Yargıtay yargitay 2025/3169 E. 2025/5761 K.

3. Hukuk Dairesi 2025/3169 E. , 2025/5761 K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2018/21 E., 2022/331 K.

Mahkeme kararının taraf vekillerince temyiz edilmesi üzerine, Dairece kararın bozulmasına dair verilen kararın taraf vekillerince düzeltilmesi istenilmiş olmakla; kesinlik, süre ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, taraf vekillerinin karar düzeltme dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı vekili; davalı şirket adına 222.111,00 TL gümrük vergisi ile 39.960,00TL KDV olmak üzere toplamda 262.091,00 TL ek gümrük vergisi tahakkuk ettirildiğini, davalı şirket tarafından ilgili kararın iptali için İdari Yargıda dava açıldığını, yargılama sonrasında idari işlemin iptal edildiğini, davalının bu arada ihtirazi kayıtla borcu ödediğini, akabinde müvekkili Kuruma başvurmaksızın 1.239.690,43 TL asıl alacak ve 1.993.256,92 TL işlemiş faiz olmak üzere toplamda 3.232.256,35 TL alacak talebiyle aleyhinde takip başlatıldığını, asıl alacak yönünden itirazlarının bulunmadığını ileri sürerek; icra takibine konu 1.993.356,92 TL işlemiş faiz yönünden Kurumun böyle bir borcunun olmadığının tespitini, bu talep yerinde görülmediği takdirde yasal faize hükmedilmesini talep etmiştir.
II. CEVAP
Davalı vekili; davacının, şirket aleyhine tahakkuk ettirmiş olduğu vergi, KDV, ceza ve ferileri ile ilgili olarak işletilen tecil faizi ile birlikte toplamda 1.239.690,43 TL'yi ihtirazi kayıtla 04.09.2006 tarihinde ödendiğini, ödemeden sonra vergi mahkemesince idari işlemin hukuka aykırı olduğu gerekçesi ile iptal edildiğini, 2006 yılında müvekkilinden tahsil edilen bedelin haksız ve yersiz alındığını, bu nedenle haksız olarak ödedikleri paranın davacı Kurum tarafından geri verilmesi sırasında gecikme faizi ile birlikte iadesi gerektiği savunarak davanın reddini istemiş, Mahkemenin icra dosyasına konu asıl alacak ve yasal faize ilişkin kısım dışındaki tutarın alacaklıya ödenmemesine ilişkin 21.12.2014 tarihli ara kararı üzerine söz konusu tedbir nedeniyle 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun (İİK) 72/4 maddesi gereğince %20 tazminat talebinde bulunmuştur.
III. MAHKEME KARARI
Mahkemenin 10.07.2015 tarihli kararıyla; davalının ödediği bu bedeli sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre geri isteyebileceği, usulsüz alınan vergi nedeniyle davacının ayrıca temerrüde düşürülmesine gerek olmadığı, sebepsiz zenginleşenin daima temerrüt halinde bulunduğu, ayrıca ihtarın gerekmediği, zenginleşmenin gerçekleştiği tarih ile geri vermenin talep edildiği tarih arasındaki süre için, paranın kullanma değerinin karşılığı olarak, zenginleşenin temerrüt faizi kadar faizle yükümlü olacağı, davalıdan usulsüz olarak alınan vergi ve ferileri nedeniyle mülkiyet hakkına müdahale olduğu, bu nedenle istenen faizin Anayasa m. ...Protokol m. 1'de teminat altına alınan mülkiyet hakkının ihlalinin bir telafisi olarak da düşünülmesi gerektiği, bilirkişi raporunda istenen faizin oranı ve niteliğinin denetlenmiş olduğu, davalının kendisinden usulsüz olarak alınan verginin iadesi yanında, geçmiş günler faizini istemesinde usul ve yasaya aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş, yapılan yargılama ve hesaplamalar ile meblağlar belirlendiğinden ve miktar likit kabul edilmediği gerekçesiyle icra inkar tazminatına hükmedilmemiş; Mahkeme kararına karşı, süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.
IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
1. Dairemizin 21.02.2017 tarihli kararıyla; davalı tarafın geri alma hakkının ne zaman doğduğu, geri alma esnasında uygulanacak faizin türünün ne olduğunun bu kapsamda çözümlenmesi gerektiği ayrıca davalı tarafın talebinin yukarıda belirtildiği üzere İİK'nın 72/4 maddesinden kaynaklandığı, alacağın likit olup olmamasının önemli olmadığı değerlendirilerek sonucu dairesinde hüküm tesisi gerekçesiyle, hükmün bozulmasına karar verilmiştir.
2. Mahkemenin ilam başlığında tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; yapılan işlem baştan beri hukuka aykırı olduğu anlaşıldığından ödeme tarihinden itibaren tecil faizi uygulanması gerektiği, 30.09.2021 tarihli bilirkişi kök raporunda 1.591.452,58 TL faiz hesap edildiği, hesap edilen miktarın dosya kapsamına ve delillere uygun olduğu, yukarıda yer verilen 01.04.2022 tarihli ek bilirkişi raporundaki tespitler de belirtildiği gibi tecil faiz oranları uygulanması gerektiğinden bahisle, davanın kısmen kabulü ile icra takip dosyasında davacının 401.804,34 TL işlemiş faiz yönünden borçlu olmadığının tespitine, fazlaya ilişkin istemin reddine, İİK'nın 72/4 maddesi uyarınca 1.408.723,18 TL'nin %20'si oranında 281.744,63 TL'nin davacıdan alınarak davalıya verilmesine, kararın kesinleşmesinden sonra bu tazminatın davacının yatırdığı teminattan davalıya verilmesine karar verilmiş; karara karşı, süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.
V. TEMYİZ
Dairenin 25.02.2025 tarihli ilamıyla; Mahkemece bozma ilamına uyularak, 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 216. maddesinin güncel hali değerlendirilmek suretiyle, ödeme tarihinden takip tarihine kadar tecil faizi işletilerek davanın kısmen kabulüne karar verildiği, iptal kararı tarihinde yürürlükte olan Kanun hükmünün göz ardı edilerek karar verilmesinin hatalı olduğunu; Mahkemece tahakkuk işleminin iptali kararının verildiği 03.06.2013 tarihinden itibaren, 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 216. maddesi gereği üç ay eklenmesi suretiyle, 03.09.2013 tarihinden icra takip tarihine kadar tecil faizinin hesaplanarak sonucuna uygun karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle kararın bozulmasına karar verilmiş; karara karşı, süresi içinde taraf vekilleri karar düzeltme isteminde bulunmuştur.
VI. KARAR DÜZELTME
A. Karar Düzeltme Sebepleri
1. Davacı vekili; davalı şirket tarafından müvekkil Kuruma ödenen 1.239.690,43 TL ile birlikte 1.993.356,92 TL istemesinin hukuka aykırı olduğunu, müvekkil Kurumun davalı şirkete böyle bir borcu ve ödeme yükümlülüğü bulunmadığını, dava konusu yapılan borcun, mevzuatın ilgili hükümlerine aykırı olduğunu, faiz ödenmemesi gerektiğini, Kuruma başvuru yapılmadığını, 3 ay beklenmediğini, icra inkar tazminatına hükmedilemeyeceğini ileri sürerek; kararın düzeltilmesini ve Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir.
2. Davalı vekili; davanın tümden reddi gerektiğini, ödeme tarihinden itibaren geçmiş günler faizinin talep edilebileceğini, tecil faizi uygulanmak suretiyle müvekkilin alacağının eksik hesaplandığını, çelişkili bilirkişi raporlarına yapılan itirazların dikkate alınmadığını, davaya konu olayın 4458 sayılı Kanunun 216. maddesi ile doğrudan bir ilgisi olmadığını hatalı vergi alındığını, bu hatanın mükellefin beyanından kaynaklanmadığını, Vergi mahkemesinin iptal kararı üzerine, davacı idarenin sebepsiz yere parayı uhdesinde tuttuğu andan itibaren zenginleştiğini ileri sürerek; kararın düzeltilmesini ve Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir.
B. Değerlendirme ve Gerekçe
Uyuşmazlık, usulsüz tahakkuk ettirilen verginin iadesi nedeniyle talep edilen faize yönelik menfi tespit istemine ilişkindir.
Karar düzeltme yoluyla incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesi ile kararda belirtilen gerekçelere ve özellikle düzeltilmesi istenen Daire bozma ilamında belirtildiği üzere Mahkemece tahakkuk işleminin iptali kararının verildiği 03.06.2013 tarihinden itibaren, 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 216. maddesi gereği üç ay eklenmesi suretiyle, 03.09.2013 tarihinden icra takip tarihine kadar tecil faizinin hesaplanarak sonucuna uygun karar verilmesi gerektiğine göre, taraf vekillerinin karar düzeltme istemlerinin reddine karar verilmiştir.
VII.KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Taraf vekillerinin yerinde bulunmayan karar düzeltme istemlerinin REDDİNE,
Aşağıda yazılı para cezalarının karar düzeltme isteyenlere yükletilmesine, 01.12.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.