Yargıtay yargitay 2025/1424 E. 2025/5125 K.

7. Hukuk Dairesi 2025/1424 E. , 2025/5125 K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ: Van Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi
SAYISI: 2024/10 E., 2024/60 K.
İLK DERECE MAHKEMESİ: Tatvan 1. Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI: 2021/46 E., 2022/266 K.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı bir kısım davalılar vekili tarafından duruşma istemli temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, 02.12.2025 tarihinde duruşma yapılmasına ve duruşma gününün taraflara davetiye ile bildirilmesine karar verilmiştir.

Belli edilen günde temyiz eden davalı asil ... ile bir kısım davalılar vekili Avukat ..., karşı taraftan davacılar vekili Avukat... geldiler. Açık duruşmaya başlandı. Gelenlerin sözlü açıklamaları dinlenildikten sonra açık duruşmanın bittiği bildirildi. İşin incelenerek karara bağlanması için Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlenerek dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili, müvekkillerinin murisi... ile davalı tarafların murisi ... arasında ... Noterliğinde 25/06/1980 tarih ve 3029 yevmiye numaralı taşınmaz vaadi sözleşmesinin yapıldığı, söz konusu satış vaadi sözleşmesi ile ... adına kayıtlı olan 225 Parsel (yeni 1 68... ve 45 parseller), 135 Parsel ( yeni 1 68... parsel), 226 Parsel (yeni 1 68... parsel), 219 Parsel sayılı taşınmazları (yeni 1 68... ve 17 parseller) müvekkillerinin murisi...'a sattığı, taşınmazların zilyetliğinin müvekkillerinde olduğu, davaya dayanak ... Noterliğinde düzenlenen 25.06.1980 tarih ve 3029 yevmiye numaralı taşınmaz vaadi sözleşmesinin noter huzurunda resmî şekle uygun olarak düzenlendiği, davalarının kabulü ile dava konusu 225 parsel (1 68... ve 45 parsel), 135 parsel (1 68... parsel), 226 parsel (1 68... parsel), 219 parsel (1 68... ve 17 parseller) numaralı taşınmazların tapu kaydının iptal edilerek davacı müvekkillerinin miras hisseleri oranında adlarına tesciline karar verilmesini, talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP
Bir kısım davalılar ve bir kısım davalılar vekilleri ayrı ayrı verdikleri cevap dilekçelerinde; satış vaadi sözleşmesinin 10 yıllık zamanaşımı süresine tabi olduğunu, sözleşme ile dava arasında 41 yıllık bir süre geçtiğinden bu iddia edilen hakkın zamanaşımına uğradığı,satış vaadi sözleşmesinin esaslı şartlarının yerine getirilmediği, bu yüzden usulen geçerli bir sözleşmenin varlığından söz edemeyecekleri, satış vaadi sözleşmesinin temel geçerlilik şartlarından birinin satış bedelinin sözleşmede belirlenmiş olması olduğunu, satış bedelinin ödenmediğini davanın öncelikle zamanaşımı süresi geçtiğinden reddine, aksi durumda ise davanın esastan reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalılar ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ... ve ... vekilleri Av. ... cevap dilekçesinde özetle; murisleri ... tarafından davaya konu edilen taşınmazların davacı murisi...'a satıldığı ve bedelinin alındığı, davayı kabul ettikleri, bu hususunun yargılama giderleri hesaplamasında dikkate alınmasını talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde bir kısım davalılar vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Sebepleri
Bir kısım davalılar vekili temyiz dilekçesinde; Mahkeme kararının eksik inceleme ve araştırma neticesinde verildiğini, kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu, dava dilekçesinde dava konusu taşınmazların zilyetliğinin davacılar tarafında bulunduğunun belirtmesinin hukuki değerinin bulunmadığını, davanın usulden reddinin gerektiği yönündeki en kuvvetli Kanuni dayanağın zamanaşımı itirazlarının olduğunu, müvekkil davalıların murisi ...'ın 1904 doğumlu olduğuna dair belgenin dava dosyasına sunulmadığını, Gayrımenkul Satış Vaadi sözleşmesinde müvekkil davalıların murisinin doğum tarihini 1920 yılı olarak gösterilmesinin gerçeğe aykırılık teşkil ettiğini,satış bedelinin ödenmediğini Mahkemece bu hususun gerekçeli kararda değerlendirmediğini ileri sürerek kararın bozulmasını talep etmiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe
Uyuşmazlık, satış vaadi sözleşmesine dayalı tapu iptali ve tescil istemine ilişkindir.

Taşınmaz satım sözleşmesinde objektif bakımdan esaslı nokta olarak tarafların adları veya temsilci veya vekilinin kimlikleri, satım konusu taşınmaz ve nitelikleri, semen ve hukuki sebebin resmi şekilde düzenlenecek senette yer alması gerekir. Kısaca, taşınmaz satımında semen (satış bedeli) de satım aktinin asgari objektif unsurları arasındadır. Gerçekten TBK 246. maddesi, “taşınır satışına ilişkin kurallar, kıyas yoluyla taşınmaz satışına da uygulanır” hükmünün yaptığı gönderme nedeniyle aynı yasanın satım sözleşmelerinde uygulanacak olan 207.maddesinde “Satış sözleşmesi, satıcının, satılanın zilyetlik ve mülkiyetini alıcıya devretme, alıcının ise buna karşılık bir bedel ödeme borcunu üstlendiği sözleşmedir” demek suretiyle satış bedelinin satım akitlerinde sözleşmenin temel unsurlarından olduğu ifade edilmiştir. Kuşkusuz, taraflar satış bedelini serbest iradeleriyle kararlaştırabilir.

Kaynağını, mülga 818 sayılı Borçlar Kanunu'nun 22. (6098 sayılı TBK'nun 29.) maddesinden alan taşınmaz satış vaadi sözleşmeleri, mülga 818 sayılı Borçlar Kanunu'nun 213. (6098 sayılı TBK'nın 237.) maddesi ile Türk Medeni Kanunu'nun 706. ve Noterlik Kanunu'nun 89. maddesi hükümleri uyarınca Noter önünde re’sen düzenlenmesi gereken, bir başka anlatımla geçerliliği resmi şekil şartına bağlı kılınan, tam iki tarafa borç yükleyen ve kişisel hak sağlayan sözleşme türüdür.

Dosya içerisinde bulunan 25.06.1980 tarihli satış vaadi sözleşmesinde resmi şekil şartına uyulmuş ise de yukarıda yasal düzenlemeler ile açıklandığı gibi sözleşmenin kurucu unsurlarından olan satış bedeline ilişkin bir düzenleme yer almamıştır.
Hâl böyle olunca mülkiyetin devir borcunu doğuran satış vaadi sözleşmesinin geçerli olduğu söylenemeyeceğine göre davanın reddine karar verilmesi gerekirken kabulüne karar verilmesi hatalıdır. Öte yandan dava konusu taşınmazlar halen Sıddık ... adına kayıtlı olup, davalılar arasında Türk Medeni Kanunu'nun 701. vd maddeleri uyarınca elbirliği ortaklığı devam ettiğinden bir kısım mirasçıların davayı kabul beyanına sonuç bağlanması da mümkün değildir.

Kabule göre de tapu kayıt malikinin soyadı “...” olmasına rağmen davalılar murisinin soyadı “...” olduğu gözetilerek tapuda soy isim düzeltilmesi yapılması yönünde süre ve imkan tanınmadan infazı kabil olmayacak şekilde hüküm kurulması da isabetsizdir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeple;
Bölge Adliye Mahkemesince verilen istinaf başvurusunun esastan reddine dair kararın BOZULARAK ORTADAN KALDIRILMASINA,
İlk Derece Mahkemesinin kararının BOZULMASINA,
Peşin alınan harcın istek hâlinde temyiz edenlere iadesine,
Yargıtay duruşma vekâlet ücreti 40.000,00 TL'nin davacılardan alınarak bir kısım davalılar ... vd. verilmesine,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
02.12.2025 tarihinde kesin olmak üzere oy birliğiyle karar verildi.