Karar Detayı

3. Hukuk Dairesi 2025/2600 E. , 2025/6146 K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ : Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2025/198 E., 2025/682 K.
İLK DERECE MAHKEMESİ : Malatya 1. Tüketici Mahkemesi
SAYISI : 2023/124 E., 2024/516 K.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı vekili; davacıya ait mesken niteliğindeki taşınmazın 06.02.2023 tarihinde meydana gelen deprem neticesinde yıkıldığını, taşınmaz üzerinde, davalı bankadan kullanılan bireysel konut kredisi nedeniyle,.......... yevmiye numaralı 1.065.000 TL bedelli ipotek bulunduğunu, konut kredisi kullanırken taşınmazın ... poliçesinin davalı banka aracılığı ile ile düzenlendiğini, poliçenin 1 yıllık vadesi sonunda yenilenmediğini, bankanın üzerine düşen sorumluluğu yerine getirmemesi neticesinde sigorta tazminatını alamadığını ileri sürerek; fazlaya ilişkin her türlü talep ve hakları saklı kalması kaydıyla, şimdilik 20.000,00 TL tazminat tutarının kredi başlangıç tarihinden itibaren en yüksek ticari faiziyle tahsilini talep etmiştir.
II. CEVAP
Davalı vekili; davacı yanın kredi vadesi boyunca yenileme sorumluluğunun kredi kullanana, sigorta sözleşmesinin yenilenmesine ilişkin bildirim yapma sorumluluğunun ise kredi kuruluşuna ait olduğunu, davacının müvekkili banka sisteminde kayıtlı olunan 05...46 numaralı telefonuna 17/11/2022 tarihli saat: 09:04'de bilgilendirme mesajının gönderildiğini, bilgilendirmeye rağmen davacı tarafça yenilenmenin gerçekleşmediğini, bankanın sorumluluğunu yerine getirdiğini savunarak davanın reddini istemiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; davalı banka tarafından, süresi dolan ... poliçesinin yenilenmesi için gerekli bildirimlerin Bireysel Kredilerle Bağlantılı Sigortalar Uygulama Esasları Yönetmeliği gereğince SMS yoluyla davacıya bildirildiği, davalı bankanın ... poliçesinin yenilenmesi hususunda kendi üstüne düşen yükümlülükleri yerine getirdiği, buna rağmen davacının 29.11.2022 tarihinde yenilenmesi gereken ... poliçesini yenilemediği, daha sonra 06.02.2023 tarihinde depremin meydana gelmesinden sonra ... poliçesinin yenilenmemesinden dolayı davalı bankanın sorumlu olduğunun ileri sürmesinin hakkaniyete ve 4721 sayılı Kanunun (4721 sayılı TMK) 2. maddesindeki iyiniyet kurallarına aykırılık teşkil ettiği, ... poliçesinin yenilenmemesinde davalı bankaya atfedilecek bir kusurun bulunmadığı, bütün kusurun davalı banka tarafından poliçenin yenilenmesine ilişkin bütün bildirimlerin yapılmasına rağmen poliçeyi yenilemeyen davacı tüketici de olduğu, davanın ispat edilemediği gerekçesiyle; davanın reddine karar verilmiş, karara karşı davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.
IV. İSTİNAF
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; Bireysel Kredilerle Bağlantılı Sigortalar Uygulama Esasları Yönetmeliği'nin Yenileme ve Bildirim başlıklı 12. maddesinin 1. fıkrasında gereği bildirim yükümlülüğünün davalı tarafından yerine getirildiği, davacının bu aşamadan sonra ...poliçesinin yenilenmesi için hesaplarını müsait hale getirip davalı finans kuruluşu tarafından zorunlu deprem sigortası poliçesinin yenilenip yenilenmediğini kontrol ile yükümlüğü olduğu, davalı finans kuruluşunun ........yenilememesi halinde kanuni yükümlülük gereği bizzat kendisinin poliçeyi yenilemesi gerektiği, davacı sigortalının zorunlu olan ... sigortasının süresinin dolup dolmadığını takip etme ve sigortayı yeniletme konusunda kendisine düşen özen yükümlülüğünü yerine getirmediği aradan uzun bir süre geçmesine rağmen ... poliçesini yenilemediği ve yenilenmesi yönünde gerekli girişimlerde bulunmadığı, bu konuda ihmalkar davrandığı, açıklanan maddi ve hukuksal olgular göz önüne alınarak davanın reddine karar verilmesi hukuka uygun olduğu gerekçesiyle; istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiş; karara karşı, süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Sebepleri
Davacı vekili; davacıya ait taşınmazın 06.02.2023 tarihinde meydana gelen deprem neticesinde yıkıldığını, taşınmaz üzerinde, davalı bankadan kullanılan bireysel konut kredisi nedeniyle, 01.12.20 21... yevmiye numaralı 1.065.000 TL bedelli ipotek bulunduğunu, konut kredisi kullanılırken taşınmazın ... poliçesinin davalı banka aracılığı ile düzenlendiğini, ancak poliçenin bir yıllık vadesi sonunda yenilenmediğini, davalı bankanın Yönetmelik hükümlerine aykırı hareket ettiğini, davacının ... poliçesinin düzenlenmesine yönelik bildirimlerin davalı banka tarafından yerine getirilmediğini, yine ... poliçesinin bir yıllık vadesinin 29.11.2022 tarihinde dolduğunu ve aynı tarihte süresi dolan konut sigortası priminin davalı bankaca davacının hesabından otomatik olarak çekilerek yenilendiğini, ancak ... poliçe bedelinin hesaptan çekilmediğini ve yenilenmediğini, davalı bankanın ihmali eylemi neticesinde meydana gelen zararın davalı bankaca karşılanması gerektiğini, davalının bankanın üç ayrı şubesinde hesabının bulunduğunu, davacının 29.11.2021 tarihinde konut kredisi kullanırken davalı banka tarafından kredi tutarı hesap bakiyesi 0.00 TL olan ...Şubesinde bulunan hesaba aktarılmak suretiyle hayat sigortası, konut sigortası vs. giderlerin karşılandığını, hayat sigortası ve konut sigortası poliçeleri ikinci yıl davalı banka tarafından davacıya ait ........................... Şubesinde bulunan 6000 TL 'lik kredili mevduat hesabından tutarın çekilmesine rağmen davalı banka tarafından ... poliçesinin yenilenmediğini, eksi bakiyeye dahi düşebilen 6000 TL 'lik Kredili Mevduat Hesabına tanımlı hesabından yıkılmış ve ortada bile olmayan konutun konut sigortası poliçesi tekrar yenilendiğini, davalı bankanın göndermiş olduğu 17.11.2022 tarihli SMS' de ''Sayın ..., 29.11.2022 tarihinde vadesi dolan ... nolu ... poliçeniz için yenilenmesinin talebini iletmemeniz halinde, vade tarihinden 5 gün önce tahsilat sorgusu başlayacak ve tahsilat sağlanması durumunda yenilenecektir." şeklinde davacının ... poliçesinin yenilenmesi için hiçbir girişimi olmasa bile davalı bankaca otomatik olarak ... poliçesi yenilenmesi gerekirken yenilenmemiş olması karşısında davalı bankanın kusurulu olduğunu ileri sürerek; kararın bozulmasını istemiştir.
B. Değerlendirme ve Gerekçe
Uyuşmazlık, zorunlu deprem sigortasının yenilenmemesi nedeniyle uğranılan zararın tazmini istemine ilişkindir.
Zorunlu deprem sigortası 6305 sayılı Afet Sigortaları Kanunu'nun (6305 sayılı Kanun) Tanımlar başlıklı 2. Maddesinin birinci fıkrasının (ğ) bendinde "Binalarda depremin doğrudan neden olduğu maddi zararlar ile deprem nedeniyle ortaya çıkan yangın, infilak, dev dalga (tsunami) ve yer kayması sonucu oluşan maddi zararları teminat altına alan zorunlu sigortayı, ifade eder." şeklinde tanımlanmıştır.
6305 sayılı Kanun'un 10... . maddeleri arasında zorunlu deprem sigortasının kapsamı, yaptırma zorunluluğu, yükümlülerin saptanması ve sigortanın kontrolü düzenlenmiştir.
Bireysel Kredilerle Bağlantılı Sigortalar Uygulama Esasları Yönetmeliği'nin Yenileme ve Bildirim başlıklı 12. maddesinin birinci fıkrası, "Kredi bağlantılı sigortalarda, kredi vadesi boyunca, yenileme sorumluluğu kredi kullanana, sigorta sözleşmesinin yenilenmesine ilişkin bildirim yapma sorumluluğu ise kredi kuruluşuna aittir." ikinci fıkrası ise "Kredi kuruluşu, sigorta sözleşmesinin yenileme döneminin geldiğine ilişkin kredi kullanana yapılacak bildirimi poliçenin vade sonu tarihinden on beş iş günü öncesinde gerçekleştirir." hükmünü havidir.
Doğal Afet Sigortaları Kurumu Çalışma Esasları Yönetmeliğinin 23. Maddesinin ikinci fıkrası, "Zorunlu deprem sigortası poliçesini düzenleyen sigorta şirketi, sigorta sözleşmesinin bitiminden önce elektronik posta, kısa mesaj (SMS) veya çağrı merkezi kanalıyla sözleşmenin sona ereceğini ve yeni bir sigorta yaptırma zorunluluğunu sözleşme sahiplerine bildirir." şeklindedir.
Zorunlu Deprem Sigortası Tarife ve Talimat Tebliği'nin yetkili sigorta şirketleri ve primlerin tahsili başlıklı 7. maddesinin ikinci fıkrası, "Bankalar tarafından kullandırılan konut kredileri ile bağlantılı olarak yaptırılması gereken zorunlu deprem sigortası, konut kredisi kullanan tarafından yaptırılmamış ise krediyi veren banka tarafından sigortalıya bilgi verilerek yapılır. Kredi süresince, sigortalı tarafından yenileme yapılmaması durumunda, banka tarafından sigortalıya bilgi verilerek ilgili poliçenin yenilemesi gerçekleştirilir."
Aynı Tebliğ'in ihtiyari sigorta başlıklı 9. maddesinin ikincisi fıkrası ise, "Deprem teminatı içeren tüm sigorta poliçeleri yapılırken sigorta şirketleri tarafından Zorunlu Deprem Sigortasının varlığı kontrol edilir, yapılmamışsa sigortalıya bilgi verilerek ilgili sigorta şirketi tarafından Zorunlu Deprem Sigortası yapılır.", şeklinde düzenlenmiştir.
Taraflar arasında düzenlenen 29.11.2021 tarihli sabit faizli konut kredisi sözleşmesinin sigorta başlıklı (9.1.) maddesinde; "Müşteri, Banka tarafından kendisine sunulan sigortalı veya sigortasız kredi alternatiflerini değerlendirerek sigorta yaptırmayı tercih etmesi ve bu konuda talimatının bulunması halinde, Banka tarafından kredi konusu ile meblağ sigortalarında kalan borç tutarı ve vadesi ile uyumlu olmak üzere sigorta poliçesi düzenletebileceği gibi Müşteri bu hizmeti farlı bir sigorta şirketinden de alabilir. müşteri her iki durumda da mevcut, yeni yapılacak ve/veya yenilenecek tüm sigorta poliçelerinin üzerinde Bankanın adının dain-i mürtehin olarak belirtilmesini kabul ve taahhüt eder. Müşteri'nin teminata alınacak gayrimenkul için Zorunlu Deprem Sigortası yaptırması zorunludur. Müşterinin kredi vadesince Zorunlu Deprem Sigortası yaptırmaması veya herhangi bir nedenle Zorunlu Deprem Sigortası'nın sona ermesi halinde Banka zorunlu deprem sigortası yaptırmaya ve prim tutarları ve sair masrafları sözleşme kapsamında Müşteri'den tahsil etmeye ve Müşteri'ye yansıtmaya yetkilidir. Sigorta yapılması halinde Müşteriye Bireysel Kredilerle Bağlantılı Sigortlar Uygulama Esasları Yönetmeliği kapsamında sigorta'ya ilişkin bilgilendirme formu verilir. Meblağ sigortalarında poliçedeki teminat tutarı kalan kredi tutarından yüksek olamaz(...)" düzenlemesi bulunmaktadır.
Aynı sözleşmenin (9.3.) maddesinde; "Müşteri sigorta ile ilgili prim tutarlarını ve masrafları Bankaya nakit olarak veya Banka ile mutabık kaldığı diğer bir şekilde ödeyeceğini vadede ya da Bankacı veriler süre içinde ödenmediği takdirde, Banka kaynağından ödenebileceğini, bu tutarların temerrüt faiziyle birlikte müşteri tarafından Bankaya yapılacak ilk ödeme tutarından mahsup edilebileceğini, herhangi bir şekilde ödeme yapılmaması halinde banka nezdinde halen bulunan ve bundan sonra açılacak olan kredili mevduat hesabı, kredi kartı, Fon24 hesabı dahil her türlü hesaptan takas-mahsup yolu ile tahsil edilebileceğini kabul beyan ve taahhüt eder ." düzenlemesinin bulunduğu görülmüştür.
Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgeler incelendiğinde; davalı bankanın 29.11.2021 tarihli sabit faizli konut kredisi sözleşmesinde yer alan numaraya gönderdiği 17.11.2022 tarihli ''Sayın ..., 29.11.2022 tarihinde vadesi dolan ... nolu ... poliçeniz için yenilenmesinin talebini iletmemeniz halinde, vade tarihinden 5 gün önce tahsilat sorgusu başlayacak ve tahsilat sağlanması durumunda yenilenecektir." SMS gönderdiği ancak Bireysel Kredilerle Bağlantılı Sigortalar Uygulama Esasları Yönetmeliği'nin yukarıda anılan maddesi uyarınca, davacıya zorunlu deprem sigortasının yenileneceğine dair bilgilendirmenin davalı tarafından vade sonu tarihi olan 29.11.2022 tarihinden 15 iş günü öncesinde yapılması gerekirken, bildirim mesajının davalı banka tarafından 17.11.2022 tarihinde 15 iş günü olan süreye riayet edilmeden atıldığı, bu halde davalı bankanın Bireysel Kredilerle Bağlantılı Sigortalar Uygulama Esasları Yönetmeliği'ne yer alan bildirim süresine aykırı davrandığı anlaşılmaktadır.
Ayrıca, taraflar arasında düzenlenen 29.11.2021 tarihli sabit faizli konut kredisi sözleşmesinin (9.1) maddesi gereği; Zorunlu Deprem Sigortası'nın sona ermesi halinde davalı bankanın zorunlu deprem sigortası yaptırmaya ve prim tutarları ve sair masrafları sözleşme kapsamında davacı tüketiciden tahsil etmeye ve müşteriye yansıtmaya yetkili olduğu, sözleşmenin (9.3) maddesi uyarınca, sigorta ile ilgili prim tutarlarının davacı tüketici tarafından ödenmemesi halinde de, poliçe tutarlarının banka kaynağından ödenebileceği, bu tutarların temerrüt faiziyle birlikte müşteri tarafından bankaya yapılacak ilk ödeme tutarından mahsup edilebileceği, herhangi bir şekilde ödeme yapılmaması halinde banka nezdinde halen bulunan ve bundan sonra açılacak olan kredili mevduat hesabı, kredi kartı, Fon24 hesabı dahil her türlü hesaptan takas-mahsup yolu ile tahsil etmeye yetkili olduğu görülmekle, Zorunlu Deprem Sigortası poliçesinin bir yıllık vade süresinin bitimi sonrası davacı tüketicinin poliçeyi yenilememesi üzerine Sanayi Sitesi Şubesi'Gaziantep nezdinde bulunan vadesiz hesabından ek hesap limiti kullanmak suretiyle yenilemesi gerekirken yenilenmeyerek sözleşme hükümlerine aykırı davrandığı anlaşılmaktadır.
Bu durum karşısında, tarafların sorumluluk ve kusur oranlarının anılan hükümler uyarınca irdelenerek tespitine yarar bilirkişi incelemesiyle alınacak rapor neticesinde oluşacak sonuca göre karar verilmesi gerekirken, eksik incelemeyle hüküm tesisi usul ve kanuna aykırı olup hükmün bozulmasına karar verilmiştir.
VI. KARAR
1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 373/1 maddesi uyarınca ORTADAN KALDIRILMASINA,
2. İlk Derece Mahkemesi kararının aynı Kanun'un 371. maddesi uyarınca davacı yararına BOZULMASINA,
Peşin alınan temyiz harcının istek halinde temyiz eden davacıya iadesine,
Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
15.12.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.