Yargıtay yargitay 2024/5089 E. 2025/5771 K.

1. Hukuk Dairesi 2024/5089 E. , 2025/5771 K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ : Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2024/1107 E., 2024/1297 K.
İLK DERECE MAHKEMESİ : Birecik 1. Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2023/209 E., 2024/383 K.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı Hazine vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı; Şanlıurfa ili, ... ilçesi, ... Mahallesinde bulunan davalı Hazine adına kayıtlı 6 23... parsel sayılı taşınmazın önceleri tapulama harici yer olup idari yoldan Hazine adına tescil edildiğini, taşınmazın dedesi, babası ve son olarak da kendisi tarafından 30-35 yıldır tarım amaçlı kullanıldığını, imar ve ihya edildiğini ileri sürerek tapu kaydının iptali ile adına tesciline karar verilmesini istemiştir.

II. CEVAP
Davalı Hazine vekili; taşınmazın zilyetlik yolu ile kazanılamayacak yerlerden olduğunu, davacının iddialarının asılsız olduğunu belirterek davanın reddini savunmuştur.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; 25.01.2024 havale tarihli bilirkişi raporunda (A) harfi ile belirtilen kısım yönünden zilyetlikle mülk edinim koşullarının gerçekleştiği, (B) harfi ile belirtilen kısımda yaklaşık 2018 yılından itibaren imar-ihya işlemine başlandığı bu kısım yönünden davacının talebinden feragat ettiği gerekçesiyle fen bilirkişileri tarafından hazırlanan 25.01.2024 havale tarihli raporda (A) ile belirtilen 13.254, 12... yüz ölçümlü kısım yönünden davanın kabulüne, aynı raporda (B) harfi ile belirtilen 32.602, 25... yüz ölçümlü kısım bakımından açılan davanın feragat nedeniyle reddine karar vermiştir.

IV. İSTİNAF
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Hazine vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; mera ve ormanla bir ilgisi bulunmayan ve fen ve harita bilirkişilerinin raporunda (A) harfi ile gösterilen dava ve istinaf konusu yerin 1985-1992-1999 yıllarına ait hava fotoğraflarında sınırlarının belirgin olduğu, ekili sürülü olduğu, imar- ihyasının yapıldığının belirlendiği; taşınmazda 8-10 yaş arasında zeytin bahçesinin mevcut olduğunun ve taşınmazın 3. sınıf kültür tarım arazisi vasfında olduğunun tespit edildiği; taşınmazı önceleri arpa ve buğday ekerek kullanan davacının taşınmaza sonradan zeytin ağaçları diktiği ve 20 yılı aşkın süredir taşınmazın davacı tarafından kullanıldığı, dolayısıyla kazandırıcı zamanaşımı yoluyla taşınmaz iktisabına ilişkin yasal koşulların davacı lehine gerçekleştiği, İlk Derece Mahkemesi tarafından usulüne uygun olarak keşif uygulamasının yapıldığı, alınan rapor ve beyanlar ile imar-ihya ve zilyetlik durumlarının şüpheye yer bırakmayacak şekilde tespit edildiği, alınan bilirkişi raporlarının hüküm kurmaya elverişli olduğu, Hazinenin, davacı lehine vekalet ücreti taktir edilmemesi gerektiği iddiası bakımından istinaf talebinin incelemesinde davanın "Tapu İptali ve Tescil" davası olmasına ve hasımlı olarak açılmasına göre davalının iddiasının aksine kendisini vekil ile temsil ettiren davacı lehine kabul edilen kısım yönünden nispi vekalet ücreti taktirinin doğru olduğu, Hazinenin, feragat edilen kısımdan nispi vekalet ücreti takdir edilmesi gerektiği iddiası bakımından istinaf incelemesinde de fen ve harita bilirkişilerinin raporunda (B) harfi ile gösterilen ve feragat nedeniyle ret edilen kısmın değeri üzerinden harç tamamlanmadığı anlaşıldığından İlk Derece Mahkemesince Hazine lehine taktir edilen vekalet ücretinin, reddedilen kısmın değerine göre belirlenmemiş olmasında da bir isabetsizlik bulunmadığı gerekçesiyle davalı Hazine vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Sebepleri
Davalı Hazine vekili temyiz dilekçesinde; davanın kısmen kabulüne karar verilmesinin hatalı olduğunu, dava konusu kısmın Devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunduğunu, bu nedenle zilyetlikle iktisabının mümkün olmadığını, davacı tarafça Birecik 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2019/86 Esas sayılı dosyası ile aynı yer için dava açıldığını, ayrıca dava konusu taşınmazın imar planı kapsamında bulunduğunu, davacı lehine vekalet ücretine hükmedilmesinin hatalı olduğunu, davacının davadan feragat ettiği kısım yönünden davalı lehine hükmedilen vekalet ücretinin düşük ve hatalı olduğunu, davanın tümden reddine karar verilmesi gerektiğini belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe
Dava, kadastro sırasında tescil harici bırakılan, sonrasında ihdasen Hazine adına tescil edilen taşınmazın tapu iptali ve tescili istemine ilişkindir.

Dosya içeriği ve toplanan delillerden; Şanlıurfa ili, ... ilçesi, ... Mahallesi çalışma alanında bulunan ve 1985 yılında yapılan kadastro çalışmaları sonucunda tescil harici bırakılan dava konusu taşınmaz 2021 yılında 6 23... parsel numarasıyla 45.856, 37... miktarlı hali arazi vasfıyla idari yoldan Hazine adına tescil edilmiş, davacı ..., taşınmazın bir bölümü hakkında irsen intikal, imar-ihya ve kazandırıcı zamanaşımı zilyetliğine dayanarak tapu kaydının iptal ve tescili istemiyle dava açmıştır. Mahkemece 25.01.2024 havale tarihli bilirkişi raporunda (A) harfi ile belirtilen kısım yönünden zilyetlikle mülk edinim koşullarının gerçekleştiği, (B) harfi ile belirtilen kısım yönünden davacının talebinden feragat ettiği gerekçesiyle fen bilirkişileri tarafından hazırlanan 25.01.2024 havale tarihli raporda (A) harfi ile belirtilen 13.254, 12... yüz ölçümlü kısım yönünden davanın kabulüne, aynı raporda (B) harfi ile belirtilen 32.602, 25... yüz ölçümlü kısım bakımından açılan davanın feragat nedeniyle reddine karar vermişse de, kabul edilen kısım yönünden yapılan araştırma ve inceleme hüküm kurmak için yeterli değildir.

Hâl böyle olunca, doğru sonuca ulaşılabilmesi için öncelikle taşınmazın tescil harici bırakılma nedeni ilgili kadastro müdürlüğünden sorulmalı,çekişmeli taşınmaz bölümünün ilk olarak hangi tarihte imar planı kapsamına alındığı ve imar planının hangi tarihte onaylandığı ilgili ilçe ve il belediye başkanlıklarından sorularak çekişmeli taşınmazın bulunduğu bölüme ilişkin onaylı imar planı örneği dosyaya getirtilmeli, dava konusu taşınmaza komşu parsellerin tesis kadastrosu tutanakları ve varsa dayanak belgelerinin dosya arasına alınması, akabinde mahallinde yerel bilirkişiler, taraf tanıkları ve fen bilirkişisinin katılımıyla yeniden keşif yapılmalıdır.

Yapılacak keşifte mahalli bilirkişi ve tanıklardan çekişmeli taşınmazın önceki ve şimdiki niteliğinin ne olduğu, kimden kime ne zaman ve ne şekilde intikal ettiği, zilyetliğin ne zaman başladığı, kim tarafından ne zamandan beri hangi tasarruflarla zilyetliğin sürdürüldüğü, öncesi itibariyle imar-ihyaya muhtaç yerlerden ise ne şekilde imar-ihya edildiği ve imar-ihya çalışmalarının ne zaman tamamlandığı hususları etraflıca sorulup maddi olaylara dayalı olarak açıklattırılmalı, beyanları komşu parsellerin tespit tutanakları ve dayanağı kayıtlar ile denetlenmeli, beyanlar arasında çelişki oluştuğu takdirde yöntemine uygun şekilde çelişkiler giderilmeye çalışılmalı, buna göre fen bilirkişisinden keşfi takibe ve denetlemeye elverişli, dava konusu taşınmazı komşularıyla birlikte gösterir krokili rapor alınmalıdır.

Davacının babası ... adına aynı çalışma alanı içerisinde kadastro sırasında belgesiz zilyetlik nedeniyle tespit edilen taşınmaz bulunup bulunmadığı Adliye Yazı İşleri Müdürlüğü, Kadastro ve Tapu Müdürlüklerinden (senetsiz defteri) sorularak varsa bu taşınmazlara ait kadastro tutanaklarının kesinleşip kesinleşmediklerini gösterir şekilde onaylı örnekleri getirtilmelidir.

Bundan sonra, yukarıda değinilen hususlar çerçevesinde toplanmış ve toplanacak tüm deliller birlikte değerlendirilerek sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken eksik araştırma ve uygulama ile hüküm kurulması doğru değildir.

Kabule göre de, kabul kararı verilen bilirkişi raporunda (A) harfi ile gösterilen kısmın dava tarihi itibari ile keşfen belirlenen değerinin 1.186.356 TL, feragat nedeniyle reddedilen, bilirkişi raporunda (B) harfi ile gösterilen kısmın dava tarihi itibari ile keşfen saptanan değerinin ise 2.917.901 TL olduğu, davacı tarafça bilirkişi raporunda (B) harfi ile gösterilen kısım için ön inceleme duruşmasından sonra feragat edildiği ve toplam 1.196.356,00 TL üzerinden harcın tamamlandığı, bu durumda reddedilen kısım yönünden harçlandırılan dava değeri olan 10.000,00 TL üzerinden karar tarihindeki AAÜT'ne göre hesaplanan nispi vekalet ücreti maktu vekalet ücretinin altında olamayacağından davalı Hazine lehine 17.900,00 TL maktu vekalet ücretine hükmedilmesi gerekirken, yazılı şekilde 5.000,00 TL vekalet ücretine hükmedilmesi de isabetsizdir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
1. Davalı Hazine vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Davalı Hazine harçtan muaf olduğundan bu hususta karar verilmesine yer olmadığına,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Birecik 1. Asliye Hukuk Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesine gönderilmesine,08.12.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.