Karar Detayı

1. Hukuk Dairesi 2025/5267 E. , 2025/5919 K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2022/2042 E., 2025/792 K.

Mahkeme kararı davalı ... vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili; ... ilçesi, ... Mahallesinde bulunan taşınmazın kadastro sırasında tespit harici bırakıldığını, davacı tarafından emek ve mesai harcanarak imar-ihya edilip yaklaşık 30 yılı aşkın süredir nizasız ve fasılasız kullanıldığını, daha sonra 2013 yılında 793 parsel numarasını alarak idari yoldan Hazine adına tescil edildiğini ileri sürerek kazandırıcı zamanaşımı zilyetliğine dayanmak suretiyle tapu kaydının iptali ile davacı adına tescilini istemiştir.

II. CEVAP
Davalılar Hazine, ... Belediyesi ve Şanlıurfa Büyükşehir Belediyesi, davanın reddine karar verilmesini savunmuşlardır.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI, BOZMA VE BOZMA SONRASI YARGILAMA
Şanlıurfa 3. Asliye Hukuk Mahkemesinin 19.03.2018 tarihli ve 2015/232 Esas , 2018/223 Karar sayılı kararıyla davanın kısmen kabulüne, 793 parsel sayılı taşınmazda fen bilirkişi raporunda (A) harfi ile gösterilen 10.436.19 metrekarelik kısmın Hazine adına olan tapu kaydının iptali ile davacı adına tapuya tesciline, davalı belediyeler yönünden davanın husumet yokluğundan reddine karar verilmiştir. Karara karşı davalı ... vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuş, Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesinin 05.06.2020 tarihli ve 2019/454 Esas, 2020/435 Karar sayılı kararı ile; temyize konu bölümün mera ve ormanla bir ilgisinin bulunmadığı, herhangi bir imar planı kapsamında kalmadığı, taşınmazın imar-ihyası tamamlandıktan sonra hububat tarımı yapılmak suretiyle 20 yılı aşkın bir süredir davacı tarafından tasarruf edildiği, imar-ihya ve zilyetlikle iktisap koşullarının davacı lehine gerçekleştiği gerekçesi ile davalı Hazinenin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir. Karara karşı davalı ... vekili temyiz yoluna başvurmuş, Dairenin 29.06.2022 tarih ve 2021/4789 Esas, 2022/5284 Karar sayılı kararıyla; eksik araştırma ile karar verildiği açıklanarak dava konusu taşınmaza ilişkin kamulaştırma evrakının getirtilmesi, komşu parsel tutanak ve dayanaklarından ve hava fotoğraflarından yararlanılmak ve 3 kişilik ziraat bilirkişi kurulundan rapor alınmak suretiyle taşınmazla ilgili zilyetlik ve imar-ihya araştırması yapılması gereğine değinilerek Bölge Adliye Mahkemesi kararı kaldırılmış, İlk Derece Mahkemesi kararı bozulmuştur.

İlk Derece Mahkemesince bozma ilamına uyularak yapılan yargılama sonucunda, yukarıda tarih ve sayısı yazılı kararı ile; davacı lehine zilyetlikle edinim koşullarının oluştuğu gerekçesi ile davanın kısmen kabulüne, davacının, davalı Hazineye husumet yönelttiği davanın kabulü ile 793 parsel sayılı taşınmazın 06.11.2023 tarihli Fen Bilirkişisi ... ve Harita Mühendisleri ...e, .. ile ... 'ye ait bilirkişi raporlarına ekli krokide A harfi gösterilen 10.436, 19... 'lik kısmının tapu kaydının iptali ile dava konusu taşınmazın bulunduğu bölgede son parsel numarası verilerek davacı ... adına tesciline, davacının, davalılar ... ve ... aleyhine açtığı davaların husumetten reddine karar verilmiştir.

IV. TEMYİZ
A. Temyiz Sebepleri
Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde; verilen kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu, eksik inceleme ile karar verildiğini, davacı lehine zilyetlikle edinim koşullarının oluşmadığını ve davada hak düşürücü sürenin geçtiğini belirterek davanın reddini istemiş, dava konusu taşınmazın Hazine adına tescilini talep etmiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe
Dava, tapu iptali ve tescil istemine ilişkindir.

Kadastro sonucunda; ... ilçesi, ... Mahallesinde bulunan taşınmaz tespit harici bırakıldıktan sonra 09.01.2013 tarihinde ihdasen Hazine adına kayıtlanmıştır.

Mahkemece dava konusu taşınmaz bölümü üzerinde davacı lehine zilyetlikle edinim koşullarının oluştuğu gerekçesi ile davanın kısmen kabulüne karar verilmiş ise de bozmaya uyulduğu halde gerekleri tam olarak yerine getirilmemiş, çekişmeli taşınmaza komşu taşınmazların dayanak kayıtlarından usulünce yararlanılmamış, davacı tanığının taşınmazda 15-16 yıllık bir zilyetlikten bahsetmesi karşısında dava konusu taşınmaz üzerinde sürdürülen zilyetliğin süre ve niteliği kesin olarak belirlenmemiş, ziraat bilirkişi raporuna ekli fotoğraflarla dosya arasında bozma öncesinde bulunan fotoğrafların çelişik olduğu gözardı edilmiştir.

Bilindiği üzere; bozmaya uyulmakla taraflar yararına usuli müktesep hak oluşur. Bu hakkın zedelenmemesi için bozma ilamında işaret edilen hususların eksiksiz olarak yerine getirilmesi gerekir.

Hâl böyle olunca; doğru sonuca varılabilmesi için bozma ilamında işaret edildiği üzere Mahkemece öncelikle davaya konu taşınmazın bulunduğu yerin imar planı sınırları içerisinde kalıp-kalmadığı, imar planı sınırları içinde kalıyorsa ilk defa hangi tarihte ve hangi imar planı kapsamına alındığının ve imar planının onaylanma tarihinin ne olduğunun il ve ilçe Belediye Başkanlıklarından sorularak alınacak yazı cevabı ile imar planı ve taşınmazın imar durumuyla ilgili tüm belgeler getirtilip dosya arasına alınmalı, komşu taşınmazların dayanak kayıtları eksiksiz olarak getirtilerek nizalı taşınmaz yönünü ne olarak okuduğu tespit edilmeli, 783 parsel sayılı taşınmazın kadastro tatanağı ve varsa dayanak belgeleri ile tapu kaydı tesisinden itibaren getirtilerek kime ait olduğu belirlenmeli, dava konusu taşınmaz başında yaşlı, tarafsız, yöreyi iyi bilen, davada yararı bulunmayan şahıslar arasından seçilecek yerel bilirkişiler ve taraf tanıkları ile jeodezi ve fotogrametri mühendisi, teknik bilirkişi ve önceki keşfe götürülmeyen 3 kişilik ziraat mühendisi bilirkişi kurulunun katılımıyla yeniden keşif yapılmalı; keşif sırasında dinlenilecek yerel bilirkişiler ve taraf tanıklarına taşınmazın öncesinin ne olduğu, taşınmaz üzerinde zilyetliğin bulunup-bulunmadığı, varsa hangi tarihte ve ne zaman başladığı, zilyetliğin sürdürülüş biçimi, kimden kime ve nasıl intikal ettiği, imar-ihya edilip-edilmediği, edilmişse imar-ihyanın tamamlandığı tarih etraflıca sorularak maddi olaylara dayalı olarak açıklattırılmalı, yerel bilirkişi ve tanıkların sözleri arasında doğabilecek çelişkiler, gerektiğinde yüzleştirme yapılarak yöntemince giderilmeli, yerel bilirkişi ve tanık sözleri komşu taşınmazların tutanak ve dayanaklarıyla denetlenmelidir.

Jeodezi ve fotogrametri uzmanı bilirkişiden hava fotoğraflarının stereoskop aletiyle incelenmesi neticesinde, taşınmazın sınırlarını ve niteliğini, taşınmaz üzerinde imar-ihya tamamlanmış ise tamamlandığı tarih ile sürdürülen zilyetliğin başlangıcını, şeklini ve süresini belirten, önceki raporu da irdeleyen ve çelişkiyi giderecek şekilde rapor alınmalıdır.

Fen bilirkişisine keşfi takibe ve denetlemeye imkan veren rapor ve kroki düzenlettirilmeli; öte yandan baraj ve göl havzasının geçtiği bildirilen yerler hakkında getirtilen kayıt ve belgeler uygulanmak suretiyle durumu belirlenmelidir.

Mahkeme hakiminin, taşınmazın niteliğine ve çevre parsellerle karşılaştırmalı olarak fiziksel özelliklerine ilişkin gözlemi keşif tutanağına aynen yansıtılmalıdır.

3 kişilik ziraat bilirkişi kurulundan çekişmeli taşınmazın eğimini, niteliğini, toprak yapısını, bitki örtüsünü, taşınmazın imar-ihyasının hangi tarihte tamamlandığını ve kullanım durumunu kesin olarak belirleyen bilimsel verilere dayalı, önceki ziraat bilirkişi raporlarını da irdeleyen, sınırındaki taşınmazlarla mukayese edilecek şekilde fotoğraflarla desteklenmiş rapor alınmalı; HMK'nın 290/2. maddesi uyarınca birlikte keşfe götürülecek bir fotoğrafçı aracılığıyla taşınmaz ve çevresinin yakın plan ve panoramik fotoğrafları çektirilip Mahkemece onaylandıktan sonra dosya arasına konulmalı; şayet taşınmaz nâzım imar planı kapsamında kalıyor ise Nazım İmar Planının onay tarihi ile idari yoldan Hazine adına oluşan tapu tarihinden hangisi eski tarihli ise bu tarihe göre 3402 sayılı Yasa'nın 14... . maddesinde öngörülen koşulların davacı taraf yararına gerçekleşmiş olup-olmadığı değerlendirilerek sonucuna göre karar verilmelidir.

Mahkemece, değinilen hususlar göz ardı edilerek eksik araştırma ve incelemeye dayalı olarak yazılı şekilde karar verilmesi isabetsiz olup bozmayı gerektirmiştir.

V. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Davalı ... vekilinin temyiz itirazının kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Temyiz eden davalı ... harçtan muaf olduğundan bu konuda karar verilmesine yer olmadığına,

Dosyanın Şanlıurfa 3. Asliye Hukuk Mahkemesine gönderilmesine,11.12.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.