Yargıtay yargitay 2025/5118 E. 2025/5104 K.

7. Hukuk Dairesi 2025/5118 E. , 2025/5104 K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ: Konya Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi
SAYISI: 2024/5617 E., 2025/334 K.
İLK DERECE MAHKEMESİ: Konya 4. Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI: 2022/427 E., 2022/935 K.

Bölge Adliye Mahkemesince bozmaya uyularak verilen karar bir kısım davalılar vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacılar vekili dava dilekçesinde; davacılar ile dava dışı yüklenici Şirket arasında yapılan düzenleme şeklinde gayrimenkul ve kat karşılığı inşaat sözleşmesi gereğince dava konusu Konya ili, ... ilçesi, ... Mahallesi, 423 26... parsel, 1, 4, 5, 10, 11, 12, 16... bağımsız bölüm numaralı taşınmazların tapularının 12.02.2016 tarihinde yükleniciye devredildiğini, yüklenicinin sözleşmeye aykırı davranması nedeniyle bu taşınmazların Konya 5. Asliye Hukuk Mahkemesinin 17.06.2021 kesinleşme tarihli ve 2020/276 Esas, 2021/139 Karar sayılı ilâmına göre müvekkilleri adına hükmen tescil edildiğini, dava konusu taşınmazlar üzerine davalılar tarafından konulmuş hacizlerin olduğunu, bu hacizlerin 25.10.2018 tarihinde açılmış tapu iptali ve tescil davasında 26.10.2018 tarihinde verilen tedbir kararının 15.11.2018 tarih ve ... yevmiye numarası ile tapuya şerh edilmesinden sonra tapu kaydına konulmuş olması nedeniyle haciz şerhlerinin fekkine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP
1. Davalı ... San. ve.... Ltd. Şti. vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın öncelikle husumet yokluğu nedeniyle reddinin gerektiğini, Mahkeme aksi kanaatte ise müvekkili tarafından konulan haczin hukuka uygun olduğunu belirterek, davanın reddini savunmuştur.
2. Davalı ...Ş. vekili cevap dilekçesinde; davanın görevsiz mahkemede açıldığını, müvekkili Kurum tarafından konulan haczin kanuna uygun olduğunu belirterek davanın reddini savunmuştur.

3. Davalılar ... Vergi Dairesi ve ... Vergi Dairesi Müdürlüğü vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın görevsiz mahkemede açıldığını, müvekkilleri Kurum tarafından konulan hacizlerin hukuka uygun olduğunu belirterek, davanın reddini savunmuştur.
4. Davalı ... Kurumu Başkanlığı vekili cevap dilekçesinde; konulan hacizlerin hukuka uygun olduğunu, tapuya güvenerek işlem yapan üçüncü kişilerin korunması gerektiğini belirterek, davanın reddini savunmuştur.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
1. İlk Derece Mahkemesinin 20.12.2022 tarihli ve 2022/427 Esas, 2022/935 Karar sayılı ilâmıyla ''...davacıların taşınmazın mülkiyetini mahkeme kararı ile kazandığı, kayıt ve haciz şerhlerinin tapu iptali ve tescili dava sırasında konulduğunun anlaşılması nedeniyle davacıların davasının kabulüne karar verilmesi gerektiği, davalı ... tarafından konulan haczin yargılama aşamasında kaldırıldığının anlaşılması nedeniyle bu yönünden davanın konusuz kaldığı...." gerekçesiyle "...davanın kısmen kabulüne...." karar verilmiştir.

2. İlk Derece Mahkemesinin 20.12.2022 tarihli kararına karşı süresi içinde davalılar Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı ile ... ve ... Vergi Dairesi Müdürlüğü vekili istinaf başvurusunda bulunmaları üzerine Konya Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesinin 12.07.2023 tarihli ve 2023/560 Esas, 2023/1610 Karar sayılı kararı ile "...dava konusu taşınmazdaki bağımsız bölümlerin tapu kaydına arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesinin tarafı olan önceki malike ait borçlardan dolayı davalılar ... Vergi Dairesi ile ... Vergi Dairesince kamu hacizleri işlendiği ancak hacizlerin tapu iptal ve tescil istemli açılan dava tarihinden ve ihtiyati tedbir şerhinin işlendiği tarihten sonrasına ait olduğu, dolayısıyla İlk Derece Mahkemesinin bu davalılara ait haciz şerhlerinin fekkine karar vermesinde bir isabetsizlik bulunmadığı, 25.10.2018 tarihinde dava konusu taşınmaza ilişkin tapu iptali ve tescil davası açıldığı, bu arada 15.11.2018 tarihinde tapuya tedbir şerhinin işletildiği, davalı SGK tarafından dava konusu taşınmazın tapu kaydına işlenen 18.04.2017 tarih ve ... yevmiye numaralı kamu haczinin dava konusu 423 26... parsel, zemin kat, 1 numaralı bağımsız bölüm hakkında davacıların açtığı tapu iptal ve tescil davasında verilen tedbir ara kararı ile nihai kararın tapuya tescil tarihinden önce konulmuş olması nedeniyle TMK'nın 3 ve 1023. maddeleri gereği haciz lehtarının iyi niyetli olduğu kabul edilerek davanın reddine karar verilmesi gerektiği..." gerekçesiyle "...davalılar ... ve ... Vergi Dairesi Müdürlüğü vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine, davalı ... Başkanlığı vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne, İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına davanın 18.04.20 17... yevmiye numaralı haciz yönünden reddine, diğer hacizler yönünden davanın kabulüne..." karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
1. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda (III.2) numaralı bentte yer alan 12.07.2023 tarihli kararının süresi içinde davacılar ve davalı ... Daireleri vekilince temyiz edilmesi üzerine, Dairemizin 19.09.2024 tarihli ve 2023/4836 Esas, 2024/3961 Karar sayılı kararı ile "...sözleşmenin ifa ile sonuçlanmadan, Konya 5. Asliye Hukuk Mahkemesinin 12.04.2021 tarihli ve 2020/276 Esas, 2021/139 Karar sayılı kararı ile dava dışı yükleniciye tapuda bağımsız bölüm devrine dayanak olan kat karşılığı inşaat sözleşmesinin feshine ve yüklenici adına oluşturulan tapu kayıtlarının iptâli ve davacı arsa sahipleri adına tesciline karar verildiği, bu kararın 17.06.2021 tarihinde kesinleştiği... haciz şerhinin konulduğu tarih itibariyle dava konusu taşınmazlar yüklenici adına tapuda kayıtlı ise de, kayıt oluşturulmasının nedeninin avans ödemesi niteliğinde olduğu ve sözleşmenin feshi sonucu oluşturulan tapu kayıtlarının davacı arsa sahibine iptâl edilerek iade edildiği, yüklenici adına intikâl ettirilen tapu kayıtlarının tescilinin yüklenici şirket lehine ayni hak sağlamayacağı, hacizlerin yüklenicinin borcu nedeniyle konulmuş olduğu, yüklenicinin ayni hak kazanmadığı bağımsız bölümler üzerinde davalının cebri icra işlemlerine devam etmesinin hukuki dayanağı kalmadığı, davanın kabulüne karar verilmesi yerine yanlış değerlendirme sonucu davalı SGK Başkanlığı yönünden yazılı gerekçe ile davanın reddine karar verilmesinin doğru olmadığı..." gerekçesiyle hükmün bozulmasına, dosyanın Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.

2. Bölge Adliye Mahkemesince bozma ilâmına uyarak yaptığı yargılama sonucu, yukarıda karar başlığında yer alan 11.02.2025 tarihli kararı ile "..davalı ... ... A.Ş. yönünden açtığı davanın konusuz kalması nedeniyle karar verilmesine yer olmadığına, davacının davasının diğer davalılar yönünden dava konusu taşınmazlar üzerindeki haciz şerhlerinin ayrı ayrı fekkine..." karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Sebepleri
1. Davalı SGK Başkanlığı vekili temyiz dilekçesinde özetle;
a. Davanın Konya SGK İl Müdürlüğü aleyhine açılmasının hatalı olduğunu, davalı olarak SGK Başkanlığının gösterilmesi gerektiğini,
b. Davaya bakmaya iş mahkemelerinin görevli olduğunu, Mahkemece görevsizlik kararı verilmeden yargılamanın yürütüldüğünü,
c. Haczin tatbik edildiği tarihte taşınmazların yüklenici adına kayıtlı olduğunu, bu nedenle haczin kaldırılmasının doğru ve yerinde bir karar olmadığını,
d. Yüklenicinin müvekkil Kuruma olan borcu nedeniyle fesih davasından önce 18.04.2017 tarihinde tatbik edilen haciz şerhi hakkında ret kararı verilmesi gerektiğini belirterek, kararın bozulmasını istemiştir.

2. Davalılar ... ve ... Vergi Dairesi Müdürlüğü vekili temyiz dilekçesinde özetle;
a. Yüklenicinin müvekkil İdareye olan borçları nedeniyle ve tapu kaydının yüklenici adına olduğu dönemde konulan haciz şerhlerinin, tapuya güven ilkesini düzenleyen 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 1023. maddesi anlamında kaldırılmasına karar verilmemesi gerektiğini, bu ilkeye güvenerek işlem yapan İdarenin iyiniyetli olduğunu,
b. Gerekçelerin genel ilkelere ve yasalara aykırı olduğunu belirterek, kararının bozulması istemiştir.
B. Değerlendirme ve Gerekçe
Uyuşmazlık; yüklenicinin temerrüdü sonucu arsa payı karşılığı inşaat yapım sözleşmenin kesinleşmiş mahkeme kararı ile feshedilmesi nedeniyle sözleşme uyarınca dava dışı yükleniciye devredilen bağımsız bölümler üzerine yüklenicinin borcu sebebiyle konulan haciz şerhlerinin terkini istemine ilişkindir.

1. UYAP sisteminde yer alan TAKBİS kayıtlarında yapılan sorgulama sonucuna göre dava konusu Konya ili, ... ilçesi, ...Mahallesi, 423 26... parsel sayılı taşınmazda bulunan 1. kat 4 numaralı bağımsız bölümün 20.01.2025 tarihi trampa işlemi ile; 1. kat 5 numaralı bağımsız bölümün 17.04.2024 tarihli satış işlemi ile; 3. kat 10 numaralı bağımsız bölümün 17.04.2024 tarihli satış işlemi ile; 3. kat 11 numaralı bağımsız bölümün 17.04.2024 tarihli satış işlemi ile dava dışı üçüncü kişiler adına devredildiği anlaşılmıştır.

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 125/2. hükmünde; davanın açılmasından sonra, dava konusunun davacı tarafından devredilmesi hâlinde, devralmış olan kişinin görülmekte olan davada davacının yerine geçeceği ve davanın kaldığı yerden itibaren devam edeceği hüküm altına alınmıştır. Mahkemece 6100 sayılı Kanun'un 125/2. hükmüne göre işlem yapılarak, davanın kayıt maliklerine ihbarı ile davayı takip imkânı sağlanması ve sonucuna göre karar verilmesi gerekirken, belirtilen işlemler yapılmadan davanın kabulüne karar verilmesi doğru görülmemiştir.

2. Öte yandan 16.05.2025 tarihli ve 2024/1 Esas, 2025/2 Karar sayılı İçtihadı Birleştirme Kararında; "... Dairenin arsa payı karşılığı inşaat sözleşmelerinde, arsa sahibinin sözleşme düzenlendikten sonra yükleniciye yaptığı taşınmaz devrinin avans niteliğinde olduğu ve sözleşmenin geriye etkili feshi hâlinde istenebileceği, yüklenicinin aldığı bu payları üçüncü kişilere devretmiş olması durumunda üçüncü kişilerin TMK’nın 1023. maddesinden yararlanamayacakları ve iyiniyet savunmasında bulunamayacaklarına dair yerleşik içtihadından dönülmek suretiyle arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesine konu taşınmazın tapuda yükleniciye devredilmesinden sonra yüklenicinin arsa payı veya bağımsız bölümleri üçüncü kişilere satması veya ipotek tesis etmesi üzerine, sözleşmenin geçersizliğinin tespiti veya geriye etkili olarak feshedilmesi hâlinde; üçüncü kişilerin tapuya güvenerek ve iyiniyetli olarak aynî hak edindikleri iddialarının dinlenmesi mümkün olup, yapılan delil değerlendirmesi sonucu üçüncü kişinin kötüniyetli olduğunun ispatlanmamış olması hâlinde iyiniyetin varlığı kabul edilerek iktisap edilen mülkiyet veya ipotek hakkının korunması gerektiğine, ancak somut olaya göre üçüncü kişilerin iktisap anında iyiniyetli olmadıklarının anlaşılması hâlinde taşınmazların arsa sahibine dönebileceğine...." karar verilmiştir. Bilindiği üzere İçtihadı Birleştirme Kararları usuli müktesep hakkın istisnalarından olup bu husus da gözetilmek üzere hükmün bozulmasına karar verilmesi gerekmiştir.

VI. KARAR
Yukarıda açıklanan nedenlerle;
Taraf vekillerinin bu yöndeki temyiz itirazlarının kabulüyle temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının BOZULMASINA, bozma nedenine göre tarafların sair temyiz itirazlarının şimdilik incelenmesine yer olmadığına,
Dosyanın Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
01.12.2025 tarihinde kesin olmak üzere oy birliğiyle karar verildi.