Yargıtay yargitay 2025/2654 E. 2025/5959 K.

3. Hukuk Dairesi 2025/2654 E. , 2025/5959 K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ : Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 22. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2023/81 E., 2023/806 K.
İLK DERECE MAHKEMESİ : Ankara 5. Asliye Ticaret Mahkemesi
SAYISI : 2021/57 E., 2022/552 K.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı, davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı vekili; taraflar arasındaki ...Petrol Alım Satım Anlaşması kapsamında ticaret yapıldığını, gerek ham petrol üreticileri bakımından gerekse rafineri şirketleri bakımından taraflar arasında sözleşme serbestisi çerçevesinde yapılmış bir anlaşmanın olduğundan bahsedilemeyeceğini, 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu'nun 10. maddesinde; ...petrolün fiyatının ne şekilde belirleneceğinin açıklandığını ve rafinericilere alım zorunluluğu getirildiğini, taraflar arasındaki sözleşmenin (6.) maddesinde fiyat düzenlenirken 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu'nun (5015 sayılı Kanun) 10. maddesine atıf yapıldığını ve Kanundaki değişikliklerin sözleşmeye aynen yansıtılacağının belirlendiğini, müvekkilinin itiraz konusu faturalar karşılığında aynı miktar ve evsaftaki ham petrol için, aynı Kanunun 10. maddesinde 22... tarihli ve 30694 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 716 sayılı Kanun ile yapılan değişiklik sonrasında davalıya milyonlarca miktarda ilave ödeme yapmak zorunda kaldığını, söz konusu düzenlemenin Anayasa'ya aykırı olduğunu belirterek; davalıya ihtirazi kayıtla ödenen meblağdan fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla, şimdilik 10.000,00 TL'nin ödeme tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsilini talep etmiştir.

II. CEVAP
Davalı vekili; taraflar arasındaki ...Petrol Alım/Satım Anlaşmasının "İhtilaflar" başlıklı (11.) maddesine göre konusu petrol fiyatına ilişkin uyuşmazlık olan davada Ticaret Mahkemeleri değil EPDK'nın görevli olduğunu, davalının dava konusu uyuşmazlık hakkında herhangi bir kusurunun olmadığını, davacının kanun değişikliği hakkında itirazlarının muhatabının müvekkili olmadığını, taraflar arasındaki sözleşme hükümleri uyarınca müvekkilinin ...a sattığı petrol satışlarında; petrol satış fiyatı, sözleşmenin imzalandığı yıldan bugüne kadar 5015 sayılı Kanunun "Fiyat Oluşumu" başlıklı 10. maddesinde yer alan hükmü gereğince hesaplama yapılmak suretiyle uygulandığını, değişiklik sonrası faturaların mutabakat sonrası düzenlendiğini savunarak, davanın reddini istemiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
1. İlk Derece Mahkemesinin 11.03.2020 tarihli kararıyla; taraflar arasındaki ...Petrol Alım/Satım Anlaşmasının "İhtilaflar" başlıklı (11.) maddesindeki açık hükmü gereği fiyatlandırmaya ilişkin anlaşmazlık halinde, Petrol Piyasası Fiyatlandırma Sistemi Yönetmeliği'nin (Yönetmelik) 14. maddesinin uygulanması ve EPDK'ya öncelikli olarak başvurulması gerektiği, davacı tarafça da EPDK'ya başvurulmadığının beyan edildiği gerekçesiyle davanın taraflar arasındaki sözleşmenin (11.) maddesi gereği EPDK'ya başvuru yapılmamış olması nedeniyle usulden reddine dair verilen kararın davacı vekili tarafından süresinde istinaf edilmesi üzerinde, Bölge Adliye Mahkemesinin 21.12.2020 tarihli kararıyla; taraflar arasında akdedilen ve ihtilafların giderilmesine ilişkin madde hükmünde, EPDK’ya başvuru yapılmasının 5015 sayılı Kanun ve Yönetmeliğin 14. maddesi gereğince zorunlu kılınmadığı, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 114. maddesi uyarınca dava şartı ve 116. maddesi gereğince ilk itirazlardan olup davanın usulden reddini gerektiren bir neden olmadığı gerekçesiyle; İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına, yeniden hüküm kurulmak üzere Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.
2. İlk Derece Mahkemesinin ilam başlığında tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; somut norm denetimiyle yapılan başvurunun Anayasa Mahkemesinin 01.06.2022 tarihli ve 2021/128 E., ve 2022/68 K. (Resmi Gazetede yayımlanma tarihi 04.08.2022-31913 sayılı) sayılı ilamı ile iptali istenilen kanun maddesinin Anayasa'ya aykırı olmadığına hükmettiği, taraflar arasındaki sözleşme hükümleri kapsamında bir uyuşmazlık bulunmadığı, davacının talebinin dayanağını oluşturan yasal düzenlemenin Anayasaya aykırı olmadığı, taraflar arasında imzalanan ...Petrol Alım Satım Anlaşmasının (8.) maddesi uyarınca fiyatın belirlendiği gerekçesiyle, davanın reddine karar verilmiş; karara karşı, süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.
IV. İSTİNAF
Bölge Adliye Mahkemesinin ilam başlığında tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; İlk Derece Mahkemesi kararının usul ve yasaya aykırı olduğu gerekçesiyle, istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiş; karara karşı, süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Sebepleri
Davacı vekili; ...petrol fiyatına ilişkin olarak 5015 sayılı Kanunun 10. maddesinde 14.02.2019 tarihli ve 7164 sayılı Kanunun 31. maddesiyle yapılan değişiklik ile satın alınan ham petrol fiyatının haksız olarak aşırı yükselmesine yol açtığını, yasa değişikliği sonrası müvekkili şirketin mülkiyet hakkının ciddi bir ihlale uğradığını ileri sürerek; kararın bozulmasını istemiştir.
B. Değerlendirme ve Gerekçe
Uyuşmazlık, sözleşmeden kaynaklanan fiyat farkının istirdatı istemine ilişkindir.
Temyiz edilen kararın dayandığı bilgi ve belgelere, özellikle taraflar arasında akdedilen 16.12.2011 tarihli sözleşmenin (11.) maddesinde; “İş bu anlaşmanın uygulanmasından doğacak ihtilaflar, taraflar arasında uzlaşma yolu ile çözümlenecektir. Ancak bir sonuca ulaşılamaması halinde ihtilafların hallinde ................/Kocaeli Mahkemeleri ve İcra Daireleri yetkili olacaktır. Ayrıca yerli üretim ham petrol fiyatına ilişkin uyuşmazlıklar EPDK’nın 14.10.2008 tarihinde yayımladığı “Petrol Piyasası Fiyatlandırma Sistemi Yönetmeliğinin” (14.) maddesi çerçevesinde çözümlenecektir” şeklinde yer alan düzenlemenin özel dava şartı niteliğinde olmamasına, yine aynı sözleşmenin (8.) maddesinde açıkça "İşbu anlaşma kapsamında Botaş Dörtyol'da teslim edilen ham petrolün fiyatı 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu'nun 10. maddesinde( fiyat oluşum maddesi) yer alan fiyat formülüne göre belirlenecektir. Söz konusu kanunda olabilecek değişiklikler fiyat maddesine yürürlük tarihi itibarıyla aynen yansıyacaktır." düzenlenmesine yer verilmiş olmasına, 5015 sayılı Kanunun "Fiyat Oluşumu" başlıklı 10. maddesinde 14.02.2019 tarihli ve 7164 sayılı Kanunun 31. maddesiyle yapılan değişikliğin fiyat hesabına sözleşme gereğince yansıtılmasına, 5015 sayılı Kanunun "Fiyat Oluşumu" başlıklı 10. maddesinde 14.02.2019 tarihli ve 7164 sayılı Kanunun 31. maddesiyle yapılan değişikliğin Anayasa Mahkemesinin 01.06.2022 tarihli ve 2021/128 E., 2022/68 K. (Resmi Gazetede yayımlanma tarihi 04.08.2022-31913 sayılı) sayılı ilamı ile Anayasa'ya aykırı olmadığına hükmedilmiş olmasına göre, davacı vekilinin tüm temyiz itirazlarının reddi ile kararın onanmasına karar verilmiştir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanunun 370/1 maddesi uyarınca ONANMASINA,
Aşağıda yazılı bakiye temyiz karar harcının temyiz edene yükletilmesine,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
08.12.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.