Karar Detayı

8. Hukuk Dairesi 2023/6123 E. , 2025/7749 K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ :Kadastro Mahkemesi
SAYISI : 2013/7 E., 2014/5 K.

İlk Derece Mahkemesi kararı duruşma istemli olarak davacı ... ve arkadaşları vekili tarafından ve davacı ... vekili, davalı ... ve davalı ... tarafından temyiz edilmekle; davacı ... ve arkadaşları vekilinin duruşma isteminin masraf yokluğu nedeni ile reddine ve kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

K A R A R

Kadastro çalışmaları sırasında, Muş ili ... ilçesi ...köyü çalışma alanında bulunan 1, 2, 3, 8, 12, 16, 18, 21, 22, 23, 24, 25, 26, 31... parsel sayılı sırasıyla 94.300, 51.700, 46.600, 66.500, 75.000, 255.000, 170.500, 580.000, 300.325, 1.246.450, 1.473.450, 467.250, 617.250, 137.750, 155.000, 474.9 50... .600 metrekare yüzölçümündeki taşınmazlar, tapu kaydı, vergi kaydı, taksim, satın alma, hibe ve kazandırıcı zamanaşımı zilyetliği nedeniyle.... ve arkadaşları adına; aynı çalışma alanında bulunana 27, 29... parsel sayılı sırasıyla 130.250,- 474.9 50... .600 metrekare yüzölçümündeki taşınmazlar, vergi kaydı, satın alma ve kazandırıcı zamanaşımı zilyetliği nedeniyle dayanarak ....ve arkadaşları adına tespit edilmiştir.
Davacılar ....ve ... tarafından Asliye Hukuk Mahkemesine sunulan dava dilekçesinde; muris .... oğlu .... adına kayıtlı taşınmazlardaki haklarının ketmedilmek suretiyle davalı ...ve müşterekleri adına 29.03.1945 tarihli ve 1 ila 10 sıra numaralı tapu kayıtları ile tescil yapıldığını ileri sürerek, söz konusu tapu kayıtlarının iptaline ve davalıların müdahalesinin men’ine karar verilmesini talep etmişlerdir.
Asliye Hukuk Mahkemesinde yapılan yargılama sırasında davaya konu olan parseller hakkında kadastro tutanağı düzenlenmiş olması nedeniyle dava dosyası Kadastro Mahkemesine aktarılmıştır.

Davacı ... ve arkadaşları tarafından Tapulama Mahkemesine sunulan dava dilekçesinde; Muş ili .... ilçesi .... köyü çalışma alanında bulunan 1, 2, 3, 8, 12, 16, 24, 31... parsel sayılı taşınmazlarda tapu kaydına dayalı olarak hisseli tespit maliki olan ... Kızı...'nin payının hukuki kıymetini lehlerine kaybettiğini belirterek, mezkur hissenin adlarına tesciline karar verilmesini; aynı çalışma alanında bulunan 18, 21, 22, 25... parsel sayılı taşınmazlarda tapu kaydına dayalı olarak hisseli tespit maliki olan ... Kızı...'nin payının hukuki kıymetini lehlerine kaybettiğini ve ayrıca .... soyadlı tespit maliklerinin hisselerinin dava dışı parsellerde adlarına tescil edildiğini belirterek, mezkur hisselerin adlarına tesciline karar verilmesini; aynı çalışma alanında bulunan 23 parsel sayılı taşınmazda tapu kaydına dayalı olarak hisseli tespit maliki olan ... oğlu ...'nin payının hukuki kıymetini lehlerine kaybettiğini ve ayrıca ... soyadlı tespit maliklerinin hisselerinin dava dışı parsellerde adlarına tescil edildiğini belirterek, mezkur hisselerin adlarına tesciline karar verilmesini talep etmişlerdir.
Davacı ... vekili tarafından Tapulama Mahkemesi'ne sunulan dava dilekçesinde; Muş ili .... ilçesi ... köyü çalışma alanında bulunan 1, 2, 3, 8, 12, 16, 18, 21, 22, 23, 24, 25, 26, 27, 29, 30 31... parsel sayılı taşınmazların Devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunduğunu ve belgesizden miktar kazanım sınırının aşıldığını ileri sürerek, yapılan tespitlerin iptaliyle söz konusu taşınmazların ... adına tesciline karar verilmesini talep etmiştir.
Bir kısım davalılar, yargılama sırasında sundukları savunmalarında; davanın reddine karar verilmesini savunmuşlardır.
İlk Derece Mahkemesince yapılan yargılama sonucunda; dava konusu 1, 2, 3, 8, 12, 16, 18, 21, 22, 23, 24, 25, 26, 31... parsel sayılı taşınmazlar yönünden; keşif, ziraatçi bilirkişi raporu ve mahalli bilirkişi beyanlarına göre taşınmazlarda tarla vasfıyla tarımsal kullanımın bulunduğu, Devletin hüküm ve tasarrufu altında yer niteliğinin bulunmadığı, Devletin hüküm ve tasarrufu altında yer niteliği taşımadığı, 3402 sayılı Kadastro Kanunu'nun (3402 sayılı Kanun) 13/B-c ve 14. maddesi koşullarının gerçekleştiği ve payların kadastro tutanağındaki itirazsız oranlara göre zilyetler adına tescilinin gerektiği gerekçesiyle Hazinenin davalarının reddine, tespit maliki ... kızı... ve ... oğlu ... aleyhine karşı açılan davalarda tapu kaydının zilyetler lehine geçerliliğini yitirdiğinin kabulüne, 27... parsel sayılı taşınmazlar yönünden; keşif, ziraatçi bilirkişi raporu ve mahalli bilirkişi beyanlarına göre taşınmazlarda tarla vasfıyla tarımsal kullanımın olduğu, Devletin hüküm ve tasarrufu altında yer niteliğinin bulunmadığı, 3402 sayılı Kanun'un 14. maddesi koşullarının gerçekleştiği, ancak 29 parsel sayılı taşınmazın belgesiz sınırlamasına tabi olması nedeniyle ... adına tesciline karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle, davacı ... ve arkadaşları ve davacı Hazinenin davasının kısmen kabulüne davacı... ve ...'un davasının reddine karar verilmiş; hüküm, davacı ... ve arkadaşları vekili, davacı ... vekili, davalı ... ve davalı ... tarafından temyiz edilmiştir.
İlk Derece Mahkemesince, az yukarıda belirtilen gerekçelerle yazılı şekilde hüküm kurulmuş ise de, yapılan araştırma ve inceleme hüküm vermeye elverişli bulunmamaktadır. Şöyle ki; İlk Derece Mahkemesinin de kabulünde olduğu üzere, davacı... ve ... tarafından açılan dava, görevsizlik kararıyla Kadastro Mahkemesine aktarılmıştır. Bu durumda, 3402 sayılı Kanun’un 30. maddesi gereğince taşınmazın kimin adına tescil edilmesi gerektiğinin re’sen araştırılması zorunludur. Ne var ki, İlk Derece Mahkemesince aktarılan davanın kapsamı yöntemince belirlenmemiş; bu çerçevede, aktarılan davanın ve bir kısım davalı taşınmazların dayanağı olan tapu kayıtlarının dağ sınırı itibarıyla gayrisabit hudutlu olup olmadığı değerlendirilmemiş; revizyon durumu da gözetilerek bu kayıtların miktarıyla geçerli olduğu hususu tartışılmamıştır. Öte yandan, zilyetlik araştırması yönünden; taşınmazın niteliğinin, zilyetliğin başlangıç tarihinin ve sürdürülüş biçiminin belirlenmesinde en önemli delillerden biri hava fotoğrafları olduğu halde, hava fotoğraflarından yararlanılmamıştır. Ayrıca, tespit maliklerinden ... kızı...’nin resmî kayıtlara göre ölüm tarihinin 15.04.1990 olduğu dikkate alındığında, 3402 sayılı Kanun’un 13/B-c bendindeki koşulların da oluşmadığı anlaşılmaktadır. Açıklanan şekilde eksik inceleme ve araştırmayla yanılgılı değerlendirmeye dayanılarak hüküm kurulamaz.
Hal böyle olunca; doğru sonuca varılabilmesi için İlk Derece Mahkemesince, .... Genel Müdürlüğü’nün resmî internet sitesinde yer alan hava fotoğrafı sorgulama sayfası (HGM-Geoportal) üzerinden, dava konusu taşınmazların bulunduğu köyü kapsayacak şekilde hangi yıllara ait hava fotoğraflarının mevcut olduğu araştırılıp belirlenmeli; denetime elverişlilik sağlanması bakımından sorgu sayfasının çıktısı dosyaya alınmalı, akabinde, ayrı ayrı olmak üzere aktarılan dava tarihi ile tespit tarihleri olan 19 61... yıllarından 15, 20... yıl öncesine ait dönemleri kapsayacak şekilde (bu yıllara ait fotoğraf bulunmaması hâlinde mevcut en eski tarihli olanlar tercih edilerek) farklı dönemlere ait en az üç adet stereoskopik hava fotoğrafı, çekim tarihleri açıkça belirtilmek suretiyle Harita Genel Müdürlüğü’nden temin edilerek dosyaya kazandırılmalı, tespite esas vergi kayıtlarının İl/İlçe Özel İdarelerinden celp edilmeli, aktarılan dava ve tespit dayanağı tüm tapu kayıtları, tesisinden itibaren...., mevki, cins, sınırlar, yüzölçümü, malik, hisse, geldi-gitti ve revizyona ilişkin tüm bilgileri içerir; okunaklı, oluşum nedenlerini gösterecek ve birbirini takip edecek biçimde (bilgisayar/daktilo ile yazılı) eksiksiz şekilde mahallî Tapu Müdürlüğünden; eski yazılı kayıtlar mevcut ise Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü .... Dairesi Başkanlığından getirtilmeli, oluşumlarına esas harita veya kayıt varsa bunlar da temin edilmeli, tapu kayıtlarının kadastro çalışmaları sırasında veya hükmen herhangi bir taşınmaza revizyon görüp görmediği (tespit çalışmalarındaki edinme hanesinden revizyon gördüğü anlaşılmakta) araştırılmalı; revizyon varsa, uygulanan taşınmazlara ait tespit tutanaklarıyla kadastro sonucu veya hükmen oluşan tapu kayıtları (tapu kütük sayfaları dâhil; hükmen kesinleşenler yönünden varsa dava dosyaları) getirtilerek dosyaya konulmalıdır.
Mahallinde; aktarılan dava ve kadastro tespiti öncesi durumu bilebilecek, taşınmazların bulunduğu yerde yaşayan, elverdiğince yaşlı, tarafsız ve yöreyi iyi bilen, davada yararı bulunmayan kişiler arasından oluşturulacak üç kişilik yerel bilirkişi kurulu ve taraf tanıklarıyla harita mühendisi bilirkişisi, jeodezi ve fotogrametri uzmanı bilirkişisi ve üç kişilik ziraat mühendisleri kurulunun katılımıyla yeniden keşif yapılmalıdır. Yapılacak keşifte öncelikle, aktarılan davanın kapsamının belirlenmesi amacıyla harita mühendisinden; Bulanık Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 08.07.1964 tarihli ve 1961/169 Esas, 1964/… Karar sayılı dosyasında alınan fen bilirkişi raporuyla kadastro paftasının çakıştırılması suretiyle aktarılan davaya konu taşınmaz ya da taşınmazların hangi ada ve parseller olduğunun duraksamaya yer vermeyecek biçimde tespit edilmesi sağlanmalı; bu yolla aktarılan davanın kapsamı sağlıklı şekilde saptanmalı; dava konusu taşınmazların aktarılan dava kapsamında kalıp kalmadığı belirlenmelidir. Aktarılan dava kapsamında kalmasına rağmen kadastro tespitlerinin yanılgıyla kesinleştirilmek suretiyle tapuya tescil edildiği anlaşılan taşınmazlar bulunması hâlinde, bu taşınmazların kesinleşmesinin hukuksal değer taşımayacağı gözetilerek anılan taşınmazlar davalı hâle getirilmeli; 3402 sayılı Kanun’un 11. maddesi uyarınca ilanlar yaptırılmalıdır. Devamla, keşifte taşınmazlar tek tek gezilmeli; Mahkeme hâkimi her bir parsel yönünden gözlemlerini ayrı ayrı tutanağa geçirmelidir. Dayanak tapu ve vergi kayıtlarının hudutları tek tek okunup yerel bilirkişilere sorularak zemine uygulanmalı; yerel bilirkişilerce bilinemeyen sınır yerleri bulunursa taraflara tanık dinletme olanağı sağlanmalı; dinlenecek yerel bilirkişi ve tanık beyanları komşu parsel tutanakları ve dayanak kayıtlarla denetlenmelidir. Bu arada, dayanak tapu kayıtlarının özellikle dağ sınırı itibarıyla gayrisabit hudutlu olduğu gözetilerek, kayıtlara kesişen sabit sınırlardan başlanmak suretiyle miktarı ve revizyon durumu dikkate alınarak kapsam tayini yapılmalıdır. Tapu kaydı ve vergi kayıtlarının iç içe geçmesi halinde miktarı fazla olana değer verileceği, tapu kaydı kapsamı dışında kalan vergi kaydı kapsamında içinde kalan yerler açısından zilyetlikle birleşmeyen vergi kaydına değer verilemeyeceği nazara alınmalıdır. Tapu uygulaması sonucunda dava konusu taşınmazların tamamının veya bir kısmının tapu kayıtlarının kapsamı dışında kaldığının anlaşılması hâlinde, uyuşmazlığın 3402 sayılı Kanun’un 14. maddesi uyarınca zilyetliğe dayalı olarak çözümlenmesi gerektiği gözetilmelidir. Bu kapsamda; aktarılan davanın kapsamında kalan yerler yönünden aktarılan dava tarihi itibarıyla, kapsam dışında kalan yerler yönünden ise davanın kadastro tespitine itiraz niteliği dikkate alınarak tespit tarihi olan 1986 yılından geriye doğru anılan maddede öngörülen süre ve koşullarda zilyetlikle kazanma koşullarının gerçekleşip gerçekleşmediğinin tespiti için yerel bilirkişi ve tanıklardan ayrıntılı beyan alınmalı; taşınmazların geçmişteki kullanım durumu, kim tarafından, ne zamandan beri ve ne şekilde kullanıldığı, intikal biçimi, sınır değişikliği bulunup bulunmadığı, kullanımda kesinti olup olmadığı, önceki niteliği, evveliyat itibarıyla Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerlerden olup olmadığı; bu nitelikte ise imar-ihyanın bulunup bulunmadığı, varsa ne zaman başlayıp ne zaman tamamlandığı gibi hususlar somut vakıalara dayalı ve çelişkiye yer vermeyecek şekilde açıklığa kavuşturulmalıdır. Ayrıca; jeodezi ve fotogrametri uzmanı bilirkişisinden, hava fotoğrafları üzerinde stereoskop aleti kullanılarak inceleme yapılması suretiyle, taşınmazların sınırlarının ve niteliğinin, evveliyat itibarıyla imar ve ihyaya muhtaç yerlerden olup olmadığının, bu nitelikte ise imar ve ihya faaliyetinin hangi tarihte başlayıp ne zaman tamamlandığının; taşınmazların ekonomik amacına uygun olarak hangi tarihten itibaren ve ne tür tasarruflarla zilyet edildiğinin, zilyetliğin başlangıç tarihi, şekli ve süresinin belirlenmesine yönelik denetime elverişli rapor alınmalıdır. Ziraat mühendisleri kurulundan; taşınmazların toprak yapısı ve tarımsal niteliği, mevcut zirai kullanım durumu, üzerindeki bitki örtüsüyle varsa ağaçların cinsi, sayısı, kapalılık oranı ve taşınmaz üzerindeki dağılımları; taşınmazlar üzerinde sürdürülen zilyetliğin süresi ve şekli; taşınmazların evveliyatı itibarıyla imar ve ihyaya muhtaç yerlerden olup olmadığı, bu nitelikte olmaları hâlinde ise imar ve ihyaya konu edilmeye başlandıkları ve tamamlandıkları tarihi, komşu parsellerle karşılaştırmalı değerlendirme ile birlikte taşınmazların çeşitli yönlerden çekilmiş yakın plan ve panoramik fotoğraflarını da içerecek şekilde, somut verilere ve bilimsel esaslara dayanan, ayrıntılı ve gerekçeli rapor temin edilmelidir. Harita mühendisi bilirkişisinden ise; imkan bulunması halinde keşif mahallinin insansız hava aracı (drone) ile havadan görüntülenmesi (teknik veya fiilî nedenlerle temin edilememesi hâlinde ise bu durumun tutanağa geçirilmesi), bu görüntülerle keşfin sağlıklı biçimde izlenmesine ve keşif sırasında alınacak bilirkişi ile tanık beyanlarının yer ile ilişkilendirilerek denetlenmesine imkân tanıyacak nitelikte, varsa ağaçların cinslerine göre dağılımını da yansıtacak şekilde, taşınmazın sınırlarını, kullanım durumunu, komşu parsellerle sınır bağlantılarını ve mevcut fiziki unsurlarını (sürüm, çit, sınır taşı gibi) gösteren, ölçekli, koordinatlı, ayrıntılı ve denetime elverişli harita ile birlikte açıklamalı rapor alınmalıdır.
Bu aşamalardan sonra; aktarılan davanın kapsamında bulunup tapu ve vergi kayıtları dışında kalan taşınmazlar yönünden aktarılan dava tarihi itibarıyla lehe olacak şekilde her bir parça taşınmaz bakımından 100 dönüm; tapu kaydı, vergi kaydı ve aktarılan davanın kapsamı dışında kalan taşınmazlar yönünden ise 3402 sayılı Kanun uyarınca aynı çalışma alanı içinde kuru toprakta 100, sulu toprakta 40 dönüm belgesizden zilyetlikle edinim sınırları gözetilmeli; ayrıca davanın aktarılan dava niteliği dikkate alınarak tapu kayıtlarında geçen “... oğlu ... ...”in, “... oğlu ...” ile aynı kişi olup olmadığı dosyada yer alan tapu muamelatına mahsus ilmühaber ve tespit tutanaklarında yer alan bilgilerin birlikte değerlendirilerek kesin biçimde belirlenmeli; aktarılan dava kapsamında olup hatalı şekilde kesinleştirilen, sonradan davalı hâle getirilen taşınmazlar yönünden 3402 sayılı Kanun’un 12/son fıkra hükmü değerlendirilmeli; edinme hanesinde tapu kayıt maliklerinin arasında bulunduğu belirtilen taksim ve muvafakatlere, aksini gösteren aynı güçte delil bulunmadıkça değer verilerek tarafların iddia ve savunmaları çerçevesinde dosyada toplanan tüm deliller birlikte değerlendirilip sonucuna göre karar verilmelidir.
İlk Derece Mahkemesince bu hususlar gözetilmeksizin eksik araştırma ve incelemeye dayalı olarak hüküm kurulması isabetsiz olup, bu nedenlerle hükmün bozulmasına karar verilmiştir.
SONUÇ: Açıklanan sebeplerle;
Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararının 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun geçici 3. maddesi yollaması ile 1086 sayılı Kanun'un 428. maddesi uyarınca BOZULMASINA,
1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun (1086 sayılı Kanun) 440/I maddesi gereğince Yargıtay ilamının tebliğinden itibaren 15 gün içinde karar düzeltme yoluna başvurulabileceğine,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,
23.12.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.