Yargıtay yargitay 2025/4872 E. 2025/5918 K.

1. Hukuk Dairesi 2025/4872 E. , 2025/5918 K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2010/295 E., 2014/166 K.

Mahkeme kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde; Adıyaman ili, ... ilçesi, ... köyünde bulunan ve sınırlarını belirttiği dava konusu taşınmazın kadastro öncesinde ve sonrasında ekilemez arazi iken davacı tarafından imar-ihya edildiğini ve taşınmazın davacının zilyetliğinde bulunduğunu belirterek çekişmeli taşınmazın davacı adına tescilini talep etmiştir.

II. CEVAP
Davalı ... vekili; davanın reddini istemiştir.

III. MAHKEME KARARI
Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı yazılı kararıyla; davaya konu tapulama harici olarak bırakılan ve fen bilirkişi raporunun ekindeki krokide A, B, C, D ve E harfleri ile gösterilen kısımlardan "B" ve "C" harfleri ile gösterilen yerde eylemli olarak ziraat veya toprak işleme yapılmadığı, "D" ve "E" harfleri ile gösterilen yerlerin Atatürk baraj gölü sahasında kaldığından eylemli olarak zilyetliğin sürdürülmesinin mümkün olmadığı gibi bu yerler ile birlikte "A" harfi ile gösterilen yerde 19 50... tarihli hava fotoğraflarının ayrı ayrı değerlendirilmesi sonucu herhangi bir imar-ihyanın bulunmadığı, fen bilirkişi raporuna rağmen tanık beyanları ile ziraat bilirkişi raporundaki tahmini görüşe değer verilemeyeceği, dolayısıyla davacı lehine 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 713. maddesinde yer alan şartların gerçekleşmediği gerekçesi ile ispatlanamayan davanın reddine, davalı ... vekilinin 25.04.2014 tarihli celsedeki talebi doğrultusunda ve aynı Yasa'nın 713/6. maddesi gereğince dava konusu taşınmaz kısımlarının davalı ... adına tapuya kayıt ve tesciline karar verilmiştir.

IV. TEMYİZ
A. Temyiz Sebepleri
Davacı vekili temyiz dilekçesinde; dava konusu taşınmazın davacı tarafından 1988-1989’da imar-ihya edildiğini, ziraat bilirkişisinin raporunun bu doğrultuda olduğunu, fen bilirkişi raporunun gerekçesiz olduğunu, eksik araştırma ile karar verildiğini belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe
Dava; tescil istemine ilişkindir.

Kadastro sonucunda; Adıyaman ili, ... ilçesi, ... köyünde bulunan taşınmaz Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerlerden olduğundan tespit harici bırakılmıştır.

Mahkemece dava konusu taşınmaz üzerinde davacı lehine zilyetlikle edinim koşullarının oluşmadığı gerekçesi ile yazılı şekilde hüküm kurulmuş ise de; Mahkemece yapılan araştırma ve inceleme hüküm vermeye elverişli değildir. Şöyle ki; uyuşmazlığın çözümüne etkili olmayan hava fotoğraflarından yararlanılmış, davacı açısından usulünce senetsiz araştırması yapılmamış, komşu parsel tutanak ve dayanaklarından usulünce yararlanılmamış, taşınmaz üzerinde sürdürülen zilyetliğin süre ve niteliği kesin olarak belirlenmemiştir. Bu şekilde eksik inceleme ve araştırma ile hüküm kurulamaz.

Hâl böyle olunca; doğru sonuca varılabilmesi için taşınmaz bölümünün imar planı kapsamında kalıp-kalmadığı, kalıyor ise imar planı kapsamına alınma ve planın onaylanma tarihi ilgili Belediye Başkanlığı ve İl İdare Kurulundan sorularak belirlenmeli, dava konusu taşınmaza komşu parsellerin kadastro tespit tutanaklarının onaylı suretleri ve dayanakları eksiksiz olarak getirtilmeli, Harita Genel Müdürlüğü WEB sitesinin harita sorgulama sayfasına girilerek taşınmazın bulunduğu bölgeyi kapsayacak şekilde hangi yıllara ait hava fotoğrafı bulunduğu araştırılıp belirlenmek ve (denetimin sağlanması bakımından) ilgili sayfanın çıktısı dosya arasına alınmak suretiyle buradan elde edilen verilere göre taşınmaz imar planı kapsamında ise imar tarihinden, imar planı kapsamında değilse dava tarihinden 15-20-25 yıl öncesine ilişkin farklı dönemlerde çekilmiş stereoskopik ve bindirmeli hava fotoğraflarının en az üç tanesi tarihleri açıkça yazılmak suretiyle Harita Genel Müdürlüğünden, bu fotoğraflardan yararlanılarak üretilmiş memleket haritaları ile en eski ve yeni tarihli uydu fotoğrafları ise ilgili kurumlardan getirtilmeli, 3402 sayılı Kanun'un 14. maddesi uyarınca, davacı ... mirasbırakanı adına aynı çalışma alanı içerisinde kayıtsız ve belgesizden başkaca taşınmaz mal tespit ya da tescil edilip-edilmediği Tapu Müdürlüğü ve Kadastro Müdürlüğü ile Hukuk Mahkemeleri Yazı İşleri Müdürlüğünden ayrı ayrı sorularak varsa bu şekilde tespit edilen taşınmazların kesinleşme durumlarını da gösterir biçimde tespit tutanaklarının onaylı örnekleri, kesinleşmiş olanların kadastro sonucu oluşan tapu kayıtları, hükmen kesinleşenler bulunmakta ise tescil ilamları getirtilerek dosya içine konulmalı, aynı Kanun'un 03.07.2005 tarihli ve 5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu ile değiştirilen 14/2. maddesi hükmü gözetilerek sulu ve susuz olarak kazanılmış toprak miktarı belirlenip Kanun'un getirdiği sınırlamanın aşılıp aşılmadığı saptanılmalı, Mahkemece mahallinde yaşlı, tarafsız, yöreyi iyi bilen, davada yararı bulunmayan şahıslar arasından seçilecek yerel bilirkişiler ve taraf tanıkları ile jeodezi ve fotogrametri mühendisi bilirkişi, 3 kişilik ziraat mühendisi bilirkişi kurulu ve fen bilirkişinin katılımı ile yeniden keşif yapılmalıdır.

Keşif sırasında yerel bilirkişi ve tanıklardan nizalı taşınmaz bölümünün öncesinin kime ait olduğu, kimden kime ne suretle intikal ettiği, kim tarafından ne sıfatla ve ne şekilde kullanıldığı, davacıya intikal edip-etmediği, intikal etmişse ne şekilde intikal ettiği, taşınmazın imar-ihya edilip-edilmediği, edilmişse imar-ihya faaliyetinin ne zaman tamamlandığı hususları etraflıca sorulup maddi olaylara dayalı olarak açıklattırılmalıdır.

Ziraat mühendisi bilirkişi kurulundan taşınmaz bölümünün toprak yapısını ve niteliğini, zirai durumunu, üzerinde sürdürülen zilyetliğin şeklini ve süresini, bitki örtüsünü, imar-ihyaya konu edilmişse özellikle imar-ihyanın tamamlandığı tarihi bildirir, komşu parsellerle karşılaştırmalı değerlendirmeyi ve taşınmazların değişik yönlerden çekilmiş renkli fotoğraflarını içerir, bilimsel esaslara ve somut verilere dayalı ayrıntılı ve gerekçeli rapor alınmalıdır.

Jeodezi ve fotogrametri mühendisi bilirkişisinden hava fotoğrafları üzerinde stereoskopik inceleme yaptırılmak suretiyle dava konusu taşınmaz bölümlerinin sınırını ve niteliğini, taşınmaz bölümlerinde imar-ihya tamamlanmış ise tamamlandığı tarihi ve üzerlerinde sürdürülen zilyetliğin başlangıcını, şeklini ve süresini belirtir şekilde rapor alınmalı, dava konusu taşınmazın konumunu hava ve uydu fotoğrafları üzerinde göstermesi istenmelidir.

Fen bilirkişisine ise keşfi takibe ve denetlemeye elverişli, dava konusu taşınmazı komşularıyla birlikte gösterir krokili rapor düzenlettirilmelidir.

Bundan sonra, TMK’nın 713/4-5. maddeleri uyarınca yasal ilanların yapılması, toplanan ve toplanacak tüm delillere göre bir karar verilmesi gerekirken, değinilen hususlar göz ardı edilerek eksik araştırma ve inceleme ile karar verilmiş olması isabetsizdir.

V. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Davacı vekilinin yerinde görülen temyiz itirazlarının kabulü ile temyiz olunan Mahkeme kararının 6100 sayılı HMK'nın geçici 3/2. maddesi yollamasıyla 1086 sayılı HUMK'un 428. maddesi uyarınca BOZULMASINA,

Peşin alınan harcın istek halinde temyiz eden davacıya iadesine,

Dosyanın Adıyaman 1. Asliye Hukuk Mahkemesine gönderilmesine,

1086 sayılı HUMK'un 440/III-1. maddesi uyarınca karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere,11.12.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.