Yargıtay yargitay 2025/7810 E. 2025/9711 K.

9. Hukuk Dairesi 2025/7810 E. , 2025/9711 K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ : ... Bölge Adliye Mahkemesi 29. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2023/4010 E., 2025/1920 K.
İLK DERECE MAHKEMESİ : ... 5. İş Mahkemesi
SAYISI : 2021/197 E., 2023/326 K.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkili Şirketin 05.11.2014 tarihli ve 703 numaralı ... Bürosu İzin Belgesi uyarınca 10.11.2014-09.11.2017 tarihleri arasında, 20.10.2017 tarihli ve 703 numaralı ... Bürosu İzin Belgesi uyarınca da 10.11.2017-09.11.2020 tarihleri arasındaki dönemde özel istihdam bürosu faaliyetinde bulunduğunu, mevzuat kapsamında öngörülen şartları taşıması ve gerekli diğer şartları yerine getirmiş olması nedeniyle, özel istihdam bürosu kurma izninin 10.11.2020-09.11.2023 tarihleri arasında geçerli olacak şekilde yenilendiğini, ancak davalı Kurum tarafından herhangi bir gerekçe gösterilmeksizin bu iznin haksız ve hukuka aykırı olarak iptal edildiğini ileri sürerek müvekkili Şirketin 703 numaralı ve 03.11.2020 tarihli özel istihdam bürosu izin belgesi kapsamında sahip olduğu özel istihdam bürosu faaliyet izninin iptaline ilişkin 30.03.2021 tarihli kararı ile Kuruma verilen teminat mektuplarının paraya çevrilmesinin öncelikli olarak tedbiren durdurulmasına, akabinde kararın hukuka aykırılığının tespiti ve iptaline, bu süreçte yoksun kalınan hakların iadesine karar verilmesini talep etmiştir.
II. CEVAP
Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde; davacı firma hakkında Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı ... Başkanlığı iş müfettişi tarafından hazırlanan 30.10.2019 tarihli ve ... sayılı teftiş raporunda; davacı firmanın ... Telekomünikasyon, ... AG Bilgi Sistemleri Tic. AŞ ve ... Tek. Çöz. Ltd. Şti. ünvanlı işverenlerle ilgili mevzuat hükümlerine aykırı olarak izinsiz geçici iş ilişkisi kurduğunun tespit edildiği, bundan dolayı 4904 sayılı Türkiye İş Kurumu Kanunu'nun (4904 sayılı Kanun) 18/1-(c) hükmü gereğince davalı Şirketin özel istihdam bürosu izinlerinin derhâl iptal edilmesi ve 4904 sayılı Kanun'un 20/1-(b) hükmü gereğince idari para cezası uygulanması gerektiği belirlendiğinden özel istihdam bürosu izninin 29.03.2021 tarihli ve 8248074 sayılı makam oluru ile iptal edildiğini, dava konusu işleme ilişkin 30.03.2021 tarihli ve 8263614 sayılı bildirim yazısının davacı Şirkete gönderildiğini savunarak davanın reddini istemiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; 23.09.2022 tarihli bilirkişi heyet raporunda özetle davacı Şirketin geçici iş ilişkisi kurması için Çalışma ve İş Kurumu tarafından verilmiş izni bulunmadığı, 8 işçinin dava dışı ... Telekominikasyon, ... AG ve .../... projelerinde almış oldukları işlerde çalışmak üzere gönderilemeyecekleri sonuç ve görüşüne varıldığının belirtildiği, 24.07.2023 tarihli raporda ise; dosya kapsamında yer alan belge ve kayıtlar, tarafların açıklamaları ile bilimsel veriler esas alınarak yapılan analizde; 4857 sayılı İş Kanunu'nun (4857 sayılı Kanun) 7/1 hükmüne göre geçici iş ilişkisinin kural olarak, işverenin işçisini, aralarındaki iş sözleşmesi uyarınca yükümlü olduğu işi başka bir işverene karşı ifa etmesi için geçici olarak o işverene devretmesi ile kurulan iş ilişkisi olduğu, davacının, holding bünyesinde oluşmuş bir şirketler topluluğu olmadığı veya aynı şirketler topluğu içinde yer alan bir şirket bulunmadığı, kendi bordrosundaki sistem analisti ... ., yönetici (bilgi işlem) ... ., sistem test edici ... ., bilişim sistemleri mühendisi ... ., yazılım geliştiricisi ... ., müşteri ilişkileri yöneticisi (...) ... ., yazılım geliştiricisi ... . ve sistem uzmanı ... .'den oluşan sekiz işçisinin iş görme borcunu, kendi iş organizasyonu kapsamı dışında başka işverenlerin işyerinde yerine getirmelerinin sağlandığı, böyle bir ilişkinin kanunun cevaz vermediği danışmanlık hizmeti adı altında veya geçici iş ilişkisi kurma izni verilmemiş özel istihdam bürosu aracılığı ile de olsa "geçici iş ilişkisi (ödünç iş ilişkisi)" olarak nitelendiği, ilişkinin asıl işveren/alt işveren olarak nitelendirilmesinin mümkün olmadığı, iş sözleşmesinin devrinden de söz edilemeyeceği, 4904 sayılı Kanun'un değişik 18/1-(b) bendinde yer alan Kurumdan izin almaksızın geçici iş ilişkisi faaliyeti yürüt(ülmesi)müş olması nedeniyle Kurumca verilen özel istihdam bürosu kurma izninin iptal edilmesinde bir isabetsizliğin olmadığı şeklinde görüş bildirildiği, davacı Şirketin 23.09.2014 tarihli ve 8659 sayılı ... Sicili Gazetesi'nde yayımlanmış kuruluş ilanında, ... İnsan Kaynakları ve Danışmanlık Ltd. Şti. ünvanı ile kurulduğu, kurucularının ... ve ... 'den oluştuğu, kuruluş ilanında; Şirketin diğer faaliyetleri yanında, "İnsan kaynakları danışmanlık hizmetleri vermek, personel işe alımı, personel eğitimi vermek ve dışarıdan almak, şirket stratejileri oluşturmak, şirket personeli iç yönetmeliğini tanzim etmek ...", 3/6 hükmünde "Yurt içinde ve yurt dışında iş ve işçi bulmaya aracılık faaliyetlerinde bulunmak" faaliyetlerine yer verildiği, davalı Kurum tarafından davacı Şirkete, "Yurt içinde ve yurt dışında iş ve işçi bulmaya aracılık faaliyetlerinde bulunmak" faaliyeti ile ilgili olarak, şartları yerine getirmek suretiyle 03.11.2020 tarihli ve 703 numaralı ... Bürosu İzin Belgesi verildiği ve 10.11.2020-09.11.2023 tarihleri arası uzatma izni alındığı, davalı İdareye göre 4904 sayılı Kanun'un "... bürolarının kurulması, faaliyet alanı, geçici iş ilişkisi kurma yetkisinin verilmesi ve denetimi" kenar başlığını taşıyan 17. maddesinin 3. fıkrasındaki düzenlemeye uygun, geçici iş ilişkisi kurma izni verilmediğinin taraflarca kabul edildiği, dosya kapsamından dava dışı işçilerin başka işverenler nezdinde çalıştırıldıklarının anlaşıldığı, geçici iş ilişkisine konu edildiği ileri sürülen 8 işçinin davacıyla, iş görme borcunun kime karşı yerine getirileceğine dair yazılı bir iş sözleşmesi veya 4857 sayılı Kanun'un 8. maddesinde zorunlu olarak verilmesi gereken iş şartlarını gösterir bir belgenin dosya kapsamında yer almadığı, davacının, holding bünyesinde oluşmuş bir şirketler topluluğu olmadığı veya aynı şirketler topluğu içinde yer alan bir şirket bulunmadığı, kendi bordrosundaki işçilerin, iş organizasyonunun kapsamı dışında başka işverenlerin işyerinde hizmetlerini yerine getirmelerini sağladığı, böyle bir ilişkinin kanunun cevaz vermediği, danışmanlık hizmeti adı altında veya geçici iş ilişkisi kurma izni verilmemiş özel istihdam bürosu aracılığı ile de olsa "geçici iş ilişkisi (ödünç iş ilişkisi)" olarak nitelendiği, davalı Kurum tarafından 4904 sayılı Kanun'un değişik 18/1 fıkrasının (b) bendinde yer alan düzenleme uyarınca Kurumdan izin almaksızın geçici iş ilişkisi faaliyeti yürütülmüş olması nedeni ile Kurumca verilen özel istihdam bürosu kurma izninin iptal edilmesinde isabetsizliğin olmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararının davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; somut olayın 4857 sayılı Kanun ve 4904 sayılı Kanun'daki düzenlemeler çerçevesinde geçici iş ilişkisine konu edilen davacının 8 işçisinin çalışma şekli ile davacı ve dava dışı Şirketler arasındaki sözleşmelerin değerlendirilmesi neticesinde, dosyaya sunulan dava konusu işlemin dayanağı teftiş raporu ve ekleri ile Mahkemece aldırılan iki ayrı bilirkişi heyet raporunda irdelenen hususlar gözetildiğinde, geçici iş ilişkisi kurulduğunun ancak geçici iş ilişkisi şartlarının mevzuata uygun olarak sağlanmadığına ve davacı Şirketin özel istihdam kurma izin belgesinin iptali işleminin isabetli olduğuna dair İlk Derece Mahkemesi kararının 4857 sayılı Kanun ile 4904 sayılı Kanun'a ve tüm dosya kapsamına göre yerinde olduğu kanaatine varıldığı gerekçesiyle davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine dair karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Sebepleri
Davacı vekili temyiz dilekçesinde;
1. Kararın kanuna uygun gerekçe içermediğini, uyuşmazlığa konu izin iptali kararında, kararın dayanağını teşkil eden hukuki ve fiili nedenler ile gerekçenin gösterilmediğini, karar içeriğinden, davacının faaliyet izninin neden iptal edildiği anlaşılamadığı gibi kararın somut, gerçek ve hukuken geçerli dayanaklarının olmadığını, bu durumun Anayasa'nın 36... . maddelerine aykırılık teşkil ettiğini,
2. Uyuşmazlık konusu hukuki ilişkinin geçici iş ilişkisi olarak nitelendirilmesinin hukuka aykırı olduğunu, müvekkil Şirketin, 10.11.2014 tarihinden beri Türkiye İş Kurumundan (İŞKUR) aldığı izin ile özel istihdam bürosu faaliyetinde bulunduğu gibi hissedar ve yetkililerinin yetkin olduğu alanlara ilişkin olarak danışmanlık hizmeti ve bilgi teknolojileri destek hizmeti de verdiğini,
3. ... Büroları Yönetmeliği'nin (Yönetmelik) 3/1-(j) hükmünde özel istihdam bürolarının tanımının yapıldığını, müvekkiline de öngörülen koşulları taşıması nedeniyle özel istihdam bürosu kurma izni verildiğini, bu kapsamda müvekkilinin özellikle aracılık hizmeti verdiği firmalara ihtiyaç duyulan personel profili çerçevesinde potansiyel işçi listesi sunduğunu ve bunların işe alımı hususunda ihtiyaç duyulan tüm insan kaynakları yönetim sürecinde hizmet sağladığını, bahsolunan danışmanlık hizmetinin geçici iş ilişkisi olarak nitelendirilemeyeceğini, en yalın anlatımı ile müvekkil Şirketin özel istihdam bürosu faaliyetinin yanı sıra yetkililerinin sahip olduğu yetkinliği kullanmak suretiyle ve bizzat yetkililerinin yönetimi ile çeşitli firmalara teknoloji ve ... alanında teknik destek ve danışmanlık hizmeti sağladığını,
4. Müvekkilinin gerekli koşulları haiz olması nedeniyle özel istihdam bürosu kurma izninin belirli periyotlarla dönemsel olarak uzatıldığını, bu bağlamda özel istihdam bürosu kurma ve faaliyet izni 03.11.2020 tarihli ve 703 numaralı ... Bürosu İzin Belgesi kapsamında, 10.11.2020-09.11.2023 tarihleri arasındaki dönem için devam ediyorken iznin iptal edildiğine ilişkin kararın tebliğ edilerek, ... alanında teknik destek ve danışmanlık hizmeti sağladığı iki müşterisine de müvekkil davacı ile geçici iş ilişkisi içerisinde oldukları iddiası ile davalı Kurum tarafından idari para cezası da verildiğini,
5. Geçici iş ilişkisinin kurulduğu yönündeki kanaatin gerekçesinin gösterilmediğini, bu hususun istinaf incelemesi sırasında gözardı edildiğini, geçici iş ilişkisi kavramının tanımına mevzuatta yer verilmekle birlikte, geçici iş ilişkisinin kısaca, ancak mevzuatta gösterilen iş ve hâllerde ve yine mevzuatta belirtilen süreler ile sınırlı olarak kurulması mümkün olan; tarafları işçi, işveren ve geçici işveren olmak üzere üçlü bir ilişkiyi ifade eden ve işçinin iş görme borcunu bir süre boyunca başka bir işverene karşı yerine getirmekle yükümlü olduğu iş ilişkisi olarak tanımlanabileceğini, geçici iş ilişkisinde özel istihdam bürosunun bir işçisini geçici olarak başka bir işverene devrettiğini ve bu devrin ancak 4857 sayılı Kanun'un 7. maddesi ile Yönetmelik'in 5. maddesinde sayılan iş ve hâllerde sınırlı bir süre için mümkün olabileceğini,
6. Müvekkili Şirketin teknoloji ve ... alanında teknik destek ile danışmanlık sağladığı dava dışı şirketlerle, şirket ortaklarının uzun yıllar teknik proje ve ürünlerin geliştirilmesi, pazarlanması ve satışına ilişkin olarak proje yönetimi, sistem analizi, optimizasyon, iş geliştirme, analiz, sistem entegrasyonu, teknoloji danışmanlığı ve ... gibi alanlarda yönetici ve/veya mühendis olarak çalışmış olup ikisinin de insan kaynakları yönetimi dışında teknoloji ve ... alanında da uzmanlık sahibi olduklarını, teknoloji danışmanlığı ve ... alanında uzmanlığı olan Şirket ortaklarının bu yetkinlikleri nedeniyle, özel istihdam bürosundan bağımsız şekilde bizatihi bir işveren olarak ve davacı Şirketin taraf olduğu danışmanlık ilişkisi aracılığıyla, müvekkil Şirketin bizzat yönetip devam ettirdiği, etkin teçhizat, bilgi, deneyim ve yöntemleri bizzat sağladığı teknik hizmet sunduğunu,
7. Geçici iş ilişkisi yönünden kesilecek bir faturada işçi maliyetinin üzerine ne kadar fark konulursa konulsun yüksek fatura tutarlarının gündeme gelmeyeceğini, bu sebeple geçici iş ilişkisi düzenlenmediğini, faturalara geçici iş ilişkisi karşılığında ödenen bir tutarın konu edilmediğini ve faturalara müvekkil Şirketin ... firmasına sunduğu teknoloji ve ... danışmanlık hizmetinin konu olduğunu, Şirketin iş ve işlemlerinin hatalı yorumlanarak gerekçesiz ve dayanaksız biçimde izin iptaline karar verildiğini beyan etmiş ve inceleme sırasında resen gözetilmesi gereken diğer nedenlerle kararın bozulması gerektiğini ileri sürmüştür.
B. Değerlendirme ve Gerekçe
Uyuşmazlık, davacının özel istihdam bürosu olarak faaliyette bulunmasına ilişkin izin belgesinin iptaline ilişkin işlemin hukuka aykırı olduğunun tespitine ilişkindir.
Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davacı vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeple;
Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370/1 hükmü uyarınca ONANMASINA,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
09.12.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.