Yargıtay yargitay 2025/8819 E. 2025/9831 K.

9. Hukuk Dairesi 2025/8819 E. , 2025/9831 K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi
SAYISI : 2024/158 E., 2025/257 K.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak verilen karar; davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkili açısından herhangi bir işkolu tespiti yapılmadığından yetki tespiti yazısındaki 10 No.lu işkolu tespitinin hatalı olduğunu, müvekkili Şirketin, farklı kamu kurum ve kuruluşlarına veya özel şirketlere çağrı merkezi hizmeti verdiğini, buna göre her ne kadar Bakanlık tarafından resen müvekkili Şirketin 10 No.lu işkoluna girdiği belirtilmişse de iletişim işkolu başlığını taşıyan 7 No.lu işkolunda yer aldığını, davalı Bakanlığın olumlu yetki tespiti yazısı ile müvekkiline ait birimler işletme niteliğinde kabul edilerek üye çoğunluğunun belirlendiği anlaşılmakta ise de müvekkili Şirketin tek bir işyeri ve bu işyerine bağlı yer bulunduğundan işletme toplu iş sözleşmesi yetki şartları oluşmadığını, müvekkili Şirketin tüm idari iş ve işlemlerini "... Mahallesi" adresinde bulunan merkezinden yaptığını, müvekkili Şirketin niteliği dikkate alındığında birden fazla işyerinin değil tek bir işyeri ve bağlı yerin varlığı dikkate alınarak yarıdan fazla çoğunluk aranması gerektiğini, Sendikanın işyeri toplu iş sözleşmesi açısından ulaşması gereken üye sayısının 613 olduğunu, belirtilen bu sebeplerle öncelikle işletme niteliğinin bulunup bulunmadığının keşif ve bilirkişi incelemesi yolu ile tespit edilmesi gerektiğini belirterek ve dilekçesinde yazılı diğer sebeplerle Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının 19.07.2019 tarihli ve 1775982 sayılı olumlu yetki tespit kararının iptaline, yazıda belirtilen işkolu kodunun iptali ile değiştirilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP
1. Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; yetki kapsamına giren işyerlerinin işletme olarak belirtildiğini, yetki tespit yazılarında Sosyal Güvenlik Kurumuna işverenler tarafından yapılan tescil ve işçi bildirimlerinin ayrı işyerinden yapıldığını, yetki tespit başvuru tarihinde çalışan ve sendikaya üye olan işçi sayısının dikkate alındığını, daha sonra işyerinden ayrılan veya sendika üyeliğinden çekilen işçilerin dikkate alınmadığını, 09.07.2019 tarihinde davacı Şirkette çalışan işçi sayısının 1225, aynı tarih itibarıyla davalı Sendikaya üye sayısının 508 olduğunun tespit edildiğini, yapılan işlemlerin yasal prosedüre uygun olarak yapıldığını belirterek ve dilekçesinde yazılı diğer sebeplerle davanın reddini talep etmiştir.
2. Davalı ... (... İş Sendikası) vekili cevap dilekçesinde; davacının kötüniyetli hareket ettiğini, işkolu tespitlerinin İşkolları Yönetmeliği’nin ekinde yer alan listeye göre yapıldığını, işkolu tespit talebi ve buna ilişkin açılan davaların yetki işlemlerinde ve yetki tespit davalarında bekletici mesele yapılamayacağını, toplu iş hukuku anlamında işletme kavramının farklı bir nitelik arz ettiğini ve gerçek anlamdaki işletmeyle ilgisi bulunmadığını, bir işverenin aynı işkolundaki birden çok işyerini ifade etmek için kullanıldığını, davacı yanın çalışan işçi sayısına ve sendika üye sayısına ilişkin somut herhangi bir itirazının da bulunmadığını belirterek ve dilekçesinde yazılı diğer sebeplerle davanın reddini talep etmiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin 16.11.2021 tarihli kararı ile; yetki tespitinin işletme düzeyinde verilmesinde bir hukuksuzluk bulunmadığı gibi işletme düzeyi için aranan sendika üyelik sayı şartlarının da sağlandığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
İlk Derece Mahkemesinin 16.11.2021 tarihli kararına karşı süresi içinde davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 31. Hukuk Dairesinin 09.06.2022 tarihli kararı ile başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.
V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
Bölge Adliye Mahkemesinin 09.06.2022 tarihli kararının süresi içinde davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine Dairece, tespit konusu birimlerin iş organizasyonu kapsamında tek bir işyeri niteliğinde bulunup bulunmadığının duraksamaya yer vermeyecek şekilde tespit edilmesi gerektiği gerekçesiyle kararın bozulmasına karar verilmiştir.
İlk Derece Mahkemesinin ilâm başlığında tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; bozma ilâmı doğrultusunda yapılan araştırma neticesinde güncel bilirkişi raporu da gözetilerek davacının davasını ispat edemediği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
VI. TEMYİZ
A. Temyiz Sebepleri
Davacı vekili dava dilekçesinde belirttiği sebeplerle kararın bozulmasını talep etmiştir.
B. Değerlendirme ve Gerekçe
Uyuşmazlık, 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu'nun 41 ve devamı maddeleri kapsamında yetki tespitine itiraz istemine ilişkindir.
1. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davacı vekilinin aşağıdaki paragrafların kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2. İnceleme konusu davada, ... tarafından 09.07.2019 başvuru tarihi itibarıyla davacıya ait 4 birimin işletme teşkil ettiği, işletmede toplam 1.225 işçi çalıştığı ve 508 sendika üyesi bulunduğu gerekçesiyle davalı Sendikanın toplu iş sözleşmesi yapabilmek için gerekli çoğunluğu sağladığına dair 19.07.2019 tarihli ve 1775982 sayılı olumlu yetki tespit kararı verilmiştir. İlk Derece Mahkemesince davanın reddine, Bölge Adliye Mahkemesince de istinaf başvurusunun esastan reddine dair verilen karar Dairemizce araştırmaya yönelik olarak bozulmuştur. Mahkemece bozma sonrası davanın reddine karar verilmiştir.
Dairemiz bozma ilâmında işyeri ve işletme kavramları bakımından yapılan açıklama çerçevesinde sonuca gidilmesi gerekmekte ise de, yetki tespitine esas alınan birimler bakımından, işyeri kavramının unsurları arasında yer alan "nitelik yönünden bağlılık" unsurunun mevcudiyeti konusunda hükme esas alınan bilirkişi raporu ve yapılan araştırma yetersizdir.
Belirtmek gerekir ki işyeri kavramının tanımından da hareketle, aynı teknik amacın yerine getirildiği ve bu kapsamda işçi çalıştırılan birimler tek bir işyeri olarak tanımlanabilecektir. Özellikle mal veya hizmet üretimi için birden fazla fiziki mekanda faaliyet yürütülmesi durumunda, bu birimlerin tamamının tek bir işyeri niteliğinde kabul edilebilmesi bakımından; hukuki bağlılık yani aynı işverene bağlı olma, amaçta birlik veya nitelik yönünden bağlılık yani aynı teknik amaç doğrultusunda üretimde bulunma ve yönetimde birlik yani aynı yönetim altında örgütlenmiş olma şartlarının aranacağı ifade edilmelidir.
Amaçta birlik yahut nitelik bakımından bağlılık unsuru ile bağlı yerde yürütülen faaliyetin asıl işyerinde yürütülen faaliyet ile birbirini tamamlaması anlaşılmalıdır (... , Toplu İş Hukuku, ..., 2020, s.429). Birbirini tamamlamayan, bağımsız şekilde faaliyet yürütebilme niteliğini haiz birimlerin tek bir işyeri olarak kabul edilmesi olanaklı değildir.
Bu noktada ifade etmek gerekir ki, Mahkemece, yapılan faaliyetin niteliği konusunda uzman bilirkişi temin edilemediği belirtilmiş ise de, bu gerekçenin hukuki ve fiili olarak yetersiz olduğu açıktır. Bu konuda taraflara süre verilmeli, tarafların beyanı ve önerileri alınmalı, yazılım veya bilişim uzmanı mühendis bilirkişiler de değerlendirilmek suretiyle uzman bilirkişi tespiti gerçekleştirilmelidir.
Açıklanan bu maddi ve hukuki olgular karşısında, öncelikle mevcut bilirkişi kuruluna yapılan faaliyetin niteliği konusunda uzman bilirkişi dâhil edilmeli, (...) sicil numaralı ... ilçesinde yer alan 49 işçinin çalıştığı birimde keşif icrası suretiyle inceleme gerçekleştirilmeli, tespit konusu birimlerin, ...'de yer alan birim dâhil olmak üzere diğer birimlere bağlı olmaksızın bağımsız şekilde mal veya hizmet üretme niteliğine sahip olup olmadığı tespit edilmeli, ...'da yer alan birimde yürütülen faaliyetin niteliği duraksamaya yer vermeyecek şekilde belirlenmeli, iş akış şeması ortaya konulmalı, aynı müşteriye farklı birimlerin hizmet verip vermediği saptanmalı ve oluşacak sonuca göre karar verilmelidir. Diğer taraftan gerektiği takdirde (1055306.081) sicil numaralı birimde ve (1069212.052) sicil numaralı birimde de istinabe yolu ile bilirkişi incelemesi yapılması gerektiği de gözetilmelidir.
Anılan hususlar gözetilmeksizin, eksik inceleme sonucunda İlk Derece Mahkemesince yazılı şekilde hüküm tesisi hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.
VII. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,
Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde ilgiliye iadesine,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,

11.12.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.