TÜRK MEDENÎ KANUNUNUN VELÂYET, VESAYET VE MİRAS HÜKÜMLERİNİN UYGULANMASINA İLİŞKİN TÜZÜK KAPSAMINDA TUTULACAK DEFTERLER, ÖZEL KÜTÜK, DOSYALAR, TUTANAKLAR VE DİĞER EVRAKIN DÜZENLENMESİNE DAİR YÖNETMELİK

Bu Yonetmeliğin amacı, Turk Medeni Kanununun Velayet, Vesayet ve Miras Hukumlerinin Uygulanmasına İlişkin Tuzuk uyarınca tutulacak defterler ile ozel kutuk, dosyalar, tutanaklar ve diğer evraka ilişkin hususları duzenlemektir.

Bu Yonetmelik, Turk Medeni Kanununun Velayet, Vesayet ve Miras Hukumlerinin Uygulanmasına İlişkin Tuzuğun 57 nci maddesinin (a) bendi uyarınca hazırlanmıştır.

# Tanımlar

# Madde 3- Bu Yonetmelikte geçen :

# a)Turk Medeni Kanunu; 22/11/2001 tarihli ve 4721 sayılı Turk Medeni Kanununu,

# c)Kalem Yonetmeliği; Hukuk ve Ticaret Mahkemeleri Yazı İşleri Yonetmeliğini,

İfade eder.

## İKİNCİ KISIM

Genel H ukumler

# Dosya usulu

Velayet, vesayet ve miras işlerinde dosya usulunun uygulanması zorunludur. Her iş için bir dosya açılarak bu dosyaya ait olduğu işin esas defterindeki numarası yazılır ve o işe ait tutanak ve belgeler sırasıyla bu dosyaya konur.

Elektronik ortamda veri girişi ve veri saklama uygulamasına geçen mahkemelerde dosyalama işlemi elektronik ortamda yapılır.

Dosyaların duzenlenmesinde bir sıra takip olunur.

# Tutanaklar

Velayet, vesayet ve miras işleri için bir tutanak tutulur. Bu tutanakta; dosya esas numarası, vesayet altına alınan veya kendisine kayyım tayin olunan kimsenin, vasi veya kayyımın, mirasta terekesi yazılanın, defter tutma talebinde; mirasçı ve ilgililerin ve miras şirketi için tayin olunan temsilcinin adı, soyadı ve yerleşim yerleri yazılır. Bu tutanakta yapılan işlemlerin tarih ve sırası belirtilir, kararlar hakim ve zabıt katibi tarafından imzalanır. Tutanaklara birbirini takip eden sayfa numarası verilir.

Başvuru ve talep _talep_ ler yazılı veya sozlu beyan ile yapılır. Sozlu beyan tutanağa geçirilir ve beyanda bulunana imza ettirilir.

Terekede bulunan veya ilgililer tarafından daha sonra ibraz edilen belgelerin suretleri çıkarılarak dosyaya konulur. Asılları, uzerine dosya esas numarası yazılan bir zarfa konulup, mahkeme kasasında saklanır.

## ÜÇÜNCÜ KISIM

## Velayet ve Vesayet

B İRİNCİ BÖLÜM

Defterler

Velayet ve vesayet işlerine bakan mahkemelerde aşağıdaki defterler tutulur:

1-Banka hesabı cari defteri,

2-Vesayet ad defteri,

3-Resmi defter.

Banka hesabı cari defteri :Bankaya yatırılan ve çekilen paraları gosteren defterdir.

Bu defterde; sıra numarası, dosya esas numarası, kuçuk veya kısıtlının adı, soyadı, Turkiye Cumhuriyeti kimlik numarası, banka adı, banka hesap numarası, para miktarı ile diğer hususların bulunduğu duşunceler sutunu yer alır.

Vesayet ad defteri :Vesayet altına alınan ve kendilerine kayyım tayin olunanların alfabetik sırayla adlarının tutulduğu defterdir.

Bu defterde; sıra numarası, kısıtlı, kuçuk veya gaibin adı, soyadı, Turkiye Cumhuriyeti kimlik numarası, yerleşim yeri, vesayet altına alınma sebebi, vasi veya kayyımın adı, soyadı, Turkiye Cumhuriyet kimlik numarası, yerleşim yeri, dosya esas numarası ile diğer hususların yer aldığı duşunceler sutunu bulunur.

# Resmi defter :Vasi ve vesayet makamının isteği uzerine, koşullar gerektirdiği takdirde denetim makamınca verilen karar gereğince vesayet altındaki kişinin, malvarlığının tutulduğu defterdir.

Bu defter, tereke tespit ve koruma defterindeki usule gore tutulur.

Vasiliğe atanma kararının kesinleşmesi uzerine, vasi ile vesayet makamının gorevlendireceği bir kişi tarafından hakimin belirleyeceği sure içinde ve talimatları doğrultusunda yonetilecek malvarlığının Turk Medeni Kanununun 438 inci maddesi uyarınca defteri tutulur. Deftere vesayet altındaki kişinin mallarının turu, adedi ve tahmin edilen rayiç bedelleri sıra numarası altında yazılır. Taşınmazların bulundukları yerler, sınırları, alanları, ozellikleri, tapu kayıtları ve bu mallar uzerindeki kısıtlamalara ilişkin ayni haklar da ayrıca gosterilir.

Vesayet altındaki kişi ayırt etme gucune sahipse, olanak bulunduğu takdirde defter tutulurken hazır bulundurulur.

Vesayet altındaki kişinin malvarlığı yoksa, aynı sure içinde, durum vesayet makamına yazılı olarak bildirilir. Bu halde defter tutulmaz.

Birinci fıkrada belirlenen sure içinde defterin duzenlenmesine engel bir durum varsa, vesayet makamından ek sure istenebilir. Vasinin ek sure istemi vesayet makamınca uygun gorulduğu takdirde yeterli ek sure verilir. Bu sure kesindir.

Tutulan defter belirlenen sure içinde iki ornek olarak vesayet makamına verilir. Vesayet makamı, defterde yazılan malların iyi tanımlanmadığını, değerlerinin takdirinde yanlışlık yapıldığını veya eksik yazıldığını saptarsa, bunları denetimi altında tamamlattırır veya duzelttirir. Vesayet makamı, defterin usulune uygun ve doğru olarak duzenlendiği kanısına varırsa bir orneğini onaylayarak vasiye verir, diğer orneğini dosyasında saklar.

Belirlenen sureler içinde defter tutulmaz veya tamamlanmazsa vasi, Turk Medeni Kanununun 483 uncu maddesi hukumlerine gore vesayet makamı tarafından gorevinden alınır.

## İKİNCİ BÖLÜM

Raporlar

Vesayet makamı başka bir sure belirlememişse vasi, her yıl aralık ayının son gunundeki durumu gosterir bir hesap raporunu en geç ocak ayının son gunune kadar vesayet makamına verir. Raporun bir yıldan kısa surelerle duzenlenmesine karar verilmesi halinde vesayet makamı hesabın hangi gune kadar olan durumu gostereceğini ve raporun en geç hangi tarihte verileceğini de kararında belirtir.

Raporda hesap devresi içinde malvarlığında meydana gelen değişiklikler ile yapılan masraflar ve elde edilen gelirler ayrıntıları ile gosterilir ve belgeleri rapora eklenir. Vesayet makamının bir kararının yerine getirilmesi için yapılan işlemler varsa, bunlara ait kararların tarihleri de raporda gosterilir.

Rapora, vesayet altındaki kişinin mallarına ait hesapların yanısıra, yaşam tarzına, yerleşim yerine ve mesleki eğitimine ilişkin ayrıntılı bilgi de yazılır.

Vesayet makamı, hesap raporunu verildiği tarihten itibaren en geç bir ay içinde iyi bir yonetimden beklenen ozenin gosterilip gosterilmediğini de dikkate alarak inceler ve hesap raporunda eksiklik ya da yanlışlık gorduğu takdirde vasiye, hesapların tamamlanması veya duzeltilmesi için uygun bir sure verir.

Vesayet altındaki kişi goruşlerini oluşturma ve açıklama yeteneğine sahip ise, hesabın hakim tarafından incelenmesi sırasında olanak olçusunde hazır bulundurulur.

Vesayet makamı, incelemesinin sonunda rapor ve hesapları kabul veya reddeder. Gerektiğinde vesayet altındaki kişinin menfaatini korumak için uygun onlemleri alır.

Vasi, gorevini yerine getirirken kusurlu davranışıyla vesayet altındaki kişiye verdiği zarardan sorumludur.

# Değerli şeylerin saklanması

Vesayet altındaki kişiye ait kıymetli evrak, değerli eşya, onemli belge ve benzerleri, malvarlığının yonetimi bakımından bir engel yoksa, vesayet makamının gozetimi altında guvenli bir yere konur.

Bunların saklanmasında ve yonetiminde bir engel varsa gerektiğinde guvence alınarak vasiye de teslim edilebilir. Bu eşyanın teslimine ilişkin tutanakta adetleri, nitelikleri ve değerleri ayrı ayrı gosterilir.

Turk Medeni Kanunu hukumlerine gore herhangi bir nedenle gorevi sona eren vasi, gorevinin sona ermesinden itibaren onbeş gun içinde vesayet makamına vesayet altındaki kişinin malvarlığının yonetimiyle ilgili son raporunu ve kesin hesabını verir.

Son raporda, mal varlığı ile gelir ve giderin her kalemi niteliği ayrı ayrı gosterilerek yazılır. Önceden verilmiş ve onaylanmış rapor varsa, o rapordan sonraki gelir ve giderlerin rapora yazılması ile yetinilir. Son rapora gelir ve giderlere ilişkin olarak hakimin verilmesini istediği belgeler de eklenir. Yol, yiyecek, giyecek gibi giderlerin vesayet altındaki kişinin durumuna uygun olanlarından belge istenmez.

Kesin hesapta, son rapora ek olarak vasinin atandığı ve gorevinin sona erdiği tarihler itibarıyla mal varlığının gelir ve gider toplamı ile gelir ve gider farkı ayrı ayrı gosterilir.

Vesayet makamı onbeş gun içinde son raporu ve kesin hesabı inceler, uygun bulursa onaylar, eksiklikler varsa bunların tamamlanması için vasiye ek bir sure verir. Eksiklikler verilen surede tamamlandıktan sonra rapor ve kesin hesap vesayet makamınca onaylanır. Son rapor ve kesin hesap onaylandıktan sonra malvarlığı vesayet altındaki kişiye, mirasçılarına veya yeni vasiye teslim edilir.

Verilen sureye rağmen vasi tarafından son rapor ve kesin hesaptaki eksiklikler tamamlanmaz veya birinci fıkrada yazılı sure içinde vasi raporunu vermezse ya da vesayet makamı rapora gore vasinin sorumlu olması gerektiği kanısına varırsa, son rapor ve kesin hesabın reddi konusundaki kararını vasiye tebliğ eder. Bu karar ayrıca ehliyetini kazanmış ergin kişiye veya mirasçılarına ya da yeni vasiye tazminat davası açma hakları bulunduğu da belirtilmek suretiyle tebliğ olunur. Bu tebliğde vasinin gorevine son verildiği de belirtilir.

## DÖRDÜNCÜ KISIM

Miras

B İRİNCİ BÖLÜM

Defterler

Tereke işlerine bakan sulh hukuk mahkemesinde aşağıdaki defterler tutulur:

1-Tereke esas defteri,

2-Kıymetli evrak ve eşya defteri,

3-Banka hesabı cari defteri,

4-Kasa defteri,

5-Tereke karar defteri,

6-Tereke tespit ve koruma defteri,

7-Resmi defter.

Tereke esas defteri :Tereke işlerine bakan sulh hukuk mahkemesine intikal eden butun dava, itiraz veya temyiz başvurusu ile sair işlemlerin kaydedildiği defterdir.

Tereke esas defterinde; sıra numarası, başvuranın adı, soyadı veya unvanı ile başvuru tarihi, mirasbırakanın adı, soyadı, olduğu tarih, Turkiye Cumhuriyeti kimlik numarası, varsa veli, vasi veya kayyımın adı, soyadı, adresi, son yerleşim yeri mahkemesinin karar tarih ve numarası ile itiraz veya temyiz başvurusunun tarih ve sonucu sutunları yer alır.

Kıymetli evrak ve eşya defteri :Doviz cinsinden paralar ile diğer kıymetli evrak ve eşyanın kaydolunduğu defterdir.

Kıymetli evrak ve eşya defterinde; sıra numarası, tereke dosya esas numarası, kıymetli evrak veya eşyanın sahibinin adı, soyadı, kıymetli evrak veya eşyanın cinsi, turu, adedi, değeri, satılıp paraya çevrilmiş ise bedeli ve tahsilat makbuz numarası, kıymetli evrak ve eşyanın saklandığı yer hanesi ile gerekli gorulen diğer hususların bulunduğu duşunceler sutunu yer alır.

Banka hesabı cari defteri :Bankaya yatırılan ve çekilen paraları gosteren defterdir.

Bu defterde; sıra numarası, tereke dosyasının esas numarası, mirasbırakanın adı, soyadı, banka adı, banka hesap numarası, bankaya yatırılan paraya ait tahsilat ve reddiyat makbuzunun tarih ve numarası, para miktarı ile diğer hususların yer aldığı duşunceler sutunu bulunur.

Kasa defteri :Turk Lirası cinsinden paranın kaydolunduğu defterdir.

Bu defterde; emanete alınan paranın miktarı, tahsilat makbuzunun tarih ve numarası, tereke dosyasının esas numarası, kasadan çıkış yapılan para miktarı ile buna ilişkin reddiyat makbuzunun tarih ve numarası yer alır.

Tereke karar defteri :Mahkeme tarafından verilen kararların sıra numarası takip edilerek yazıldığı defterdir.

Bu defterde; karar numarası, karar tarihi, dosya esas numarası, miras bırakanın adı, soyadı, son yerleşim yeri, başvuranın adı, soyadı veya unvanı, adresi, karar sonucu bulunur.

Tereke tespit ve koruma defteri: Miras bırakanın son yerleşim yeri sulh hakimi, Turk Medeni Kanununun 590 ıncı maddesinde yazılı sebeplerden birinin gerçekleşmesi halinde tereke tespit ve koruma defterinin tutulmasına karar verir.

Bu defterde; sıra numarası altında taşınır malların cinsi, turu, miktarı, takdir olunan değeri, bulunduğu yer ile var ise uzerinde uçuncu bir şahsın rehin hakkına ilişkin bilgi yer alır. Kolleksiyon halindeki eşya bir kalemde ve aynı numara altında gosterilir. Aynı turden veya bir diğerine benzer eşya mumkun olduğu takdirde birlikte kaydolunur.

Üçuncu şahsın elinde bulunan bir mal hakkında istihkak iddiasında bulunulduğu takdirde, bunların isimleri ve iddiaya konu malın sıra numarası ve vesika ibraz edilmiş ise cinsi, turu, tarih ve numarası, takdir olunan değeri gosterilir.

Taşınmaz mallar ile bu malları sınırlayan ayni bir hak var ise tapu kayıtları ile beraber yazılır.

Taşınmazlar, adi veya hasılat kirası suretiyle kiraya veya işletmeye verilmiş ise kiracıların kimlikleri ve yerleşim yerleri ile sozleşmenin suresi ve kira bedeli gosterilir.

Yazımı yapılan tereke mallarından gerekenler Turk Medeni Kanununun 591 inci maddesine gore muhurlenerek koruma altına alınır. Muhur altına alma yazımdan once de yapılabilir. Muhurlenmeyen mallar için de uygun koruma onlemi alınır. Mirasbırakanla birlikte oturanların ikametleri için zorunlu olan taşınmaz bolumleri ile ihtiyaçları için gerekli eşya muhurlemenin dışında tutulur.

Kutuphane veya pul kolleksiyonu gibi tespiti uzun zamana ihtiyaç gosteren taşınırlardan oluşan mallar, muhurlenmek veya kasa gibi guvenilir bir yere konulmak suretiyle muhafaza altına alınır.

Defterin hemen tutulmasının mumkun olmadığı hallerde, deftere geçirilecek tereke mallarının korunmasını sağlamak için tamamının veya bir kısmının, olumun hemen sonrasında ve en geç on gun içinde muhurlenmesine karar verilebilir. Bu şekilde muhurlenen malların da defteri tutulur.

Alacaklıların istemi uzerine yapılan muhurleme, alacak miktarıyla sınırlıdır. Alacaklıya guvence gosterildiği takdirde muhurleme yapılmaz, yapılmışsa kaldırılır.

Defter tutma işlemi olum tarihinden itibaren bir ay içinde tamamlanır ve defterin sonuna terekeyi yazma işleminin ne kadar devam ettiği yazılarak hakim ve zabıt katibi ile hazır bulunan mirasçılar ve bilirkişiler tarafından imza edilir. Bu defter, her dosya için mustakilen duzenlenir.

Muhafazası masraflı veya bozulması muhtemel olan mallar ve eşya, hakimin gerekçeli kararı ile açık artırma veya pazarlıkla satılır.

Resmi defter :Mirası reddetmek hakkına sahip olan mirasçılar tarafından, Turk Medeni Kanununun 606 ncı maddesinde ongorulen surelerin işlemeye başladığı tarihten itibaren mirası ret için bir ay içinde defter tutmak talebinde bulunulduğu takdirde hakimin gozetimi altında bu işle gorevlendirilecek bir zabıt katibi tarafından, tereke tespit ve koruma defterindeki usule gore tutulan ve olenin taşınır, taşınmaz mallarının durumu ve ayrıntısı ile alacak ve borçlarının miktarını gosterir defterdir.

Bu defterde ayrıca, miras bırakanın kefaletten doğan borçları ayrı bir sutunda gosterilir.

İ KİNCİ BÖLÜM

Tutanak ve K utuk

Mirası ret tutanağı, mirasçının mirası reddetmesi halinde sulh hakimince duzenlenen tutanaktır.

Bu tutanakta; mirası reddeden mirasçının adı, soyadı, Turkiye Cumhuriyeti kimlik numarası, yerleşim yeri bilgileri yer alır. Ret beyanı mirası reddedene veya istem bu konuda yetkisi olan vekil tarafından yapılmış ise vekiline imza ettirilip, hakim ve zabıt katibince imzalanır. Vekilin vekaletnamesi bu tutanağa eklenir.

Suresi içinde yapılan ret beyanı aynı gun mirası ret kutuğune işlenir.

Mirası ret kutuğu, miras mirasçılar tarafından reddedilmiş ise ozel kutuğe işlenir. Bu kutuğe; mirasbırakanın adı, soyadı, gun, ay, yıl olarak olum tarihi, mirası ret için başvuru tarihi, reddedenin adı, soyadı, Turkiye Cumhuriyeti kimlik numarası, reddedenin yerleşim yeri, ret beyanını içeren tutanağın tarihi, tereke esas numarası, mirasçılık belgesini veren mahkemenin esas ve karar numarası yazılır. Kutukte, diğer hususların bulunduğu duşunceler sutunu da yer alır. Reddeden mirasçıya mirası reddettiğine dair belge verilmiş ise bu husus duşunceler sutununda belirtilir.

Reddeden mirasçıya talebi halinde, mahkemenin ozel kutuğunun kayıt numarasını içeren, mahkeme muhru ile muhurlenmiş ve zabıt katibi tarafından onaylanmış mirası reddettiğine ilişkin bir belge verilir.

##

## BEŞİNCİ KISIM

Son H ukumler

# Defter ve kutuğun basılması

Bu Yonetmelikte tutulması ongorulen ve ekte birer orneği gosterilen defterler ve ozel kutuk Adalet Bakanlığınca bastırılıp teşkilata gonderilir.

Bu Yonetmelik hukumlerine gore, tutulması ve kullanılması zorunlu olan defter ornekleri Yonetmeliğe eklenmiştir.

Örneklerdeki esaslara uyulmak şartıyla, bu orneklere gerekli ilaveler yapılabilir.

Bu Yonetmelik yururluğe girmeden once tutulan defterler, mumkun olduğu takdirde, Yonetmelik hukumlerine uygun bir biçimde gerekli sutunlar ilave edilmek suretiyle kullanılmaya devam edilir.

Elektronik ortamda veri girişi ve veri saklama uygulamasına geçen mahkemelerde bu Yonetmelik uyarınca tutulacak defterler ile ozel kutuk, dosyalar, tutanaklar ve diğer evrak elektronik ortamda tutulur.

Birinci fıkraya gore elektronik ortamda tutulan defter, ozel kutuk ve diğer evrak; bir yıl sureyle, yedekleme amacıyla haftalık dokumleri çıkartılarak mahkeme yazı işleri mudurunce imzalanmak suretiyle defter ve karton yerine geçmek uzere saklanır.

Bu Yonetmelik yayımlandığı tarihte yururluğe girer.

Bu Yonetmelik hukumlerini Adalet Bakanı yurutur.