaki tum işlemlerin ağırlıklı ortalama fiyatıdır.

İşlemlerin Borsa Kaydına Alınması
25
Madde 25

Borsafda alım satımı gerçekleştirilen her vadedeki sozleşmelerin fiyatları ve işlem miktarları Borsa kaydına alınır.

Gerçekleşen İşlemlerin Belirlenmesi
26
Madde 26

Seansın bitiminde, uye ve hesap bazında teşekkul eden fiyatlar uzerinden gerçekleşen alım satım işlemleri sonucu her alıcının aldığı, her satıcının sattığı miktar ve tutar ile vadelere gore alınan uzun ve kısa pozisyonlar bordrolara dokulur. Bordrolar ilgililer tarafından imzalanır ve ilgili uyelere bildirilir. Bordrolarda teşekkul eden her bir vadeye ait alım satım fiyatları için ayrı ayrı olmak uzere bir uyenin alımlarının hangi uyelerin satışları ile karşılandığı gosterilir.

Soz konusu işlem bilgileri kesinleştikten sonra Takas Merkezine iletilir. Takas Merkezi, bu bilgilere gore teminatları guncelleştirir ve piyasa kapandıktan sonra takas uyelerine teminat guncelleştirme raporları yollanır. Teminatların, piyasanın açılışından once odenmesi gerekir.

Teşekkul Eden Fiyatların İlanı
27
Madde 27

Borsada yapılan işlemler sonucunda, her vadede teşekkul eden fiyatlar ve bu fiyatlardan yapılan toplam işlem miktarları seans bitiminde ilan edilir. Borsa kaydına alınan her vadedeki fiyatlar Borsa Bultenifnde "seans açılış fiyatıh, "en duşuk fiyat", "en yuksek fiyat" ve "seans uzlaşma fiyatıh olarak ilan edilir. Herhangi bir vadede veya tum vadelerde o gunku seansta fiyat teşekkul etmemiş ise bu durum Borsa Bultenifnde ilan edilir.

Para Birimi
28
Madde 28

Borsafda alıcı ve satıcının talebine gore Turk Lirası veya Borsa Yonetim Kurulu tarafından belirlenen doviz cinsleri uzerinden alım satım yapılabilir.

Alım Satımın Geçici Olarak Durdurulması
29
Madde 29

Borsa Başkanı, aşağıdaki hallerden birinin varlığı halinde, alım satımı geçici olarak durdurulabilir:

a)

Alım satım için sağlıklı bir piyasa teşekkul etmesini onleyecek şekilde olağandışı fiyat ve/veya miktarda alım satım emirlerinin borsaya intikal etmesi,

b)

Seansın sağlıklı bir biçimde yurutulmesini engelleyen sair hallerin ortaya çıkması.

Borsa Başkanı, işlemlerin yeniden başlamasına aynı seans suresi içinde izin vermiş ise seans yeniden açılır.

Borsa Başkanı, alım satım işlemlerini en fazla 3 gun, Borsa Yonetim Kurulu ise 7 gun için durdurabilir.

Alım satım işlemlerinin geçici olarak durdurulduğu sure bir seansı aşmışsa, alım satımın başlayacağı zaman Borsa Başkanıfnca belirlenir.

Alım satımın geçici olarak durdurulması halinde, bu durum Borsa Bulteni'nde duyurulur.

### Teşekkul Eden Fiyatların ve Gerçekleşen İşlemlerin İptali

30
Madde 30

Aşağıdaki şartların varlığı halinde, Borsa Başkanı, bir veya daha fazla borsa uyesinin başvurusu uzerine ya da re'sen teşekkul eden fiyatları ve bu fiyatlar uzerinden gerçekleşen işlemleri iptal edebilir.

a)

Fiyat teşekkul etmesi ve gerçekleşen alım satım işlemlerinin belirlenmesi sırasında maddi hata yapılmışsa,

b)

Alıcı ve satıcıların işbirliği ve birlikte hareketleri sonucunda piyasada yapay fiyat veya miktar hareketlerine neden olunduğu tespit edilmişse,

c)

Bir uyenin, bir veya daha çok seans boyunca alım satım işlemlerinin gerçek piyasa değerini yansıtmayacak bir yapay fiyat teşekkul ettirilecek biçimde surekli olarak bir onceki alım emrine gore daha yuksek fiyatlarda alım emirlerini veya surekli olarak daha duşuk fiyatlarda satım emirlerini Borsa'ya intikal ettirdiği belirlenmişse,

İptal kararları verildikleri gunu izleyen ilk iş gunu çıkan Borsa Bultenifnde ilan edilir.

(b) ve (c) bendlerindeki hususların tespiti halinde, ilgili uye ve uyeler hakkında disiplin kovuşturması yapılır. Konu ile ilgili olarak ortaya çıkacak zarar, ilgili uye veya uyelere tazmin ettirilir.

Kurtaj
31
Madde 31

Muşteriler tarafından piyasa uyelerine gerçekleşen işlemlerin tutarı uzerinden azami sınırı Borsa Yonetim Kurulufnun onerisi uzerine, SPK tarafindan onaylanan tarifeye gore "kurtaj" odenir.

Borsa yetkili elemanları Borsa uyelerinin, ucret ve gider karşılıklarının duzenlemelere uygun olarak alınıp alınmadığını ve diğer hususlarda uyelerin defter ve kayıtlarını inceleme yetkisine sahiptirler.

BE ŞİNCİ BÖLÜM

TAKAS MERKEZ İ VE ÜYELİK

Takas Merkezi
32
Madde 32

Borsafdaki takas faaliyetleri, Takas Merkezi aracılığıyla gerçekleştirilir. Takas Merkezi Borsa bunyesinde olabileceği gibi, tamamen veya kısmen bir banka veya sadece takas işlemlerini yuruten bir takas kuruluşu da Takas Merkezi olarak gorevlendirilebilir. Bu konuda duzenleme yapmaya ve karar vermeye SPK yetkilidir.

Borsada gerçekleştirilen işlemlerin takası Takas Merkezi uzerinden yapılmak zorundadır.

Takas Üyeliği
33
Madde 33

Takas uyeleri, kendi adlarına veya takas uyesi olmayan piyasa uyeleri adına yaptıkları işlemlerini yerine getirmeyi taahhut eden piyasa uyeleridir.

Takas uyeliğinin tesisi ve piyasa uyelerinden hangilerinin takas uyesi olacağı Borsa Yonetim Kurulu tarafından belirlenir ve SPKfnın onayına sunulur.

Takas uyeleri Borsa Yonetim Kurulufnca belirlenmesi ve SPK'ca onaylanması halinde teminat tesis etmekle yukumludurler. Bu teminatlar genel olarak belirlenebileceği gibi takas uyeleri bazında da belirlenebilir.

Takas uyesi olmayan piyasa uyeleri bir takas uyesi ile anlaşma yapmadan Borsada işlem yapamazlar. Anlaşma yapılan takas uyesi ilgili piyasa uyesinin yaptığı takas işlemlerinden sorumludur.

Takas Üyeliğinin Sona Ermesi
34
Madde 34

Takas uyesi, Borsa Yonetim Kurulu'nun onaylaması şartıyla takas uyeliğinden ayrılabilir. Bunun için, Takas Merkezine olan borçlarının odenmiş olması; muşterilere, piyasa uyelerine ve diğer takas uyelerine olan tum yukumluluklerinin yerine getirilmiş olması gerekir.

Aşağıdaki hallerden birinin mevcudiyeti halinde, Borsa Yonetim Kurulu takas uyesinin uyeliğinin sona ermesine, açık pozisyonların kapatılmasına, ilgili piyasa uyesinin onayıyla açık pozisyonların başka bir takas uyesine devrine, banka garantisi istemeye ve teminat olarak tutulan kıymetlerin kullanılması durumlarından birine karar verebilir:

a)

Bu Yonetmelik hukumlerine ve Borsa Yonetim Kurulu tarafından alınan kararlara aykırı davranılması,

b)

Takas işlemlerinden doğan yukumluluklerin yerine getirilmemesi,

c)

Takas uyesinin mali yapısının takas uyeliğinin gerektirdiği yukumlulukleri yerine getiremeyecek hale gelmesi.

Ayrılan veya faaliyetlerine son verilen takas uyeleri hakkında Borsa Yonetim Kurulu'nca SPK'ya bilgi verilir. Ancak, takas uyelerinin faaliyetlerine son verilmesine ilişkin Borsa Yonetim Kurulu'nun kararına SPK nezdinde itiraz edilebilir.

### Takas Merkezinin Mali Sorumluluk Sınırları

35
Madde 35

Takas Merkezi, takas işlemleri sırasında alıcıya karşı satıcı, satıcıya karşı alıcı konumu ustlenir.

Takas Merkezi'nin mali sorumluluğu vadeli işlem ve opsiyon sozleşmelerinin takas işlemleri sırasında taraflardan her biri için karşı tarafın yerini almasından kaynaklanan zararlar ile sınırlıdır. Takas Merkezi, takas uyesi olmayan piyasa uyelerinin takas uyelerine karşı yukumluluklerinden, piyasa ve takas uyelerinin muşterilerinin diğer piyasa ve takas uyelerine karşı yukumluluklerinden, herhangi bir takas uyesinin kendisine aracılık hizmeti veren bir diğer takas uyesine karşı yukumluluklerinden ve takas uyesinin muşterilerine karşı yukumluluklerinden sorumlu tutulamaz.

ALTINCI B ÖLÜM

TAKAS İŞLEMLERİ

Başlangıç ve Surdurme Teminatları
36
Madde 36

Başlangıç ve surdurme teminatları Borsa Yonetim Kurulu tarafından tespit olunur ve SPK'ca onaylanması halinde yururluğe girer.

Vadeli işlemler ve opsiyon piyasasında işlem yapacak piyasa uyeleri, açılan her pozisyon için, nakit piyasalardaki gunluk fiyat hareketleri gozonune alınarak belirlenen oranlarda başlangıç teminatı yatırmak zorundadır.

Surdurme teminatı, alınan pozisyonların değer kaybetmesi halinde, teminatın miktarının, asgari miktarda bulundurulması gereken duzeyini ifade eder. Teminatların surdurme teminatının altına duşmesi durumunda başlangıç teminatına tamamlatılması zorunludur.

Farklı vadelerde aynı anda uzun ve kısa pozisyon alınması ve korunma amaçlı işlem yapılması durumlarında Borsa Yonetim Kurulu teminat oranlarının farklı uygulanmasına karar verebilir.

### Teminatların Guncelleştirilmesi

37
Madde 37

Piyasa uyelerinin gun sonu durumları, toplam alış ve satış işlemlerinin, bu Yonetmelik'de belirtilen uzlaşma fiyatına gore netleştirilmeleri sonucunda tespit edilir ve bu tespite gore teminatlar guncelleştirilir. Bu hesaplama yontemine gore;

a)

Toplam alış ve toplam satışları eşit olan bir uyenin yapılan işlemler sonucunda net kar veya zararı,

b)

Toplam alışları, toplam satışlarından buyuk olan (uzun pozisyon) bir uyenin uzlaşma fiyatından satış değeri referans alınarak net kar veya zararı,

c)

Toplam alışları toplam satışlarından kuçuk olan (kısa pozisyon) bir uyenin uzlaşma fiyatından alış değeri referans alınarak net kar veya zararı,

bulunur.

Piyasa Üyelerinin İşlemlerden Doğan Yukumluluklerini Yerine Getirememesi ve Teminatların Kullanılması

38
Madde 38

Bir takas uyesi, işlemlerden doğan yukumluluklerini yerine getiremediği takdirde bu uyenin işlemleri durdurulur ve uyenin teminat karşılıkları nakte çevrilerek pozisyonu kapatılır.

Takas uyesi olmayan bir piyasa uyesi, işlemlerden doğan yukumluluklerini yerine getiremediği takdirde ilgili piyasa uyesinin işlemleri durdurulur ve pozisyonu sozleşmesinin olduğu takas uyesi tarafından kapatılır.

Pozisyonların kapatılması sonucunda ortaya çıkan zararların tazmininde takas uyesinin hesabındaki teminatlar ve teminat karşılıkları kullanılabilir. Takas ve piyasa uyelerinin kendi adına yaptığı işlemlerden doğan yukumlulukleri nedeniyle muşteri hesapları kullanılamaz.

Üyelerin yukumluluklerinin yerine getirilmediği durumlarda kullanılmak uzere garanti fonu ve benzeri guvence mekanizmaları oluşturmaya SPK'nın onayı ile Borsa Yonetim Kurulu yetkilidir.

Muşterinin İşlemlerden Doğan Yukumluluklerini Yerine Getirememesi
39
Madde 39

Bir muşteri, işlemlerinden doğan yukumluluklerini yerine getiremediği takdirde ilgili piyasa uyesi, muşterinin pozisyonunu kapatma yetkisine sahiptir.

### Teslim Şekli

40
Madde 40

Son işlem gunu itibarı ile pozisyonlarını tasfiye etmemiş olanlar sozleşmeye konu teşkil eden altın ya da dovizi teslim etmek ya da teslim almakla yukumludurler. Ancak, nakdi uzlaşmanın Borsa Yonetim Kurulu tarafından teslim şekli olarak ongorulduğu durumlarda fiziki teslim yapılmaz. Nakdi uzlaşmaya karar verilmesi durumunda esas alınacak fiyat, son işlem gunu son seansına ait uzlaşma fiyatıdır.

Vadeli İşlem Sozleşmelerinde Teslimat
41
Madde 41

Takas Merkezi, uye bazında olmak uzere, son işlem gunu sonunda uyelerin açık pozisyon durumlarını gosteren bir rapor hazırlar. Takas Raporu sonucuna gore kısa pozisyonda olanlara teslim gununden once belirlenmiş olan tarihte teslimat yapmaları için uyarıda bulunur. Bunun uzerine, uyarıyı alanlar teslimatta bulunma niyetlerini takas uyeleri vasıtasıyla Takas Merkezi'ne bildirirler. Teslimatta bulunma bildiriminde takas uyesinin unvanı, numarası, duzenleme tarihi, muşteri adına mı kurum adına mı olduğu ve diğer hususlar yer alır.

Teslimatta bulunma niyetini bildirmeden once sozleşmeye konu teşkil eden altın ise Takas Merkezi'ne, doviz ise Takas Merkezi'nce belirlenmiş bankaya teslim edilmesi ve karşılığında depo makbuzunun alınması gerekir.

Teslimatta bulunma bildirimindeki vadeye sahip uzun pozisyonlardan en eski tarihte açılmış olanı teslimat bildiriminin muhatabı durumundadır. Teslimat bildirimi takas uyeleri vasıtasıyla uzun pozisyon sahibine bildirilir. Uzun pozisyon sahibi teslimi kabul etmek zorunda olup başkasına transfer edemez.

Ödemeyi yapmış olan uzun pozisyon sahibi takas uyesine, teslim gununde en geç saat 14:00'e kadar Takas Merkezi vasıtasıyla depo makbuzu verilir. Sıra numaralı olan depo makbuzunda altının ayarı, ağırlığı, rafineri adı, dovizin ise depo edildiği kurumun adı cinsi ve miktarı bulunur. Depo makbuzunun el değiştirmesiyle teslimat sureci tamamlanmış olur.

Opsiyon Sozleşmelerinde Teslimat
42
Madde 42

Altın veya dovize dayalı opsiyon sozleşmelerinin teslimi konusunda soz konusu sozleşme turunun Borsa Yonetim Kurulu tarafından ihdası sırasında aksi belirtilmemişse aşağıdaki sureç uygulanır.

a)

Opsiyon sozleşmelerinde teslimat sureci iki şekilde başlıyabilir.

1)

Herhangi bir opsiyon sozleşmesinin belirlenmiş işlem gorme suresi içerisinde uzun pozisyon sahibinin herhangi bir anda eOpsiyon Kullanma Talebifni Takas Merkezi'ne gondermesi taraflar için teslimat yukumluluklerini tamamlama surecini başlatır.

2)

Aksi halde vade sonu gelene kadar kullanılmamış olan opsiyon sozleşmelerine ilişkin olarak, eğer pozisyon, yapılan son guncelleştirme işlemleri sonrasında artı net bakiye veriyorsa Takas Merkezi tarafından hatırlatıcı mahiyette uzun pozisyon sahibine hazırlık uyarısı gonderilir. Uzun pozisyon sahibinin opsiyon kullanım talebini Takas Merkezine gondermesi durumunda Takas Merkezi tarafından belirlenen yonteme uygun olarak soz konusu talep aynı opsiyon sozleşmesi turunde herhangi bir kısa pozisyon sahibine intikal ettirilir.

b)

Eğer opsiyon sozleşmesi alım hakkına ilişkinse kısa pozisyon sahibi takas uyesi sozleşmeye konu teşkil altın veya dovizi sozleşme uzerinde ifade edilen fiyattan satmak amacıyla teslimat suresi içinde Takas Merkezine teslim eder. Opsiyon sozleşmesi satım hakkına ilişkinse kısa pozisyon sahibi takas uyesi sozleşmeye konu teşkil eden altın veya dovizin sozleşmede belirtilen fiyatı baz alınarak hesaplanan nakit tutarını Takas Merkezi nezdinde hesaben ya da Borsa Yonetim Kurulu tarafından tespit edilmiş olan bir başka odeme yontemi vasıtasıyla bulundurur.

c)

Opsiyon sozleşmesi alım hakkına ilişkinse uzun pozisyon sahibi takas uyesi sozleşmeye konu teşkil eden altın veya dovizin sozleşmede belirtilen fiyatı baz alınarak hesaplanan nakit tutarını Takas Merkezi nezdinde hesaben ya da Borsa Yonetim Kurulu tarafından tespit edilmiş olan bir başka odeme yontemi vasıtasıyla bulundurur. Opsiyon sozleşmesi satım hakkına ilişkinse uzun pozisyon sahibi takas uyesi sozleşmeye konu teşkil eden altın veya dovizi sozleşme uzerinde ifade edilen fiyattan satmak amacıyla teslimat suresi içinde Takas Merkezine teslim eder.

Vadesi Gelen Takas Yukumluluklerinin Yerine Getirilmemesi
43
Madde 43

Takas suresi sonunda teslimat yapılmaması durumunda, takas suresinin bitimini takip eden ilk işgununde teslimat yapmayan uye adına Borsa tarafından eksper marifetiyle, uyenin yukumluluğune gore alım veya satım yapılır.

Bu suretle yapılan alım veya satımın sonuçları, yerine getirilmeyen alım veya satıma gore fiyat açısından daha olumlu ise herhangi bir işlem yapılmaz. Yeni işlem eskisine gore fiyat açısından daha olumsuz şartlarda yapılmışsa yukumluluğunu yerine getirmeyen uye aradaki farkı Takas Merkezi'ne odemek zorundadır.

İşlem konusu altın veya dovizi satın almak veya satmak mumkun olmamışsa ve uyelik yukumluluğunun gerektirdiği odemeler yapılmamışsa, odenmesi gereken para uyenin teminatından Borsa tarafından re'sen karşılanır.

Temerrut halinde, Yonetmelikfte belirtilen disiplin hukumleri uygulanır.

Borsa Ücretlerinin Ödenmesi
44
Madde 44

Gerçekleşen alım satım emirleri belirlenip ilan edildikten sonra, bu işlemler uzerinden kurtaj tarifesine gore Borsafya odenmesi gereken ucretler, Borsa Yonetimi'nce her uyenin Takas Merkezi'ndeki hesabına borç yazılarak otomatik olarak tahsil edilir. Bu ucretlerin miktarı Yonetim Kurulu'nca belirlenir ve SPK'nın onayı ile yururluluğe girer.

Takas Merkezi Ücretleri
45
Madde 45

Takas uyesi ve takas uyesi olmayanlar için vadeli işlem ve opsiyon sozleşmesi turu bazında takas işlemlerine uygulanacak ucret tarifesi Borsa Yonetim Kurulu'nca belirlenir ve SPKfnın onayı ile yururluğe girer.

### Yururluk

46
Madde 46

Bu Yonetmelik yayımı tarihinde yururluğe girer.

### Yurutme

47
Madde 47

Bu Yonetmeliği İstanbul Altın Borsası Başkanı yurutur.

10 Milyon+ Karar Arasında Arayın

Mahkeme, tarih, anahtar kelime ile filtreleyin. AI ile benzer kararları otomatik bulun.

Ücretsiz Başla

Anahtar Kelimeler

stanbulaltinborsasivadelişlemleropsiyasasiyönetmeli

Kaynak: T.C. Mevzuat Bilgi Sistemi

Güncelleme: 30.01.2026 21:17:26

Ücretsiz Üyelik

Profesyonel Hukuk AraçlarınaHemen Erişin

Ücretsiz üye olun, benzer kararları keşfedin, dosyaları indirin ve AI hukuk asistanı ile kararları analiz edin.

Gelişmiş Arama

10M+ karar arasında akıllı arama

AI Asistan

Kaynak atıflı hukuki cevaplar

İndirme

DOCX ve PDF formatında kaydet

Benzer Kararlar

AI ile otomatik eşleşen kararlar

Kredi kartı gerektirmez10M+ kararAnında erişim