Karar Detayı

1. Hukuk Dairesi 2025/5769 E. , 2025/6061 K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2015/217 E., 2018/497 K.

Mahkemece bozmaya uyularak verilen karar davalı Hazine vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hakimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde; Gaziantep ili, ... ilçesi, ... köyünde doğusu ...'a ait konut, batısı ve güneyi yolla çevrili tahminen 1.500 metrekarelik taşınmaz üzerinde konut, depo, ahır yaparak, ağaç dikip düzelterek, taşını ayıklayarak, etrafını briket duvarla çevirerek imar-ihya etmek suretiyle 60 yılı aşkın süredir öncesinde babası, sonrasında davacı tarafından kullanıldığını, dava konusu yerin taşlık ve bayır olması sebebiyle tescil dışı bırakılan köy boşluğu olduğunu, kamuya tahsisli ve Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerlerden olmadığını ileri sürerek dava konusu yaklaşık 1.500 metrekare yüz ölçümlü tapusuz taşınmazın davacı adına tescilini talep etmiştir.

II. CEVAP
Davalı Hazine vekili cevap dilekçesinde; dava konusu tapusuz taşınmazın tescil harici kamunun kullanımına açık köy boşluğu olması sebebiyle zilyetlikle iktisap edilemeyeceğini, imar-ihyaya konu olmadığını, taşınmaz üzerine yapı yapılmasının zilyetlikle iktisaba elverişli olmadığını belirterek davanın reddini istemiştir.

III. MAHKEME KARARI
Mahkemenin dava konusu (A) harfli 1.534,75 metrekarelik tapusuz taşınmazın kadastro çalışmaları sırasında köy boşluğu olarak bırakıldığı, mahalli bilirkişi ve tanık beyanlarına göre 50 yıldan fazladır davacının zilyetliğinde olup nizasız-fasılasız onun tarafından kullanıldığı, kamu yararına tahsis edilmediği, orman ve merayla ilgisi bulunmadığı, 3402 sayılı Kanun'un 16/A. maddesinde yazılı hizmet malları arasında sayılan kamu hizmetine tahsis edilen boşluklar dışındaki boşlukların zilyetlik ile kazanılabileceği, dava konusu taşınmazın köy içi yerleşim alanı olarak önceden de var olduğu, imar planı dışında olduğu, davacı adına aynı çalışma alanında belgesizden 100 dönümden çok daha az taşınmaz tespit edildiği, yasal ilânların yapıldığı, taşınmaz üzerinde 20-25 yaşında yapı ve ağaçların bulunduğu, TMK'nın 713. maddesinde koşulların gerçekleştiği gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

IV. BOZMA KARARI VE SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. Bozma Kararı
Mahkeme kararının süresi içinde davalı Hazine vekilince temyizi üzerine Yargıtay (Kapatılan) 16. Hukuk Dairesinin 09.12.2014 tarihli ve 2014/15835 E., 2014/14910 K. sayılı kararıyla; ... Belediyesi ve Gaziantep Büyükşehir Belediyesinin davaya dahil edilmesi suretiyle taraf teşkilinin sağlanması gerektiği belirtilerek sair yönler incelenmeksizin hükmün bozulmasına karar verilmiştir.

B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar
Mahkemenin ilâm başlığında tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; bozma doğrultusunda taraf teşkilinin sağlandığı, dava konusu tapusuz taşınmazın kamu yararına tahsisli olmadığı, mera veya orman ile ilgisi bulunmadığı, yasal ilanlar yapılarak 3 aylık sürenin beklendiği, 1985 tarihli hava fotoğraflarında dava konusu taşınmazın köy boşluğu olarak göründüğü, 1999 tarihli hava fotoğrafında da üzerinde yapılar bulunan köy yerleşim alanı olarak görüldüğü, mahalli bilirkişi ve tanıkların taşınmazın 30 yılı aşkın süredir davacı ve öncesinde babası tarafından kullanıldığını beyan ettikleri, taşınmaz üzerindeki ağaçların yaşlarına ilişkin ziraat bilirkişisinin raporu ile kadastro bilirkişisinin taşınmazın yerleşim yeri içerisinde kaldığına dair raporlarının mahalli bilirkişi ve tanık beyanlarıyla uyumlu olduğu, taşınmazın dava tarihinden geriye en az 20 yıldır babası ve davacı tarafından eklemeli zilyetlik hükümleri uyarınca kullanıldığı, ağaçların davacı tarafından dikildiği, ağaç yaşları dikkate alındığında taşınmazın babası ve davacı tarafından imar-ihya edildiği, davacının diğer kardeşlerinin köyün diğer yerlerinden yerler aldığı ve dava konusu yeri davacıya bıraktıkları, köy boşluğunda bulunan dava konusu taşınmazın TMK 713. maddesi uyarınca zilyetlik ile kazanılabileceği, taşınmazın imar-ihya edildiği, davacı tarafından en az 20 yıl süreyle nizasız-fasılasız ve malik sıfatıyla zilyet olunduğu, olağanüstü kazandırıcı zamanaşımı koşullarının oluştuğu gerekçesiyle TMK'nın 713. maddesi gereğince davanın kabulüne (A) harfli 1.534,75 metrekarelik taşınmazın davacı adına tesciline, davanın mahiyeti gereği harç ve yargılama giderinin davacıya yüklenmesine, davacı lehine vekâlet ücreti takdirine yer olmadığına karar verilmiştir.

V.TEMYİZ
A. Temyiz Sebepleri
Davalı Hazine vekilinin temyiz dilekçesinde; dava konusu tapusuz taşınmazın kamuya ait boşluk olması sebebiyle zilyetlik ile iktisap edilemeyeceğini, Kadastro Kanunu'nun 17. maddesinde kamu yararına tahsis edilmeyen taşınmazın imar-ihya ile edinilebileceği, aynı Kanun'un 18/2. maddesine göre kamu hizmetine tahsis edilen yerlerin zilyetlikle edinilemeyeceğini, Devlete ait olan taşınmazın Hazine adına tescili gerektiğini belirterek Mahkeme kararının bozulmasını istemiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe
Dava; kadastro sırasında tescil harici bırakılan tapusuz taşınmazın imar-ihya ve eklemeli kazandırıcı zamanaşımı zilyetliği hukuki sebebine dayalı tescili istemine ilişkindir.

1. Yerel Mahkemece, köy boşluğu olarak tescil harici bırakılan çekişmeli taşınmaz üzerinde davacı yararına imar-ihya ve kazandırıcı zamanaşımı yoluyla iktisap koşullarının gerçekleştiği kabul edilmek suretiyle yazılı şekilde karar verilmiş ise de varılan sonuç dosya kapsamına uygun olmadığı gibi yapılan araştırma, inceleme ve uygulama da hüküm vermeye elverişli ve yeterli değildir.

2. Dosya kapsamından; Gaziantep ili, .... ilçesi, ... köyü çalışma alanında 02.11.1976 tarihinde kesinleşen kadastro çalışmaları sırasında, fen bilirkişi raporu ve ekli krokisinde belirtilen dava konusu (A) harfli 1.534,75 metrekarelik taşınmaz bölümünün tescil harici bırakıldığı, dava konusu taşınmazın bulunduğu yörenin ilk tesis kadastrosuna ilişkin paftanın getirilmediği, (A) harfli kısmın tescil harici bırakılma sebebinin sorulmadığı, UYAP TAKBİS ve TKGM parsel sorgu sayfasından haricen yapılan sorgulamada dava konusu (A) harfli kısımın komşuları olan 284 parselin senetsizden kargir ev vasfıyla dava dışı ... adına tespit edildiği, dava sırasında 01.12.2018 tarihinde Devlet Su İşleri tarafından kamulaştırıldığı, 285 parselin senetsizden davacının babası ... adına avlulu kargir ev vasfıyla tespit edildiği, davacının burayı babasından 17.02.2011 tarihinde tapuda kayden satın aldığı, 10.07.2024 tarihinde Devlet Su İşleri tarafından kamulaştırıldığı, 325 parselin senetsizden kamu orta malı harman yeri vasfıyla sınırlandırıldığı, 08.08.2017 tarihli cins değişikliği işlemiyle Hazine adına göl alanı olarak tescil edildiği, 25.12.2019 tarihinde tapu kaydının beyanlar hanesine Devlet Su İşleri lehine kamulaştırma belirtmesi verildiği anlaşılmaktadır.

3. Bilindiği üzere, 3402 sayılı Kadastro Kanunu'nun 17. maddesinde, orman sayılmayan, Devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan ve kamu hizmetine tahsis edilmeyen yerlerin para ve emek sarf edilmek suretiyle kültür arazisi niteliği kazandırılması ve bu olgunun tamamlandığı tarihten itibaren 20 yıldan fazla süreyle aynı Kanun'un 14. maddesindeki koşullar altında tasarruf edilmesi halinde tesciline karar verilebileceği açıklanmış, son fıkrasında da il, ilçe ve kasabaların imar planları içerisinde bulunan yerlerin imar-ihya yoluyla kazanılması yasaklanmıştır. Kazandırıcı zamanaşımı zilyetliği yolu ile iktisap ise 3402 sayılı Kanun'un 14. maddesinde düzenlenmiş olup ekonomik amaca uygun zilyetlikle özel mülkiyete konu olabilecek taşınmazların kazanılabileceği belirtilmiştir. Terk edilmiş dere yatakları, kayalık, taşlık, yol ve yol boşluğu gibi taşınmazlar ancak imar-ihya yolu ile 3402 sayılı Kadastro Kanunu'nun 17. maddesi uyarınca iktisap edilebilirken, ham toprak, hali arazi, köy boşluğu gibi basit ameliye ile zilyet edilebilecek yerler ise aynı Kanun'un 14. maddesi gereğince iktisap edilebilir. Genel itibari ile köy boşlukları, köylünün müşterek kullanımında olan boşluklar ve hali boşluklar olmak üzere ikiye ayrılmaktadır. Köylünün müşterek kullanımında bulunan boşlukların zilyetlikle edinilmesi mümkün değilken, köylünün müşterek kullanımda olmayan hali boşlukların ise ekonomik amaca uygun kullanılmaları halinde zilyetlikle kazanılmaları mümkündür. Bir arazinin kullanım süresi ile niteliğini ve üzerindeki imar-ihya işlemlerinin tamamlandığı tarihi en iyi belirleme yöntemi ise hava fotoğraflarıdır. İncelenecek olan hava fotoğraflarının en az üç ayrı zamana ilişkin olması ve özellikle de dava tarihinden geriye doğru 15-20-25 yıl öncesine ait stereoskopik hava fotoğraflarının dosya arasına konularak bu fotoğraflar üzerinde harita mühendisi veya jeodezi ve fotogrametri mühendisi bilirkişisi tarafından stereoskopla inceleme yapılması gerekir.

4. Hâl böyle olunca; sağlıklı bir sonuca varılabilmesi için öncelikle, Mahkemece dava tarihinden geriye doğru 15-20-25 yıl öncesine ait 3 ayrı dönemde çekilmiş stereoskopik hava fotoğrafları Harita Genel Müdürlüğünden istenilerek dosya arasına konulmalı, komşu 326 parsel sayılı taşınmazın kadastro tutanağı ve dayanakları, bölgede yapılan kamulaştırma haritaları getirilmeli, taşınmazın kamulaştırma sahası içinde kalıp kalmadığı, ... Baraj Gölü suları altında kalıp kalmadığı, baraj kamulaştırma sahası, baraj gölü asgari kotu ya da baraj koruma bandı içerisinde olup olmadığı ilgili kurumlardan sorulmalı, taşınmazın bulunduğu yöreyi iyi bilen, elverdiğince yaşlı ve tarafsız yerel bilirkişi ve taraf tanıkları ile 3 ziraat mühendisi ve jeodezi ve fotogrametri mühendisinden oluşacak bilirkişi heyeti aracılığıyla keşif yapılmalı; komşu köylerde ikamet edip davada yararı bulunmayan şahıslar arasından seçilecek üç kişilik yerel bilirkişi ve tanıklardan taşınmazın öncesinin kime ait olduğu, kimden intikal ettiği ve ne şekilde kullanıldığı, köylünün ortak kullandığı köy boşluğu mu yoksa hali boşluk mu olduğu, taşınmazın imar ve ihyaya muhtaç yerlerden olup olmadığı, imar-ihyaya konu edilip edilmediği, edilmiş ise imar-ihyanın hangi tarihte başlayıp ne zaman bitirildiği etraflıca sorulup maddi olaylara dayalı olarak açıklattırılmalıdır. Jeodezi ve fotogrametri mühendisi bilirkişiye yukarıda belirtilen tarihlerde çekilmiş hava fotoğrafları üzerinde stereoskop aletiyle inceleme yaptırılarak çekişme konusu taşınmazın hava fotoğraflarındaki konumu gösterilmeli, bu yerin önceki ve şimdiki niteliğinin, köy içinde kalıp kalmadığının, üzerinde yapı olup-olmadığının, arazinin ekonomik amacına uygun olarak zilyetliğine ne zaman başlanıldığının belirlenmesine çalışılmalı, keşif ve uygulamayı denetlemeye elverişli, ayrıntılı rapor ve harita düzenlettirilmeli, ziraat mühendisi bilirkişilerden taşınmazın tamamı üzerinde ekonomik amaca uygun şekilde zilyetlik bulunup-bulunmadığını, taşınmazın evveli imar-ihyaya muhtaç ise imar-ihyanın hangi tarihte başlayıp hangi tarihte tamamlandığını, çekişmeli taşınmazın önceki ve şimdiki toprak yapısı, eğimi ve niteliğini açıklar içerikte, çekişmeli taşınmazın değişik yönlerden çekilmiş fotoğrafları ile desteklenmiş, tüm köylünün kullandığı köy boşluğu niteliğinde olup-olmadığı konusunda ayrıntılı, bilimsel verilere dayalı ve gerekçeli rapor alınmalı, taşınmazın vasfı kesin olarak saptanmalı; fen bilirkişisine dava konusu (A) harfli kısmın kadastro paftası ve kamulaştırma haritasında hangi konumda olduğu işaretlettirilerek keşfi takibe imkan verir kroki düzenlettirilmeli, bundan sonra iddia ve savunma çerçevesinde toplanan tüm deliller birlikte değerlendirilerek sonucuna göre karar verilmelidir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;

Davalı Hazine vekilinin temyiz itirazlarının kabulüne,

Mahkeme kararının 6100 sayılı HMK'nın geçici 3. maddesi yollamasıyla 1086 sayılı HUMK'un 428. maddesi uyarınca BOZULMASINA,

Temyiz eden davalı Hazine harçtan muaf olduğundan bu hususta karar verilmesine yer olmadığına,

Dosyanın Gaziantep 7. Asliye Hukuk Mahkemesine gönderilmesine,

1086 sayılı HUMK'un 440/III-1. maddesi uyarınca karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere, 18.12.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.