Karar Detayı

3. Hukuk Dairesi 2025/2613 E. , 2025/6121 K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ : Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2025/364 E., 2025/772 K.
İLK DERECE MAHKEMESİ : Ankara 18. Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2020/363 E., 2022/18 K.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı, davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı vekili; müvekkili ile davalı arasında 01.10.2017 tarihli "... Sözleşmesi" imzalandığını, davalının müvekkili tarafından uygun bulunması halinde müvekkili kurumda yahut müvekkili tarafından çalışması istenilen bir şirkette/kurumda istihdam edilmesi taahhüdünde bulunduğunu, davalının sağlanan burs kapsamında ingilizce dil okulunda ve ...Üniversitesinde eğitim gördüğünü, toplam burs süresinin 1 yıl 3 ay 19 gün olduğunu, davalının eğitimi sona erdikten sonra müvekkilinin teklifi üzerine 30.01.2020 tarihinde ... Yönetim Hizm. A.Ş de çalışmaya başladığını, ancak taahhüt ettiği süre dolmadan 20.07.2020 tarihinde gönderdiği ihtarname ile istifa ettiğini, toplamda 2 yıl 7 ay 18 gün çalışmak mecburiyetinde bulunan davalının 5 ay 21 gün çalışması nedeniyle eğitimi süresince kendisine sağlanan burs miktarı 468.000,00 TL'den çalıştığı sürelere isabet eden tutar düşüldükten sonra 383.937,00 TL borcu bulunduğunun hesaplandığını, ......... Noterliğinin ... yevmiye numaralı 29.07.2020 tarihli ihtarnamesi gönderilmiş ise de sonuç alınamadığını, davalının haklı nedenle istifa ettiği iddiasının gerçeği yansıtmadığını ileri sürerek; fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla; şimdilik 1.000,00 TL'nin istifa tarihinden, aksi halde 29.07.2020 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP
Davalı vekili; sözleşmenin her iki tarafa da ağır sorumluluklar yüklediğini, müvekkilinin yurt dışındaki eğitimini zorluklarla tamamladığını, taraflar arasında akdedilen sözleşmeye aykırı olarak müvekkilinin kadrosunun...Hizmetleri adlı özel şirkette olmak üzere ... Ajansında taşeron olarak göreve başlatıldığını, maaşının da "... Danışmanlık Org" tarafından yatırıldığını, müvekkilinin 20.02.2020 tarihinde resmi olarak 3.655,00 TL maaşla...Hizmetlerinin kadrolu işçisi olarak taşeron işçi olarak göreve başladığını ve 10.07.2020 tarihine kadar çalıştığını, müvekkilinin kendi bilgi ve eğitim seviyesindeki emsal çalışanlara oranla da çok düşük bir ücret üzerinden çalıştırıldığını, davacının müvekkilini kendi bünyesinde çalıştırmadığını, müvekkilinin Uluslararası İlişkiler dalında yüksek lisans eğitimi yaptığını, ancak herkesin yapabileceği bir işte görevlendirildiğini, sözleşmedeki cezai şart maddesinin Anayasa'nın 48. maddesi ile güvence altına alınan "Çalışma Hürriyeti"ne aykırılık teşkil ettiğini, müvekkili tarafından yapılan feshin kanunlar çerçevesinde haklı olduğunu savunarak, davanın reddini istemiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; davalının Burs Kullandırma Sözleşmesi kapsamında toplam 1 yıl 3 ay 19 gün yurt dışında eğitim gördüğü, sözleşmenin (4.i) maddesine göre, burs kullandıran davacının gösterdiği referans ile davalının ... Yönetim Hizm. A.Ş. nezdinde 30.01.2020 tarihinde işe başladığı ve 10.07.2020 tarihinde de işten ayrıldığı, davacının kabulüne göre, davalının ifa ettiği hizmet süresinin 5 ay 21 gün (171 gün) olduğu, davalının yurt dışında eğitim aldığı dönem için davacı tarafından kendisi için toplam 490.623,00 TL tutarında burs sağlanıp masraf yapıldığı, davalının sözleşme ile belirlenen hizmet süresini tamamlamadan 16.07.2020 tarihli ihtarname ile iş akdini feshederek sözleşmedeki yükümlülüklerini ihlal ettiği, her ne kadar taraflar arasında imzalanan Burs Kullandırma Sözleşmesi'nin (4.i) maddesinde bursiyerin eğitimin bitim tarihinden sonra kurumdan aldığı burs süresinin iki katı kadar süre için ... Ajansında ya da ... Ajansının münhasır olarak belirleyeceği eğitimine uygun bir pozisyonda görev yapacağı ve sözleşmenin (4.j) maddesinde bursiyerin çalışmayı reddederse kendisi için sağlanan bursun ve masrafların toplamının iki katını ödeyeceği kararlaştırılmış ise de; sözleşmenin maktu olarak düzenlenmiş olması, boşlukların daha sonra doldurulması, davacının önceden tek başına hazırladığı sözleşme niteliğinde bulunması, burs alma konumunda bulunan davalının sözleşmeye müdahale yada sözleşmeyi değiştirme yetkisinin olmaması hususlarının birlikte değerlendirilmesinden, sözleşmenin (4.i) ve (4.j) maddelerindeki iki katına ilişkin düzenlemelerin genel işlem koşulu olduğunun kabul edildiği, bu itibarla genel işlem koşulu niteliğindeki eğitim süresinin iki katı süre mecburi hizmet ile kullandırılan burs ve yapılan masrafların iki katının tahsili hükmünün geçersiz sayıldığı, davalının yükümlülüğünün; eğitim süresi kadar mecburi hizmet yapması, kullandırılan burs ve yapılan masrafların iadesi ile sınırlı olduğu, davalının toplam 1 yıl 3 ay 19 gün yurt dışında eğitim aldığı, eğitimin sona ermesinden sonra davacının referansı ile toplam 5 ay 21 gün hizmetinin bulunduğu, davacının toplam 490.623,00 TL burs ve masraf yaptığı, davalının çalıştığı sürenin mahsubundan sonra ödemesi gereken burs ve masrafın 402.124,55 TL olduğu, davalının sözleşmedeki yükümlülüklerini ihlal ettiği, davacının 29.07.2020 tarihli ihtarname ile sağlanan burs ve masrafların ödenmesi için davalıya 29.10.2020 tarihine kadar süre verdiği, ihtarnamenin davalıya 19.08.2020 tarihinde tebliğ edildiği, buna göre davalı, ihtarname ile 29.10.2020 tarihinden itibaren temerrüde düşürüldüğünden davacı alacağına bu tarihten itibaren yasal faiz işletildiği gerekçesiyle; davanın kısmen kabulüne; 402.124,55 TL'nin 29.10.2020 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, davacının fazlaya ilişkin talebinin reddine karar verilmiş; karara karşı, süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

IV. İSTİNAF
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; davalının sözleşme ile üstlendiği mecburi hizmet yükümünü yerine getirmediği ve istifa ederek görevinden ayrıldığı, bu itibarla sözleşme kapsamında kendisi için yapılan eğitim giderlerini ödemek zorunda olduğu, burs kullandırım sözleşmesinde davalının eğitim gördüğü sürenin iki katı kadar mecburi hizmet ve karşılığı tazminat ile yükümlü olduğu yönündeki sözleşme hükümlerinin genel işlem koşulu olduğu kabul edilmiş ise de; sözleşme konusunun davacı yanın tekel niteliğinde bir mal ya da hizmetine ilişkin olmadığı, davacı yanın kendisi için gerekli nitelikli iş gücü yetiştirme saiki ile giriştiği hukuki ilişkide, burs tahsisinde bulunduğu kişinin önceden belirlenebilir ve makul bir süre emek ve mesaisini burs verene özgüleyeceğini bilmesi gerektiği ve burs süresinin iki katı olarak belirlenen sürenin makul ve kabul edilebilir bir süre olduğu, sözleşme özgürlüğünde bulunması gerekli güç dengesinin bir taraf aleyhine bozulmasından söz edilemeyeceği, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 20. ve 25. maddeleri de nazara alındığında; söz konusu hükümlerin genel işlem koşulu niteliğinde olduğundan söz edilemeyeceğinin kabulü gerektiği, hal böyle olunca İlk Derece Mahkemesince, davalı bursiyer için yapıldığı bilirkişi raporu ile belirlenen ve çalışmadığı süre ile orantılı meblağın davalıdan tahsili gerektiğine karar verilmesi gerekirken, yanılgılı değerlendirme ve değişik gerekçe ile yazılı şekilde karar verilmesinde hukuki isabet olmadığı gerekçesiyle; davalı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine, davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına, yeniden davanın kabulüne, 804.249,10 TL'nin 30.10.2020 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar verilmiş; karara karşı, süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Sebepleri
Davalı vekili; istinaf başvurusunun gerekçesiz olarak reddedildiğini, iş akdinin haklı nedenle feshedildiğini, sözleşmenin davalının eğitimi sonrasında davacı tarafından eğitimine uygun ve emsal bir işte çalıştırılmadığını, UFS isimli taşeron firma şirkette işe başlatıldığını, ödenen maaşın emsallerinin altında olduğunu, davacının sözleşmeye aykırı davrandığını, cezai şartın eğitimle orantılı olup olmadığının denetlenmediğini, sözleşmedeki cezai şart maddesinin Anayasa'nın 48. maddesi ile güvence altına alınan "..............."ne aykırılık teşkil ettiğini, davalınınh istifa etmekte haklı olması nedeniyle davanın tümden reddi gerektiğini, davacı tarafından davalının çalışmadığı yönünde dosyaya sunulan delillerin sonradan üretildiğini, cezai şartın genel işlem koşulu niteliğinde olduğunu ileri sürerek; kararın bozulmasını istemiştir.
B. Değerlendirme ve Gerekçe
Uyuşmazlık, taraflar arasında imzalanan burs kullandırım sözleşmesine aykırı şekilde mecburi hizmet yükümlülüğünün yerine getirmemesi nedeniyle eksik kalan süreye isabet eden tazminatın tahsili istemine ilişkindir.
Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararında; hukuki ilişkinin ve bu ilişki nedeniyle ortaya çıkan uyuşmazlığa ilgili hukuk kurallarının doğru şekilde uygulandığı, davalının serbest iradesi ile imzaladığı anlaşılan sözleşme ile bağlı olduğu, dava konusu sözleşmenin (4.) maddesinde davacının bursiyer davalıyı başka bir kurum/kuruluşa da referans olarak gösterebileceğinin kararlaştırıldığı, davacının davalının sözleşmede kararlaştırılan süre boyunca davacının referans olarak gösterdiği firmada çalışmadığı, davalı tarafından ödenmesi gereken miktarın doğru olarak tespit edildiği anlaşılmakla, davalı vekilinin temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun bulunan kararın onanmasına karar verilmiştir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 370/1 maddesi uyarınca ONANMASINA,
Aşağıda yazılı bakiye temyiz karar harcının temyiz edene yükletilmesine,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
15.12.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.