SİVİL SAVUNMA BAKIMINDAN HALK TARAFINDAN YAPILACAK TEŞKİLÂT VE ALINACAK TEDBİRLER HAKKINDA YÖNETMELİK

Cadde veya sokak kılavuzları;

Cadde ve sokak kılavuzlarının; halk tarafından tanın­maları için görev sıralarında kollarında bir tanınma işareti ile bir düdük, birer halk tipi koruyucu maske, harp paketi gibi şahsi teçhizatları bulunur. Kol işareti (Şekil: 3)'te gösterilmiştir.

Düşman taarruzlarına hedef olması muhtemel şehir; kasaba ve mevkilerdeki bütün ev, apartman ve içinde oturulan diğer binalarda; sivil savunma bakımından gerekli tedbirlerin alınması, savaş sıralarında çıkacak yangın başlangıçlarının söndürülmesi, yapılacak ba­sit kurtarma ve ilk yardım işleri gibi görev ve hizmetler için, buralarda oturanlar arasında iş bölümü yapılarak «Bina Korunma Personeli» ayrılır; gereken malzeme tedarik olunur ve görev konularında yetiştirilerek hiz­mete hazır bulunurlar.

Bina koruma personeli; bir korunma âmiri ile nüfus mevcuduna göre ayrılacak itfaiyeci, hastabakıcı, kurtarıcı, sığınak bulunan kalabalık nüfuslu binalarda sığınak âmirinden ibarettir.

Binalarda nüfus mevcutlarına göre en az olarak ayrı­lacak korunma personelinin hizmet ve miktarları aşağıda gösterilmiştir. Mevcudu 100 den fazla binalarda ayrılacak korunma personeli miktarları da aşağıdaki miktarlara oranla tâyin edilir ve ayrıca bir korunma âmiri yardımcısı da ayrılabilir.

Personel durumu elverişli binalarda aşağıdaki miktarlar bir katına kadar artırılabilir. Birden fazla personel ayrılan hizmetlerde, biri ekip-başı olarak görevlendirilir.

Nüfus Korunma Hastabakıcı Sığınak

Miktarı Âmiri İtfaiyeci (İlkyardımcı) Kurtarıcı Âmiri Toplam

1— 5 | 1 | 1 | | | | 1

---|---|---|---|---|---|---

6— 12 | 1 | 1 | 1 | | | 2

13— 20 | 1 | 1 | 1 | | | 3

21— 30 | 1 | 2 | 1 | | | 4

31— 40 | 1 | 2 | 1 | 1 | | 5

41— 50 | 1 | 2 | 2 | 1 | 1 | 7

51— 60 | 1 | 2 | 2 | 2 | 1 | 8

61— 75 | 1 | 3 | 3 | 2 | 1 | 10

76— 100 | 1 | 4 | 3 | 3 | 1 | 12

Yalnız bir korunma amiri bulunan az nüfuslu binalarda, bütün sivil savunma tedbir ve hizmetleri, diğerlerinin de yardımı ile bu âmir tarafından görülür.

Bina korunma personeli; şehir, kasaba ve daire ve müesseselerdeki sivil savunma teşkilleriyle askerlik veya milli savunma ile ilgili diğer hizmetlere ayrılmamış olan bina içindeki 15-65 yaşlarındaki erkeklerden erkekler yoksa veya yetişmiyorsa kadınlardan seçilirler. Hastabakıcılıklar için kadınlar tercih olunabilir.

Bina korunma âmirleri, binada oturan aileler veya kimseler tarafından; diğer korunma personeli, binada oturan ailelerin de yardımı ile korunma âmiri tarafından seçilirler ve sivil savunma hizmetleri yönünden korunma âmirlerinin emrinde bulunurlar.

Bina korunma âmirleri; sivil savunma işlerinde, bulundukları binanın sorumlu âmiridirler. Bu bakımdan talimat ve isteklerinin binadakiler tarafından yerine getirilmesi mecburidir.

Korunma personelinin ayrılması ve hizmetleri bakı­mından aynı çatı altındaki ayrı cümle kapısından işleyen aynı apartman daireleri de bir bina itibar olunur. Mesken olarak kullanılan büyük binaların zemin veya bodrum katlarındaki işyerlerinde, meskenlerden ayrı olarak, kendi aralarında gerekli korunma teşkil ve tedbirleri meydana getirilir.

Bina korunma âmiri:

Bina korunma âmirleri; barışta ve olağanüstü hallerde sivil savunma ile ilgili tedbir ve faaliyetlerin düzenlenmesinde, gerektikçe ilgili cadde veya sokak kılavuzları ve korunma kılavuzları ile görüşerek ve haberleşecek bilgi alıp verirler. Bina korunma personelinin çalışmalarını gözetim altında bulundururlar.

Varsa yardımcıları da bütün işlerde bina korunma âmirine yardım eder.

Bina itfaiyecileri :

Bina hastabakıcıları :

Bina kurtarıcıları:

Sığınak âmirleri :

Yetkili makamlardan radyo ile verilecek haberleri izleyerek sığınaktakilere de bilgi verirler.

Sığınağın bir tehlikeye uğraması halinde tehlikeyi gidermeye çalışır veya içindekilerin başka münasip bir sığınak yerine sığınmalarını sağlarlar.

Bina korunma personelinin; bu hizmetleri lâyikiyle yapabilmeleri için, barıştan açılacak kurslara katılarak, çeşitli yayınlardan yararlanarak iyi bir şekilde yetişmeleri gerekir.

Binalar içinde oturanlar arasında yukarıdaki şekilde bir işbölümü yapılarak korunma personeli ayrılmakla beraber, hâdiselerin gereklerine ve korunma âmirinin göstereceği lüzuma göre binadaki bütün şahıslar işbirliği suretiyle de çalışırlar. Şu kadar ki her hizmet için ayrılmış ve yetişmiş olan personel diğerlerine öncülük ederler.

Düşman taarruzlarına hedef olabilecek şehir ve kasabalarla banliyölerindeki bütün ev, apartman ve içinde oturulan diğer binalarda sivil savunma bakımından bulundurulması gereken malzeme çeşitleri şunlardır:

Bu malzemelerin cins ve miktarları ilgili bölümlerde gösterilmiştir. Buralarda görüleceği üzere bu malzeme; bir kısım evlerin çoğunda bulunabilen, bulunmayanları da kolaylıkla tedariki mümkün olabilen şeylerdir. Yeter ki bunların lüzum ve önemi benimsenerek barışın normal şartları içinde tedarikine çalışılmış olsun. Tehlike zamanı beklenirse geç kalınmış olur. Belki o zaman arananların çoğu da bulunamaz.

Yukarıda saplan işlere ait başka her evde ve apartmanda, yetkili makamlardan bildirilecek; tehlike, tehlike geçti ve diğer tedbir ve hareketlerle ilgili haberlerin alınması bakımın­dan hiç olmazsa her sığınak yerine bir tane düşebilecek şekilde transistörlü veya pilli bir radyo bulunması çok lüzumludur.

Şahsi korunma malzemesi olarak da; herkes için birer halk tipi korucu maske ve her aile için bir elektrik el feneri (Yedek pil ve ampulleriyle) ve ayrıca her korunma personeli için de yine bir elektrik el feneri ile ekip başılarda birer düdük bulunulmak üzere, tedârik edilerek saklanmalıdır.

# İKİNCİ BÖLÜM

Yangınlara Karşı Önleyici ve Söndürücü Tedbirler

Yangın tehlikesi ve tedbirleri barış zamanında da vardır. Fakat düşman silâhlarının yıkıcı ve yakıcı tesirleriyle meydana gelecek çok sayıdaki yangınlar dolayısıyla savaş zamanlarında daha fazla tedbirli olmak gerekmektedir.

Düşman uçaklarından atılacak yangın bombaları düştükleri yerlerde yanarak yangın çıkaracakları gibi, tahrip veya nükleer bombaların basınç tesirleriyle kopacak elektrik tellerinden vukua gelecek kontaklar, havagazı borularının patlaması, ocakların, sobaların devrilmesi gibi sebeplerle de yangınlar çıkabilir. Nükleer bombaların patlamasından meydana gelen ısı dalgası da yanıcı cisimleri tutuşturur. Böylece taarruzlar sırasında bir anda çıkabilecek bir çok yangın, başlangıçta önlenemezse çabukça büyüyerek ve birleşerek bütün bir semte yayılabilir. Bunun için­dir ki bir savaş halinde, yangınları önleyici ve söndürücü tedbirlerin bilinmesi ve şimdiden alınması şarttır. Bu tedbirlerin gerçekleştirildiği nispette barışta ve savaşta yangın çıkması ihtimali azaltılmış olar (Şekil : 4).

Şekil 4 : Yangın başlangıcı ve yayılışı

Binaların; içleri, dışları ve etrafları çok temiz tutulmalıdır. Bu maksatla bir olağanüstü halde :

Bilhassa bu gibi şeyleri çatı aralarında saklama usulü terk edilmelidir. Lüzumlu eşyalar da gardrop, dolap ve sandıklar içine yerleştirilerek açıkta bırakılmamalıdır. Ağaç mobilya mümkün olduğu kadar azaltılmalıdır.

Düşman taarruzlarına uğraması muhtemel büyük ve önemli şehir ve kasabalardaki binaların kolayca yanıcı kısımları, aşağıdaki şekillerde güç yanar hale getirilmelidir.

Bu tedbirler, barışta gereken tertibat alınmak suretiyle bir olağanüstü halde hemen yapılabilir.

Elektrik ve diğer ışık ve ısıtma tesis ve afetleri sağlam tutulmalı ve iyi kullanılmalıdır. Şöyle ki :

Herhangi bir düşman taarruzundan sonra tehlike geçer geçmez bina itfaiyeciler tarafından, binanın (Tavafı, taraş ve saçakları da dahil) her tarafı iyice gözden geçirilerek yangın başlangıçları olup olmadığı kontrol edilir; varsa hemen söndürülmesine başlanır.

Yerde veya yere yakın bir nükleer bomba patlamış da olsa, radyoaktif serpinti en az yarım saat sonra düşmeye başlayacağından bu süre içinde küçük yangınlar söndürülebilir.

Eğer yangın o binada bulunanların gücü dışında ise, bir taraftan söndürülmesine ve yayılmasına önlemeye çalışılmakla beraber bir taraftan da korunma kılavuzlarına haber verilerek yardım istenir. Ancak bu gibi zamanlarda bir çok yangınlar çıkmış olabileceğinden itfaiye teşkilâtının yardımı gecikebilir. Bunun için çıkacak yangınların daha başlangıça iken binadakiler tarafından söndürülmesine çalışılmalıdır. Yangına ne kadar erken müdahale edilirse söndürülmesi de o kadar kolay olur.

Bir yangının söndürülmesi için;

lâzımdır.

Küçük yangın başlangıçları; bir kilim, seccade, kumaş gibi sık dokulu parçalar yanan şey üzerine örtülerek havası kesilmek suretiyle de söndürülebilir. Bu parçalar ıslak olurlarsa daha iyidir.

Yanan cismi taşımak kabilse binadan dışarı atılır. Atılan yerde su, kum, toprak gibi şeylerle söndürülür. Yanan cismin yanındaki taşınması kabil şeyler de yerlerinden uzaklaştırılmak suretiyle yangından korunabilirler.

Yanan cismi taşımak kabil değilse, tehlikeli olmayacak kadar yangına yaklaşılarak, üzerine su sıkmak veya herhangi bir yangın söndürme aleti kullanılmak suretiyle söndürülür. Esasen su, yangınların söndürülmesinde en çok kullanılan bir vâsıtadır. Ve (petrol ve elektrik hariç) hemen her çeşit yangını söndürür.

Yangın söndürmede su hortumu, duman çıkan yerlere değil daima yanmakta olan maddelere yöneltilir. alevler döşeme veya tabana yayılmışsa bu taktirde alevin en yakın olan yerinden söndürülmeğe başlanır ve tamamen sönmedikçe ileri gidilemez. Eğer alev bir duvardan yukarı çıkıyorsa daima yukarıdan aşağıya doğru söndürülür. Eğer alev elektrik tesisatına doğru gidiyorsa, sigortalar çıkartılarak bazı yerlerin yeniden tutuşması, yahut bir elektrik şoku (Çarpması) önlenmiş olur. Alevlerin çıkış yolu ile aranıza girmemesine de özellikle dikkat edilmelidir.

Ateşten korunmak için; içerisi yanan bir odanın kapısı açılırken, ateşin kapı açılınca dışarı hücum edeceği düşünülerek dikkatli hareket edilmelidir. Eğer kapı size doğru açılıyorsa, ayak ile dayanıldık­tan sonra ağır ağır kapı açılmalı ve açılırken arkasında durulmalı, sıcak alev ve gazın yüzü yakmaması için yere çömelinmelidir. Şayet oda duman ve gazla dolu ise, yere yakın kısmında hava daha temiz olacağından sürünürcesine yere çömelinmeli; burun ve ağız, tercihan ıslatılmış bir mendil ile kapatılmalıdır.

Pencereden atlanmak zorunda kalınırsa, elle pencerenin eşiğinden tutularak, düşülecek yerin yüksekliğini azaltmak için kollar gerilinceye kadar sarkılır; ayaklar duvardan biraz uzaklaştırılır ve ellere vücut hafif geri itildikten sonra bırakılarak atlanır. Bir diğer şekil de; pencereden birbirine düğümlenmiş çarşafların yardımı ile inmektir. Ancak bu takdirde çarşafların ucu duvara dayalı bir karyola gibi sağlam bir yere sıkıca bağlanmalıdır.

Yangın söndürme malzemesinin başında su gelir. Bombardıman tesiriyle şehir su tesisatı kesileceğinden, savaş zamanlarında binalardaki su tesisatına hiç güvenilmemeli, dolu kaplar içinde daima bol yedek su bulundurulmalıdır.

Olan binalarda sarnış, termosifon, küvet gibi yerler de, bir olağanüstü halden itibaren daima dolu bulundurulmalıdır.

Yangın söndürmek için genel olarak her evde, apart­manlarda dairede bulundurulması gereken malzeme şunlardır:

_Adedi_ _Cinsi ___

l Yangın pompası (Pompalı kova) l 10 metrelik lâstik hortum (l parmaklık, musluğa takılması için de vireli rediksiyonu ile birlikte)

2-3 Su kovası

-3 Kum kovası

l Merdiven (Her ev veya apartmanda)

l Balta

l Kürek

l Kazma

l Kalın ip

Mümkün olan binalarda ayrıca özel yangın söndürme cihazları da bulundurulur.

## ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

### Yiyecek ve İçecek Maddelerinin Korunma ve Yedeklenmesi :

Yiyecek ve içecek maddelerinin; özellikle radyoaktif serpinti, gaz ve mikrop (NBC maddeleri) gibi zararlı maddelerin tesirlerine karşı korunmaları gerekir.

Bu korunmada esas; radyoaktif tozların ve diğer zararlı maddelerin, yiyecek ve içecek maddelerine bulaşmaması ve dolayısıyla onlarla birlikte vücudumuza girmemesi için, bunları mümkün olduğu kadar kapalı kap­lar veya yerler içinde saklamaktır. Bunun için alınacak tedbirler aşağı­daki maddelerde gösterilmiştir.

Stoklar :

Düşman taarruzlarına hedef olması muhtemel şehir ve kasabalardaki hububat, bakliyat ve diğer önemli yiyecek ve yem maddeleri stokları; tahrip ve yangın tesirleri de dikkate alınarak, yeraltı emniyetli depolarda saklanmalı veya bir olağanüstü halden itibaren şehir dışlarına taşınarak buralarda toz geçirmez mazbut depolar içine konulmalıdırlar.

Köylerde, çiftliklerde müstahsil elinde bulunan hububat, bakliyat ve sair yiyecek ve yem maddeleri stokları; olağanüstü halden itibaren, üstü toprakla örtülü mahzen ve<ı style="mso-bidi-font-style: normal"> kuyularda saklanmak veya mümkün olduğu kadar kapalı ve kalın duvarlı yerlerde bulundurulmak suretiyle NBC maddeleriyle bulaşmaları önlenmelidir.

Açıktaki hububat, bakliyat, ot ve saman yığınları; içlerine radyoaktif serpinti veya diğer zararlı maddeler girmemesi için iyice sıkıştırılmış kümeler halinde bulundurulmalı; mümkün olanların üzerleri muşambalar ve benzeri şeylerle örtülmelidirler. örtüler ne kadar kalın olursa, o kadar iyidir. Bu sebeple muşambaların üzerine de bir miktar toprakla örtülmelidir.

Üzerleri açık yığınların, serpintinin bulaşmış olduğu dış kısımları ayıklanmak ve atılmak suretiyle diğer kısımları kullanıla­bilir. Serpintiye maruz kalmış yiyecek maddeleri, radyoaktivitenin tesiri geçinceye kadar bekletildikten sonra da kullanılabilir.

Evlerde, dükkânlarda ve diğer satış yerlerinde :

Bir olağanüstü halde evlerde, dükkanlarda ve diğer satış yerlerindeki yiyecek ve içecek maddelerinin korunmaları için; şimdiden kapakları sıkıca kapanan kutular, varil veya bidonlar, buzdolapları, saç veya çinko kaplı veya yağlı boya ile boyalı kapakları sımsıkı kapanan dolaplar, sandıklar, şişe, sürahi, suç, teneke veya plâstik kaplar, tedarik edilmelidir.

Bir olağanüstü halden itibaren de yiyecek ve içecek maddeleri bunların içine konulup ve ağızları sımsıkı kapatılarak saklanırlar (Şekil: 5).

Şekil 5 : Kapalı kaplarda yiyecek içecek maddeleri

Kasap, fırın ve lokantalardaki, et, un, ekmek, yemek ve yemeklik gibi yiyecek ve içecek maddeleri bir olağanüstü halden itibaren hiçbir suretle açıkta bırakılmaz. Yukarıda belirtilen mahfuz kap ve örtüler içinde saklanmaları sağlanır.

Bulunduğunuz yere yapılan bir taarruzda nükleer bomba, zehirli gaz veya mikrop kullanılmış veya bulunduğunuz bölgeye bir radyoaktif serpinti tehlikesi gelmiş olduğu takdirde; tehlike geçti haberinden sonra, evlerde, dükkânlarda ve diğer binalardaki yiyecek ve içecek maddeleri dikkatle gözden geçirilirler. Sağlam ve sıkı kapalı dolaplar, kaplar veya ambalajlar içindeki yiyecek ve içecekler, kapakları üzerindeki radyoaktif tozlar su ile iyice yıkandıktan sonra açılarak yenilirler; kapaklarında bir arıza görülen veya bulaşmış olmalarından şüphe edilenler iyice temizlenmeden; meyve, sebze gibi şeyler iyice yıkanmadan yenilmezler. Kaynatmak, radyoaktiviteyi gidermez fakat mikropları yok etmek için yararlıdır.

Taarruz uğraması muhtemel şehir, kasaba ve köylerdeki hayvanların taarruz tesirlerine karşı korunmaları için; bunların barındıkları yerlerin de patlama tesirlerine karşı takviyesi, pencere ve diğer deliklerinin kapatılması, yangınları önleyici tedbirlerin alınması gerekir.

Hayvanlar, özelikle et ve süt verenler; daha çok köylerde, çiftliklerde, yaylalarda bulunduklarına göre; buralarda bilhassa radyoaktif serpintiye karşı korunma söz konusudur.

Radyoaktif serpinti tehlikesinde hayvanların, serpinti başlamadan önce, bütün delikleri ve aralıkları kapatılmış ahırlar veya diğer müna­sip kapalı yerler içine alınmaları lâzımdır. Buralarda bekleyecekleri sü­re için yeteri kadar yem ve su da bulundurulmalıdır.

Kapalı yerlere alınması mümkün olmayan hayvan toplulukları, mümkün olduğu kadar küçük alanlar üzerinde sıkı bir şekilde bir arada toplanmalıdırlar.

Bunları; tehlike geçtikten sonra, açık havada su ile, tüylerinin içi de karıştırılmak suretiyle iyice yıkamak faydalı olur. Ancak insanlara bulaşmaması için ya lâstik eldiven ve muşamba kullanılması veya sula­rın uzaktan hortumla dökülmesi lâzımdır.

Savaş zamanlarında ulaştırma işlerinde olabilecek aksaklık, özelikle radyoaktif serpinti dolayısıyla günlerce dışarı çıkılmama ihtimali dikkate alınarak, her evde en az bir haftalık yedek yiyecek ve içecek maddeleri bulundurulması, barıştan itibaren düşünülmeli ve sağlanmalıdır.

Bu yiyecekler; süt tozu, peksimet, kurabiye, pasta, bisküvi, çeşitli çorbalık tozlar, pastırma, sucuk, kavurma, et, meyve, sebze konserveleri, fasulye, nohut, patates gibi yiyecek konserveleri veya maddeleri; un, undan yapılmış diğer yiyecekler, yağlar, şeker, zeytin, peynir, reçel, pekmez, çay, tuz: normal Mevsime göre normal 2 hafta bozulmayan sebze, meyveler gibi maddelerdir. Pişirilmeden yenen veya kolayca pişirilen maddeler tercih olunmalıdır. Küçük çocuklar için mâma yiyecekleri de unutulmamalıdır.

Su; insan başına günde 3-4 litre olarak hesap edilir.

Bunların, olağanüstü halden itibaren kapalı kaplar içinde sığınak yerinde bulunmaları, evde olanların da her an taşınmağa hazır bir halde bulundurulmaları gerekir.

Yedek olarak saklanacak, uzun zaman bozulmayacak yiyecek maddelerinin en az senede bir defa, içecek suların ayda bir defa değiştirilecek şekilde kullanılarak tazelenmeleri sağlanmalıdır.

Köy evlerinde genel olarak zaten uzun süre yetecek miktarda yiyecek maddeleri mevcuttur. Bir olağanüstü halden itibaren bunların NBC maddeleriyle bulaşmamaları için gerekli koruyucu tedbirler, yukarıda açıklanan şekilde olur.

Hayvanların da kapalı yerlerde kalmaları zorunluluğu veya çayır ve meraların bulaşmış olması halleri dikkate alınarak, bunlar için yeteri kadar yedek yem ve sular da, aynı şekilde muhafaza altına alınır.

# DÖRDÜNCÜ BÖLÜM

Gizleme – Karartma

Savaş halinde, düşman uçaklarının hedeflerini bulmalarını ve bulundukları mevkilerin tanınmalarını güçleştirmek için, hükümetçe lüzum görüldüğü takdirde bütün yurtta veya belirli bölgelerde ışıkların söndürülmesi ve karartılması tedbirleri uygulanır.

Işıkların söndürülmesi ve karartılmasında esas, havadan ışık gözükmesini sağlamaktır. Bunun için aşağıdaki maddelerde yazılı tedbirler alınır.

Şehir ve kasabalardaki trafik ve emniyet bakımlarından çok zorunlu görülen bazı ışıklar, havaya karşı maskelenmek suretiyle bırakılır. Diğer bütün dış ışıklar ve ışıklı reklâmlar tamamen söndürülür.

Bilûmum şehir, kasaba ve köylerde ve diğer meskûn yerlerde geceleri dışarıda hiç bir ışık yakılmaz.

Binalar içinde zorunluluk olmayan yerlerde hiç ışık kullanılmaz. İçeride yakılacak ışıkların dışarıdan gözükmemesi için, ışık yakılan yerlerin pencere ve diğer aralık ve delikleri koyu mavi veya siyah perdeler, halı, kilim, battaniye gibi sık dokulu ve kalın örtüler, sımsıkı kapanan kapaklarla iyice kapatılır. Sönük şekilde de olsa dışarıdan hiç bir ışık gözükmez. Sofalar, avlular, dış kapıların aralıkları gibi yerlerde de aynı şekilde tertibat alınması veya buralardaki lâmbaların yerlerinden çıkarılarak katiyen ışık bulundurulmaması lâzımdır (Şekil: 6).

Şekil 6: Karartma yapılmış bir ev

Gazino, kahve, lokanta ve benzerleri gibi tek kapı ile ışıklı yerlere gidilen binalarda giriş yerlerinde ışık geçirmez antreler yapılır. Maskeleme tertibatı alınamayan bu gibi umuma açık yerler, çok az sayıda koyu boyalı küçük vatlı lâmbalarla hafifçe aydınlatılabilirler

Üstü cam veya şeffaf maddelerle örtülü damlar, teraslar, su kenarlarındaki geniş camlı bina yüzleri, koyu mavi boya veya kirli yağlar sürülerek maskelenir.

Alev çıkaran fabrika ve müesseselerde, alevlerin dışarıdan gözükmemesi için tertibat alınır.

Otomobil, otobüs troleybüs, tramvay, kamyon gibi taşıt araçlarında da esas olarak ışıklar söndürülür. Büsbütün ışıksız kalmaları mümkün olmayan hallerde motorlu taşıtların ön farları ve arka lâmbaları koyu mavi birer kılıf, boya veya benzeri şekillerde maskelen­mek suretiyle havaya fazla aksetmeyecek şekilde çok hafif ışıklar kullanılabilir

.

Taşıtların iç ışıkları, ya evlerde olduğu gibi pencere ve kapıları dışarıya ışık geçirmeyecek şekilde iyice maskelenerek zayıfça yakılır veya hiç yakılmaz.

Gerek binalarda, gerekse taşıt araçlarında, karartma isteri için gereken malzeme ve tertibat, barış zamanında iken düşünülerek hazırlanmalı ve tecrübesi de yapılmak suretiyle gerektiğinde hemen uygulanmak üzere hazırlıklı bulunulmalıdır.

## BEŞİNCİ BÖLÜM

#### Sığınaklar

Nükleer (Atom ve hidrojen bombaları) ve konvansiyonel silâhlarla, zehirli gaz ve mikrop gibi harp maddelerinin tesirlerinden ve tabiî âfetlerden, insanlarla, canlı ve cansız kıymetleri korumak maksadiyle kullanılan veya bu maksat için inşa edilen emin yerlere «sığınak» denir.

Sığınaklar; maksada, koruma kudretlerine ve inşa tarzlarına göre muhtelif nevilere ayrılırlar. Fakat genel olarak ve kul­lanma maksadına göre iki büyük grupta toplanırlar.

Nükleer veya konvansiyonel silâhlarla doğrudan taarruza uğraması muhtemel büyük veya önemli şehir, kasaba ve mevkilerdeki ev, apartman ve içinde oturulan diğer binalarda BASINÇ (Blâst) sığınakları yapılır.

Doğrudan taarruza uğraması umulmayan diğer bütün şehir, kasaba ve köylerdeki ev, apartman ve içinde oturulan öteki binalarda ise, radyoaktif serpintiye karşı koruyucu SERPİNTİ sığınakları yapılır.

Basınç sığınakları aynı zamanda radyoaktif serpintiye karşı da koruyacağından, bu tip sığınağa sahip olanların ayrıca serpinti sığınağı yapmalarına lüzum yoktur. Fakat basınç sığmağı olmayan her yerde behemehal serpinti sığınaklarının yapılması zarureti vardır. Çünkü nükleer bomba başka yerlerde patlasa bile radyoaktif serpinti tesirine maruz kalmanız ihtimali vardır.

Şehrin özelliğine, evimizin bulunduğu mahalle ve yapı tarzına göre hangi tip sığmağı nerede yapmanız gerektiğini, mahallî sivil savunma makamlarından öğrenebiliriz.

.Sığınaklar, korunacak veya kullanacakların durumuna göre ayrıca özel ve genel sığınaklar adı altında ikiye ayrılırlar.

Basınç sığınakları:

Bu sığınaklar; esas itibariyle nükleer silahların; ba­sınç, ısı, ilk radyasyon gibi ani tesirleriyle, konvansiyonel (Yüksek infilâkli bombalar) silâhların etkilerine karşı yapılmakla beraber serpinti, kimyevî (Zehirli gaz), biyolojik (mikrop) harp maddelerine karşı da korunma sağlarlar.

Basınç sığınakları, hassas yerlerde yeniden yapılacak binalarda ve kısmen de halen mevcut sağlam ve dayanıklı binaların bodrumlarında, bina dışında veya elverişli arazide yer altında veya yer üstünde yapılırlar.

Ancak teknik personel tarafından inşa edilebilecek bu sığınaklar hakkında gerekli bilgi ve projeler, mahallî sivil savunma ve bayındırlık müdürlüklerinden sağlanabilir.

Serpinti Sığınakları:

Serpinti sığınakları; esas itibariyle radyoaktif serpinti etkilerine karşı koruyucu olduğunda, serpinti tehlikesine uğrayacak yerlerde yapılır. Ancak bu sığınaklar, aynı zaman da hafif basınca karşı da korunma sağlayabileceklerinden, nükleer veya konvansiyonel bombalarla doğrudan taarruza uğraması muhtemel yerlerdeki basınç sığınağı bulunmayan veya yapılamayan binalarda da, daha kolay olan serpinti sığınaklarının yapılması lâzımdır.

Serpinti sığınakları, «Aile Hafif Serpinti Sığınağı», «Aile Serpinti Sığınağı» olmak üzere ikiye ayrılır.

Aile Hafif Serpinti Sığınağı: (Bodrum beton blok sığınağı)

Bu sığınak halen mevcut veya yeniden yapılacak binaların bodrumlarında bir veya bir kaç ailenin barınması için inşa edilecek basit ve ucuz sığınaktır. Daha doğrusu bodrumun içinde yapılacak ikinci bir odadır.

Mevcut binaların bodrumlarında sığınak yapabilmek için binanın ahşap olmaması, bodrumun en az 2.20 metre yüksekliğinde ve yeter derecede büyük olması ve bodrum tavanının alt kenarı, toprak üst seviyesini aşmaması gerekir. Yer seviyesinden yüksek olduğu takdirde yer seviyesinden tavana kadar yükselen duvar kısımları dış taraftan ikinci duvarla örülür ve iki duvar arası toprakla doldurulur. Bu arada lüzumlu inşa malzemesinden tuğla, beton blok, briket,kadron, tahta, çivi, kum, kireç, çimento v.s. hazırlanarak inşaata başlanır. Şöyle ki:

içten içe genişliği 2 metredir.

içten içe uzunluk 2.90 metre (5 kişi için)

içten içe uzunluk 3.20 metre (6 kişi için)

içten içe uzunluk 3.80 metre (7 kişi için)

içten içe uzunluk 4.40 metre (8 kişi için)

# AİLE SERPÎNTİ SIĞINAKLARI

Yerüstü çift duvar sığınağı:

Bodrumda kâfi yer olmadığı, bodrum bulunmadığı zaman veya geniş arazili çiftlik v.s. gibi yerlerde bahçenin bir köşesine bir serpinti sığınağı yapılabilir. Toprak altı sert kaya veya fazla sulu olduğu.zaman bu sığınak bir yerüstü çift duvar sığınağı şeklinde yapılır.

Bu sığınağın duvarları yine beton bloklardan 20 santim kalınlığında olarak çift duvar şeklinde yapılır. Ve iki duvar arasında 50 santimlik bir aralık bırakılır. Bu aralık ince kırılmış taş ve toprakla doldurulur. Bu şekilde 90 santim kalınlığında bir duvar meydana gelir. Çift duvar yer yer demir bağlarla birbirine bağlanır. Tavan olarak 15 santim kalınlığında beton kullanılır. Dış duvarlar tavanın 70 santim üstüne kadar çıkarılır. Ve tavan üzerinde kalan teras 70 santim taş, toprak ve kum ile doldurulur. Giriş aynen bodrum sığınağı gibi zikzaklı olmalıdır. Ve sağlam bir kapı bulunmalıdır. Böyle bir sığınak radyoaktif serpintiye karşı tam bir korunma temin eder. (Şekil: 11).

Yeraltı beton sığınağı:

Toprak kazmağa müsait olduğu zaman toprak altına gömülü beton duvar ve tavanlı bir sığınak yapılır. Bu takdirde betonarme tavan üzerinde 70 santim kadar toprak bulunmalıdır. Bu sığınağın girişinde bir kapak ile dikine bir gemici merdiveni bulunur ve bu şekil­de bir ön odaya girilir. Bu tip sığınak evin yanına yapılarak bodrumdan sığınağa geçiş temin edilebilir. Bu sığınak da radyasyona karşı tam bir korunma temin eder. (Şekil: 12).

Serpinti sığınaklarında aranacak hususlar:

Her ne şekilde olursa olsun bir serpinti sığınağı yapmak istenilince aşağıdaki hususlar üzerinde durmak gerekir.

Sığmağa verilmesi gereken en az büyüklük hakkında bir fikir vermek üzere aşağıdaki rakamlar tespit edilmiştir. Aile sığınaklarında insan başına en az l metrekare, kalabalık sığınaklarda ise 1,1 metrekare düşünülmelidir.

Yükseklik imkâna göre ayarlanır ,en az 1.80 metre net yükseklik olmalıdır. Bodrum içindeki net yüksek 2,20 metre olduğu zaman bodrum beton blok sığınağında dahi bu yüksekliği temin etmek mümkündür.

61 santim beton, 76 santim tuğla veya 9l, santim toprak radyasyon şiddetini takriben 1/100 oranına indirirler. Bir sığınağın dış duvarı bundan daha az olmamalıdır.

Sığınağın girişi, en az bir adet dik açılı dönüşü havi olmalıdır.' Sığınağın içine iki kere doksan derece dönülerek girilmesi daha emniyetlidir.

Bodrum beton blok sığınağında havalandırma duvardaki menfezler ve kapı perdesi yardımı ile temin edilir. 5-6 kişilik bir sığınakta 0,1 metrekare menfez bulunmalıdır. Bu maksatla 250 santimetre karelik alanı olan 4 adet delikli beton blok kullanılabilir ve bunların ikisi alt seviyeye konur.

Çift duvarlı sığınaklarda veya yeraltı sığınaklarında bir el vantilatörü şarttır. Vantilatör adam başına dakikada 0,15 metreküp hava temin etmelidir. Radyasyon hava ile beraber yürümediğinden dolayı sığınak içine dışarıdan hava almak mahsurlu değildir. Ancak radyoaktif tozların içine girmesi lâzımdır. Bu sebeple aynı giriş borusuna bir toz tutucu filtre koymak faydalı olur. Hava giriş borusu vantilatörün emmesine bağlanır ve üzerine filtreli bir şapka konur.

Diğer sığınak tedbirleri :

Büyük kargir veya beton apartman veya<ı style="mso-bidi-font-style: normal"> iş hanları ile binaların duvarları kalın ve alanları geniş olduğundan içlerinde kendiliğinden sığınak olabilecek nitelikli yerler bulmak mümkündür. Ağır yapılı ve beton döşemeli bir apartmanın zemin katı, alelâde bir evin bodrumundan yapılacak beton blok sığınağı kadar koruma sağlayabilir.

Bu gibi apartmanların toprak düzeyinin altındaki bodrumları, radyoaktif .serpintiye karşı koruyucu oldukları gibi, tavanı, çökmesine karşı dayanıklı ise veya takviye olunarak bu dayanıklılığa getirilebilirse, basınç tesirlerine karşı da koruyucu olur.

Apartman binalarının bodrum veya zemin katlarının, dışarıya bakan pencere ve duvarları en az olan ve basınç tehlikesi bulunan yerlerde çöküntüye karşı da tavanı dayanıklı yerleri sığınak yeri olarak ayrılmalıdır. Bir tehlike sırasında apartmanda oturanların buralardan yararlanma şekilleri ve alınacak tedbirler, önceden aralarında tespit ve düzenlenmelidir.

Sığınak olarak ayrılan bodrum veya zemin katların dışarı bakan pencereleri kum veya toprak dolu torbalar, tuğla, beton bloklar dizilerek kapatılmalı, dışa bakan kapıların önüne, kum torba­ları veya beton bloklarla zikzaklı giriş yolu yapılmalıdır. bodrumların toprak düzeyinin üstünde kalan kısımları varsa bunlar da toprak ve kum torbaları veya tuğla, briket duvarları ile pekiştirilmelidir.

İvedi hallerde bodrum veya zemin katların pencereleri daha basit olarak kitap, mecmua, yatak, yastık gibi şeylerle de kapatılabilir. tavanları zayıf olan binalarda, tavanın radyasyona karşı koruyucu değerinin arttırılması için üzerine toprak, tuğla, briket gibi şeyler dizilebileceği gibi içi eşya dolu bavul ve sandıklar da konulabilir.

Hem basınç, hem<ı style="mso-bidi-font-style: normal">. radyoaktif serpintiye karşı sığınak için; varsa yandaki mağara, dehliz, tünel, menfez, hendek gibi yerlerden veya binaların yıkılması halinde altında kalmıyacak kadar uzaklıkta kazılacak ve üzeri toprakla örtülecek derin çukurlardan (Siperlerden) de faydalanılabilir. Şu kadar ki içersinde günlerce kalınmağa elverişli olmayanlar, bir iki hafta sürebilecek radyoaktif serpinti tehlikesine karşı kullanılamazlar.

Sadece radyoaktif serpintiden korunma için, iki katlı bir evin; pencere ve kapıları iyice kapatılmış alt katındaki dış tarafa bakmayan bir odası dahi, radyasyonun dozunu l/40 oranında azaltabi­leceğinden yeterli olabilir. En basit bir bina bile serpintiye karşı az çok korunma sağlayabilir ve hayatı kurtarabilir. Serpinti tehlikesine karşı açıkta kalmamak behemahal kapalı bir yere sığınmak lazımdır.

Basınç tesirlerine karşı korunmak için ise; özel sığınaklara, derin bodrumlara, kuvvetli betonarme binaların: alt katlarına sığınabilir. Ancak sığınılan yerlerin tavanının, binanın çökmesi halinde çöküntüyü taşıyabilecek dayanıklılıkta olması ve buradan çıkış imkanının da<ı style="mso-bidi-font-style: normal"> bulunması şarttır.

Sığınaklarda alınacak tertip ve tedbirler :

Sığınaklarda; dışarıdaki radyoaktif serpinti tehlikesinin geçmesi için, bir iki hafta hatta daha fazla kalmak mecburiyeti olabilir. Bu sebeple bütün ihtiyaçlar önceden düşünülerek sığınak içindeki hayat ona göre organize edilmelidir. Alarm verildiği zaman bu sığınaklara girilecek ve çıkma müsaadesi verilinceye kadar içeride kalınacaktır. Şu kadar ki ilk üç günden sonra radyasyon dozundaki azalmaya göre zaruri ihtiyaçlar için kısa sürelerle dışarı çıkılıp dönülebilir.

Bir mühim husus da dışarıdan haber almaktır. Bu maksatla sığınakta bir pilli (Transistörlü) radyo bulunması lâzımdır. Şehir radyosunun antensiz dinlenip dinlenilemediği de evvelden kontrol edilmelidir.

İkinci mühim husus, sığınak içinde yerleşme olacaktır. Yer çok az olduğu için en uygun şekil aranmalıdır. Yatmak için ikili veya üçlü ranzalar kullanılmalıdır. Oturmak için yine bunlardan faydalanılabilir.

Sığınak içinde, bazı basit yemekleri yapmak için bir gazocağı bulundurulmalı; ancak havanın oksijeni fazla yakmaması için mümkün olduğu kadar az kullanılmalıdır.

Isıtma için de; devamlı olmamak şartıyla, vezüv tipi gibi ufak bir bacalı gaz sobası tavsiye edilir. Baca hava menfezlerine veya binanın mevcut bacalarından birine bağlanabilir.

Sığınağın sıcaklığı ve havası sığınak kapısına konacak perde ile idare edilir. Perde açıldığı zaman sığınağın havası kolayca değişecektir.

Önemli hususlardan biri de çöp ve insan pisliklerinin atılmasıdır. Bu maksatla girişe ağzı kapalı bir çöp tenekesi veya bidon konur. Sığınak dışında bunun bir yedeği de bulunmalıdır. Diğer ihtiyaç­lar için girişe bir hela iskemlesi veya alafranga bir hela konulabilir. Eğer kolayca kanalizasyona bağlamak: imkânı bulunursa alafranga hela tercih edilir ve en basit bir şekilde bir huni ve hortum yardımı ile drenaj çu­kuruna bağlanır. Aksi halde iskemlesi ve ağzı kolayca büzülebilen polietilen torbalar veya lâzımlık ve plâstik torbalar kullanılabilir. Bun­lar ağzı bağlanarak dışarıdaki çöp tenekesine atılır.

Sığınağa girerken pilli el feneri, yedek piller, diğer lüzumlu âletler ve sıhhi yardım malzemesi unutulmamalıdır.

Muntazam bir sığınağa fennî bir elektrik tesisatı yaparak ışık, pişirme ve ısınma için elektrikten (kesilmemiş ise) de faydalanmak mümkündür.

Sığınaklarda bulunması gereken şeyler :

Muhtelif maksatlarla sığınakta bulundurulması gereken başlıca madde ve malzeme şunlardır :

1\. Mevsime göre şahsi giyim eşyaları, temizlik ve tuvalet eşyaları,

2.Yatak malzemesi; battaniye vesaire, basit iskemleler,

3\. Bir iki hafta yetecek kadar gıda maddeleri, içmek ve kullan­mak için su, el kovası, tabak, bardak, kaşık, çatal vs.

4. Aydınlatma malzemesi; akümülatör, 15 mumluk ufak ampul­ler, gemici feneri, elektrik el feneri, yedek piller,

5. Yemek pişirmek için gazocağı,

6. Isıtma tertibatı; gaz sobası ve lüzumu kadar gaz stoku, (Sığı­nak içinde benzin gibi parlayıcı şeyler bulundurmak tehlikelidir. Gaz tercih edilmelidir. Isıtma da bahis konusu ise üç teneke «60 litre» gaz stok edilmelidir.)

7. Çöpleri koymak için ağzı kapalı çöp bidonu,

8. Sıhhi malzeme; İlk yardım çantası ve lüzumu klâsik ilâçlar (Aspirin, karbonat, burun damlası, öksürük şurubu vs.).

9. Basit âletler ve tamir takımı,

10. Pilli radyo ve yedek pilleri, saat,

11. Kitap vs., bazı eğlence malzemesi

12. Mümkünse basit radyasyon ölçme âleti.

Sığınakta fazla yer tutmamak bakımından yiyecek, içecek, yakacak stokları gibi maddelerin üç günlükten fazlası sığınağın bitişik veya ya­kınındaki yine mahfuz bir yerde saklanabilir.

Şekil 7 : Bodrumda beton blok veya tuğla ile Aile hafif serpinti sığınağı

Not : Duvarın kendi kendinize inşası:

1. Bodrum döşemesi üzerine sığınak odasının planı çizilir. Duvarlar beton blokla işlenecekse 20 cm kalınlıkta, tuğla işlenecekse 25 cm kalınlıkta çizilir.

2. Duvar çizgisi üzerine 1,5 cm kalınlıkta harç konup beton blok veya tuğlalar bu harç tabakası üzerine dizilir.

Şekil : 8-9 Bodrumda beton blok veya tuğla aile hafif serpinti sığınağı yapımı

Not : B kirişi üst seviyesi A dikmelerinin üst bağı seviyesinde olup tavan kirişleri bunların üstüne dizilir.

##### _Şekil :9 Bodrumda beton blok veya tuğla aile hafif serpinti sığınağı yapımı_

Not : 1- C. Tavan kirişi üzerine oturduğu duvar harcı en az bir gün kuruduktan sonra oturtulur.

2- Her tavan kirişinin bir ucu D duvar kirişine çivilenir.

3- D tahta veya lata parçaları ile tavan kirişlerinin aralıkları

(Yer üstü çift duvar sığınağı)

1. Zemin kaya veya yeraltı su seviyesi yüksek olduğu zamanlarda sığınak burada görüldüğü gibi yerüstü yapılır.

2. Bu sığınak hemen hemen tam bir radyo aktif serpinti korunması sağlar.

## ALTINCI BÖLÜM

Tahliye, seyrekleştirme veya kabul işleri

Tahliye ve seyrekleştirme nedir :

Askerî harekâta sahne olabilecek tehlike sınır bölgelerinde oturan halk ile millî servetlerden; düşman eline geçmesi sakıncalı görülen kimseler, madde ve mallar, bir olağanüstü halde bura­lardan tahliye olunarak içerlerdeki emin bölgelere taşınırlar.

Hava taarruzlarına uğraması muhtemel büyük şehir ve kasabalardaki can ve mal kaybını azaltmak için, bu yerlerin ağır veya önemli hasar görebilecek bölgelerinde bulunan halk ile taşınabilir kıymetli madde ve mallar tamamen boşaltılır, yani tahliye olunur. Hafif hasar bölgelerindeki halk da kısmen boşaltılır; yani seyrekleştirilir. Tahliye veya seyrekleştirilen halk tahliye veya seyrekleştirildikleri şehir veya kasaba civarındaki mahalle, köy ve kasabalara gönderilerek geçici süre için buralarda yerleştirilirler.

Tahliye olunanların taşındıkları yerlere «Kabul bölgesi» seyrekleştirilenlerin taşındıkları yerlere «Dağılma bölgesi» denir.

Seyrekleştirmede; o yerdeki memurlar ve diğer görevlilerden lüzum görülenler ile kamu hizmetleri, ekonomik, endüstriyel ve sosyal hayatı için lüzumlu kimseler şehir de kalırlar. Çocuklar, çocuklu kadınlar, hastalar, ihtiyarlar gibi işsiz kimseler öncelikle gönderilirler. Kalanların ve gönderilenlerin seyrekleştirme veya dağılma bölgeleriyle ilişkileri devam eder.

Hangi sınır bölgelerinin, hangi şehir ve kasabaların hangi bölgelerinin tahliye veya seyrekleştirilmeye tabi tutulacakları, buralardan tahliye veya seyrekleştirilecek kimselerin ve malların hangi araçlarla ve yollarla kabul ve dağılma bölgelerine gidecekleri ve yerleştirilecekleri, hangilerinin kalacakları, ilgili makamlarca barıştan tespit ve planlanır; ve bir olağanüstü hâlde uygulamaya geçilir.bunlar dışında herkesin yerinde kalması, yetkili hükümet makamlarının emri olmadıkça kimsenin yerinden oynamaması lazımdır.

Gerek tahliye ve seyrekleştirme bölgelerinde ve gerek kabul veya dağılma bölgelerinde oturanlara, hazırlıklı olmaları için ilgili makamlar tarafından barışta iken de bilgi verilebilir.

Tahliye ve seyrekleştirme nasıl yapılır :

Bir olağanüstü halde tahliye veya seyrekleştirme yapılacağı zaman, yetkili makamlar tarafından görevli personel veya radyo ve sair ilân araçları ile ilgili halka bildirilir.

Yetkili makamlar ve görevliler tarafından verilecek emir ve talimatların, halk tarafından; en çabuk ve en sakin bir şekilde yerine getirilmesi, panik ve kargaşalıklara meydan verilmemesi, bildirilen yerlerde toplanarak getirilen araçlara sükûnetle binilmesi gerekir. Yakın yerlere yaya da gidilebilir (Şekil : 13).

Şekil 13 : Tahliyede araca binmek üzere toplanmış bir grup

Mükellefiyete tabi olmayan kendi araçları ile gitmek isteyenler de mülki idare âmirlerinin emir ve direktiflerine göre hareket ederler.

Tahliye veya seyrekleştirmeye tabi oldukları halde yerlerinden ayrılmayanlar, mülki idare âmirlerinin emri ile zabıtaca zorla çıkarılırlar.

Tahliye veya seyrekleştirmeye tabî tutulmayanların ise, katiyen telaşa kapılmamaları, yerlerinden ayrılmamaları, tahliye faaliyetlerini güçleştirmemeleri lâzımdır. Aksine hareketlerin, panik yaratarak, halk için zararlı sonuçlara yol açacağı hatırdan çıkarılmamalıdır.

Bu taşınma sırasında nüfus başına (20) kiloyu geçmemek üzere ancak hafif ve çok lüzumlu eşyalar üç günlük kadar yiyecek bir miktar su birlikte götürülür. Bunlar hakkında bir fikir vermek üzere düzenlenen liste aşağıdadır.

Birlikte götürülmeyen eşyalar evde kimse kalmıyorsa, binaların bodrum veya alt katlarındaki en sağlam görülen yerlere konulur; kapılar kilitlenir; pencereler ve perdeler kapatılır.

Tahliye veya seyrekleştirmeye tabi şehir ve kasabaların tahliye ve seyrekleştirme bölgeleri dışında olup da, mahallin kamu hizmetleri, ekonomik, endüstriyel ve sosyal hayatı için lüzumlu olmayanlardan kendi arzu ve imkânları ile bulundukları şehir ve kasabaları terk etmek isteyenler de, mülkî idare âmirimin müsaadesi ile gidebilirler. Ancak bunlar da, genel tahliye yollarını takip etmek, gittikleri yerlerde yerleşmeleri ve üretir hale gelmeleri hususunda, mülki idare amirliklerince alınacak tedbirlere uymak zorundadırlar.

Tahliye veya seyrekleştirme bölgelerindeki halk tarafından, barışta iken ne kadar hazırlıklı ve tedbirli bulunulur; tahliye veya seyrekleştirme sıralarında da ne kadar çabuk, soğukkanlı ve an­layışlı hareket edilirse, iş o kadar kolay ve düzenli yürütülmüş ve o kadar güzel başarılmış olur. Telâş ve heyecandan, moral bozucu hareketlerden ve söylentilerden çok sakınmak lâzımdır.

Kabul veya dağılma bölgelerinde oturan halka düşen vazife de; tahliye veya seyrekleştirme bölgelerinden gelecekleri barındırmak için gerek mesken ve gerek her türlü araç ve imkanlarıyla onlara yardımcı olmaktır.

# Tahliyede şahısların beraberinde götüreceği eşya

Erkekler için Kadınlar için Çocuklar İçin

(8.200 Kg) (6350 Kg) (4100 Kg)

_Adet :_ _Eşya :_ _Adet :_ _Eşya :_ _Adet :_ _Eşya :_

###### 1 Bağlama ipi 1 Bağlama ipi 1 Bağlama ipi

1 Battaniye 1 Battaniye 1 Battaniye

1 Çift fanila 1 Çift fanila 1 Çift fanila

1 Ceket 1 Ceket 1 Ceket

1 Kazak 1 Kazak 1 Kazak

1 Çift ayakkabı 1 Çift ayakkabı 1 Çift ayakkabı

3 Çift Çorap 3 Çift Çorap 3 Çift Çorap

2 Gömlek 2 Gömlek 2 Gömlek

1-2 Takım iç çamaşırı 1-2 Takım iç çamaşırı 1-2 Takım iç çamaşırı

2 Pijama 2 Pijama 2 Pijama

1 Çift terlik 1 Çift terlik 1 Çift terlik

1 Çift Eldiven 1 Çift Eldiven 1 Çift Eldiven

2 Havlu 2 Havlu 2 Havlu

###### 1 Bıçak 1 Bıçak 1 Bıçak

1 Çatal 1 Çatal 1 Çatal

1 Kaşık 1 Kaşık 1 Kaşık

1 Tabak 1 Tabak 1 Tabak

1 Su Maşrapası 1 Su Maşrapası 1 Su Maşrapası

– Mendil – Mendil – Mendil

– Tuvalet malzemesi – Tuvalet malzemesi – Tuvalet malzemesi

Gibi şeylerdir.

#

# YEDİNCİ BÖLÜM

Birbirlerine Karşılıklı Yardım

Bir felâket halinde yurttaşlar, kendilerine olduğu gibi birbirlerine de yardımda bulunmakla mükelleftirler. Bu yardım aynı zamanda bir insanlık borcudur da. Baş tarafta da belirtildiği gibi mahallî sivil savunma teşkilâtı ne kadar kuvvetli olursa olsun, bir taarruz sırasında bir anda meydana gelebilecek yüzlerce, binlerce yaralının, yıkıntı altında kalanların yardımına, bir çok yangınların söndürülmesine yetişmesi mümkün olamaz. Bunun içindir ki bu gibi hallerde ilk ve âcil yardımı yurttaşların birbirine yapması lâzımdır. Bu yardımlar ne derece bilgili ve başarılı olursa o derece fazla can ve mal kurtarılmış olur.

Bunun içindir ki, özellikle düşman taarruzlarına hedef olabilecek şehir ve kasabalarda oturan bütün yurttaşlar, en az bu Yönetmelikte yazılı ilk yardım, hafif kurtarma ve yangın söndürme usullerini bilmelidir.

Karşılıklı yardımlaşma işleri; cadde veya sokak kılavuzları veya korunma kılavuzları tarafından da koordine edileceğinden, bu konularda kılavuzların direktif ve talimatlarına behemahal uymak ve isteklerini yerine getirmek gerekir.

Birbirine yapılacak yardım konuları başlıca şunlar olabilir:

1. Yaralı ve hastalara acil ilk yardım;

2\. Acil kurtarma;

3. Küçük yangınları söndürme.

1. Yaralı ve hastalara acil ilk yardım :

Bir felâketten sonra sağlam kalanlar varsa bina hastabakıcısının yönetimi altında, önce kendileri arasında sonra da komşuları arasındaki yaralı ve hastaların ilk yardımına koşarlar. Bu yardım için en az aşağıdaki usulleri bilmek; daha iyisi bir ilk yardım kursu görmek lâzımdır.

Yaralar :

Yara, kesilmiş ve kanamakta olara yerdir. Yara ister büyük, ister küçük, ister derin, ister hafif, ister düzgün, ister parçalı bir halde olsun mutlaka;

Yarayı kirden ve mikroplardan korumak için üzerine sterilize bir gazlı bez parçası koyulur. Kanamayı durdurmak için üzeri sıkıca sarılır.

Eğer kanama ciddi ise kanayan yerin üzerine bir sterilize bez parçası daha koyularak üzeri tekrar ve daha sıkı bir şekilde sarılır. Küçük ve temiz yastık şeklinde ve yarayı kaplayacak büyüklükte bir bez bu iş için çok uygun olur. Sargı olarak da sargı bezi kullanılmalıdır. Temiz yıkanmış mendiller, havlular, çarşaflar, büyük sargı olarak kullanırlar. Kâğıt mendil yahut sterilize yastıklar da kullanılabilir. Bu iş, elbise yahut çarşaflardan yapılacak şeritlerle de görülebilir. Bağlamak için kravatlar da kullanılabilir.

Göğüs yahut yüzdeki yaralar üzerine konan sterilize bezlerin yara üzerinde devamlı tutulabilmesi için flâster veya bu işi görebilecek her türlü bantlar kullanılabilir. Yaranın üzerine tentürdiyot ve benzeri antiseptikler katiyen sürülmemelidir. Bu tip kimyevi birleşimler çok kuvvetli olduğundan yarayı tahriş eder. Ancak gereken hallerde yaranın etrafındaki cildin temizlenmesinde kullanılabilirler. Yaranın üst tarafından damarları boğmak suretiyle turnike de zararlı olduğundan kullanılmamalıdır.

Yanıklar :

Madde 97 ­–Yanmış kimselerde aşağıdaki ilk yardımlar yapılır.

Ancak yarı baygın, baygın veya vücut sathının en az yarısı yanmış kimselere bu gibi mahluller verilmez.

Şekil 14 : Şok tedavisi

Kırıklar:

Kırıkları anlamak kolaylıkla mümkün olmaz Ancak aşağıdaki belirtilere bakarak kırık olup olmadığını kestirmek mümkündür.

1. Yaralı; bir uzvundan çok ıstırap duyuyor ve onu kullanamıyorsa;

2. Yaralı; kemiğin kırıldığını hissettiğini, yahut sesini işittiğini söylüyorsa;

3\. Yaralının şikâyet ettiği uzuv, normal halinden farklı ve dönmüş bulunuyorsa;

4. Veya sair şekilde kırık olduğundan şüphe ediliyorsa;

Yaralıya kırık tedavisi yapılır.

a) Kırık dirsekle omuz arasında ise, kol vücuda sargılarla geçici olarak bağlanır. Dirsekten aşağısı askıya alınır. Kırık, dirsekten aşağıda veya bilekte ise kol bir kitap, dergi veya gazete tomarı ile tespit edilir, üzeri gevşek bir şekilde bağlanır ve askıya alınır (Şekil: 15).

Boğulma ve bayılmalar:

Boğulmalar; boyun ve göğüs üzerine yapılan tazyikten ileri gelir ve genel olarak öksürük, hırıltı ve saire gibi nefes alma zorluklan şeklinde belirir. Daha sonra teneffüs durur; hastanın yüzü morarır; dudakları ve tırnakları morumtrak bir renk alabilir.

Şekil 15 : Gazete kağıdı ile emprovize bir sargı ile askıya alınmış bir kol

Boğulma vakasında derhal yapılacak iş, hastayı bu duruma getiren sebeplerden kurtarmaktır. Bunun için;

Bundan sonra usulüne göre suni teneffüs yaptırılmalıdır.

Patlamalar dolayısıyla düşecek taş veya diğer ağır parçalar başlara rast gelerek bayılmalara sebebiyet verebilir. Normal olarak bu gibi vakalarda bayılan kimse bir kaç dakika, yahut en çok bir iki saat içinde kendine gelir. Ancak ayılıncaya kadar geçen süre içinde böyle bir kimse, dili tersine dönerek boğazını kapamak ve boğulma tehlikesiyle karşı karşıya olduğundan, sırt üstü değil yüzünün bir tarafı yere gelecek şekilde yere yatırılmalıdır, yüzlerinin yastığa vesaireye gömülmemesine dikkat olunmalıdır.

Donmalar:

Şiddetli soğuğa maruz kalan kimselerin bilhassa uç kısımlara tesadüf eden organlarında (eller, ayaklar, burun, kulaklar gibi) donma vukua gelebilir. Donan organlar duyarlıklarını kaybederler, renkleri beyazımsı bir hal alır. Çok defa duygu kaybolmuş olduğundan şahıs bu durumdan habersizdir.

Tedavi için, organı donan kimseyi oda sıcaklığında yani 20 - 22 derecede bir yere nakletmek lâzımdır. Donmuş organların fazla sıcağa maruz bulunması, soba veya ateşe tutulması doğru değildir. En doğru olan hal, vücudun kendi kendine ısınmasına imkan sağlamaktır. Donan or­ganı karla ovmak veya friksiyon yapmak tehlikelidir. Donma çok ciddi bir haldir, ilk fırsatta hekim yardımı aranmalıdır.

Yararlı bazı bilgiler :

Madde 103­– a) Yaralılar; yarasının ciddi olup olmadığı anlaşılıncaya kadar, başı vücudunun hizasında olmak üzere rahat bir yerde sırtüstü yatırılmalıdırlar.

İlk yardım malzemesi:

İlk yardım hizmetleri için her evde en az aşağıda yazılı ilâç ve malzeme bulunur. Ve derli toplu ve kolayca taşınır şekil­de olması için bir ilk yardım çantası içinde saklanır (Şekil: 16).

İlâçların şişe veya tüp kapaklarının sıkıca kapanmış olmaları, rutubetsiz ve serin bir yerde saklanmaları ve zaman zaman kontrolden geçirilmeleri lâzımdır.

_Miktarı _ Cin _si __ _

1 şişe Tablette potassium klorat yaraları ve kesikleri temizlemek için)

1 Küçük şişe Karanfil ruhu

12 Adet Aspirin

125 gram Yemek sodası (Karbonat)

250 gram Tuz (Bir çorba kaşığı tuz, yarım çorba kaşığı soda bir litre suda eritilerek ağır yanıklı ve şoklu astalara içirilir.)

1 Adet 3 santim genişlikte 5 metre uzunlukta gazlıbez sargı

2 Adet Üçgen bandaj

12 Adet 10 x 10 büyüklüğünde steril pansuman veya kompres (Yanıkları sarmak için)

12Adet Hazır pansumanlı sargı

1 Adet Flaster (1 santim genişlik, 5 metre uzunluk)

12 Adet „ Küçük Makas

1 Adet Çengelli İğne

1 Adet Drece

1 Adet Damlalık

1 Adet Su Tableti

1 Adet Bardağı

2 Adet Havlu

Bir miktar Çeşitli bandajlar ve sargılar

Bir miktar Kırık sarmak için tahta, plastik çubuklar

Şekil 16 : İlkyardım çantası

2 — Hafif kurtarma işleri:

Kurtarma işleri:

Düşman taarruzlarının tesiriyle bir çok binalar yıkılmış veya hasara uğramış bir çok kimseler de bu yıkıntıların arasında veya altında kalmış olabilir.

Bilgisiz ve tecrübesiz kimseler tarafından girişilecek kurtarma faaliyetleri, çok zaman daha büyük felâketler doğurur.

Bu bakımdan kurtarma işleri; kılavuzların ve bu konuda eğitim görmüş kimselerin gözetimi ve yönetimi altında yapılmalıdır.

Madde106 — Kurtarma servisi personeli olay yerine gelinceye kadar, hafif kurtarma işleri kılavuzlar tarafından düzenlenecektir.

Sağ ve sağlam olanlara düşen görev, kılavuzların göstereceği yolda bu faaliyetlere katılmaktan ibarettir. Kendi aile etrafında aramak ve kurtarmak maksadiyle kendiliğinden enkaz içine veya hasar görmüş bina­lara girmek uygun değil ve tehlikelidir.

Kurtarılan yaralılar; mümkün mertebe yakındaki soğuk ve sıcaktan müteessir olmayacak, emniyetli ve kapalı bir yere taşınarak istirahatleri ve ilk yardımları sağlanır.

Taşınma sırasında yaralıların yaralarının incitilmemesine çok itina edilmelidir. Yaralı emniyetli bir yerde ise veya her ne suretle olursa olsun hareket ettirilmesi ölümüne sebep olabilecekse, hareket ettirilmeyerek yerinde tedavisine çalışılmalıdır.

Yaralıların taşınması:

Yaralıları taşımak için en iyi araç sedyedir. Sedye bulunmazsa kopmuş bir kapı, yeter büyüklükte bir sac parçası, küçük bir merdiven gibi şeyler de sedye olarak kullanılabilir. Yaralının düş­memesi için ip, çarşaf vesaire gibi şeylerle güzelce bağlanmalıdır.

Sedye veya sedye işini görecek malzeme bulunmadığı takdirde yaralının ve bulunduğu yerin durumuna göre çeşitli şekillerde taşınırlar. Bu usullerden bazıları aşağıda gösterilmiştir.

Şekil 17 : Koltuktan destekleme suretiyle taşıma

Şekil 18 : İtfaiyeci usulü kaldırıp taşıma

Şekil 19 : Yerde sürünme suretiyle taşıma

Şekil 20 . Yaralıların merdivenden indirilmesi

Birden fazla kurtaracak kimse varsa :

Şekil 21 : Koltuk ve bacaklardan kaldırarak taşıma

Şekil : 22 İki el üstünde taşıma

Şekil : 23 Üç veya dört el üstünde taşıma

Şekil 24 : Üç kişinin bir yaralıyı taşıması

Tesislerdeki hasarlar :

Hasara uğramış binalarda elektrik, gaz, su tesisleri de hasara uğrayarak zararlı hale gelmiş olabilirler. Bunların ana sigorta veya musluklardan kesilerek işlemez hale getirilmeleri mümkün olma­dığı takdirde aşağıdaki şekilde geçici tedbirler alınmalıdır.

Malzeme:

Hafif kurtarma ve hasarları onarma işlerinde kul­lanılmak üzere her evde bir kazma, bir kürek, bir çekiç, bir balta, bir testere, bir pens, bir tornavida, yarım kilo çivi, bir kaç parça tahta gibi malzeme bulundurulmalıdır.

3 — Yangın söndürme :

Binalarda çıkacak yangın başlangıçlarının, önce o binada oturanlar tarafından söndürülmesine girişilir. Kendi binaların­da yangın çıkmamış olanlar, komşu binalarda yangın varsa mevcut malzemeleriyle birlikte o binalardaki yangını söndürmeye yardıma giderler. Böylece tek tek çıkan yangınlar başlangıçta önlenemezse, etrafındaki bütün binalara ve semte yayılabilir.

Yangın söndürme usulleri ve malzemesi hakkında ilgili bölümde yeter bilgi verilmiştir.

##

## SEKİZİNCl BÖLÜM

İkaz ve Alarm Haberleri ve Bu Haberlerde Yapılacak İşler

Hazırlık ikazı:

Bir savaş tehlikesi halinde Hükümetçe lüzum görüldüğü takdirde sivil halk ve müesseselerin gereken son hazırlık tedbirlerini alabilmeleri için «HAZIRLIK. İKAZI» verilir. Bu ikaz radyo vesair yayın araçları ile de ilân olunabilir. Bu İKAZ üzerine;

Tehlike haberleri :

Olağanüstü veya savaş hallerinde ikaz-alarm sistemi vasıtasıyla, düşman hava taarruzları ve radyoaktif serpinti tehlikesi ile tehlikenin geçtiği haberleri ilgili bölgeler halkına duyurulur.

Bu haberler ve bunların bildirilmesinde kullanılan araç ve işaretlerin çeşitleri ile bu haber ve işaretler üzerine yapılacak hareketler ve alınacak tedbirler aşağıda gösterilmiştir.

Bunların bütün yurttaşlar tarafından çok iyi bilinmesi ve bellenmesi lazımdır.

Tehlike haberleri;

1\. İkaz (Sarı ikaz),

2. Alarm (Kırmızı ikaz),

3. Radyoaktif serpinti tehlikesi,

4. Tehlike geçti (Beyaz ikaz),

Olmak üzere dört türlüdür.

İKAZ (Sarı ikaz); taarruz ihtimali var demektir. Üç dakika çalınacak devamlı siren (Canavar düdüğü) sesi ile duyurulur.

Bu işareti duyunca :

ALARM (Kırmızı ikaz); taarruz tehlikesi var demektir. Üç dakika çalınacak yükselip alçalan dalgalı siren (Canavar düdüğü) sesi ile duyulur.

Bu işareti duyunca :

RADYOAKTİF SERPİNTİ TEHLİKESİ: Üçer saniyelik kesik kesik çalınacak siren (Canavar düdüğü) sesi ile duyuru­lur, veya radyo, hoparlör, megafon gibi araçlarla yayınlanır. Bu tehlike, ya hemen başlamak üzere veya bir süre sonra başlayacak olabilir.

A) Yayınlarda tehlikenin bir süre sonra başlayabileceği belirtilmemişse hemen başlayacağına göre hareket ediniz. Yani:

B) Tehlikenin bir süre sonra başlayabileceği bildirilmişse, yapılacak hareketleri ve alınacak tedbirleri ona göre ayarlayınız. Dışarıda bulunuyorsanız vakit varsa evinize dönünüz. Dışarıda bulunan hayvanların yem ve içecek maddelerinin mümkün olduğu kadar kapalı yerlere veya örtü altına alınmalarını sağlayınız. Ve tehlike başlayacağı sıra yukarıdaki fıkralarda belirtildiği şekilde hareket ediniz.

TEHLİKE GEÇTİ (Beyaz ikaz); hava hücumu veya radyoaktif serpinti tehlikesi kalmadığı anlamına gelir. Radyo, hoparlör, megafon gibi araçlarla halka duyurulur.

Bu haberi duyunca; sığınılan veya saklanılan yerlerden çıkınız. Bir gaz veya radyasyon bulaşmışsa temizleniniz. Bulunduğumuz binada veya çevresinde yangın veya yıkılma tehlikesi varsa önlemeye çalışınız. Yaralı ve hastalar varsa yardım ediniz.

Korunma kılavuzları ile cadde ve sokak<ı style="mso-bidi-font-style: normal"> kılavuzlarına yardımcı olunuz ve onların isteklerine göre harek ediniz.

İkazsız ani taarruzda:

Şehir ve kasabaların ikazsız ani bir hava taarruzuna uğraması da mümkündür. Herhangi bir ikaz haberi verilmeden göz kamaştırıcı kuvvetli bir ışık, yakıcı bir sıcaklık, çok şiddetli ve sarsıcı bir patlama sesi duyulursa, ani bir taarruzun belirtileridir. Böyle bir durumda;

6/3150 sayılı Sivil Savunma İle İlgili Teşkil ve Tedbirler Tüzüğü'nün 104 üncü maddesi gereğince düzenlenen bu Yönetmelik, Resmî Gazete ile yayımı tarihinde yürürlüğe girer.