Karar Detayı

9. Hukuk Dairesi 2025/2117 E. , 2025/10117 K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ : ... Bölge Adliye Mahkemesi 34. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2024/1144 E., 2025/223 K.
İLK DERECE MAHKEMESİ : ... 20. İş Mahkemesi
SAYISI : 2022/702 E., 2024/186 K.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalılar vekillerince temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde; davacının ...'da bulunan işyerinde çalıştığını, şirketler arasında organik bağ olduğunu, iş sözleşmesinin 13.12.2015 tarihinde işverence haksız şekilde son verildiğini, ... 44. İş Mahkemesinde açılan işe iade davasında 2017/380 Esas, 2018/100 Karar sayılı kararı ile işe iadesine ve işe iadesinin mali sonuçlarına hak kazandığını, Mahkeme kararının 07.06.2018 tarihinde onandığını, davalının işe iade etmediğini, ... bireysel iş sözleşmesine göre fazla çalışması olmadan alması gereken ücretin 1.750,00 USD olduğunu ve yemek, yol, kira yardımı, GSM ödeneği ödenmesi gerektiğini, haftanın 7 günü 08.00-21.00 saatleri arasında çalıştığını, 2 haftada bir pazar günü yarım gün hafta tatili yaptığını, millî ve dinî bayramlarda, arefe günü de dâhil olmak üzere tam gün çalıştığını ileri sürerek kıdem ve ihbar tazminatları ile fazla çalışma, ulusal bayram ve genel tatil, hafta tatili, yıllık ücretli izin, iş güvencesi tazminatı ve boşta geçen süre ücreti ve diğer haklar alacağının davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP
1. Davalı ... AŞ vekili cevap dilekçesinde; husumet itirazında bulunduklarını, zamanaşımı def'inde bulunduklarını, işin yapıldığı yer itibarıyla dosyaya yabancı hukuk ve yabancı mahkemenin yetkisi sebebiyle yetki itirazında bulunduklarını savunarak davanın reddini istemiştir.
2. Davalı ... Şirketi vekili cevap dilekçesinde; zamanaşımı def'inde bulunduklarını, müvekkili Şirketin ... hukukuna ve kanunlarına tâbi olduğunu, Şirket aleyhine Türkiye’de dava açılmasının milletlerarası özel hukuk kurallarına aykırı olduğunu, işçilik alacaklarının ... Federasyonu hukukuna tâbi olduğunu savunarak davanın reddini istemiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; davalılar arasında organik bağ bulunduğu, davacının işe iade davası sonucunda işe iadesine karar verildiği ancak işe davet edilmediği gibi haklı nedenlerle işe başlatılmadığı hususunun da usulünce ispatlanamadığı, davacının iş güvencesi tazminatı, boşta geçen süre ücreti ve diğer haklar alacağı, kıdem tazminatı ve ihbar tazminatına hak kazandığı, davacının 1 aylık süre içerisinde işe başlatılmak üzere davalı işverenliğe 11.06.2018 tarihinde başvuruda bulunduğu ancak süresinde işe başlatılmadığı tespit edilmekle feshin geçersizliğine ilişkin kesinleşmiş mahkeme kararı sonrasında iş sözleşmesinin 11.07.2018 tarihi itibarıyla feshedilmiş sayılacağı, buna göre ... Federasyonu İş Kanunu'nun 392. maddesi uyarınca davanın 3 aylık hak düşürücü süre içerisinde açıldığı, tanık beyanları ve ... Federasyonu İş Kanunu hükümleri uyarınca davacının fazla çalışma, hafta tatili ile ulusal bayram ve genel tatil alacağının bulunduğu, ancak yıllık ücretli izin alacağına hak kazanamadığı gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekillerince istinaf başvurusunda bulunulması üzerine, Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; İlk Derece Mahkemesinin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden kanuna aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle taraf vekillerinin istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Sebepleri
1. Davalı ... Şirketi vekili temyiz dilekçesinde;
a. Alacakların zamanaşımına uğradığını,
b. Davacnın müvekkili Şirket çalışanı olmadığından davanın husumetten reddi gerektiğini,
c. Hesaplamalara dayanak teşkil eden ücretin hatalı belirlendiğini,
d. Hizmet süresinin hatalı belirlendiğini,
e. Brüt ücretin hatalı belirlendiğini,
f. Davacı lehine kıdem tazminatına ve ihbar tazminatına hükmedilmesinin hukuka aykırı olduğunu,
g. Kıdem tazminatı tavanının dikkate alınmamasının hatalı olduğunu,
h. Fark fazla çalışma ücreti ile ulusal bayram ve genel tatil ücretinin hesaplanmasının usul ve kanuna aykırı olduğunu ileri sürmüştür.
2. Davalı ... Şirketi vekili temyiz dilekçesinde;
a. Usulüne uygun arabuluculuk başvurusu yapılmadığını,
b. Alacakların zamanaşımına uğradığını,
c. Sözleşmenin belirli süreli iş sözleşmesi olduğunu, davacı lehine kıdem ve ihbar tazminatına hükmedilmesinin hukuka aykırı olduğunu,
d. Hesaplamalara dayanak teşkil eden ücretin hatalı belirlendiğini,
e. Hizmet süresinin hatalı belirlendiğini,
f. İş güvencesi tazminatı ve boşta geçen süre ücreti ve diğer haklar alacağının hüküm altına alınmasının hatalı olduğunu,
g. Fark fazla çalışma ücreti ile ulusal bayram ve genel tatil ücretinin hesaplanmasının usul ve kanuna aykırı olduğunu ileri sürmüştür.
B. Değerlendirme ve Gerekçe
Uyuşmazlık, uygulanacak hukuk, husumet, zamanaşımı, davacının ücretinin tespiti, hizmet süresi, iş güvencesi tazminatı ve boşta geçen süre ücreti ve diğer haklar alacağı ile kıdem ve ihbar tazminatları, fazla çalışma, hafta tatili, ulusal bayram ve genel tatil ile yıllık ücretli izin alacaklarının ispat ve hesaplanması noktalarında toplanmaktadır.
1.Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davalılar vekillerinin aşağıdaki paragrafın kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.
2. Maddi hukukun bir müessesesi olan zamanaşımı, hukuki işlem ve ilişkinin esasına uygulanan hukuka tâbidir (... , Milletlerarası Özel Hukuk, ..., 2022, s.315; ... , Türk Milletlerarası Özel Hukuku, ..., 2021, s.127). Buna göre ... Federasyonu İş Kanunu'nun bu konudaki hükümlerinin uyuşmazlıkta uygulanması, 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun'un (5718 sayılı Kanun) 2 ve 8. maddelerinin bir gereğidir.
... Federasyonu İş Kanunu'nun bireysel iş uyuşmazlığının çözümü için mahkemeye başvurma sürelerinin düzenlendiği 392. maddesinde sözü edilen süreler, zamanaşımı süresi niteliğindedir. Söz konusu Kanun'un 392. maddesinin son fıkrasında, maddede belirtilen sürelerin geçerli bir nedenle kaçırılması durumunda mahkeme tarafından tekrar başlatılabileceği düzenlenmiştir. Kanun'un mahkemeler tarafından uygulanmasına ilişkin olarak ... Federasyonu Yüksek Mahkemesinin verdiği 29.05.2018 tarihli ve 15 sayılı kararda; Kanun'un 392. maddesinde belirtilen sürelerin işçi tarafından kaçırılması ve geçerli nedenlerin beyan edilmesi durumunda mahkemece sürelerin yeniden verilebileceği, geçerli nedenlerin ise işçinin hastalığı, mücbir sebepler nedeniyle mahkemeye gidememesi, ağır hasta aile bireylerinin bakım ihtiyacı gibi bireysel iş uyuşmazlığının çözümü için mahkemeye başvurma süresini objektif olarak engelleyen koşullar olabileceği açıklanmıştır. Bu objektif koşulların işçi bakımından mevcut olup olmadığı her somut olay açısından ayrı ayrı değerlendirilmelidir.

Somut uyuşmazlıkta davacının ... hukukuna tâbi çalışma döneminin 11.07.2018 tarihi itibarıyla feshedilmiş sayılacağı, iş sözleşmesinin sona erdiği tarih itibarıyla uyuşmazlıkta 1 yıllık zamanaşımı süresinin uygulanması gerektiği ve davacı açısından mahkemeye başvurma süresini objektif olarak engelleyen koşulların (geçerli nedenlerin) dosya kapsamında ispatlanmadığı anlaşılmaktadır.
Kıdem ve ihbar tazminatları yönünden dava, kısmi dava olarak açılmıştır. Davacı vekili 13.08.2019 tarihli dilekçesi ile söz konusu taleplerini ıslah etmiş; davalı vekilleri ise yasal süresi içerisinde zamanaşımı def'inde bulunmuştur. Buna göre kıdem ve ihbar tazminatları yönünden davalı tarafın ıslaha karşı ileri sürdüğü zamanaşımı def'i dikkate alınmaksızın karar verilmesi hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.
İş sözleşmesinin son bulmasına bağlı olmayan alacaklar bakımından (ulusal bayram ve genel tatil, fazla çalışma ve hafta tatili ücretleri) davaya karşı ileri sürülen zamanaşımı def'ine değer verilerek zamanaşımı süresinin her bir aya ait alacakların muaccel olduğu tarihten itibaren (arabuluculukta duran süreler de dikkate alınarak) işleyeceği göz önünde bulundurularak sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken yanılgılı değerlendirme ile yazılı şekilde karar verilmesi hatalıdır.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,
2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,
Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde ilgililere iadesine,
Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
18.12.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.