YALOVA KAPLICALARI İŞLETME İDARESİNİN HESAP USULLERİ VE ALIM SATIM MUAMELELERİ TALİMATNAMESİ

İşbu talimatname ile kabul edilen hesap usulü, muzaaf olup bunun için kullanılması lazım gelen esas ve muavin defterler aşağıda gösterilmiştir.

Esas defterler:

1 – Yevmiye

2 – Defterikebir

Yevmiye, defterikebir ve muavin defterler ticarette kullanılan defterlerin aynı olacağı için nümune konulmasına lüzum görülmemiştir.

Yevmiye defteri; alelümum muameleleri tarih sırasiyle ve izahatı lazımasiyle gösterir defterdir. Bu deftere:

A – Kasa defterinde mukayyet muameleler günlük olmak üzere evrakı müsbitelerine ve bunlara bağlı kasa fişlerine müsteniden (Nümune 1) tanzim edilecek yevmiye fişlerinden,

B – Kasa harici muamelelerde evrakı müsbitelerine musteniden tanzim edilecek yevmiye fişlerinden (Nümune 1) kaydolur. Kayıtlara yanlış intikal eden muamelelerde hata, fişde vaki ise fişe meşruhatı lazıma verilmek ve salahiyetli zevat tarafından imza edilmek suretiyle tashih edilir. Fiş doğru olduğu halde hata kayıtta ise kırmızı mürekkeple tashih muamelesi yapılır. Müteselsil yekünların bozulmaması için de yekünlar en son yazıda düzeltilip hatalı mahaller yekünun.... sayfada düzeltildiği kayıt ve işaret edilir.

İkinci maddede tasrih edildiği veçhile kaydın mesnedini teşkil eden iki nevi fiş vardır.

1 – Kasa fişleri,

2 – Yevmiye fişleri:

A – Kasa fişleri:

Tahsilat ve tediyata ait olmak üzere iki nevidir. Bunlar münhasıran kasa defteri ve dolayısiyle yevmiye fişinin kaydına mesnet teşkil ederler.

Tahsilat fişleri üç nüsha olarak tanzim edilir. Üçüncü nüsha makbuz mahiyetinde olmak üzere tediyatta bulunana verilir. Tediye fişleri yalnız iki nüshadan ibarettir.

B – Yevmiye fişleri kasanın günlük muameleleriyle kasa harici muamelelerin (Mahsup) kaydına mahsustur;

Yevmiye fişleri: kasanın günlük tahsilatiyle keza günlük tediyatı için ayrı ayrı olmak üzere iki aded ve mahsup muameleleri için mahsup adedine göre müteaddit olmak üzere tanzim edilir. Fişler kopyalı olmak üzere Muhasebece tanzim edilecektir. Evrakı müsbitelerin fişlere raptı ve bir günlük muamelenin nihayet ertesi gün behemehal yevmiye defterine kaydı lazımdır.

Defterikebir:

Fasılları ayrı ayrı hesaplarda (safhalarda) tarih sırasiyle gösterir defterdir. Defterikebirde aşağıdaki hesaplar açılacaktır.

Defterikebir hesapları ve numaraları;

1 – Tesisat ve sabit kıymetler,

2 – Yapılmakta olan işler,

3 – Ambarlar,

4 – Mülga Denizbank'tan devredilen borçlar ve alacaklar,

5 – Sermaye, A

6 – Sermaye, B

7 – Dipozitolar ve emanetler,

8 – Muhtelif borçlu ve alacaklılar,

9 – Senedat cüzdanı,

10 – Ödenecek senetler,

11 – Kasa,

12 – Bankalar,

13 – Sabit sermaye,

14 – Birikmiş amortisman hesabı,

15 – Karşılıklar (Sigorta, ihtiyat, sermaye)

16 – Muvakkat ve mutavassıt hesaplar,

17 – Tasfiye olunacak hesaplar,

18 – İdare masrafları,

19 – Müşterek işletme masrafları,

20 – Amortisman hesabı,

21 – Asli işletmeler hesabı,

22 – Tali işletmeler hesabı,

23 – Alınan faiz ve komüsyon,

24 – Verilen faiz ve komüsyon,

25 – Muhtelif zararlar,

26 – Muhtelif gelirler,

27 – Vergi resim ve harçlar,

28 – Kâr ve zarar hesabı,

29 – Nazım hesaplar (nakitten maada alınan teminat)

Defterikebirde açılacak olan bu hesapların mahiyetleri ile bunlar için tutulması iktiza eden muavin defterler hesap sıra numarası ve ismi itibariyle aşağıda izah edilmiştir. Defterikebirde yeniden hesap açmak veya hesap isimlerini değiştirmek ancak Sıhhat ve İçtimai Muavenet Vekaletinin müsaadesiyle olur.

1 NUMARALI HESAP

Tesisat ve sabit kıymetler hesabı

Bu hesap idarenin sabit kıymetler ve tesisat mevcutları yekünu umumisini göstermeğe yarar. Hesabın muavin defterleri ve bu muavin defterlerde açılacak tali hesaplar şunlardır.

1 Numaralı defter

Arsalar ve arazi muavin defteri

Tali hesaplar

A – İnşaatlı arsa ve arazi

B – İnşaatsız arsalar,

C – İnşaatsız arazi

2 Numaralı muavin defter

Ormanlar

Bu muavin defterde ayrıca tali hesaplar açmağa lüzum yoktur. Kaplıcalar hududu dahilinde bulunan ormanlar mesaha ve kıymet itibariyle bu deftere kaydolunur.

3 Numaralı muavin defter

Tesisat ve tertibat

Bu defter kaplıcalar hududu dahilinde vücuda getirilmiş ve getirilecek olan tesisat ve tertibatın kaydına mahsus olup bu defterde aşağıdaki tali hesaplar açılacaktır. Tali hesaplara alakalarına göre kaydedilecek kısımların nevi itibariyle müfredatlı olarak geçirilmesi lazımdır.

Tali hesaplar şunlardır:

a \- Yollar, köprüler, kanallar ve rıhtımlar

b \- İhata tertibatı ve duvarlar

c \- Meydanlar, parklar, bahçeler

d \- Tenis kort

e \- Yeraltı helası

f \- Sair tertibat

g \- Su tesisatı

h \- Elektrik tesisatı

i \- Telefon tesisatı

j \- Kanalizasyon tesisatı Bu tesisat bina harici kısımlar içindir.

k \- Yangın tesisatı

l \- Sair tesisat

4 Numaralı muavin defter

Binalar

Bu defter kaplıcalar idaresine devredilen ve yeniden yapılacak olan binaların kaydına mahsustur. Bu defterde açılması iktiza eden tali hesaplara bu hesaplarla alakalı işler taallük ettiği yere ve müfredat veçhile kaydedilecektir.

Tali hesaplar şunlardır:

a \- İdare binaları

b \- Otel ve pavyonlar binaları

c \- Lokanta ve büfeler binaları

d \- Banyo ve içme binaları

e \- Elektrik santralı binaları

f \- Ambar ve mağaza binaları

g \- Sair işletme binaları

h - İkametgahlar

i \- Sinema binası

j \- Plaj binası

k \- ..........

l \- ..........

5 Numaralı muavin defter

Makinalar

Bu defter diğer defterlerde izah edilen şekilde yürütülecektir. Bu defter için aşağıdaki tali hesaplar açılacak ve keza bu hesaplara alakalı işler taallük ettiği partilere müfredat veçhile ve izahatlı olarak kaydolunacaktır.

Tali hesaplar şunlardır:

a \- Tedavi makineleri

b \- Enerji makineleri

c \- Atelye makineleri

d \- Diğer makineler

Makinelere ayrıca birer numara verilmek lazımdır. Makinelerle alat ve edevatın birbirine karıştırılmaması ve kayıtlarda taallük ettiği hesapların tefrikı lazımdır.

6 Numaralı muavin defter

Alat ve edevat

Bu defter idarenin malı olan ve demirbaşla mefruşattan gayrı bulunan bilümum alat ve edavatın kaydına mahsustur. (Balta, çekiç, kazma, kürek ve saire gibi) müfredatları levazım tarafından ayrıca tutulacak olan bu defter bir tek hesabı ihtiva edecektir. (Ormanlar gibi) levazımca cins ve nev'i itibariyle ve miktar ile kıymet ve bulundukları yerler gösterilmek suretiyle bir defter tutulacaktır. (Nümune) her ay sonunda levazım tarafından bir cetvel çıkarılacak, bu cetvelin yekünu muavin defter yekünuna müsavi olacaktır:

7 Numaralı muavin defter

Nakil vasıtaları

Bu defter idarede kullanılan nakil vasıtalarının kaydına mahsustur. Bu muavin defter aşağıdaki tali hesapları ihtiva eder. Bu tali hesaplara nakil vasıtaları cinsleri itibariyle ve tafsilatı lazımesiyle ayrı ayrı sayfalara kaydolunur.

Tali hesaplar şunlardır:

a \- Motörlü vasıtalar

b \- Motörsüz vasıtalar

c \- Canlı vasıtalar

8 Numaralı muavin defter

Mefruşat ve demirbaş eşya

Bu defter idarenin teşkilat ve tesisatında mevcut bilümum demirbaş eşya ve mefruşatın kaydına mahsustur. Tutulacak muavin defterde aşağıdaki tali hesaplar açılması lazımdır. Bu hesaplara mefruşat ve demirbaş yalnız kıymet itibariyle ve cins gözetilmeksizin kaydolunur. Bundan maada levazım idaresi de bir defter tutmağa mecbur olup bu defter (Nümune) mefruşat ve demirbaş eşyanın cinsi itibariyle ve her sayfa bir eşyaya mahsus olmak, eşyanın bulundukları yerler gösterilmek suretiyle kayda mahsustur.

Levazım tarafından tutulacak olan bu defterde hem miktar hem de bedel kaydedilmek lazımdır. Her ay sonunda levazım tarafından bir cetvel çıkarılacak, bu cetvelin yekünu muavin defterdeki tali hesaplara müsavi olacaktır.

Muavin defterde açılacak tali hesaplar şunlardır:

a \- Yemek, kahvaltı, kahve, çay ve içki takımları

b \- Çamaşır (Banyo, sofra, yatak takımları ila...)

c \- Sair mefruşat ve demirbaş eşya.

İKİ NUMARALI HESAP

Yapılmakta olan işler hesabı

Bu hesap idare tarafından yaptırılması takarrür eden ve inşaat ve tesisat mevzuuna giren alelümum işlerin inşa ve tesisi safhalarını takip ve bunların hitamında taallük ettiği hesaba nakledilmek için açılmış muvakkat ve mutavassıt mahiyette bir hesaptır. Hesabın aşağıda gösterilen iki muavin defteri bulunup bu defterlerden inşasına başlanan bir otel, bir başka bina, yaptırılmasına mübaşeret edilen bir yol, veya kanalizasyon veyahut bir su deposu gibi her bir iş için birer tali hesap açılması icabeder.

Muavin defter şunlardır:

a \- İnşa halinde bulunan binalar

b \- Kurulmakta olan tertibat ve tesisat

Bir ve iki numaralı hesapların sene sonundaki bakiyeleri yekünu sabit sermaye yekünunu tecavüz edemez. Bu hesaplara taallük eden muamele fişlerinin şekli tertibi aşağıdaki misallerde gösterilmiştir.

_

_

Fiş şekli

_Zimmet_ | _Matlup_ | _Tesisat ve sabit kıymetler_

---|---|---

120 | | Mefruşat ve demirbaş eşya

| | Çamaşır

| 120 | Muhtelif borçlular ve alacaklılar

| | .............. Müessesesinden ................ tarih ve

20 | | ... numaralı fatura mucibince

| | Memur Mehmet

| 20 | Tesisat ve sabit kıymetler

| | Yemek, kahvaltı, çay, kahve ve içki takımları

| | Kırılan bardak bedeli

1500 | | Yapılmakta olan işler

| | İnşa halinde binalar

| | Binası

| 1500 | Kasa

| | Mütaahhit ..................... faturası mucibince

60000 | | Tesisat ve sabit kıymetler

| | Binalar

| | Otel binası

| 60000 | Yapılmakta olan işler

| | İnşa halinde binalar

| | .................. Binası

| | Kati kabul mucibince binanın kayda intikali

3 NUMARALI HESAP

Ambarlar

Bu hesap müessesenin muhtelif ambarlarına giren ve çıkan eşya ve mevaddın kaydına mahsustur. Hesabın muhasebede tutulan muavin defterinde aşağıdaki tali hesaplar açılacak ve bu hesaplara mevad ve eşya cinsi gözetilmeksizin kıymet itibariyle kaydolunacaktır.

Levazım şubesi de her ambar için bir defter tutacak ve bu defterler her cins eşya için bir sayfa tahsisi ile bu sayfalara kıymet, miktar ve sair izahatın ilavesi suretiyle yürütülecektir. Bu defterlerin her ay gayesinde icmali çıkarılacak ve muhasebe ile mutabakatı temin edilecektir. Ambar hesabının muhasebe muavin defterinde açılacak tali hesapları şunlardır:

a \- Yiyecek ve içecek ambarı (Tütün ve sigara dahil)

b \- Kömür ve yanıcı maddeler ambarı

c \- Laboratuvar ve tıbbi ecza ambarı

d \- Demirbaş eşya ve levazım ambarı (Bu hesaba ancak yeni alınıp da kullanılmaya verilmiyen ihtiyat levazım) kaydolunur.

e \- Boş kaplar ambarı

f \- Kırtasiye ve evrakı matbua ambarı

g \- Hurda eşya ambarı

h \- Sair malzeme ve emtia ambarı

4 NUMARALI HESAP

Mülga Denizbank'tan devredilen borçlar ve alacaklar hesabı 3653 numaralı kanun, Yalova Kaplıcalarının bütün hukuk ve vecaibiyle Sıhhat ve İçtimai Muavenet Vekaletine devrini amir bulunduğu cihetle mülga idareden müdevver borçlarla alacakların da bir hesapta görülmesi icabedeceğinden böyle bir hesabın açılmasına lüzum görülmüştür. Esasen muvakkat olan bu hesap için muavin defter tutulmaksızın tafsilatın defterikebire derci kafidir.

Bu hesap aylık mizanlarla senelik bilançolarda iki bakıye gösterecektir:

1 \- Mizan bakıyesi

2 \- Matlup bakıyesi

Alacak ve borçların tamamen tesviyesinden sonra bu hesabın bakıyeleri Sıhhat e İçtimai Muavenet Vekaleti "A" hesabı carisinin zimmet ve matlubuna nakledilmek suretiyle tasviye ve bu tasviye işi Sıhhat ve İçtimai Muavenet Vekaletine ihbar edilir.

Bu hesabın zimmeti, mülga idareden müdevver borçlardan ödenen miktarı; matlubu da devreden alacaklardan vukubulan tahsilatı gösterir.

MİSAL 1

_Zimmet_ | _Matlup_ | _ _

---|---|---

100 | | Mülga İdareden müdevver borçlar ve alacaklar.

| 100 | Kasa

| | 1 temmuz 1939 dan evvel tahakkuk eden ve ödenen maaş için

MİSAL 2

100 | | Kasa

---|---|---

| 100 | Mülga İdareden müdevver borçlar ve alacaklar müşteriden 1 temmuz 1939 dan evvel tahakkuk edip şimdi tahsil edilen para.

5 NUMARALI HESAP

Sermaye "A " Hesabı

Vekaletin bu cari hesabı aynı zamanda bir mütedavil sermaye hesabı mahiyetini arzeder. Yalova Kaplıcalarına mütedavil sermaye verilmiyecek umumi muvazeneden ve Sıhhat ve İçtimai Muavenet Vekaleti bütçesinden yardım yapılacaktır. Maliye Vekaletine yapılacak bütün tediyat ve senelik bütün zararları bu hesabın zimmetine ve karları da matlubuna geçirilecektir.

Yukarda zikredilen mülga Denizbank'tan müdevver borçlar ve alacaklar zimmet ve matlup bakıyeleri de bu hesabın zimmet ve matlubuna kaydedilecektir. 1 temmuz 1939 tarihindeki devir tutarı nakit, ambar stokları ve saire senenin karları ve alınan yardımlar bu hesabın matlubuna kaydedilir. Bu hesap için muavin defter tutulmasına lüzum yoktur.

6 NUMARALI HESAP

Sermaye "B " hesabı

İnşaat, tesisat ve saire için (bir ve iki numaralı hesaplar) alınan mebaliğ bu hesabın matlubuna geçirileceği gibi, kırılan ve muhtelif sebeplerle kaydı terkin edilen veya satılan sabit kıymetlerin tutarı da evvelemirde alakalı hesaplara alındıktan sonra sabit sermaye hesabına zimmet kaydiyle bu hesabın matlubuna geçirilir.

Her sene sonunda, sabit kıymetlere sene içinde inzimam eden miktarın tutarı sabit sermaye hesabının matlubuna ve bu hesabın zimmetine kaydolunur. Bu hesabın muavin tefteri yoktur.

7 NUMARALI HESAP

Depozitolar ve emanetler

Resmi dairelere ve başka müesseselere verilen depozitolarla tahakkuk etmiş vergi ve resimler, icra tevkifatı, ödenmemiş istihkaklar muhtelif depozito ve pey akçeleri gibi emanet muameleleri bu hesaba kaydedilecektir.

Hesabın zimmeti verilen depozitolarla ödenen emanetleri ve matlubu da geri alınan depozitolarla muhtelif namlarla tahakkuk edip tesviye edilmiyen istihkakların ve sairenin kaydına mahsustur. Bu hesabın tali hesapları aşağıda gösterilmiştir. Tali hesapların müfredatı kartlar üzerinde yürütülecektir. Her hesaba dahil müessese veya eşhas için ayrı ayrı birer kart tahsis edilecektir. Kartlar tali hesaplara göre ayrı ayrı gruplar halinde ve her grup da Alfabe sırasiyle tasnif edilecektir. Kart (Nümune numarası 2)

Aylık mizanlarla senelik bilançolarda bu hesabın zimmet ve matlup olmak üzere iki bakıye arzetmesi icabeder. Bu bakıyeler eşhas üzerine kartlardan tali hesap üzerine de muavin defterden elde edilir. Bu hesabın muavin defterindeki tali hesapları şunlardır:

a \- Resmi dairelere verilen depozitolar

b \- Sair müessese ve şahıslara verilen depozitolar

c \- Tahakkuk etmiş vergi ve resimler Her iş için ayrı ayrı

d \- İcra tevkifatı kart tahsis edilecektir.

e \- Ödenmemiş istihkaklar

f \- Alınan muhtelif depozitolar ve pey akçeleri

8 NUMARALI HESAP

Muhtelif borçlular ve alacaklılar

Bu hesap idarenin Mülga Denizbank'tan müdevver kısımlarla depozito ve emanetler hariç eşhası sairenin borç ve alacaklarını gösterecektir. Bu hesabın bir muavin defteri olacak ve bu defterde aşağıdaki tali hesaplar açılacaktır.

1 -– Mubayaattan borçlu ve alacaklılar

2 – Müşteriler

3 – Dahili personel hesapları

4 – Sair borçlu ve alacaklılar

1 NUMARALI TALİ HESAP

Mubayaattan borçlular ve alacaklılar tali hesabı

Bu tali hesap idarenin alış veriş işleri yaptığı müesseseler ve eşhasla olan alacak ve borç vaziyetlerini gösterir.

Hesabın zimmetine verilen para, iade edilen emtea bedeli, tazminat ve saire gibi işler, matlubuna ise, fatura bedeli ve muhtelif surette alınan paralar ve müesseseye ait ve şahıslar tarafından yapılan bilümum masraflar kaydolunur. Bu hesabın müfredatı kartlar üzerinde yürütülür. Bu hesap iki bakıye arzeder. Zimmet bakıyesi, matlup bakıyesi bu bakıyeler kartlardan alınacak ve kartlar alfabe sırasiyle tasnif edilecektir. Kartlar her müessese ve şahıs için ayrı ayrı olmak üzere hazırlanmalıdır.

2 NUMARALI TALİ HESAP

Müşteriler

Müşterilere ait bütün muameleler bila istisna geçirilir. Yani fatura tutarı zimmetlerine ve nakten yaptıkları tediyat veya kendilerine yapılan iskontolar matluplarına kaydedilmelidir. İşletme İdaresinin bir aylık umumi muamelatını doğru olarak tesbit edebilmek için bütün müşteri faturalarını ayın son günü akşamı hesaplarına geçirmek lazımdır. Tabiatiyle talep vakı olmadıkça müşterilerin hesaplarını rüyet için tesbit edilen zamandan evvel faturalar müşteriye tevdi edilmez. Bu tali hesabın müfredatı kartlar üzerinde yürütülecek ve her müşteri için ayrı bir kart tahsis edilecektir. Bu kartların alfabe sırasiyle tasnif edilmesi lazımdır. Müşteriler hesabına ait kartların iki guruba tefriki ile bunlardan birincisinin yerli müşterilere, diğerlerinin ecnebilere tahsisi faydalıdır.

3 NUMARALI TALİ HESAP

Dahili personel hesapları

Bu tali hesap dahili personellerin borç ve alacaklarını gösterecektir. Hesabın müfredatı alfabe sırasiyle tasnif edilecek kartlarda görülür. Bu hesabın da iki bakiyesi olacağı tabiidir. Zimmet ve matlup bakiyesi memurlara verilen resmi avanslar da bu hesaba ve açılacak kartlara kaydolunur.

4 NUMARALI TALİ HESAP

Sair borçlular ve alacaklılar hesabı

Bu hesap depozitolar ve emanetler, mubayaattan borçlular ve alacaklılar ve müşteriler ve dahili personel hesaplarına kaydı iktiza eden mebaliğden gayrisi için kullanılacaktır. Bu tali hesabın müfredat kayıtları kartlar üzerinde yürütülecek ve her şahıs için ayrı bir kart tahsis edilecektir. Aylık mizanlarla senelik bilançolarda bu hesap zimmet ve matlup bakıyeleri gösterebilir. Bu bakıyeler kartlardan istihsal edilecektir.

9 NUMARALI HESAP

Senedat cüzdanı

İdarenin alacakları için para yerine senet alınması şayanı tecviz olmayıp ancak zaruret halinde buna lüzum olduğu takdirde idarenin alacağına mukabil aldığı senetlerle tahsile gönderilen senetlerin esham ve tahvilatın kaydına mahsus olmak üzere bu hesap açılmıştır. Binaenaleyh muavin defter dahil bu üç grup üzerine ve her grup için icabeden sayfalara ayrılmak suretiyle tutulacaktır.

Grup isimleri şöylece toplanabilir :

Muavin defterde işlerin mahiyetine göre iktiza eden kaffei malümatın derci lazımdır. Vade, tarih ve saire gibi, her grup için aşağıda ayrı ayrı birer misal gösterilmiştir:

Birinci grup: Alacak senetleri

Her ayın hitamında hem defterikebir ve hem de muavin defterler için olmak üzere ayrı ayrı birer mizan yapılacaktır. (Mizan Nümune 4) çıkan ayın mizanları giren ayın 15 inci gününe kadar tamamen hazırlanmış ve lüzumunda teftişe ve tetkike amade bulundurulmuş olacaktır. Müessesenin hesapları kanuna tevfikan sene sonunda Divanı Muhasebatça tetkik edileceğine göre bu mizanların müessesede hıfzedilmesi ve senelik hesaplar meyanında Divanı Muhasebata tevdii iktiza eder.

Her ay mizanlarının tanziminden sonra bu işlerin tamamen ifa edilmiş olduğu Sıhhat ve İçtimai Muavenet Vekaletine tahriren bildirilecektir. Mali senenin hitamından sonra iki ay zarfında bilançonun behemehal tanzimi lazımdır. Bilançodan bir sureti icabeden diğer cetvellerle birlikte Sıhhat ve İçtimai Muavenet Vekaletine gönderilmekle beraber diğerleri hazırlanacak hesabı kati ile beraber 3653 numaralı kanunun 10 uncu maddesi hükmüne tevfikan mali yılın hitamından itibaren dört ay içinde Divanı Muhasebata irsal olunacaktır. Sıhhat ve İçtimai Muavenet Vekaletine ve Divanı Muhasebata gönderilmesi icabeden cetveller şunlardır:

1 \- Bilanço, kar ve zarar hesabiyle birlikte

2 \- Bütün aktif ve pasifleri gösterir müfredatlı cetvel

3 \- Tadat mazbataları sureti

4 - Varidat ve masarif bir evvelki sene varidat ve masarifi ile mukayeseli olarak gösteren istatistik cetveli

5 \- Hesabı kati

6 \- Bütün evrakı müspite (yalnız Divanı Muhasebata)

Defterikebirde yeniden hesap açmak veya hesap çıkarmak veyahut hesabın ismini değiştirmek Sıhhat ve İçtimai Muavenet Vekaletinin müsaadesiyle olur.

Bilanço aşağıdaki şekilde tanzim edilecektir:

Aktif kısmı

1) Sabit kıymetler:

1 \- Arsalar ve arazi

2 - Ormanlar:

3 \- Tesisat ve tertibat:

Yekün

Birikmiş amortismanlar

Safi yekün

........ Sigorta kıymeti (....... Türk lirası)

4 – Binalar:

Yekün

Birikmiş amortismanlar

Safi yekün

........ Sigorta kıymeti (....... Türk lirası)

5 – Makineler :

Yekün

Birikmiş amortismanlar

Safi yekün

........ Sigorta kıymeti (....... Türk lirası)

6 – Alat ve edevat:

Birikmiş amortisman

Safi yekün

........ Sigorta kıymeti (....... Türk lirası)

7 – Nakil vasıtaları:

Yekün

Birikmiş amortismanlar

Safi yekün

........ Sigorta kıymeti (....... Türk lirası)

8 – Mefruşat ve demirbaş eşya:

Yekün

Birikmiş amortismanlar

Safi yekün

........ Sigorta kıymeti (....... Türk lirası)

9 – Yapılmakta olan işler:

Yekün

........ Sigorta kıymeti (....... Türk lirası)

2 – Ambarlar:

3 – Mülga Denizbank'tan devreden borçlar:

4 – Sıhhat ve İçtimai Muavenet Vekaleti:

5 – Borçlular:

1 \- Resmi dairelere verilen depozitolar

2 \- Sair müessese ve şahıslara verilen depozitolar

1 \- Dahili personel borçları

2 \- Diğer borçlular

6 – Senedat cüzdanı:

7 – Kasa ve bankalar:

8 – Sair aktifler:

1 \- Muvakkat hesaplar

2 \- Gelecek senelere ait masraflar

1 \- Tahsili teehhüre uğrayan senetler ve alacaklar

2 \- Davadaki senetler ve alacaklar

3 \- Çürük alacaklar

9 – Zararlar:

Yekün

Nazım Hesaplar:

Pasif kısmı:

1 \- Sabit sermaye

2 \- Karşılıklar

3 \- Mülga Denizbank'tan devreden alacaklılar

4 \- Sıhhat ve İçtimai Muavenet Vekaleti hesabı

5 - Alacaklılar

1 \- Dahili personel alacakları

2 \- Diğer alacaklılar

6 – Ödenecek senetler

7 – Emanet paralar

8 – Sair pasifler

1 \- Muvakkat hesaplar

2 \- Gelecek senelere ait gelir ve karlar

9 – Kar

Yekün

Nazım hesaplar:

1 \- Nakitten maada alınan teminatın hesapları

2 \- Verilen teminatlar

3 \- Emanet emtia ve eşya verenler

4 \- Diğer nazım hesaplar

Kar ve zarar hesabı:

Zimmet :

1 \- Oteller ve pavyonlar işletmesinden mütevellit zararlar (Otel ve pavyonlara göre tali taksimat gösterilecektir.)

2 \- Lokantalar ve büfeler işletmesinden mütevellit zararlar (Lokanta ve büfelere göre tali taksimat olacaktır.

3 \- Banyo işletmesinden mütevellit zararlar (Banyo isimlerine göre tali taksimat olacaktır.)

4 \- Tali işletmelerden mütevellit zararlar (her işletmeye göre tali taksimat olacaktır.)

5 \- Vergi resim ve harçlar

6 \- Verilen faiz ve komisyon

7 \- Muhtelif zararlar.

1 \- Tasfiye olunacak alacaklar karşılığı

2 \- Sigorta karşılığı

1 \- Ambar tadat noksanları

2 \- Diğer bu nevi zararlar

Yekün.

Safi kar

Umumi yekün.

Kar ve zarar hesabı:

Matlup:

1 – Oteller ve pavyonlar işletmesinden mütevellit karlar Zarar kısmında olduğu

2 – Lokanta ve büfeler işletmesinden mütevellit kararlar gibi müfredatları

3 – Banyolar işletmesinden mütevellit karlar gösterilecektir.

4 – Tali işletmelerden mütevellit karlar

5 – Alınan faiz ve komüsyon

6 – Muhtelif karlar ve gelirler

a \- Satılan hurda ve lüzumsuz eşyadan mütevellit karlar

b \- Geçen senelere ait olup bu sene tahakkuk eden gelirler ve karlar

1 – Ambar tadat fazlaları

2 – Diğer bu nevi karlar

c \- Diğer müteferrik karlar

1 – Alınan kiralar

2 – Sair gelirler

Yekün

Zarar

Umumi yekün.

ÜÇÜNCÜ FASIL

Kaplıcalar idaresinin bütçesi ve kadrolarının tasdikı 3653 numaralı kanunun 11 inci maddesi hükmüne tevfikan Sıhhat ve İçtimai Muavenet Vekaletince yapılacağı için bütçenin ve kadroların bir evvelki sene ile mukayese edilmek ve mufassal esbabı mucibe gösterilmek suretiyle hazırlanarak şubat içinde adı geçen Vekalete gönderilmesi lazımdır.

Bütçede açılması icabeden tertipler şunlardır.

Varidat bütçesi

_Fasıl_ | _Madde_ |

---|---|---

1 | | İşletmeler gelirleri

| 1 | Otel ve pavyonlar gelirleri

| 2 | Lokantalar ve büfeler gelirleri

| 3 | Banyolar gelirleri

| 4 | Muhtelif işletmeler

2 | | Müteferrik gelirler

| 1 | Alınan faiz ve komüsyon

| 2 | Geçen senelere ait olup bu sene tahakkuk eden gelirler

| 3 | Kiralar

| 4 | Satılan hurda ve lüzumsuz eşyadan mütevellit gelirler

| 5 | Sair muhtelif gelirler

3 | | Mülga Denizbank'dan müdevver alacaklar

4 | | Sıhhat ve İçtimai Muavenet Vekaleti bütçesinden yardım

| 1 | Gelirin kifayet edemiyeceği masraflar karşılığı

| 2 | 3653 numaralı kanunun 12 nci maddesi mucibince tahsis edilen

Masraf bütçesi

1 | | Ücretler

---|---|---

| 1 | Bareme tabi memurlar aylıkları

| 2 | Baremin 10 uncu maddesine tabi memurların aylıkları

| 3 | Kadrolu ve kadrosuz muvakkat müstahdemler ücretleri ve amele yevmiyeleri

| 4 | Ecnebi müstahdemler ücretleri

2 | | Diğer personel masrafları

| 1 | Fazla mesai ücretleri

| 2 | Memurların tedavi masrafları

| 3 | Tekaüt sandığı masraflarına iştirak hissesi

| 4 | Tazminat

| 5 | Harcırahlar

| 6 | Müstahdemlerin giyim masrafları

| 7 | Personel iaşe masrafları

3 | | İdare masrafları

| 1 | Kiralar

| 2 | Tenvır, teshin ve su

| 3 | İlan masrafları gazete ve mecmua abone bedelleri

| 4 | Posta, telgraf ve telefon ücretleri

| 5 | Para nakliyesi

| 6 | Menkul ve gayrimenkuller bakım masrafları

| 7 | Menkul ve gayrimenkuller sigorta masrafları

_Fasıl_ | _Madde_ |

---|---|---

| 8 | Hukuki işler masrafları

| 9 | Damga pulları

| 10 | Hayır Cemiyetlerine yardım

| 11 | Müteferrik masraflar

4 | | Müşterek işletme masrafları

| 1 | Alelümum propaganda masrafları

| 2 | Orkestra masrafları

| 3 | Nakliye ve hammaliye

| 4 | Temizlik masrafları

| 5 | Sair müşterek işletme masrafları

5 | | İnşaat, tesisat, esaslı tamirat ve istimlak

6 | | Muhtelif mubayaalar

| 1 | Yiyecek ve içecek maddeler mubayaa bedelleri

| 2 | Kömür ve yanıcı maddeler mubayaa bedelleri

| 3 | Laboratuvar malzemesi ve tıbbi ecza mubayaa bedelleri

| 4 | Demirbaş eşya ve mefruşat mubayaa bedelleri

| 5 | Kırtasiye ve evrakı matbua

| 6 | Muhtelif malzeme ve alat edevat

| 7 | Sair malzeme ve emtia

7 | | Müteferrik masraflar

| 1 | Verilen faiz ve komüsyon

| 2 | Geçen senelere ait olup bu sene tahakkuk eden masraflar

| 3 | Vergi, resim ve harçlar

| 4 | Diğer muhtelif zarar ve masraflar karşılığı

8 | | Ayrılan amortismanlar

9 | | Mülga Denizbank'dan müdevver ve ödenecek borçlar karşılığı

DÖRDÜNCÜ FASIL

Bütçe ile muayyen tahsisat fevkinde hiç bir masraf icra edilemiyeceği gibi musaddak kadro fevkinde memur ve müstahdem de çalıştırılamaz.

Bütçede gerek fasıllar ve gerekse aynı faslın muhtelif maddeleri arasında münakale icrası ancak Sıhhat ve İçtimai Muavenet Vekaletinin müsaadesiyle olur.

Müessesenin kati hesabı 3653 numaralı kanunun 10 uncu maddesindeki tarifat dairesinde ve tayin olunan müddet zarfında kaffei evrakı müsbite ve icabeden bütün cetvellerle birlikte Divanı Muhasebata tevdi olunur.

(Varidat hesabı katisi nümune 5, masraf hesabı katisi nümune 6)

Alelümum evrakı müsbite Divanı Muhasebata gönderileceğine göre kasa ve yevmiye fişleri faturalar ve sair evrakın kopyalı olarak tanzimi ve bunların ilerde müracaat hasıl olduğu zaman istifade edilmek üzere işletme idaresinde hıfzedilmesi lazımdır.

Evrakı müsbitenin tarih sırasiyle ve her aya ait olan ayrı bir paket içinde muntazam olarak bulundurulması ve bu suretle Divanı Muhasebata gönderilmesi icabeder.

Bir senenin muamelesi aynı sene içinde görülmek icabedeceği için avans hesaplarının behemahal aynı mali yıl içinde kapatılması ve sarfedilmeyen paraların sene sonunda hemen istirdat edilmesi lazımdır.

Her ne kadar bütçe defterikebir hesaplarına ve tali hesaplara mütenazır olarak tanzim edilecek ise de, muhasebede ayrıca bir tahsisat defteri tutulması da lazımdır. Bu defterde günü gününe kaydedilmelidir.

Kaplıcalar bütçesinin amiri itası işletme müdürü veya tevkil edeceği zattır. Kaplıca masraflarının tahakkuk memurları:

1 – Muhtelif mubayaat için Levazım Şefi ve Ayniyat Muhasibi.

2 – Personel ücret ve sair masraflar için İdare Müdürüdür.

Hesabın Divanı Muhasebatca tetkik ve muhakemesi sonunda verilecek zimmet hükümleri alakalıları namına muhtelif borçlular ve alacaklılar hesabında Divanı Muhasebatca haklarında zimmet hüküm olanlar namiyle açılacak tali bir hesaba zimmet ve mutavassıt hesaplarda muvakkat muvazenesinde yine Divanı Muhasebatca hükmolunan zimmet mukabili hesabına matlup kaydedilir. Borçlar kesbi katiyet ettiğinde muvakkat hesaba zimmet ve geçen senelere ait gelirler hesabına matlup kaydedilir.

Kaplıcalar İşletme Müdürünün tesbit edeceği miktardan fazla olan paraların kasada bulundurulmıyarak bankaya tevdii ve kasa mevcuduna nazaran kifayet edemiyecek büyük tediyelerin de çeklerle yaptırılması lazımdır.

Çeklerle vukubulan tediyat kasadan geçirilmiyerek bunlar ayrıca bir yevmiye fişi ile yevmiye defterine geçirilir.

Her küçük muamele için kasayı ve muhasebeyi işgal etmemek ve bu suretle fişleri mümkün mertebe kısaltabilmek üzere 25 liraya kadar müteferrik ve cüz'i tediyeleri yapmak için veznedara 100 liraya kadar avans verilmesi ve verilen bu avans hesabının her 10 günde ve mutlaka ay sonlarında kapatılması suretiyle muamele yapılması lazımdır.

Kullanılan demirbaş eşya ve mefruşat (mümkün olabilenler) mutlaka numaralı olmalı ve her eşyaya konulan numara levazım defterindeki numarasına tevafuk etmelidir.

Her hangi bir eşya müessese şubelerinin birinden diğerine ancak İşletme Müdürünün tahriri muvafakati ile ve levazıma tahriri olarak bildirilmek şartiyle nakledilebilir.

Her eşyanın bulunduğu mahalce tesellümünü natık evrakı müsbitesinin (elden ele geçmeler de dahil) levazım memurluğunca muhafaza edilmesi icabedeceği gibi eşya bulundukları mahallere göre de ayrıca birer deftere kaydolunur.

Müşteri veya personel tarafından kırılan, zayi veya tahrip edilen eşya muhasebe kayıtlarına ancak İşletme Müdürünün tahriri ismi ile geçirilebilir.

Kırılan, zayi ve tahrip edilen eşyanın aynen yerine konulması veya bedelinin tazmin ettirilmesi veya tutarı amortisman sermayesinin zimmetine geçirilmek suretiyle zararın telafi edilmesine İşletme Müdürü karar verir. Kasden kırılan veya zayi veya tahrip edilenlerin bedelleri amortisman nazarı dikkate alınmaksızın mukayyet kıymetleri üzerinden tazmin ettirilir. Buna ait kararı da keza İşletme Müdürü verir.

Her şube şefi, sene sonunda, tadat sırasında ve sene içinde tesbit edilecek farklarda mesuldür.

Tarihi ve bedii kıymeti haiz ve eşyanın kırılması, ziyaı veya tahriri Sıhhat ve İçtimai Muavenet Vekaletine bildirilir ve alınacak emre göre muamele yapılır.

Ambarlarda her eşya nevi üzerinde girişleri, çıkışlarını ve bakiyelerini gösterir bir kart bulunacaktır. (Kart nümune 7) ambar defterlerinde görülen mikdar bakiyelerinin ambar kartlarında gösterilen bakiyelerle mütabakatı zaruridir. Ambarlarca kartlar üzerinden her ay bir bakiye icmali çıkarılacak ve levazıma verilecek ve levazım bu icmalin defterlerle olan mutabakatını tesbit edip muhasebeye tevdi edecektir.

Ambarların bir ay zarfındaki giriş ve çıkış muameleleri muhasebenin aynı ay kaydiyle mutabık olmalıdır. Faturasız gelen veya henüz tesellüm edilmemiş olan bir mal ambar harici kalır. Yani ambar ve muhasebe kaydına geçirilmez. Bu nevi malların usulü dairesinde ambara girmiş bulunan mallarla karışmamasını teminen bunlar için ayrı bir yer tefrik etmek lazımdır. Bu gibi mallar için ambar harici bir defter tutulur. Ve bu deftere her parti için malın cinsi, bayii veya mütaahhidinin adı, takribi miktariyle giriş ve kati kabül veya red tarihleri kaydolunur.

Muhtelif ambarların günlük ihraç fişleri, ambar memuru tarafından ertesi sabah levazıma ve levazımca da bu fişlerin 10 günlüğü toplanarak fişlerde münderiç malümatı ihtiva eden bir listeye bağlanmak suretiyle kayıtları yürütülmek üzere muhasebeye tevdi olunur. Şu kadar ki ay sonlarına tesadüf eden muameleler için 10 günlüğün beklenmesine lüzum olmayıp bu muameleler muhasebece mutlaka gününde yürütülür. Listeler her ambar için ayrı ayrı tanzim edilmelidir.

Bozulur cinsten olmıyan levazımın stok miktarı idarece tespit edilerek buna göre fazla veya eksik bulundurulmaması lazımdır. Bunu takip ve zamanında idareyi haberdar etmek ambar memurlarının vazifesi cümlesindendir.

Bilümum eşya daima son vasati fiat üzerinden ambardan çıkar. Vasati fiat şu suretle bulunur. Misal:

Girişler | Çıkışlar

---|---

Miktar | Fiat | Tutarı | Miktar | Fiat | Tutarı

100 | T.L. 0,40 | T.L. 40 | 100 | T.L. 0,4143 | T.L. 41,43

_40_ | " 0,45 | " _18_ | | |

140 | 0,4143 | 58 | | |

_200_ | 0,50 | _100_ | | |

340 | | 158 | 100 | | T.L. 41,43

| 340 | Türk Lirası | 158 | |

| 100 | " " | 41,43 | |

| 240 | " " | 116,57 | |

116,57 : 240 = Türk lirası 0,48,57

Müşteri faturalarının tanzimi ve müşterilere tevdii için idarece tespit edilecek günün hulülünden evvel müşterilere fatura verilemez.

İdareye ait alacakların tahakkukunu ve tahakkuk edecek alacakların tahsilini takip etmek vazifesi muhasebeye aittir.

İaşeleri Vekaletçe kabul edilen personel iaşe masrafları için her mevsim başında adam başına yapılacak günlük masraf idarenin teklifi üzerine Sıhhat ve İçtimai Muavenet Vekaletince kabul ve tasdik edildikten sonra yapılır.

Oteller şefi günlük rapor yapmağa mecburdur. Bu raporda her otelde dolu olan yatak adedini gösterecektir. (Nümune 8) raporlar muhasebece kontrol edildikten sonra İşletme Müdürüne verilir.

Bir yatağın bir günlük vasati gelirleri senelik otel varidatının bir sene zarfında bu otelde işgal edilen yatak mecmuuna ve bir yatağın bir günlük maliyeti ise otelin senelik masrafı yekünunun keza bir sene zarfında işgal edilen yatak mecmuuna taksimi suretiyle elde edilir ve pansiyon komplet için bu miktara yiyecekler de ilave olunur. Tarifeler bu esasa göre tanzim ve tasdik edilmek üzere Sıhhat ve İçtimai Muavenet Vekaletine gönderilir.

İşletme tarifesinde otellerde muayyen günler kalacaklar için tenzilat kabul edilmiş olduğu takdirde müşterilerin bundan istifade edip etmiyeceklerini bidayeten anlamak iktiza edeceği için müracaat edeceklerin evvelemirde kaç gün kalacaklarının kendilerinden sorulması ve buna göre haklarında tarife tatbik edilmesi lazımdır.

İşi kolaylaştırmak üzere giriş saati nazarı itibara alınmıyarak giriş gününün hesaba katılmaması çıkış saati ne olursa olsun çıkış gününün hesaba katılması lazımdır.

Lokanta ve büfelerin yiyeceğe mütaallik bir günlük iptidai madde ihtiyacını oteller şefi bir akşam evvel levazım şefliğinden talep edecektir.

Ambardan talep edilecek eşya için üç nüshalı bir talep ve çıkış pusulası tanzim edilecektir. Bunlardan biri talepte bulunan serviste kalır, diğer ikisi müdür kanaliyle ambara gönderilir. Bu nüshalardan biri ambarda kalarak diğeri malla birlikte talepte bulunan servise iade edilir. (Nümune 9)

Banyo ve havuzlar için satılan bilet adedine müstenit günlük rapor yapılacaktır. Vasati olarak bir banyonun verdiği varidat yekünunun satılan bilet adedine taksimi suretiyle bulunur. Bir banyonun vasati maliyet fiatı ise masarif yekünunu banyo adediyle taksim ederek elde edilir. Bu raporlar muhasebece kontroldan sonra işletme müdürüne verilir.

Elektrik santralının bir senelik işletme masrafı yekünu sene zarfında istihsal edilen kilovat yekünu ile taksim edilince bir kilovat elektriğin maliyet fiatı elde edilir. (Aylık yapılacak hesap şekli yukarda tarif edilmiştir.)

Şoförler ve arabacılar her nakil vasıtası için bir cep defteri bulunduracaklar ve yaptıkları işi bu deftere kaydedeceklerdir. Levazım memuru bunlara yaptığı teslimatı da imzası tahtında aynı deftere kaydedecektir. (Defter Nümune 10) mal levazımdan başka bir membadan tedarik edildiği takdirde yine levazımdan alınan mallar için ayrılan sütuna kaydedilir ve malın menşei levazım memurunun imzasına tahsis edilen sütunda gösterilir.

Hususi sigorta şirketlerine tediye edilecek sigorta pirimlerinin mikdarını azaltmak üzere bir sigorta karşılığı tesisi lazımdır. Riskleri azaltmak için işletme idaresinin teklifi Sıhhat ve İçtimai Muavenet Vekaletinin kabuliyle evvela sigorta edilecek kıymetlerin %......si sigorta şirketleri nezdinde %.....si işletme idaresinin kendi nezdinde sigorta etmesi iktiza eder.

Sigorta sermaye bakiyesi ehemmiyetli bir yeküna baliğ olduktan sonra kıymetlerin % si .............. ve nihayet % de yüzü işletmenin kendi nezdinde sigortayı mümkün kılacaktır. İşletme İdaresinin kendi nezdinde yapacağı sigorta primi, hususi şirkete verilen prim mikdarına müsavi olmak lazımdır.

Ambar memurları tarafından iki kopya birlikte tanzim edilecek olan sipariş puslalarının (Nümune 11) bir nüshası dip koçan olarak cildde kalacak, diğeri siparişin seyrinin daha kolay takip edilebilmesi için levazım memuru tarafından hususi bir kartonda hıfzedilecektir. Mal tesellüm edilince bu kopya levazım memuru tarafından dosyadan çıkarılarak mubayaalara ait evrakı müsbitelere raptedilir. Sipariş puslalarının üçüncü nüshaları mubayaa komisyonuna gönderilir.

İşletme idaresinin alım ve satım işlerini görmek üzere İdare Müdürünün Reisliği altında mesul muhasip ve levazım şefinden mürekkep bir alım, satım komisyonu teşkil edilecektir.

Fenni hususata taallük eden işlerde komisyona işin mevzuuna göre mütehassıs zevatın iştiraki lazımdır.

İşletme Müdürü Sıhhat ve İçtimai Muavenet Vekaleti tarafından tayin ve tahdit edilen salahiyeti dahilinde, alım ve satım işleriyle, yapılması icabeden işler için ya doğrudan doğruya gördüğü veya servislerden her hangi birisinin yazılı olarak gösterdiği lüzum üzerine komisyona keza tahriren emir verir.

Komisyon muhtelif suretlerle tetkikat yaparak muvafık gördüğü fiatı mucip sebepleriyle bir karara bağlar ve bu kararı müdürün tasvibine arzeder. Müdürün tasvibine iktiran eden kararlar üzerine gerekli iş yapılır. Şu kadar ki bedeli 25 liraya kadar olan muhtelif ve müteferrik mubayaalarla mikdarı müdürün salahiyeti dahilinde bulunan çok acele işlerin yapılması veya aynı mahiyetteki ihtiyaçların temini için İşletme Müdürü mubayaa memuruna veya tensip edeceği herhangi bir memura emir verebilir.(Bu emrin de yazılı olarak verilmesi lazımdır.)

Bu takdirde mabayaanın veya yapılan işin icrasını mütaakıp bu suretle yapılan işler yine aynı komisyona evrakı müsbiteleriyle birlikte sevkedilerek fiatları tetkik ettirilir. Ve komisyon tetkikı neticesini bir karara bağlar.

Komisyon kararlarının her sene birden başlamak üzere müteselsil numaralı olması ve bu kararların kopyalı aslı zımbalı, sureti merbut sayfaları ihtiva eder bir deftere yazılması ve bunlardan zımbalı nüshasının koparılarak tediye veya satış evrakına bağlanması iktiza eder.

Komisyonun kararı evraka bağlanmadıkça muhasebeci hiç bir tediye ve tahsilde bulunamıyacağı gibi işi muhasebe kuyudatına da intikal ettiremez.

Mubayaa ve inşa ile satış muamelelerinin hangilerinden teminat alınması icabedeceği İşletme Müdürünün tensibiyle tayin olunur. Ve muvakkat ve kati teminat miktarları Artırma, Eksiltme ve İhale kanuniyle tesbit edilen miktardan aşağı düşemiyeceği gibi teminatı kabul edilecek bankalarda Hükümetçe tesbit edilmiş olanlardır.

Mikdarı ne olursa olsun İşletme Müdürü her nevi tesis ve inşa için behemehal Sıhhat Vekaletinden müsaade almak mecburiyetinde olduğu gibi yıkılmasına lüzum görülen bina veya kaldırılması icabeden herhangi bir tesis için dahi keza vekaletten müsaade istihsaline mecburdur.

Vekaletten bidayeten mezuniyeti istihsal edilen işlerin ihalesi için ayrıca izin istihsaline lüzum olmayıp ihaleleri icraya İşletme Müdürü salahiyetlidir.

İşletme idaresinde kullanılacak defter ve matbu evrak nümuneleri bu talimatnameye bağlanmıştır.

Bu nümunelerde tadilat icrası veya yeniden evrakı matbua ihdası vekaletin müsaadesiyle olur.