Yargıtay yargitay 2025/2231 E. 2025/5994 K.

3. Hukuk Dairesi 2025/2231 E. , 2025/5994 K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ : İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 2. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2023/3314 E., 2024/523 K.
İLK DERECE MAHKEMESİ : İstanbul 7. Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2018/394 E., 2021/427 K.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı ve davalı ... vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı vekili; müvekkili Vakfın gayrimüslim cemaat vakıflarından olduğunu, 76... parsele revizyon gören dava konusu taşınmazını ...ye vermiş olduğu ... Cetvelinde, "Semti: ...Sokağı; ...41-43 ve ..........15-17 kapı numaralı" taşınmazı olarak bildirdiğini, 2762 sayılı Vakıflar Kanunu (2762 sayılı Kanun) gereğince düzenlediği 1936 beyannamesinde de dava konusu taşınmazın, ".................. Mahallesi, ...sokağı, eski: 44-43 ve .................. sokağı, eski: 13-15-17 kapı numaralarıyla" kayıtlı olarak Vakıflar İdaresine bildirdiğini, taşınmazının, mülga 2762 sayılı Kanunun 44. maddesi gereğince İdare tarafından davacı ................ Vakfı adına tespit ve tescil edilmesi gerekirken bu işlemlerin yapılmadığını, 29.09.1949 tarihli kadastro ile 23/24 hissesinin ............... kızı ve 1/24 hissesinin..................... oğlu (.......... müstearlar) adına yenilenmesinden sonra bu ........... müstearlar için 04.01.1958 tarih, .............yevmiyeli ve 16.06.1958 tarihli ve 1657 yevmiyeli işlemlerle kayyum tayin edildiğini, daha sonra ... tarafından 18.05.1972 tarihinde kamulaştırıldığını, böylece mülkiyet hakkının ihlal edildiğini, kamulaştırma bedelinin ise kamulaştırma esnasında Vakıflar Genel Müdürlüğüne ödendiğini, yapılan işlemlerin haksız ve yolsuz olduğunu ileri sürerek taşınmazın evveliyatında müvekkili cemaate ait olduğunun tespiti ile dava tarihi itibariyle tespit edilecek rayiç bedelden şimdilik 250.000,00 TL'nin dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini istemiş, 13.04.2021 tarihli ıslah dilekçesinde talebini 2.217.600,00 TL olarak ıslah etmiştir.
II. CEVAP
1. Davalı ... vekili; dava konusu taşınmazın...................... Vakfından icareli olduğunu, evveliyatının Vakfa ait olduğunu, vakıf adına tescilinde yasaya aykırılık bulunmadığını, daha sonra Karayolları tarafından kamulaştırıldığını, vakıf adına tescilin dayanağı olan vaziyet kararları iptal edilmediğinden tescil davası açılamayacağını savunarak davanın reddini istemiştir.
2. Davalı ... vekili; dava konusu taşınmazın 04.09.1968 tarihli ve 1968 -209 sayılı kamu yararı kararı ile kamulaştırıldığını, kamulaştırma bedelinin gaiplik ve mahkeme kararı gereği Vakıflar Genel Müdürlüğüne ödendiğini, daha sonra kurumları tarafından dava açılarak taşınmazın tapudan terkin edildiğini, kamulaştırma işleminin yasalara uygun olduğunu, tapu maliki olan Maliye Hazinesi muhatap alınarak kamulaştırma işleminin yürütüldüğünü, bir zarar söz konusu ise bunun Maliye Hazinesi ile Vakıflar Genel Müdürlüğünden alınması gerektiğini savunarak, davanın reddini istemiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin 27.05.2021 tarihli kararıyla; dava konusu taşınmazın davacı vakfa ait olduğu gerekçesiyle davacının davalı ... Müdürlüğüne karşı açtığı davanın kabulüne, taşınmazın evveliyatı itibariyle davacıya ait olduğunun tespitine ve daha önceden kamulaştırılmış olması nedeni ile dava tarihi itibariyle taşınmazın değeri olan 2.217.600 TL'nin dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, davacının Vakıflar Genel Müdürlüğüne karşı açtığı davanın husumet yokluğu nedeniyle reddine karar verilmiş; karara karşı, süresi içinde davacı ve davalı ... vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.
IV. İSTİNAF
Bölge Adliye Mahkemesinin 27.09.2022 tarihli kararıyla; davacının............ Vakfı olduğu, yasal düzenlemelere dayanarak taşınmazın adına tescili yönünde Vakıflar idaresine müracaat ettiği, müracaatının reddedildiği, taşınmazın mahkeme kararı ile Vakıf adına tescil edildiği, daha sonra davalı ... tarafından kamulaştırılarak bedelinin Vakıflar idaresine ödendiği, taşınmazın icareli bir taşınmaz olduğu, icareli taşınmazların mülkiyetinin Vakıflar Kanunu'nun 17 nci maddesi gereğince mutasarruflarına geçeceği, ancak kamulaştırılması nedeni ile tapudan terkin edildiği, taşınmazın 1936 beyannamesinde, kadastro tutanaklarında ve diğer belgelerde belirtildiği, davacı Vakfa ait olduğunun anlaşıldığı, kamulaştırma bedeli ödenmekle davalı ... Müdürlüğünün dava ile ilgisi kalmadığı, bu davalı yönünden davanın husumetten reddi gerektiği, kamulaştırma bedelinin davalı ...'ne ödendiğinden bu davalı yönünden davanın kabulü gerektiği, Geçici 11. maddede rayiç bedelinin ödeneceğinin belirtildiği, bu nedenle Mahkemenin hükmettiği miktarın doğru olduğu gerekçesi ile tarafların istinaf taleplerinin kabulüne, Mahkeme kararının kaldırılmasına, yeniden hüküm kurulmak suretiyle davalı ... yönünden davanın esastan reddine, davalı ... yönünden davanın kabulüne karar verilmiş; karara karşı, süresi içinde davacı ve davalı ... vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
1. Yargıtay 1. Hukuk Dairesinin 18.09.2023 tarihli ilamıyla; hüküm ile gerekçe arasında çelişki oluştuğundan kararın bozulmasına karar verilmiştir.
2. Bölge Adliye Mahkemesinin ilam başlığında tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; davacı ........... Vakfı olup, yasal düzenlemelere dayanarak taşınmazın adına tescili yönünde Vakıflar idaresine müracaat ettiği, müracaatının reddedildiği, taşınmazın mahkeme kararı ile Vakıf adına tescil edildiği, daha sonra davalı ... tarafından kamulaştırılarak bedelinin Vakıflar idaresine ödendiği, taşınmazın icareli bir taşınmaz olduğu, icareli taşınmazların mülkiyetinin 2762 sayılı Kanunun 17. maddesi gereğince mutasarruflarına geçeceği, ancak taşınmazın kamulaştırılması nedeni ile tapudan terkin edildiği, taşınmazın 1936 beyannamesinde, kadastro tutanaklarında ve diğer belgelerde belirtildiği, davacı Vakfa ait olduğunun anlaşıldığı, kamulaştırma bedeli ödenmekle davalı ... Müdürlüğünün dava ile ilgisi kalmadığı, bu davalı yönünden davanın husumetten reddi gerektiği, kamulaştırma bedelinin davalı ... Müdürlüğüne ödendiğinin dosyada sabit olduğu, bu davalı yönünden davanın kabulü gerektiği, Geçici 11. maddede rayiç bedelinin ödeneceğinin belirtildiği, bu nedenle mahkemenin hükmettiği miktarın doğru olduğu, bu nedenle tarafların istinaf taleplerinin kabulü ile mahkeme kararının kaldırılmasına, davalı ... yönünden davanın husumetten reddine, davalı ... yönünden davanın kabulü ile davacının davasının davalı ... yönünden kabulü ile; ..................... mah. 76... nolu parselin evveliyatının davacıya ait olduğunun tespiti ile; taşınmazın daha önceden kamulaştırması nedeniyle dava tarihi itibari ile taşınmazın değeri olan 2.217.600,00 TL'nin dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı ... Müdürlüğünden alınarak davacıya verilmesine karar verilmiş; karara karşı, süresi içinde davacı ve davalı ... vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.
VI. TEMYİZ
A. Temyiz Sebepleri
1. Davacı vekili; .............. Müdürlüğünün müvekkili Vakfa karşı diğer davalı ile birlikte müştereken ve müteselsilen sorumlu olduklarını ileri sürerek; kararın bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir.
2. Davalı ... vekili; ................Vakfının mülhak vakıf olup olmadığı hususunun araştırılmasını, harçtan muaf olduğunu, yargılama gideri ve vekalet ücretinden dolayı sorumlu tutulmaması gerektiğini, yürürlükteki Kanunların uygulandığını ileri sürerek; kararın bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir.
B. Değerlendirme ve Gerekçe
Uyuşmazlık, 1936 Beyannamesinde gösterilen taşınmazın evveliyatının davacı Vakfa ait olduğunun tespiti ile dava tarihindeki rayiç bedelin tespit edilerek davalılardan müteselsilen tahsili istemine ilişkindir.
1. Eldeki dosyanın incelenmesinde, dava konusu ............ Mahallesinde kain 76... parsel sayılı taşınmazın, tapulama tutanağı ve tapu kaydına göre 29.09.1949 tarihinde kadastro tespitine dayalı olarak ................ adlarına tescil edildiği, sonra mahkeme kararı ile ............'un gaipliğine karar verilerek yine mahkeme kararı ile taşınmazın davalı ... adına kayıt edildiği, daha sonra Karayolları Genel Müdürlüğünce kamulaştırılarak yola terk sebebiyle tapudan terkin edildiği, kamulaştırılan taşınmaz için 23.404,00 TL kamulaştırma bedelinin 19.07.1976 tarihi itibariyle ...'ne ödendiğini anlaşılmıştır.
Somut uyuşmazlıkta; davacının.................Vakfı olduğu, yasal düzenlemelere dayanarak taşınmazın adına tescili yönünde Vakıflar İdaresine müracaat ettiği, müracaatının reddedildiği ve taşınmazın ... adına tescil edildiği, daha sonra davalı ... tarafından kamulaştırıldığı, taşınmazın 1936 Beyannamesinde ve diğer belgelerde belirtilmesi nedeniyle davacı Vakfa ait olduğu, kamulaştırma bedeli ödenmekle davalı ... Müdürlüğünün dava ile ilgisi kalmadığı, bu davalı yönünden davanın husumetten reddine karar verilmesinde bir isabetsizlik bulunmadığı, kamulaştırma bedelinin davalı ... Müdürlüğüne ödendiğinin dosyada sabit olduğu, bu davalı yönünden de davanın kabulü gerektiği, Geçici 11. maddede rayiç bedelinin ödeneceğinin belirtildiği, bu nedenle Mahkemenin hükmettiği miktarın doğru olduğu anlaşılarak, ayrıca Dairemizin 2024/316 E., 2025/1484 K. sayılı emsal ilamına göre, temyizen incelenen Mahkeme kararında ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığından davacı vekilinin tüm, davalı ... vekilinin aşağıdaki bendin kapsamı dışındaki sair temyiz itirazlarının reddi gerekmektedir.
2. 5737 sayılı Vakıflar Kanunu'nun 77. maddesine göre, ... "Tüm iş ve işlemleri, her türlü vergi, resim, harç ve katılım payından istisnadır." hükmü gereği harçtan muaf olduğu halde, Mahkemece yazılı şekilde harçtan sorumlu tutularak karar verilmiş olması doğru olmayıp, kararın bu yönüyle bozulması gerekmektedir.
Ne var ki bu yanlışlığın giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 370/2 maddesi uyarınca, Bölge Adliye Mahkemesi kararının düzeltilerek onanması gerekir.
VII. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
1. Davacı vekilinin tüm, davalı ... vekilinin sair temyiz itirazlarının REDDİNE,
2. Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının hüküm fıkrasının 6. bendinin hükümden çıkartılarak yerine "Davacı tarafından yapılan 4.269,30 TL peşin harç, 33.601,70 TL ıslah harcının kesinleşmesi ve talep halinde davacıya iadesine, 3.148,25 TL yazışma, tebligat, keşif, bilirkişi ücreti olarak yargılama giderinin davalı ... Müdürlüğünden alınarak davacıya verilmesine," şeklinde yazılmasına,
Hüküm fıkrasının 3. bendinin hükümden çıkartılmasına, bundan sonraki bentlerin buna göre teselsül ettirilmesi suretiyle hükmün DÜZELTİLEREK ONANMASINA,
Aşağıda yazılı bakiye karar harcının temyiz eden davacıya yükletilmesine,
Peşin alınan temyiz karar harcının istek halinde temyiz eden davalıya iadesine,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
09.12.2025 tarihinde oy birliği ile karar verildi.