Karar Detayı

1. Hukuk Dairesi 2025/175 E. , 2025/6148 K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ : Samsun Bölge Adliye Mahkemesi 2. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2024/1014 E., 2024/1429 K.
İLK DERECE MAHKEMESİ : Tokat 1. Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2023/78 E., 2024/167 K.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı ... vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle: Tokat Merkez ... köyü 1 48... parsel ve ... köyü 1 18... parselin doğusunda, ... köyü 1 48... parselin batısında ve 1 49... parselin kuzeyinde kalan yaklaşık 6.0 00... taşınmazın 50 yılı aşkın bir zamandır davacı tarafından kullanılmakta olduğunu, dava konusu yerin davacı tarafından ihyasının yapılmış ve 50 yılı aşkın zaman önce tamamlanmış olduğunu, günümüze kadar nizasız ve fasılasız olarak malik sıfatı ile zilyetliğin devam ettiğini belirterek dava konusu taşınmazın davacı adına tesciline karar verilmesini istemiştir.

II. CEVAP
Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; dava konusu edilen yerin Devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan yerlerden olduğunu, özel mülkiyete konu teşkil edemeyecek nitelikte bulunduğunu, evveliyatı itibarıyla da kamunun kullanımında olduğundan davacının burada hak iddia edebileceği fasılasız bir zilyetliğinin söz konusu olmadığını ayrıca dava konusu edilen yerlerin komşu parsellerinin devamında orman parselleri bulunmakta olduğundan orman araştırılması yapılarak davanın reddine karar verilmesi gerektiğini savunmuştur.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
Tokat 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin yukarıda belirtilen tarih ve sayılı kararıyla; davacının fen ve harita mühendisi bilirkişisinin ortak raporunda B harfi ile gösterilen 6.088,58 m²'lik kısım yönünden DSİ Genel Müdürlüğünden dere ıslah çalışmasının 1992 yılında başlayıp 1993 yılında tamamlandığının bildirilmesi karşısında ve mahalli bilirkişi ve tanık beyanları doğrultusunda bu tarihlerden sonra davacı tarafından devamlı fiili kullanım bulunduğu ve ziraat bilirkişisi raporunda taşınmazın Devletin hüküm ve tasarrufu altında olabilecek yerlerden olmadığı, üzerinde herhangi bir orman envanteri bitki örtüsü bulunmadığı, özel mülkiyete konu olabilmesi için herhangi bir kısıtlayıcı unsurun bulunmadığı, taşınmaz üzerinde en az 25-30 yıllık vişne ağaçları olduğu ve emek ve masraf harcanarak 25-30 yıl öncesinden imar-ihya çalışmalarının tamamlandığı, TMK m.713/1 kapsamında zilyetlikle olağanüstü kazanım şartlarının oluştuğu, A harfi ile gösterilen kısım yönünden davacı vekilinin 24.04.2024 tarihli beyan dilekçesi ile feragat ettiği gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne, taşınmazların ... köyü kadastro alanında olması sebebiyle davalı ... Tüzel Kişiliği yönünden husumet yokluğu sebebiyle davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
Mahkemenin yukarıda belirtilen kararının davalı ... vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen tarih ve sayılı kararıyla; keşif sırasında dinlenilen tanıkların hükme esas alınan fen bilirkişi raporunda "B" harfi ile gösterilen 6.0 88... bölümdeki davacının zilyetliğini doğruladığı, uzman jeodezi ve fotogrametri bilirkişinin çekişmeli ve istinafa konu taşınmaz bölümünün 2006, 20 15... tarihli hava fotoğraflarında tamamen tarım arazisi olarak kullanıldığını bildirdiği, jeolog bilirkişiden alınan rapora göre dere yatağı etkisinde olmadığı, yapılan senetsiz araştırması sonucunda da norm kısıtlamasının aşılmadığı, çekişmeli taşınmaz üzerinde adına tescil kararı verilen davacı yararına 3402 sayılı Kanun'un 14. ve TMK’nın 713. maddesinde öngörülen kazandırıcı zamanaşımı zilyetliği ile taşınmaz edinme koşullarının gerçekleştiği belirtilerek davalı ... vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Sebepleri
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde özetle; Yerel Mahkemece bozmadan sonra aleyhe karar verme yasağına aykırı olarak ilk karardaki 5.844, 07... 'nin davacı adına tescili yerine, 6.088, 35... alanın davacı adına tesciline karar verildiğini ayrıca bu farkın neden kaynaklandığına dair bir gerekçe de bildirilmediğini belirterek Mahkeme kararının bozulmasını istemiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe
Dava, tapusuz taşınmazın tescili istemine ilişkindir.

Tokat ili, ... ilçesi, ... köyünde bulunan dava konusu taşınmaz, kadastro çalışmaları sırasında tespit harici bırakılmıştır.

Davacı, kazandırıcı zamanaşımı ve zilyetliğe dayanarak dava açmış; çekişmeli taşınmazın adına tescilini talep etmiştir. Mahkemece yapılan yargılama sonucunda dava konusu taşınmaz üzerinde davacı lehine zilyetlikle edinim koşullarının oluştuğu gerekçesi ile davanın kabulüne karar verilmiş, davalı tarafın istinaf istemleri de reddedilmiştir. Mahkemece yazılı gerekçe ile hüküm kurulmuş ise de denetime elverişli şekilde usulünce senetsiz araştırması yapılmamış, dava konusu taşınmazın bulunduğu yerde imar planı olduğu hususu sorulmamıştır.

Öte yandan; Mahkemece hükme esas alınan 26.07.2023 tarihli ziraat mühendisi bilirkişisi raporunda, dava konusu taşınmaz üzerinde imar-ihya çalışmalarının 25-30 yıl öncesinden tamamlanmış olduğu, yine Mahkemece alınan 13.09.2021 tarihli ziraat mühendisi bilirkişi raporunda dava konusu taşınmazın emek ve masraf harcanarak 35-40 yıl öncesinden imar-ihya çalışmalarının tamamlandığı tespit edilmiş, yine 19.10.2023 tarihli harita mühendisi raporunda 1986 yılındaki hava fotoğraflarında dava konusu taşınmazın bir kısmında fiili kullanımın bulunduğu, 2006 yılındaki hava fotoğrafında ise dava konusu taşınmazın tamamında fiili kullanımın bulunduğu belirtilmiş, 19 86... yılı arasında hava fotoğraflarının bulunmaması nedeniyle bu yıllar arasına ait bir tespit yapılamamıştır. Bu haliyle raporlar arasında çelişki oluşmuş ve dava konusu taşınmazın ne zaman imar-ihyasının tamamlandığı anlaşılamamıştır.

Hâl böyle olunca, doğru sonuca ulaşılabilmesi için öncelikle, çekişmeli taşınmaz bölümünün uygulama ve nazım imar planı kapsamında kalıp kalmadığı, kalmakta ise hangi tarihte imar planı kapsamına alındığı ve imar planının hangi tarihte onaylandığı ilgili ilçe ve il belediye başkanlıklarından sorularak çekişmeli taşınmazın bulunduğu bölüme ilişkin onaylı imar planı örneği dosyaya getirtilmeli, dava konusu taşınmaza komşu parsellerin tesis kadastrosu tutanakları ve varsa dayanak belgelerinin dosya arasına alınması, akabinde mahallinde yaşlı, tarafsız, yöreyi iyi bilen, davada yararı bulunmayan şahıslar arasından seçilecek, taşınmazın bulunduğu köyde ve komşu köylerde ikamet eden yerel bilirkişiler, taraf tanıkları ile teknik bilirkişi, jeodezi ve fotogrametri mühendisi bilirkişi ve 3 kişilik ziraat mühendisi bilirkişi kurulunun katılımıyla yeniden keşif yapılmalıdır.

Yapılacak keşifte dinlenilecek yerel bilirkişi ve tanıklardan dava konu taşınmazların öncesinin ne olduğu, kime ait bulunduğu, kimden kime nasıl intikal ettiği, kim ya da kimler tarafından hangi tarihten itibaren ne şekilde kullanıldığı, kullanıma ara verilip-verilmediği, taşınmazların imar-ihya edilip-edilmediği, edilmişse ihyanın hangi tarihte bitirildiği, evvelinin mera olup-olmadığı, taşınmazların etrafının ne zaman çevrildiği hususları etraflıca sorulup maddi olaylara dayalı ayrıntılı bilgi alınmalı, yerel bilirkişi ve tanık beyanlarının çelişmesi halinde gerektiğinde yüzleştirme yapılmak suretiyle çelişki giderilmeye çalışılmalı; bilirkişi ve tanık sözleri komşu parsel tutanak ve dayanakları ile denetlenmeli, jeodezi ve fotogrametri mühendisi bilirkişiye gerek dosya arasında mevcut ve gerekse dosya arasına alınacak hava fotoğrafları üzerinde stereoskopik inceleme yaptırılarak dava konusu taşınmazların önceki ve şimdiki niteliğinin ne olduğunu, arazilerin ekonomik amaca uygun olarak tarım arazisi niteliğiyle kullanılıp - kullanılmadığını, kullanımın hangi tarihten itibaren olduğunu, kullanıma ara verilip-verilmediğini, taşınmazlarda kullanım sınırlarının oluşup oluşmadığını, imar-ihya tamamlanmış ise hangi tarihte tamamlandığını ve üzerlerindeki zilyetliğin hangi tasarruflarla sürdürüldüğünü belirtir şekilde rapor alınmalı ve dava konusu taşınmazların konumunun hava fotoğrafları üzerinde gösterilmesi istenmeli; ziraat mühendisi bilirkişi kurulundan dava konusu taşınmazların komşu taşınmazlarla karşılaştırmalı şekilde niteliğini, toprak yapısını, eğimini, bitki deseni ve kullanım durumunu belirten, önceki ve mevcut niteliğinin ne olduğunu, mera vasfında olup-olmadığını, üzerinde meraya özgü bitkiler bulunup - bulunmadığını açıklayan, taşınmazın değişik yönlerden çekilmiş fotoğrafları ile desteklenmiş, somut verilere dayalı ayrıntılı rapor alınmalı; teknik bilirkişiye keşfi takibe elverişli rapor düzenlettirilmeli; Kadastro Kanunu'nun 14. maddesi uyarınca davacı adına dava konusu taşınmazın bulunduğu çalışma alanında kadastro sırasında belgesiz zilyetlik nedeniyle tespit edilen taşınmaz bulunup-bulunmadığı (senetsiz defteri) Tapu Müdürlüğü ve Kadastro Müdürlüğünden sorulmalı, varsa hükmen tescil edilen taşınmazlara ilişkin dosyalar dosya arasına alınmalı, senetsizden edinilen taşınmaz varsa bu taşınmazlara ait kadastro tutanaklarının kesinleşip-kesinleşmediklerini gösterir şekilde onaylı örnekleri getirtilerek sulu ve susuz olarak kazanılmış toprak miktarı belirlenmek suretiyle Kanun'un getirdiği sınırlamanın aşılıp-aşılmadığı saptanmalı, toplanmış ve toplanacak tüm deliller birlikte değerlendirilerek sonucuna göre bir karar verilmelidir.

Mahkemece bu hususlar göz ardı edilip eksik araştırma ve incelemeye dayalı olarak yazılı şekilde karar verilmesi isabetsiz olup bozmayı gerektirmiştir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Davalı ... vekilinin temyiz itirazlarının kabulüne, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Davalı ... harçtan muaf bulunduğundan bu konuda karar verilmesine yer olmadığına,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 24.12.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.