Yargıtay yargitay 2025/2394 E. 2025/5788 K.

3. Hukuk Dairesi 2025/2394 E. , 2025/5788 K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ : Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2023/1050 E., 2025/506 K.
İLK DERECE MAHKEMESİ : Bursa 3. Asliye Ticaret Mahkemesi
SAYISI : 2021/389 E., 2023/313 K.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından duruşma istemli temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, miktar itibariyle duruşma talebinin reddi ile temyiz incelemesinin dosya üzerinde yapılmasına karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı vekili; davalının kendi yükümlülüklerini yerine getirmeden davacı aleyhine başlattığı Bursa 12.İcra Müdürlüğünün 2021/2358 Esas sayılı dosyası ile ilgili yapılan görüşmeler sonucunda 22.03.2021 tarihli sulh sözleşmesinin imzalandığını buna göre davalının Bursa İli ...................Mahallesi 41 63... Parsel -/-............ Kat 4 Nolu dubleks dükkan ile ................Mahallesi 41 63... Parsel -/-/1 .................. dubleks konut nitelikli taşınmazlara ilişkin yapı kullanma izin belgesi başvurusunu ve ödemesini yapmayı, bodrum ve zemin kat dubleks dükkanda taban şapı, seramikler, elektrik eksikleri, tuvalet fayansları ve son kat boyaları ve çatı katı dubleks konutta taban şapı, fayans, merdiven korkulukları, seramik ve son kat boyaları 20.04.2021 tarihine kadar tamamlamayı taahhüt ettiğini, davacının ise; Bursa 12. İcra Müdürlüğünün 2021/2358 sayılı takip dosyası kapsamında 250.000,00 TL'yi ödemeyi taahhüt ettiğini, davacının üzerine düşen ödeme borcunu sözleşmenin imzalandığı 22.03.2021 tarihinde yerine getirdiğini, ancak davalının 20.04.2021 tarihine dek gerçekleştirmesi gereken yapı işlemlerini gerçekleştirmediğini, davalının üzerine düşen işlemleri yapmadığı gibi sulh sözleşmesine rağmen takipte icrai işlemlere devam ettiğini, taraflar arasındaki sulh sözleşmesinin takip dosyasına ilişkin borcu ortadan kaldırdığını, tarafların sözleşme ile yeni borçlar altına girdiklerini, mevcut durumda icra dosyası ile ilgili herhangi bir işlem yapılmasının hukuken mümkün olmadığını, ancak ortada olmayan bir borca ilişkin takibe devam edilerek, davacının banka hesaplarına 89/1 haciz ihbarnamesi gönderildiğini, davacının hesaplarının kullanılamaz hale getirildiğini ileri sürerek; Bursa 12. İcra Müdürlüğünün 2021/2358 sayılı takibin iptaline, senedin geçersizliği ile davacının borçlu olmadığının tespitine, davalı aleyhine kötü niyet tazminatına karar verilmesini talep etmiştir.
II. CEVAP
Davalı vekili; davacı borçlunun, borcunu vadettiği tarihte ödememesi nedeniyle takibin yapıldığını ve akabinde sulh sözleşmesinin imzalandığını, sözleşmenin (4.) maddesinin son paragrafında açıkça davalının yapı kullanım izin belgesi hariç (taban şapı, fayans, merdiven korkulukları, seramik, son kat boyaları, elektrik işleri vs.) taahhütlerini yerine getirdiği takdirde, dosya miktarının bakiye bedeli olan 320.000,00 TL'nin de davacı tarafından icra dosyasına mahsuben ödeneceğinin taahhüt edildiğini, davalının sözleşmeden kaynaklanan yapı kullanım izin belgesi hariç üzerine düşen tüm taahhütlerini eksiksiz yerine getirdiğini, davacı taraftan kalan bakiye bedeli talep etmesine rağmen davacının anlaşmaya aykırı olarak yapı kullanım izin belgesinin alınmamasını bahane ederek ödeme yapmadığını, davacının sulh sözleşmesinin (5.) maddesi gereği kalan bakiye 320.000,00 TL'yi 22.04.2021 tarihine kadar ödemesi gerektiğini, icra dosya borcuna mahsuben yapılacak ödemelerin tahsil harçlarının da borçlu-davacı tarafından yatırılacağını, borçlu-davacının taahhütlerini yerine getirmemesi sebebiyle icra takibine devam edildiğini savunarak; davanın reddini ve davacı aleyhine icra inkar tazminatına hükmedilmesini talep etmiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; taraflar arasındaki sözleşmede karşılıklı verilen taahhütlerin yapı kullanma izin belgesi hariç tutularak belirlendiği, davalı taraf ile alakalı yapı kullanma izin belgesi yönünden herhangi bir süre kısıtı belirlenmediği, davacının ise hukuki yararı olmaksızın menfi tespit davası ikame etmiş olduğu, davalı tarafın sözleşmeye binaen üstüne düşen sorumlulukları yerine getirdiği, taahhütleri arasında süreye bağımlı olmayan yapı kullanma izin belgesi alma edimi bulunmakta ise de, yapı kullanım izin belgesinin de dava devam ederken alındığı gerekçesiyle, davanın reddine karar verilmiş; karara karşı, davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.
IV. İSTİNAF
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; davacı tarafça davalının sözleşme kapsamında edimlerini yerine getirmediği iddia edilmiş ise de, mahallinde yapılan keşif sonucu düzenlenen raporda davalının sulh sözleşmesinde taahhüt ettiği imalatların tamamlandığının belirtildiği, davalı tarafça sözleşmede taahhüt edilen yapı kullanma izin belgesinin dava tarihi itibariyle alınmadığı hususunda ihtilaf bulunmadığı, sulh sözleşmesinde davalının taahhüt ettiği yapı imalatlarının, yapı kullanma izin belgesi hariç 20.04.2021 tarihine kadar yerine getirileceğinin düzenlendiği, davalının imalatları yerine getirdiğini ancak davacının sözleşme kapsamında yapması gereken ödemeyi yapmadığını, bu nedenle takibe devam edildiğini ileri sürdüğü, davacının bakiye 320.000,00 TL ödemeyi sözleşmede son ödeme tarihi olarak belirtilen 22.04.2021 tarihinde yapacağının, davalı yüklenicinin işteki gecikmeden kaynaklı sürelerin bu ödeme süresine ekleneceğinin düzenlendiği, bu durumda davacı tarafın sözleşme uyarınca imalat işlemlerinin tamamlanmasından sonra sözleşmeye uygun olarak edimini yerine getirmediğinin anlaşıldığı, davacı tarafça her ne kadar icra takibinin devamı sırasında yapılan sulh sözleşmesi uyarınca artık takibe devam edilemeyeceği belirtilmiş ise de, sözleşme içeriğinde sulh sözleşmesi uyarınca ödeme yapıldığı taktirde icra dosyasından feragat edileceğinin düzenlenmediği, sulh sözleşmesi uyarınca ödeme yapıldıktan sonra haricen tahsil bildiriminde bulunulacağı belirtildiği, bu durumda sözleşmeye göre takipten feragat iradesinin bulunmadığının açık olduğu, davacı tarafça yargılamada; davalının yapı kullanma izin belgesi için sözleşmede süre belirtilmemesinin izin belgesinin alımına ilişkin olduğu, ancak davalının izin belgesi için başvuru dahi yapmadığını, bu nedenle sözleşmeye aykırı davrandığı savunulmuş ise de, söz konusu iddiasının sözleşme içeriğine göre yerinde görülmediği, öte yandan, yargılama aşamasında davaya konu taşınmazlara ilişkin yapı kullanma izin belgelerinin alındığının bildirilmesi üzerine, Mahkemece mahallinde yapılan keşif sonucu düzenlenen raporda, yapıda bulunan imara aykırılıkların devam etmekle birlikte Belediyeden gelen CD içerisinde sunulan projeye göre dükkan girişinin yerinin değiştirilerek projesine uygun hale getirildiği, CD içeriğinde sunulan projeye göre imara aykırılıkların giderildiği hususunun belirtildiği, mahallinde yapılan keşif ve belediye başkanlığının cevabi yazısına göre tadilat projesi ile yapı kullanma izin belgesinin alındığı anlaşılmış ise de, davaya konu uyuşmazlıkta, dava tarihi itibariyle haklılık durumunun gözetilmesi gerektiği, davacının dava dilekçesinde imara aykırı yapı iddiasında bulunmadığı gibi tadilat projesi kapsamında talepte bulunmadığı, bu itibarla dava tarihi itibariyle sözleşme kapsamında öncelikli edimini yerine getirmeyen davacı talepte bulunamayacağından İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmesinde usul ve yasaya aykırılık görülmediği, menfi tespit davasının reddine karar veren Mahkemece, ihtiyati tedbir kararı dolayısıyla alacaklının alacağına geç kavuşmuş olmasından kaynaklanan zararı için borçluyu tazminata mahkum edileceği, ayrıca borçlunun tazminata mahkum edilmesi için kötü niyetli olmasının da şart olmadığını, bu itibarla alacaklı davalının, ihtiyati tedbir kararının uygulanması ile alacağına geç kavuşmasına neden olunduğundan Mahkemece, davalının talebi dikkate alınarak tazminata hükmedilmesi gerekirken, davalı tarafın cevap dilekçesindeki talebi ile ilgili değerlendirme yapılmaması ve tazminata hükmedilmemesinin yerinde görülmediği, her ne kadar dava dilekçesinde dava değeri 570.000,00 TL olarak gösterilmiş ise de, davaya konu icra takibine dayanak senetin 500.000,00 TL değerinde olduğu, taraflar arasında düzenlenen sulh protokolü uyarınca icra takibine konu borç ile ilgili olarak 250.000,00 TL'nin davacı tarafından ödendiği hususunda ihtilaf bulunmadığı, bu durumda icra takibine konu bakiye alacağın miktarı dikkate alınarak 250.000,00 TL alacağın %20'si oranında tazminata hükmedilmesi gerektiği gerekçesiyle; davacı vekilinin istinaf başvurusunun reddine, davalı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına, yeniden davanın reddine, uyuşmazlık konusu alacak miktarının %20'si oranında 50.000,00 TL tazminatının davacıdan alınarak davalıya verilmesine karar verilmiş; karara karşı, süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Sebepleri
Davacı vekili: davacı ile davalı arasında adi yazılı gayrimenkul satış vaadi sözleşmesi akde dildiğini, bu sözleşmeye göre davalının 1.300.000,00 TL bedelle dubleks dükkan ile aynı yerde dubleks konutun satışını vaat ettiğini, davacının sözleşmeye güvenerek 750.000,00 TL'yi davalı adına yatırdığını, kalan kısmı için de 02.09.2020 tanzim, 30.11.2020 ödeme tarihli 500.000,00 TL bedelli senet verdiğini, davacının sözleşmenin imzalanmasından sonra davalı tarafından kendisine satışı vaat edilen taşınmazların dava dışı üçüncü bir kişinin mülkiyetinde olduğunu öğrendiğini, ikinci kez bedel ödeyerek taşınmazları bu kişiden satın aldığını, davalının davacı aleyhine senede dayalı takip başlattığını, davacının 22.03.2021 tarihli sulh sözleşmesini imzalamak zorunda kaldığını, Bursa 12. İcra Müdürlüğünün 2021/2358 sayılı icra dosyası kapsamında 250.000,00 TL'yi ödemeyi kabul ederek aynı gün ödeme yaptığını, davalının 20.04.2021 tarihine dek yapması gereken işleri yapmadığını ve takip dosyasındaki işlemlere devam ettiğini, yapı kullanma belgesinin usule ve kanuna aykırı biçimde "tek imza" ile alındığını, buna ilişkin suç duyusunda bulunulduğunu, ceza yargılamasının devam ettiğini, hal böyleyken davalının aldığı yapı kullanım izin belgesinin usule ve mevzuata aykırı olduğundan geçersiz olduğunu, bu durumda davalının projedeki imara aykırılıkları gideremediğini, davalı tarafın sözleşmeye binaen üstüne düşen sorumlulukları yerine getirmediğini ileri sürerek, kararın bozulmasını istemiştir.
B. Değerlendirme ve Gerekçe
Uyuşmazlık, kambiyo senedine dayalı icra takibi sonrasında imzalanan sözleşme gereğince menfi tespit ve takibin iptali istemine ilişkindir.
Temyiz olunan kararda belirtilen gerekçeye; taraflar arasında düzenlenen 22.03.2021 tarihli sözleşmede yer alan tahhütlerin davalı tarafça yerine getirdiğinin alınan bilirkişi raporuyla tespit edilmiş olmasına, sözleşme ile yapı kullanma izin belgesinin alınmasının süreye tabi tutulmadığı gibi davalı tarafın takipten feragat edileceğine ilişkin kararlaştırmanın bulunmamasına, yazılı yargılamaya tabi davalarda dava ve cevap dilekçesinde dayanılmayan sebeplerin sonradan ileri sürülmesinin savunmanın genişletilmesi kapsamında olduğunun anlaşılmasına göre; davacı vekilinin temyiz itirazlarının reddi ile kararın onamasına karar verilmiştir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 370/1 maddesi uyarınca ONANMASINA,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
01.12.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.