Yargıtay yargitay 2025/1889 E. 2025/5124 K.

7. Hukuk Dairesi 2025/1889 E. , 2025/5124 K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ:Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI: 2024/437 E., 2025/24 K.

Mahkemece bozmaya uyularak verilen karar davalı vekili tarafından duruşma istemli temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, 02.12.2025 tarihinde duruşma yapılmasına ve duruşma gününün taraflara davetiye ile bildirilmesine karar verilmiştir.

Belli edilen günde temyiz eden davalı vekili Avukat ... ile karşı taraftan davacı Hazine vekili Avukat ... geldiler. Açık duruşmaya başlandı. Gelenlerin sözlü açıklamaları dinlenildikten sonra açık duruşmanın bittiği bildirildi. İşin incelenerek karara bağlanması için Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlenerek dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı Hazine vekili dava dilekçesinde; Ankara ili, ... ilçesi, ... Köyünde bulunan 7.707.389,00 m² yüzölçümlü evveliyatı itibariyle mera olan 1150 parsel sayılı taşınmazın ifrazı sonucu oluşan 1192 sayılı mera parselinin 29.660 m²'lik bölümünün davalı Şirket tarafından stok, şantiye ve eleme tesisleri alanı olarak kullanıldığının tespit edildiğini ileri sürerek, el atmanın önlenmesini, tesislerin kâl'ini, eski hâle getirme bedelinin tespiti ile şimdilik 5.000,00 TL'nin ve tespit masraflarının tespit tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiş, işgal edilen alanın eski hâle getirilmesi talebini 685.612,52 TL olarak arttırmıştır.

II. CEVAP
Davalı vekili cevap dilekçesinde; görev ve husumet itirazı ile zamanaşımı def'inde bulunarak dava konusu yer ile ilgili ... İşleri Genel Müdürlüğü tarafından verilmiş maden işletme ruhsatlarının bulunduğunu, sahanın mera olarak tescilinden çok önce bu ruhsatın alındığını belirterek davanın reddini savunmuştur.

III. MAHKEME KARARI
Mahkemenin 29.03.2016 tarihli ve 2013/374 Esas, 2016/ 206 Karar sayılı kararıyla "dosyaya sunulan rapor doğrultusunda madencilik faaliyeti yapılan alanın ruhsat alanı içerisinde kaldığı tespit edildiğinden davanın reddine" karar vermiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. Bozma Kararı
1. Yargıtay (Kapatılan) 14. Hukuk Dairesinin 15.05.2019 tarihli ve 2017/1541 Esas, 2019/4400 Karar sayılı ilâmında "...Mahallinde yapılan keşif sonucu alınan bilirkişi raporlarına göre dava konusu yerin davalı Şirketin maden ruhsat alanı içinde kaldığı ancak işletme izni dışında kaldığı saptanmıştır. 1192 parsel sayılı taşınmazın 4342 sayılı Mera Kanunu'nun 14. maddesi gereğince meralık vasfının değiştirilmediği ve davalı Şirketin de bu yere ilişkin işletme izni bulunmadığı anlaşılmakla davanın kabulü gerekirken yazılı gerekçelerle davanın reddine karar verilmesi doğru görülmemiştir" gerekçesiyle hükmün bozulmasına karar vermiştir.

2. Mahkemenin 13.10.2022 tarihli ve 2020/612 Esas, 2022/328 Karar sayılı kararıyla; davanın kabulüne karar verilmiştir.
3. Dairemizin 28.05.2024 tarihli ve 2023/5091 Esas, 2024/2994 Karar sayılı ilâmında "...Somut olayda; davalı tarafından madencilik faaliyeti sebebiyle işletme sahası dışında kalan merada tahribat yapıldığı iddia edilerek bunun için eski hâle getirme tazminatı talep edilmiştir. Ne var ki; Mahkemece 6100 Hukuk Muhakemeleri Kanun'un 297. maddesine aykırı şekilde bu konuda olumlu ya da olumsuz bir karar verilmemiş olması isabetsizdir. Kabule göre de; dava, el atmanın önlenmesi yanında kâl istemine ilişkin olup Mahkemece 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun 30. maddesine aykırı olacak şekilde kâl masraflarının davalı tarafından karşılanmasına karar verilmesi de doğru değildir." gerekçesiyle hükmün bozulmasına karar verilmiştir
B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar
Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Sebepleri
Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.
Davalı vekili temyiz dilekçesinde; Mahkemece; maden ruhsat alanı ile işletme izni alanının hatalı yorumlandığını, müvekkil Şirkete ait ... sicil numaralı ruhsatın veriliş tarihinin 30.04.2001 tarihi olduğunu, yargılamaya konu mera parselinin ise tescil tarihinin 23.03.2011 tarihi olduğunu, davalının ruhsat sahasına ilişkin kazanılmış haklarının korunmasının zorunlu olduğunu, ruhsat süresinin de uzatıldığını, ayrıca 08.03.2002 tarihli kira sözleşmesi ile Hazine tarafından müvekkili Şirkete kiralandığını, davalı Şirket tarafından mera tahsis değişikliği talebinde bulunulduğunu Mahkemece hükmedilen eski hâle getirme bedelinin hatalı olduğunu belirterek hükmün bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe
Dava; meraya el atmanın önlenmesi, kâl ve eski hâle getirme bedelinin tahsili istemine ilişkindir.
Mahkemece bozmaya uyulmasına rağmen bozma gereği yerine getirilmemiştir.
Meraların kuru mülkiyeti Hazineye aittir. Mülkiyet hakkı sahibi olan Hazine, haksız el atmanın giderilmesi ve bunun dışında 4342 sayılı Mera Kanunu'nun 4/4 hükmüne dayanarak meralarda meydana gelen tahribat sebebiyle eski hâle getirme masraflarının tahsilini haksız eylem sahibinden isteyebilir. Hazine mera vasfını yitirmiş yerin yeniden eski hâle getirilmesi için gerekli olan tohumlama ve benzeri biyolojik teknikler, gübre ve ekim, zararlı ot mücadelesi vd. masrafları talep edebilir.

Dosya içerisinde bulunan bilirkişi raporunda yapılan hesaplamanın eski hâle getirme bedeline ilişkin bulunmadığı, dava konusu taşınmazda bulunan davalı tarafından kullanılan yapıların değeri, taşınma ve boşaltma bedellerinin dikkate alındığı, Mahkeme tarafından davacı İdare tarafından tek taraflı hesaplanan bedel dikkate alınarak karar verildiği anlaşılmıştır. Mahkemece değinilen ilkeler göz önünde tutularak konusunda uzman bilirkişiden rapor alınmak suretiyle eski hâle getirme bedelinin tespit edilmesi, bu bedelin davalıdan tahsiline karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde hüküm kurulması doğru görülmemiş, bu nedenle kararın bozulması gerekmiştir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Temyiz itirazlarının kabulü ile temyiz olunan Mahkeme kararının BOZULMASINA,
Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde ilgiliye iadesine,
Yargıtay duruşma vekâlet ücreti 40.000,00 TL’nin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine,
Kararın tebliğinden itibaren 15 gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere,
02.12.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.