Yargıtay yargitay 2025/4342 E. 2025/5606 K.

1. Hukuk Dairesi 2025/4342 E. , 2025/5606 K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ : Erzurum Bölge Adliye Mahkemesi 2. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2025/370 E., 2025/636 K.
İLK DERECE MAHKEMESİ : Arpaçay Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2024/27 E., 2024/60 K.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı tarafından temyiz edilmekle, kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı dava dilekçesinde; Kars ili, ... ilçesi, ... köyü sınırları içerisinde bulunan 714 parsel sayılı taşınmazın 1980 yılında geçen kadastro sonucu babası ... adına tespit ve tescil edildiğini, bilahare kardeşler arasında yapılan taksim sonucu 714 parsel sayılı taşınmazın kardeşi ... adına tapuya tescil edildiğini, 714 parsel sayılı taşınmazın sınırında bulunan ev, ahır ve arsanın ise kendi kullanımında olduğunu, bu yerleri 1996-1999 yılları arasında imar-ihya etmek sureti ile üzerine ev ve eklentilerini yaptırdığını ve 1996 yılından beri de nizasız fazılasız ve malik sıfatı ile zilyetliğinde bulundurduğunu, ancak yapılan yenileme kadastrosu sırasında kendisine ait bu kısımların 88 parsel sayılı merada kaldığını öğrendiğini, bu kısımları iktisaba elverişli şekilde 20-25 yıl aralıksız kullandığını, dolayısı ile lehine zilyetlikle iktisap koşullarının oluştuğunu ileri sürerek iddiasına konu kısımların 88 nolu mera parselinden ifraz edilerek adına tapuya kayıt ve tescilini istemiştir.

II. CEVAP
Davalı Hazine vekili cevap dilekçesinde; Kars ili, ... ilçesi, ... köyünde 4342 sayılı Mera Kanunu kapsamında çalışmalar tamamlanmadığından bahsi geçen parsele ilişkin mera tahsis kararının bulunmadığını, dava konusu taşınmazın Medeni Kanun hükümlerine göre fevkalade kazandırıcı zamanaşımı yolu ile iktisap edilebilecek yerlerden olmadığını, kaldı ki zilyetlik koşullarının ve yasal sürenin de oluşmadığını belirterek davanın reddini savunmuştur.
Davalı ... davaya cevap vermemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
Kars Kadastro Mahkemesinin 07.04.2023 tarihli ve 2022/91 Esas, 2023/50 Karar sayılı kararı ile; celpolunan 714 parselin tesis kadastro tutanağının incelenmesinde 3.7.1996 tarihinde dava açılmaması nedeniyle parsel kadastrosunun kesinleştiği, yine 88 sayılı Mera parselinin de 9.2.1981 tarihinde askı ilanından indiği, ...'ın parsele yönelik vaki itirazından 4.5.1984 tarihinde vazgeçtiği, mera parselinin 04.05.1984 tarihinde kesinleştiğinin görüldüğü, davacının taleplerinin TMK 713'e göre zileytlikle iktisaba yönelik olduğu, 22/a Güncelleme Kadastrosuna yönelik vaki bir itirazının olmadığı, güncelleme kadastrosu ile tesis kadastrosundaki kesinleşme öncesi hususların dava edildiği, tesis kadastrosunun kesinleşme tarihinin üzerinden 10 yıldan fazla zaman geçtiği için 3402 sayılı Yasa'nın 12/3. maddesi gereği kadastro öncesi hukuki sebeplere dayanılarak itiraz olunamayacağı ve dava açılamayacağı gerekçesi ile davanın reddine ve tespit gibi tesciline karar verilmiş, söz konusu kararın davalı Hazine vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin 02.11.2023 tarihli ve 2023/1116 Esas, 2023/1505 Karar sayılı kararı ile; " ... Mahkemenin de kabulünde olduğu gibi dava konusu 88 parsel sayılı taşınmaz tutanağının 1984 yılında kesinleştiği nazara alındığında görevli mahkemenin genel mahkemeler olduğu, hak düşürücü süre yönünden de görevli mahkemece bir karar verilmesi gerektiği gözetilmeksizin, görevsizlik kararı verilmesi gerekirken yazılı şekilde hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olmuştur." gerekçesi ile davalı Hazine vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile Yerel Mahkemece verilen kararın kaldırılmasına ve dosyanın Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiş, kaldırma kararı uyarınca Kadastro Mahkemesinin 27.12.2023 tarihli ve 2023/53 Esas, 2023/73 Karar sayılı kararı ile Mahkemenin görevsizliği nedeni ile davanın usulden reddi ile görevli mahkemenin Kars Asliye Hukuk Mahkemeleri olduğuna karar verilmiş, kararın kesinleşmesi ve davacının talebi üzerine dosyanın gönderildiği Kars 1.Asliye Hukuk Mahkemesinin 22.01.2024 tarihli ve 2024/14 Esas, 2024/13 Karar sayılı kararı ile; Mahkemenin yetkisizliğine ve talep halinde dosyanın yetkili Arpaçay Asliye Hukuk Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiş, Arpaçay Asliye Hukuk Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; dava konusu taşınmazların bulunduğu kadastro çalışma alanına ait kadastro askı ilan tarihleri getirtilmiş olup 10.02.1981 tarihinde kadastronun kesinleşmiş olduğu, davacının 20-25 yıldır malik sıfatıyla taşınmaza zilyet olması sebebiyle davayı ikame ettiğinden dayanağının kadastrodan önceki sebebe dayalı bulunduğu, ancak 3402 sayılı Yasa'nın 12/3. maddesi gereğince davanın açılış tarihi itibariyle (03.06.2022) hak düşürücü sürenin geçmiş olduğu gerekçesiyle davanın hak düşürücü süreden reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; davacı taraf, eldeki davasını 03.06.2022 tarihinde, güncelleme kadastrosu askı ilan süresinde Kadastro Mahkemesinde açmışsa da; davacının talebinin güncelleme kadastrosuna itiraz değil, 88 parselde kadastro öncesi zilyetliğe dayalı tapu iptali ve tescil istemine ilişkin olduğu, dava konusu 88 parsel sayılı taşınmaz tutanağının da 1984 yılında kesinleştiğinin anlaşıldığı gerekçesiyle davacının istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Sebepleri
Davacı temyiz dilekçesi ile; dava dilekçesinde ve aşamalarda ileri sürdüğü iddialarını yineleyip dava konusu taşınmaz başında keşif yapılarak delillerinin toplanmadığını, taşınmazın dedesinden babasına, babasından da kendisine intikal ettiğini, 2000-2001 yıllarında imar-ihya etmek suretiyle ev, ahır ve müştemilatlarını yaptırdığını, hak düşürücü sürenin bu davada uygulanamayacağını belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe
Dava, kadastro öncesi nedene dayalı tapu iptali ve tescil istemine ilişkindir.
Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) 371. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

3402 sayılı Kadastro Kanunu′nun 12/3. maddesinde; kadastro tutanaklarında belirtilen haklara, sınırlandırma ve tespitlere ait tutanakların kesinleştiği tarihten itibaren on yıl geçtikten sonra, kadastrodan önceki hukuki sebeplere dayanılarak itiraz olunamayacağı ve dava açılamayacağı belirtilmiştir.

Kadastro sonucu; Kars ili, ... ilçesi, ... köyü çalışma alanında bulunan 88 parsel sayılı 135.800,00 m² yüz ölçümündeki taşınmazın kadimden beri köy halkı tarafından otlakiye olarak kullanıldığı belirtilerek kamu orta malı mera vasfı ile sınırlandırıldığı, davanın 88 parselde kadastro öncesi zilyetliğe dayalı tapu iptali ve tescil istemine ilişkin olduğu, taşınmaz tutanağının 1984 yılında kesinleştiği, davanın ise 3402 sayılı Kadastro Kanunu'nun 12/3. maddesinde düzenlenen 10 yıllık hak düşürücü süre geçtikten sonra 03.06.2022 tarihinde açıldığı anlaşılmıştır.

Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davacı tarafından temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeple;
Davacının temyiz itirazlarının reddi ile temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının HMK'nın 370/1 hükmü uyarınca ONANMASINA,

Alınması gereken harç peşin alındığından yeniden harç alınmasına yer olmadığına,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,03.12.2025 tarihinde kesin olmak üzere oy birliğiyle karar verildi.