Karar Detayı

1. Hukuk Dairesi 2025/759 E. , 2025/6089 K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ : Samsun Bölge Adliye Mahkemesi 1. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2024/3209 E., 2024/3307 K.
İLK DERECE MAHKEMESİ : Çarşamba 2. Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2022/189 E., 2024/59 K.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacılar vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacılar vekili dava dilekçesi ile; davacıların murisi ...’nin 21.09.2020 tarihinde vefat ettiğini, murisin terekesinde yalnızca eski model bir araç kaldığını, buna karşın evlilik birliği içinde murisin emek ve gelirleriyle edinildiği anlaşılan Samsun ili, ... ilçesi 4 02... parsellerin davalının hiçbir geliri bulunmamasına rağmen davalı adına kaydedildiğini, Samsun ili, ... ilçesinde 1 16... ve 86 parsellerin murisin annesi ...’in taşınmazının ifrazı ile oluşturulduğu ve murisin kendi payını almaksızın taşınmazların davalı üzerine geçirilmesini sağladığını, dava konusu taşınmazların görünürde satış işlemleri ile devredildiğini, gerçek iradenin ise murisin malvarlığını mirasçılardan kaçırmak olduğunu, tapu müdürlüğünden aktif ve pasif kayıtlar ile resmi senetler getirildiğinde bedel ödemelerinin bulunmadığını veya muvazaayı gösterir şekilde düşük tutulduğunun ortaya çıkacağını, TMK'nın 2 19... . maddeleri gereğince evlilik içinde edinilen tüm malların edinilmiş mal sayıldığı ve murisin artık değerinin yarısı üzerinde davacıların hak sahibi olduğunun kabul edildiğini, Yargıtay’ın yerleşik içtihatlarında mirastan mal kaçırma kastı ile yapılan bu tür muvazaalı devirlerin iptal edilmesi gerektiğinin belirtildiğini, bu nedenle davalı adına kayıtlı taşınmazlara tedbir konulmasını, muvazaalı devirlerin iptal edilerek muris payının ve devamında müvekkillerin paylarının tescilinin sağlanmasını, mümkün görülmediği takdirde TMK'nın 236. maddesi uyarınca katılma alacağı ve tazminatın hüküm altına alınmasını talep etmiştir.

II. CEVAP
Davalı vekili cevap dilekçesi ile; açılan davanın haksız ve usule aykırı olduğunu, mal rejiminden kaynaklanan uyuşmazlıklarda görevli mahkemenin Aile Mahkemesi olduğunu ve bu nedenle davanın görevsizlikle reddi gerektiğini, dava konusu taşınmazların davalı adına kayıtlı bulunduğunu ve ölen eş ... tarafından edinilmiş mallar olmadığını, edinilmiş mal sayılabilmesi için taşınmazların ölüm anında ölen eş adına kayıtlı olması gerektiği hâlde bu şartın gerçekleşmediğini, davalıya ölen eş tarafından herhangi bir taşınmaz devredilmediğini ve muvazaa iddiasının dayanaksız kaldığını, TMK'nın 225. maddesi gereğince mal rejiminin ölümle sona erdiğini ve tasfiye davası açma hakkının yalnızca sağ kalan eşe ait olduğu için davacıların mirasçı sıfatıyla böyle bir talepte bulunma haklarının bulunmadığını ayrıca davacıların dava dilekçelerinde dahi 1 16... ve 68 parsellerin davalıya murisin annesi ... tarafından verildiğini belirterek bu taşınmazların ölen eş ile ilgisinin olmadığını kabul ettiklerini, diğer taşınmazların ise 19 94... yıllarında davalı tarafından bizzat edinildiğini ve ölen eşin sağlığında buna itiraz etmediğini, bu nedenle dava konusu taşınmazların mal rejimine konu edilemeyeceğini ve ihtiyati tedbir talebinin de hukuka aykırı olduğunu, tüm bu gerekçelerle davanın ve taleplerin reddinin gerektiğini savunmuştur.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
Çarşamba 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin 24.04.2024 tarihli 2022/189 Esas, 2024/59 Karar sayılı kararında; muris ile davalının edinilmiş mallarının davalı tarafından muvazaalı şekilde kaçırıldığı iddiasına dayalı tapu iptali ve miras payları oranında tescil, mümkün olmadığı takdirde tazminat talebiyle açıldığı ancak dava konusu taşınmazların muris adına kayıtlı olmadığı ve temlik işlemlerinin muris tarafından yapılmadığı anlaşıldığından muris muvazaası iddiasının dinlenemeyeceği, tenkis talebi yönünden ise taşınmaz bedellerinin muris tarafından ödenerek davalı adına tescil edildiğinin ispatlanamadığı ve murisin saklı payı ihlal kastıyla hareket ettiğinin kanıtlanamadığı gerekçesiyle dava reddedilmiştir.

IV. İSTİNAF
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararına karşı davacılar vekili istinaf isteminde bulunmuştur.

Samsun Bölge Adliye Mahkemesi 1. Hukuk Dairesinin 26.12.2024 tarihli 2024/3209 Esas, 2024/3307 Karar sayılı kararında; yapılan inceleme sonucunda İlk Derece Mahkemesi kararının usul ve esas bakımından yasaya aykırılık içermediğinden davacılar vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Sebepleri
Davacılar vekilinin temyiz dilekçesinde; dava konusu ... ilçesi 1 16... ve 86 parseller ile ... Mahallesi 4 02... parsellerin muris ... tarafından evlilik birliği içinde kendi çalışması ve ekonomik katkısıyla edinildiğini, davalının herhangi bir mali gücü bulunmamasına rağmen taşınmazların murisin mirasçılardan mal kaçırma kastıyla davalı adına geçirildiğini, özellikle murisin annesi ... adına kayıtlı taşınmazların murise intikal ettirilmeden doğrudan davalıya devredilmesinin muris muvazaasının tipik görünümünü oluşturduğunu, murisin annesine bakma iddiasının tapudaki satış beyanlarıyla çeliştiğini, 1 45... parsel yönünden de davalının ekonomik gücü olmamasına rağmen görünürde satış işlemi yapıldığını, tüm temliklerin murisin ilk eşinden olan çocuklarına mal bırakmama iradesini ortaya koyduğunu, tanık beyanlarının taşınmazların murisin gelirleriyle alındığını ve annesine ait taşınmazın murisin talimatıyla davalı üzerine geçirildiğini doğruladığını, Yargıtayın yerleşik muris muvazaası içtihadına rağmen murisin malik olmadığı gerekçesiyle davanın reddinin hukuka aykırı olduğunu, TMK'nın 565. maddesi kapsamında murisin finansmanının ve davalının gelirsizliğinin dikkate alınmadığını, dosya kapsamıyla mal kaçırma kastının sabit olduğunu belirterek İstinafın kararının bozulmasını, davanın kabulünü ve davacıların gelirsiz olmaları nedeniyle adli yardım talebinin kabul edilmesini talep etmiştir.
B. Değerlendirme ve Gerekçe
Dava, muris muvazaası nedeniyle miras payı oranında tapu iptali ve tescil, olmadığı taktirde tenkis istemine ilişkindir.

Bölge Adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

Dosyanın incelenmesinden; dava konusu 1 16... parsel sayılı taşınmazın 111/400 hissesinin ve 1 16... parsel sayılı taşınmazdaki tam hissesinin mirasbırakan ...'nin annesi ... adına kayıtlı iken 11.08.2016 tarihinde satış suretiyle davalı ...'ye devredildiği, dava konusu 1 45... parsel sayılı taşınmazın dava dışı 3. kişi ... adına kayıtlı iken 06.09.1994 yılında satış suretiyle ...'ye devredildiği, dava konusu 1 45... parsel sayılı taşınmazın dava dışı 3. kişi ... adına kayıtlı iken 04.04.2013 yılında satış suretiyle ...'ye devredildiği anlaşılmıştır.

Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davacılar vekili tarafından temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Davacılar vekilinin yerinde görülmeyen temyiz itirazlarının reddiyle usul ve yasaya uygun olan Bölge Adliye Mahkemesi kararının HMK’nın 370. maddesi uyarınca ONANMASINA,

Davacılar vekili kararı adli yardım talepli temyiz ettiğinden ve adli yardım talebi kabul edildiğinden; başlangıçta alınmayan 3.033,70 TL temyiz başvuru harcı ile 615,40 TL onama harcının temyiz eden davacılardan alınmasına,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 18.12.2025 tarihinde kesin olmak üzere oy birliğiyle karar verildi.