Yargıtay yargitay 2025/8402 E. 2025/9824 K.

9. Hukuk Dairesi 2025/8402 E. , 2025/9824 K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ : ... Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2025/671 E., 2025/2165 K.
İLK DERECE MAHKEMESİ : ... 86. İş Mahkemesi
SAYISI : 2024/383 E., 2025/3 K.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin, davalı Bakanlığa bağlı ... . Hava Bakım Fabrika Müdürlüğü işyerinde çalıştığını, ... Sendikası üyesi olarak toplu iş sözleşmesinden yararlandığını, Sağlık Kuralları Bakımından Günde Azami Yedibuçuk Saat veya Daha Az Çalışılması Gereken İşler Hakkında Yönetmelik (Yönetmelik) kapsamında olmasına rağmen kısım şefi olduğu gerekçesiyle hukuka aykırı şekilde 8,5 saat çalıştırıldığını, aynı atölyede çalışan diğer işçilerin 7,5 saat çalıştığını, işin niteliği ve çalışma ortamının değişmediğini, fiilen aynı risklere maruz kaldığını, buna rağmen sadece kısım şefi olması gerekçesiyle daha uzun çalıştırıldığını, benzer durumda olan işçilerin açtığı davaların kabul edildiğini ve Yargıtay tarafından onandığını, bu nedenle müvekkilinin de aynı şekilde 7,5 saat kapsamında değerlendirilmesi gerektiğini ileri sürerek fazla çalışma ücreti ve kısa çalışma primi alacaklarının davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.
II. CEVAP
Davalı vekili cevap dilekçesinde; açılan davanın yersiz ve dayanaktan yoksun olduğunu, alacakların belirlenebilir olması nedeniyle belirsiz alacak davası açılamayacağını, zamanaşımı def'inde bulunduklarını, işçi idarecilerinin işveren vekiline yardımcı olarak yönetim ve denetim görevleri bulunduğunu, (A), (B) ve (C) grubu idarecilerin görev tanımlarının açıklandığını, davacının (B) grubu idareci olarak fiilen ve bedenen Yönetmelik kapsamındaki işlerde çalışmaması nedeniyle kısa çalışma priminden yararlanamayacağını, İdarenin toplu iş sözleşmesi, mevzuat ve emirlere uygun işlem yaptığını, haftalık 45 saati aşmayan çalışma süresi nedeniyle fazla çalışma alacağının bulunmadığını, talep edilen faiz türü ve başlangıç tarihinin yasal dayanaktan yoksun olduğunu savunarak davanın reddini istemiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; davalı işyerinde yapılan keşif ve alınan bilirkişi raporuyla davacının yaptığı işin Yönetmelik kapsamında olduğu, bu işlerde çalışma süresinin yedi buçuk saat ile sınırlandırıldığı ve fazla çalışma yapılamayacağının Yönetmelik'te açıkça düzenlendiği, buna göre günlük yedi buçuk saati aşan çalışmaların fazla çalışma olarak değerlendirilmesi gerektiği, davacının bu nedenle fazla çalışma ücreti ile toplu iş sözleşmesinin 52/c maddesi kapsamında kısa çalışma primine hak kazandığı gerekçeleri ile davanın kabulüne karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; hüküm altına alınan alacakların zamanaşımına uğramadığı, davaya konu alacakların kısmi dava yoluyla talep edilebilecek alacaklardan oldukları, davacının yaptığı işin anılan Yönetmelik kapsamında olup olmadığının teknik bilirkişi incelemesi ile belirlenmesi gerektiği, davacının fiilen çalıştığı iş ortamı itibarıyla Yönetmelik kapsamındaki işlere tabi olduğunun bilirkişi raporuyla tespit edildiği, söz konusu raporun hükme esas alınabilecek nitelikte olduğu, bu tespit doğrultusunda davacının dava konusu alacaklara hak kazandığı, faiz türü ve başlangıç tarihlerinde ise talep aşımı veya yasaya aykırılığın bulunmadığı gerekçeleriyle davalı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Sebepleri
Davalı vekili temyiz dilekçesinde; ileri sürülen zamanaşımı def'inin dikkate alınmadığını, belirlenebilir alacaklar için belirsiz alacak davası veya kısmi dava açılamayacağını, davacının (B) grubu işçi idarecisi olarak görev yaptığını, işçi idarecilerinin emirleri altındaki işçilerin yönetim, denetim ve kontrolünden sorumlu olduğunu, fiilen Yönetmelik kapsamındaki işlerde çalışmadıklarını, bu nedenle günlük çalışma sürelerinin toplu iş sözleşmesi hükümlerine göre 8,5 saat olarak belirlendiğini ve kısa çalışma priminden faydalandırılmalarının mümkün olmadığını, davacıya ait görev tanım formları ve prim kayıtlarının dosyaya sunulduğunu, bilirkişi raporunda davacının ayrı odası bulunduğu ve fiilen üretim ortamında yer almadığının belirtildiğini, buna rağmen Yönetmelik kapsamına dâhil edilerek hesaplama yapılmasının hatalı olduğunu, davacının haftalık çalışma süresinin 45 saati aşmaması sebebiyle fazla çalışma alacağının bulunmadığını, faiz türü ve başlangıç tarihinin hatalı olduğunu, davacının talep ettiği kısa çalışma priminin hak edilmesi için gerekli koşulların oluşmadığını ileri sürmüştür.
B. Değerlendirme ve Gerekçe
Uyuşmazlık, davacının fazla çalışma ücretine ve kısa çalışma prim alacağına hak kazanıp kazanmadığına, faiz türü ve başlangıç tarihine ilişkindir.
Somut uyuşmazlıkta, İlk Derece Mahkemesince mahallinde yapılan keşif üzerine düzenlenen bilirkişi heyet raporunda; davacının kimyasal temizleme atölyesinde kısım şefliği yaptığı, büro işlerini yaptığı odanın atölye içinde ayrı bir bölümden oluştuğu, temizleme atölyesinde metal parçaların temizliğinin yapıldığı, kimya banyolarında kullanılan asit ve alkali kimyasallar ile parçaların üzerinde bulunan yakıt artıklarının temizlendiği, bu bölümde çalışanların Yönetmelik kapsamında olduğu bilgisi alındığı, davalı tarafından sunulan kadro görev formundaki davacının görevli olduğu işleri kısım şefi olarak bürosunda bulunarak yürütmesinin, olağan işletme koşullarında mümkün olmadığı, atölye ortamında bulunan odasında evrak işleri dışında kalan mesaisini atölye içinde çalışma ortamında geçirdiği, bizzat atölye içinde olması gerektiğinden davacının görev formunda belirtilen işleri yapması için kimyasallara maruz kaldığı kanaatine varıldığı belirtilerek davacının Yönetmelik kapsamında bulunduğu tespiti yapılmıştır.
Mahkemece söz konusu heyet raporu doğrultusunda hüküm kurulmuş ise de bilirkişi heyet raporu eksik ve yetersiz olup hükme esas alınması hatalıdır. Raporda; davacının kimyasallar maruz kaldığı belirtilmesine rağmen maruziyetinin Yönetmelik'in 4. maddesinde sayılan hangi işlerden kaynaklandığı, davacının kısım şefliğine ilişkin görev formunda sayılan görevlerden gün içinde fiilen yaptığı işlerin neler olduğu, bu işleri yaparken ne şekilde, hangi oranda ve hangi sıklıkta maruz kaldığı, davacının maruziyetinin süreklilik arz edip etmediğinin tam olarak ortaya konulmadığı anlaşılmıştır. Davacının odasının temizleme atölyesi içinde bulunduğu belirtilmiş ancak odadayken davacının maruziyetine ilişkin bir tespit de yapılmamıştır.
Bu itibarla davacının çalışma şartları, Yönetmelik'in 4. maddesinde sayılan hangi işlerde çalıştığı, kısım şefliğini yaptığı bölümlerde fiilen yaptığı işler sırasında ve odasında geçirdiği süredeki kimyasal maruziyet oranının ve süreklilik arz edip etmediği hususlarının tereddüte yer vermeyecek şekilde tespit edilmesi, sonucuna ve tüm dosya kapsamına göre davacının Yönetmelik kapsamında olup olmadığına karar verilmesi gerekir. Bu husus gözetilmeden eksik inceleme ile yazılı şekilde karar verilmesi hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,
2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,
Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
11.12.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.