Yargıtay yargitay 2025/8115 E. 2025/9608 K.

9. Hukuk Dairesi 2025/8115 E. , 2025/9608 K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ : İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 32. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2020/2576 E., 2025/1256 K.
İLK DERECE MAHKEMESİ : İstanbul Anadolu 5. İş Mahkemesi
SAYISI : 2018/298 E., 2020/442 K.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı taraf vekillerince temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda;
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) öngördüğü yargılama sistemine göre ilk derece mahkemesinin kesin olmayan kararına karşı önce istinaf yoluna başvurulabilmektedir. İstinaf başvurusu üzerine bölge adliye mahkemesince, başvuran tarafın istinaf başvurusunun usulden ya da esastan reddine karar verilebilir veya ilk derece mahkemesi kararı ortadan kaldırılarak yeniden hüküm kurulabilir. Bu durumda bölge adliye mahkemesi kararına karşı, istinaf başvurusu reddedilen tarafın ya da istinaf incelemesi sonucunda ilk derece mahkemesi kararı ortadan kaldırılarak yeni hüküm kurulması hâlinde aleyhine karar verilen tarafın temyiz hakkı bulunmaktadır. Başka bir deyişle istinaf başvurusunun reddi hâlinde bölge adliye mahkemesi kararına karşı temyiz hakkı sadece istinaf başvurusu reddedilen tarafa ait olup bu hâlde ilk derece mahkemesi kararını istinaf etmeyen tarafın temyiz hakkı bulunmamaktadır.

Somut uyuşmazlıkta, İlk Derece Mahkemesince verilen davanın kabulü kararına karşı davalılardan ... Havalimanları İnşaatı Adi Ortaklığı (... Adi Ortaklığı) Ticari İşletmesini oluşturan Şirketler (... Adi Ortaklığı) vekili tarafından istinaf yoluna başvurulmuş olup Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir. Hâl böyle iken İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf yoluna başvurmayan davacı vekilinin, ... Adi Ortaklığının istinaf başvurusunun esastan reddine dair Bölge Adliye Mahkemesi kararını temyiz etmekte hukuki yararı bulunmamaktadır. Buna göre Bölge Adliye Mahkemesi kararını temyiz hakkı bulunmayan davacı vekilinin temyiz dilekçesinin reddine karar vermek gerekir.
Davalılardan ... Adi Ortaklığı vekilinin gerekli şartları taşıdığı anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin 13.11.2015-22.05.2018 tarihleri arasında davalılardan ... Adi Ortaklığı Ticari İşletmesinin müteahhitliğini yaptığı İstanbul 3. Havalimanı inşaatında alt işverenlik yapan davalı ... İnş. Tur. Müh. Tic. ve San. Ltd. Şti.nin (... İnşaat Şirketi) sigortalısı olarak demirci ustası sıfatıyla çalıştığını, fazla çalışma ve hafta tatili ücretlerinin müvekkilinin gerçek ücreti üzerinden hesaplanıp ödenmediğini, işe alınırken müvekkiline birtakım boş belgelerin imzalatıldığını, yıllık izinlerini kullanmadığını, iş sözleşmesinin haksız olarak feshedildiğini ileri sürerek kıdem ve ihbar tazminatları ile yıllık ücretli izin, fazla çalışma ücreti, hafta tatili ücreti, ulusal bayram ve genel tatil ücreti ile asgari geçim indirimi alacaklarının davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.
II. CEVAP
1. Davalı ... İnşaat Şirketi vekili cevap dilekçesinde; davacının, müvekkili Şirketin sigortalısı olarak demirci göreviyle ... . Havalimanı projesinde çalıştığını ve kendi isteği ile işten ayrıldığını, işyerinde haftanın 6 günü 08.00-17.00 saatleri arasında 1 saat yemek ve 30 dakika çay molası bulunduğunu, davacının yıllık ücretli izin alacağının bulunmadığını, ulusal bayram ve genel tatil günleri ile hafta tatilinde çalışma yapılmadığını savunarak davanın reddini istemiştir.
2. Davalı ... Adi Ortaklığı vekili cevap dilekçesinde; davacının diğer davalının işçisi olduğunu, ... İnşaat Şirketi tarafından sunulacak özlük dosyası içeriğinde yer alan belgeler incelendiğinde davacıya tüm ücretlerinin ödendiğinin tespit edileceğini, her ay fazla çalışma ücreti tahakkuku bulunan ve ihtirazı kayıt içermeyen ücret bordrolarının banka dekontları ile uyumlu olduğunu savunarak davanın reddini istemiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; davalı işveren tarafından haklı sebeple fesih olgusu ispatlanamadığından davacının kıdem ve ihbar tazminatına hak kazandığının kabulü gerektiği, davacının fazla çalışma yaptığı, ulusal bayram ve genel tatil günleri ile hafta tatili günlerinde çalıştığına ilişkin iddiasının ispatlandığı ancak bu çalışmaların karşılığının ödenmediğinin anlaşıldığı, ayrıca davacının yıllık ücretli izin ve asgari geçim indirimi alacağı bulunduğu, davalılar arasında asıl işveren alt işveren ilişkisi olduğundan dava konusu alacaklardan müştereken ve müteselsilen sorumlu oldukları gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılardan ... Adi Ortaklığı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; İlk Derece Mahkemesinin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden kanuna aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Sebepleri
1. ... Adi Ortaklığı vekili temyiz dilekçesinde;
a. Bilirkişi raporuna itirazlarının Mahkemece değerlendirilmediğini,
b. Sadece davacının iddialarıyla belirlenen ücretin hatalı olduğunu,
c. Davacının hiçbir alacağı olmadığını,
d. İndirimin daha yüksek oranda uygulanması gerektiğini ileri sürmüştür.
2. Davacı vekilinin temyiz dilekçesi reddedildiğinden, temyiz sebeplerine yer verilmemiştir.
B. Değerlendirme ve Gerekçe
Uyuşmazlık, husumet, ücret, dava konusu tazminat ve alacaklara hak kazanılıp kazanılmadığı ile alacakların hesabına ve arabuluculuk anlaşma belgesinin dava konusu işçilik alacaklarına etkisine ilişkindir.
1. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davalı İGA Adi Ortaklığı vekilinin aşağıdaki paragrafların kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.
2. Arabuluculuk, 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu'nun 2/1-(b) hükmünde "Sistematik teknikler uygulayarak, görüşmek ve müzakerelerde bulunmak amacıyla tarafları bir araya getiren, onların birbirlerini anlamalarını ve bu suretle çözümlerini kendilerinin üretmesini sağlamak için aralarında iletişim sürecinin kurulmasını gerçekleştiren, tarafların çözüm üretemediklerinin ortaya çıkması hâlinde çözüm önerisi de getirebilen, uzmanlık eğitimi almış olan tarafsız ve bağımsız bir üçüncü kişinin katılımıyla ve ihtiyarî olarak yürütülen uyuşmazlık çözüm yöntemini ..." olarak tanımlanmıştır. Uyuşmazlık ise tarafların üzerinde serbestçe tasarruf edebilecekleri çıkar aykırılığından doğan ve özel hukuktan kaynaklanan her türlü anlaşmazlıktır.
Arabuluculuk süreci sonunda düzenlenen anlaşma belgesi maddi hukuka ilişkin bir borçlar hukuku sözleşmesidir (Asiye Şahin Emir, Büşra Kazmaz Tepe, " İş Uyuşmazlıklarına İlişkin İbra Hükmü İçeren Arabuluculuk Anlaşma Belgesinin Arabuluculuğa Elverişlilik Bakımından Değerlendirilmesi", Çalışma ve Toplum, 2018/3, s. 1497; ... , "Arabuluculuk Anlaşma Belgesinin Borçlar Hukuku Açısından Değerlendirilmesi", Uyuşmazlık Mahkemesi Dergisi, Y.9, S.11, Aralık 2021, s.66-67; ... , “Arabuluculuk Faaliyeti Sonucunda Anlaşılan Hususlarda Dava Açma Yasağı ve Sonuçları”, DEÜHFD, C.20, S.2, s.16). Söz konusu belgede taraflar dışındaki bir üçüncü kişinin imzasının bulunması ve hatta bu belgenin mahkemece şerh verilebilir nitelikte olması, belgenin maddi hukuk sözleşmesi olma özelliğini ortadan kaldırmaz. Tarafların ehliyeti, sözleşmenin konusunun emredici hukuk kurallarına, kamu düzenine, genel ahlaka, kişilik haklarına aykırı olmaması, irade beyanlarının sağlıklı olması gibi diğer tüm sözleşmeler bakımından aranan geçerlilik şartlarının, arabuluculuk sonunda düzenlenen anlaşma belgesi bakımından da aranması, bu durumun bir sonucudur (... Tuğsavul, "Arabuluculuk Faaliyeti Sonunda Varılan Anlaşmanın Hukuki Niteliği", ... Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 2019/1, 344).
Öğretide de arabuluculuk anlaşma belgesi, arabuluculuk faaliyeti sonucunda uyuşmazlığın taraflarınca varılan anlaşmanın yazılı hâle getirildiği, taraflar (ya da yasal veya iradi temsilcileri) ve arabulucu tarafından imzalanması sonucunda tamamlanan bir sözleşme olarak tanımlanmaktadır.
Somut uyuşmazlıkta; davalılardan ... Adi Ortaklığı vekili Bölge Adliye Mahkemesine vermiş olduğu 24.02.2021 tarihli dilekçe ekinde müvekkili Şirketler ile davacı arasında yapılan arabuluculuk anlaşma belgesini ibraz etmiştir. Söz konusu anlaşma belgesinin dava tarihinden sonra 09.08.2018 tarihinde tanzim edildiği ve diğer hususlarla birlikte davacıya ücret alacağı, fazla çalışma alacağı, hafta tatili ücreti alacağı, yardım alacağı ile asgari geçim indirimi alacağı karşılığında toplam 1.641,90 TL ödenmesi hususunda anlaşmaya varıldığı ve bu bedelin 10.09.2018 tarihine kadar davacıya ödeneceğinin kararlaştırıldığı anlaşılmaktadır. Anlaşma belgesinde ayrıca davacı işçinin çalıştığı süre boyunca ücretlerini, ücret eki ve sosyal yardımlarını aldığı, kıdem ve ihbar tazminatı olmadığı ya da karşılığını aldığı, yıllık ücretli izin hakkını kullandığı ya da karşılığını aldığı, ulusal bayram ve genel tatil çalışma ücretini aldığı ya da iznini kullandığı, hafta tatillerini kullandığı ya da çalıştığında karşılığını aldığı, fazla çalışma yapıldığında karşılığının serbest zaman olarak kullandığı veya ödendiği hususlarında da anlaşmaya varıldığının yazılı olduğu, anlaşma belgesinin davacı işçi, işveren vekili ve arabulucu tarafından imzalandığı görülmektedir.
Bu itibarla; davalı ... Adi Ortaklığının dava konusu taleplerden sorumluluğuna yönelik olarak söz konusu belge hakkında tarafların beyanları da alındıktan sonra bir değerlendirme yapılarak sonuca gidilmesi gerekirken, yazılı şekilde karar verilmesi hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
A. Davacı Temyizi Yönünden
Davacı vekilinin temyiz dilekçesinin REDDİNE,
Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde davacıya iadesine,
B. Davalı Temyizi Yönünden
1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,
2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,
Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde ilgiliye iadesine,
Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
08.12.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.