Karar Detayı

1. Hukuk Dairesi 2025/647 E. , 2025/6092 K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ : Samsun Bölge Adliye Mahkemesi 1. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2024/2552 E., 2024/3196 K.
İLK DERECE MAHKEMESİ : Durağan Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2021/12 E., 2024/24 K.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı ... vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacılar vekili dava dilekçesi ile; davacıların murisi ...’nun 07.01.2021 tarihinde vefat ettiğini, murisin sağlığında Sinop ili ... ilçesinde ikamet ettiğini, murise ait olduğu bilinen ve fiilen ikamet edilen taşınmazlar başta olmak üzere dava konusu Sinop ili, .... ilçesi, ... Mahallesi...ı mevkiinde bulunan 3 61... parsel ile 3 65... parsel sayılı taşınmazların muris tarafından gerçekte mirasçılardan mal kaçırma amacıyla oğlu ... lehine olacak şekilde muvazaalı satış işlemleriyle elden çıkarıldığını, satışların önce murisin oğlunun yakın arkadaşı ...’ye, ardından da murisin oğlunun baldızı ...’e devredildiğini, bu kişilerin taşınmazları satın alabilecek ekonomik güce sahip olmadığını, satış bedelleri ile taşınmazların gerçek değerleri arasında fahiş fark bulunduğunu, murisin satış tarihlerinde ileri yaşta olmasına ve ekonomik olarak satış ihtiyacı bulunmamasına rağmen bu işlemleri gerçekleştirdiğini, taşınmazlarda fiilen muris ve oğlu ...’nun ikamet ettiğini ve murisin bu taşınmazda vefat ettiğini, taraflar arasındaki işlemlerin görünürde satış, gerçekte ise mirasçılardan mal kaçırmaya yönelik muvazaalı işlemler olduğunu, bu nedenlerle dava konusu taşınmazların üçüncü kişilere devrinin önlenmesi için ihtiyati tedbir konulmasını, muvazaalı satış işlemlerinin iptali ile taşınmazların davacıların miras payları oranında adlarına tesciline, bu mümkün olmadığı takdirde rayiç bedel üzerinden davacı paylarına düşen bedelin faiziyle tahsiline, bunun da kabul edilmemesi halinde saklı paylar oranında tenkise karar verilmesini talep etmiştir.
II. CEVAP
Davalılar vekili cevap dilekçesi ile; dava dilekçesinde iki ayrı parsel ve iki ayrı davalı yönünden hukuki durumların farklı olmasına rağmen iddiaların topluca ileri sürüldüğünü, bu nedenle her bir parsel ve davalı bakımından ayrı değerlendirme yapılması gerektiğini, 3 65... parsel yönünden HMK m.59 kapsamında mecburi dava arkadaşlığı bulunduğunu, murisin yaşamı boyunca sabit gelirinin olmadığını, bakım ve tüm ihtiyaçlarının oğlu ... tarafından karşılandığını, satışların murisin farklı tarihlerdeki ihtiyaçlarına dayalı olarak yapıldığını, satış bedeli ile gerçek değer arasındaki farkın tek başına muvazaanın kanıtı sayılamayacağını, bakım, emek ve hizmetin de semen olarak kabul edilmesi gerektiğini, murisin temliklerde mirasçılardan mal kaçırma kastı ile değil bakım ve minnet duygusuyla hareket ettiğini, 3 65... parseldeki binanın ... tarafından yaptırıldığını, 3 61... parselin muris tarafından üçüncü kişilere satıldığını ve ... adına kayıtlı 1/2 hissenin muris veya mirasçılara hiçbir aşamada intikal etmediğini, bu hisse yönünden muris muvazaası iddiasının dinlenemeyeceğini, murisin başka taşınmazlar da bıraktığını ve satışların hayatın olağan akışına uygun olduğunu ileri sürerek davanın tümden reddi gerektiğini savunmuştur.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
Durağan Asliye Hukuk Mahkemesi 2021/12 E., 2024/24 K. sayılı kararında; muris ...’nun dava konusu 3 65... parsel ile 3 61... parsel sayılı taşınmazları ölümünden önce davalı ... ile birlikte fiilen kullanmaya devam ettiği, söz konusu taşınmazların çok düşük bedellerle ve kısa aralıklarla el değiştirdiği, satış bedelleri ile gerçek değerleri arasında bilirkişi raporlarıyla açık ve fahiş fark bulunduğu, bedel ödendiğinin ve kullanımın devredildiğinin ispatlanamadığı, satışlardan sonra fiili kullanımın muris ve davalı ...’nda kaldığı, taşınmazların ileride geri alınmak üzere yakın kişilere devredildiğinin davalı savunmalarıyla da kabul edildiği, murisin taşınmazları satmakta haklı ve makul bir nedeninin bulunmadığı, bu işlemlerin davacı mirasçılarını miras haklarından mahrum bırakmak amacıyla davalı ... lehine kazandırma sağlamak için yapıldığı, ilk temliklerin muvazaalı olması nedeniyle sonraki devirlerde davalı ...’in iyi niyetli sayılamayacağı ve TMK md. 1023 korumasından yararlanamayacağı, bu nedenle davalı ... adına olan tapu kayıtlarının davacıların miras payları oranında iptali ile adlarına tesciline, dava tarihinde malik olmadığı anlaşılan davalı ... yönünden ise pasif husumet yokluğu nedeniyle davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekili istinaf talebinde bulunmuştur.

Samsun Bölge Adliye Mahkemesi 1.HD 18.12.2024 tarihli 2024/2552 E., 2024/3196 K. sayılı kararında; HMK m.357 gereğince İlk Derece Mahkemesinde ileri sürülmeyen iddia ve savunmaların istinafta dinlenemeyeceği ve istinafta yeni delile dayanılmasının mümkün olmadığı, dosya kapsamındaki iddia ve savunmalar, ileri sürülen deliller, hukuki ilişkinin nitelendirilmesi ve İlk Derece Mahkemesinin dosya delilleriyle çelişmeyen vakıa tespitleri ile uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları birlikte değerlendirildiğinde İlk Derece Mahkemesinin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı kanaatine varıldığı belirtilip davalılar vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar vermiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Nedenleri
Davalı ... vekili temyiz dilekçesi ile; muris ...’nun 3 61... parseldeki 1/2 payı 2018’de ...’ye devrettiğini ve bu payın 2020’de ...’e geçtiğini, diğer 1/2 payın ise çok daha önce üçüncü kişilere intikal ettiğini ve halen dava dışı ... üzerinde bulunduğunu, Mahkemece buna rağmen 3 61... parselin ...’na hiçbir zaman temlik edilmediğini ve ...’in bu taşınmazla alım-satım yahut başka bir hukuki bağının olmadığının gözetilmediğini, iki parselin iki gün arayla ...’ye satıldığını ve aynı tarihte ...’e devredildiğini gerekçe göstererek tefrik taleplerini reddettiğini, Mahkemece kullanımın devredilmediği varsayımından hareketle işlemlerin yalnızca tapuda gerçekleştiği kanaatine varıldığını, böylelikle 3 61... parsel yönünden davanın murise teb’an açılabileceğini ve yazılı delille ispat zorunluluğu bulunduğunu dikkate almaksızın muris muvazaası hukuki nedenine dayanarak ... adına olan kaydın davacıların miras payları oranında iptal ve tesciline karar verildiğini, buna karşılık ... yönünden pasif husumet yokluğundan davanın reddedildiğini, ispat yükünün muvazaa iddiasını ileri süren davacılarda olduğunu göz ardı ederek bedelin ödendiğinin ispatlanamadığının kabulüyle ve savunmalarının aleyhe yorumlayarak hüküm kurulduğunu, Samsun Bölge Adliye Mahkemesi 1. Hukuk Dairesinin ise bu itirazlarımızı tartışmadan Yerel Mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesinin dosya kapsamıyla çelişmediğini belirterek istinaf başvurusunu esastan reddettiğini, bu suretle ...’e hiç intikal etmemiş bir taşınmazda dahi ... lehine kazandırma amacı bulunduğu varsayımıyla ...’in mülkiyet hakkının zedelendiğini belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe
Dava, muris muvazaasına dayalı tapu iptali-tescil, olmazsa tazminat aksi takdirde tenkis istemine ilişkindir.

Bölge Adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

Dosyanın incelenmesinden; dava konusu 11... parsel (yeni 3 65... parsel) sayılı taşınmazın 06.09.1995 tarihinde 68.000.000 TL bedelle muris ... tarafından davalı ...'na, aynı taşınmazın 08.05.2018 tarihinde 94.700,00 TL bedelle davalı ... tarafından dava dışı ...'ye ve ... tarafından 21.05.2020 tarihinde 100.000,00 TL bedelle davalı ...'e satışının yapıldığı anlaşılmıştır. Dava konusu 10... parsel (yeni 3 61... ) sayılı taşınmazın ise 10.05.2018 tarihinde 39.000,00 TL bedelle murisin 328/648 hissesinin tamamının dava dışı ...'ye ve ... tarafından 21.05.2020 tarihinde 42.000,00 TL bedelle davalı ...'e satışının yapıldığı anlaşılmıştır.

Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup özellikle 27 parsel sayılı taşınmaz yönünden ...'in muvazaalı işlemde ilk eli olması nedeniyle hakkında pasif husumet yokluğundan reddine karar verilmesi doğru değil ise de bu husus temyize getirilmediğinden eleştirilmekle yetinilmekle, davalılar vekili tarafından temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Davalı ... vekilinin yerinde görülmeyen temyiz itirazlarının reddiyle usul ve yasaya uygun olan Bölge Adliye Mahkemesi kararının HMK’nın 370. maddesi uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı 74.853,83 TL bakiye onama harcının temyiz eden davalı ...'dan alınmasına,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 18.12.2025 tarihinde kesin olmak üzere oy birliğiyle karar verildi.