Karar Detayı

1. Hukuk Dairesi 2025/6199 E. , 2025/6258 K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2023/573 E., 2024/139 K.

Bitlis Asliye Hukuk Mahkemesince bozmaya uyularak verilen karar; davalı ... vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı ... dava dilekçesinde; Bitlis ili, ... ilçesinde adına kayıtlı 45 numaralı parsele bitişik 2.2 10... taşınmazın babasından kendisine intikal ettiğini, 65-70 yıldır kendi zilyetliğinde olduğunu ileri sürerek adına tescilini talep etmiştir.

II. CEVAP
Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; davanın süresinde açılmadığını, taşınmazın imar-ihya edilmediğini, mera niteliğinde olduğunu belirterek davanın reddini savunmuştur.

III. MAHKEME KARARI
Mahkemenin 31.05.2016 tarihli ve 2013/121 Esas, 2016/500 Karar sayılı kararıyla; davacı lehine zilyetlikle mülk edinme koşulları oluştuğu gerekçesiyle 10.12.2014 havale tarihli fen bilirkişi raporuna ekli krokide (A) harfi ile gösterilen kısımdan davacının tercihine göre ayrılacak olan 2.210 metrekare yüz ölçümündeki bölümün davacı adına, kalan kısmın ise ham toprak vasfıyla Hazine adına tapuya kayıt ve tesciline, fen bilirkişi raporunda (B) ve (C) harfleri ile gösterilen taşınmazlar yönünden davanın reddine karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. Bozma Kararı
Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... vekili tarafından temyiz başvurusunda bulunulması üzerine Yargıtay (Kapatılan) 16. Hukuk Dairesince; teknik bilirkişi raporunda taraflar adına tescil edilecek kısımlar ayrı ayrı gösterilmeden, davacının tercihine göre ayrılmasından bahsedilmek suretiyle ve infazı kabil olmayacak şekilde hüküm kurulmasının isabetsiz olduğu belirtilerek bozma nedenine göre sair hususlar incelenmeksizin Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.

B. Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar
Mahkemenin 30.03.2021 tarihli ve 2021/7 Esas, 2021/159 Karar sayılı kararıyla, davacı lehine zilyetlikle mülk edinme koşulları oluştuğu gerekçesiyle 24.02.2021 tarihli fen bilirkişi raporunda (A1) harfi ile gösterilen 2.210, 00... yüz ölçümlü taşınmazın yeni bir parsel numarası ile davacı adına tapuya kayıt ve tesciline, krokide (A2) harfi ile gösterilen 677, 86... 'lik kısmın ham toprak vasfı ile Maliye Hazinesi adına tapuya kayıt ve tesciline, fen bilirkişi raporunda (B) ve (C) harfleri ile gösterilen taşınmazlar yönünden davanın reddine ilişkin verilen karar Yargıtay denetiminden geçerek kesinleştiğinden karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

C. İkinci Bozma Kararı
Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... vekili tarafından temyiz başvurusunda bulunulması üzerine Dairece; Türk Medeni Kanunu'nun 713/4 ve 5 hükümleri uyarınca yasal ilanların yapılması gerektiği belirtilerek bozma nedenine göre sair hususlar incelenmeksizin Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.

D. Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen İkinci Karar
Mahkemenin, yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; davacı lehine zilyetlikle mülk edinme koşulları oluştuğu gerekçesiyle 24.02.2021 tarihli fen bilirkişi raporunda (A1) harfi ile gösterilen 2.210, 00... yüz ölçümlü taşınmazın yeni bir parsel numarası ile davacı adına tapuya kayıt ve tesciline, krokide (A2) harfi ile gösterilen 677, 86... 'lik kısmın ham toprak vasfı ile Maliye Hazinesi adına tapuya kayıt ve tesciline, fen bilirkişi raporunda (B) ve (C) harfleri ile gösterilen taşınmazlar yönünden davanın reddine ilişkin verilen karar Yargıtay denetiminden geçerek kesinleştiğinden karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Sebepleri
Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde özetle; davacı lehine zilyetlikle mülk edinme koşulları oluşmadığını, diğer yandan reddedilen kısım yönünden lehlerine vekalet ücretine hükmedilmesi gerektiğini belirterek Mahkeme kararının bozulmasını talep etmiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe
Dava, tapusuz taşınmazın tescili istemine ilişkindir.

Mahkemece bozmaya uyularak yapılan yargılama sonucunda; davacı zilyetlikle mülk edinme koşulları oluştuğu gerekçesiyle 24.02.2021 tarihli fen bilirkişi raporunda (A1) harfi ile gösterilen 2.210, 00... yüz ölçümlü taşınmazın yeni bir parsel numarası ile davacı adına tapuya kayıt ve tesciline, krokide (A2) harfi ile gösterilen 677, 86... 'lik kısmın ham toprak vasfı ile Maliye Hazinesi adına tapuya kayıt ve tesciline karar verilmişse de yapılan araştırma ve inceleme karar vermeye yeterli bulunmamaktadır.

Şöyle ki, Dairenin geri çevirme kararı ile dava konusu (A1) harfli taşınmazın yolda kaldığının tespit edildiği, böylece mahalli bilirkişi ile tanık beyanlarında taşınmazın tarım alanı olduğu ifade edildiğinden, Kadastro Müdürlüğünden gelen yazı ile beyanların birbiriyle çeliştiğinin anlaşıldığı, diğer yandan harita bilirkişinin incelemesinden geçen 06.04.2016 tarihli rapora ekli olduğu belirtilen 19 84... yılı hava fotoğraflarının dosya arasında ve UYAP'ta bulunmadığı belirtilerek bilirkişi raporunun ekini teşkil eden hava fotoğraflarının dosya arasına alınması istenilmişse de Mahkemece Harita Genel Müdürlüğünden yeni hava fotoğrafları istenildiği anlaşılmıştır.

Hâl böyle olunca, Mahkemece öncelikle dava konusu taşınmazın Karayolları projesi kapsamında yolda kaldığının anlaşılması halinde Karayolları Genel Müdürlüğünün ilgili kamu tüzel kişiliği olarak davada yasal hasım konumunda olduğu gözetilerek Karayolları Genel Müdürlüğünü davaya dahil etmesi için davacı tarafa süre verilmeli, taraf teşkilinin sağlanması halinde dahili davalıdan savunma ve delilleri sorulmalı, dava konusu taşınmazın yol olması nedeniyle Karayolları Genel Müdürlüğü tarafından kamulaştırılıp-kamulaştırılmadığının araştırılması, kamulaştırıldığı takdirde kamulaştırmaya ilişkin tüm belge ve haritalar getirtilerek dosya içerisine alınmalı, akabinde mahallinde yaşlı, tarafsız, yöreyi iyi bilen, davada yararı bulunmayan şahıslar arasından seçilecek mahalli bilirkişiler, taraf tanıkları, fen bilirkişisi, ziraat mühendisi bilirkişi ile jeodezi ve fotogrametri mühendisi bilirkişinin katılımıyla yeniden keşif yapılmalı ve keşif sırasında Mahkeme hakiminin çekişmeli taşınmazın niteliğine ve fiziksel özelliklerine ilişkin komşu taşınmazlarla karşılaştırılmalı gözlemi tutanağa aynen yansıtılmalı; mahalli bilirkişi ve taraf tanıklarından taşınmazın geçmişte ne durumda bulunduğu, ilk olarak ne zaman ve nasıl kullanılmaya başlandığı ve taşınmazın önceki ve mevcut niteliği etraflıca sorulup maddi olaylara dayalı olarak açıklattırılmalı, beyanları arasında oluşabilecek çelişkiler gerektiğinde yüzleştirme yapılarak yöntemince giderilmeye çalışılmalı; mahalli bilirkişi ve tanık sözleri komşu parsel tutanak ve dayanaklarıyla denetlenmeli; ziraat mühendisi bilirkişiden çekişmeli taşınmazın eğimi, niteliği, toprak yapısı, bitki örtüsü, taşınmaz üzerindeki ağaçların cinsi, adedi ve yaşı, taşınmazın tarım arazisi niteliğinde mi yoksa yol vasfında mı olduğu, tarımsal faaliyette kullanılıp-kullanılmadığı, kullanım sınırlarının oluşup oluşmadığı ve taşınmaz üzerinde ekonomik amaçlı zilyetliğe ne zaman başlanıldığı, imar-ihyanın hangi tarihte tamamlandığı hususlarına ilişkin bilimsel verilere dayalı, sınırındaki taşınmazlarla mukayese edilecek şekilde ayrıntılı ve gerekçeli rapor alınmalı; taşınmaz ve çevresini tüm yönleriyle gösterecek şekilde yakın plan fotoğrafları çektirilip fotoğraflar üzerinde çekişmeli taşınmaz kabaca işaretlettirilmeli; hava fotoğrafları üzerinde jeodezi ve fotogrametri uzmanı bilirkişiye inceleme yaptırılmak suretiyle taşınmazın önceki ve şimdiki niteliğinin, taşınmaz üzerinde zilyetliğin ne zaman başladığının, zilyetliğe ara verilip verilmediğinin, yol niteliğinde olup-olmadığının belirlenmesine çalışılmalı; fen bilirkişiye mahalli bilirkişi ve tanıkların gösterdiği sınırlar haritasında işaret ettirilmeli ve taşınmazın yolda kalıp-kalmadığını açıklayan, keşfi izlemeye ve denetlemeye imkan verir ayrıntılı rapor ve kroki düzenlettirilmeli; bundan sonra, taşınmazın imar durumu da gözetilmek suretiyle tüm deliller birlikte değerlendirilerek sonucuna göre bir karar verilmelidir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Davalı ... vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile Mahkeme kararının 6100 sayılı HMK'nın geçici 3. maddesi yollamasıyla 1086 sayılı HUMK'un 428. maddesi uyarınca BOZULMASINA,

Temyiz eden davalı ... 492 sayılı Harçlar Kanunu'nun 13/j maddesi uyarınca harçtan muaf olduğundan, bu hususta karar verilmesine yer olmadığına,

Dosyanın Bitlis 1. Asliye Hukuk Mahkemesine gönderilmesine,

Kararın tebliğinden itibaren 15 gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere,25.12.2025 tarihinde oy birliği ile karar verildi.