Karar Detayı

1. Hukuk Dairesi 2024/5073 E. , 2025/6079 K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ : İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 1. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2023/1676 E., 2024/2006 K.
İLK DERECE MAHKEMESİ : İstanbul 26. Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2019/77 E., 2023/70 K.

Bölge Adliye Mahkemesince verilen karar davalı Hazine vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili; eski 6 99... parsel sayılı taşınmazın .... Hayır Cemiyetinden satın alındığını, taşınmazın ifraz ile 6 99... ve 17 parsel olduğunu, dava konusu 16 parsel sayılı taşınmaz davacı Vakıf adına kayıtlı iken hukuken mal edinmesi imkansız olduğu iddiası ile Vakıflar Genel Müdürlüğü tarafından açılan davada İstanbul 8. Asliye Hukuk Mahkemesinin 29.12.1980 tarihli ve 1980/87 Esas, 1980/1102 Karar sayılı kararı ile tapu kaydının iptali ile eski kaydın ihyasına karar verildiğini, sonrasında İstanbul 8. Asliye Hukuk Mahkemesinin 10.10.3985 tarihli 1985/411 Esas, 1985/456 Karar sayılı kararı ile taşınmazın Hazine adına tescil edildiğini, davalının taşınmazı dava dışı ....’a ihale ile devrettiğini, 5737 sayılı Vakıflar Kanunu'nun geçici 7. maddesi kapsamında Vakıflar Genel Müdürlüğüne yapılan başvuru da Vakıflar Meclisinin 28.12.2009 tarih ve 825/663 sayılı kararı ile aynı şekilde halen Hazine adına kayıtlı olan 6 99... parsel sayılı taşınmazın iadesine karar verildiğini, 6 99... parsel sayılı taşınmazın ise 3. şahsa satılmış olması nedeniyle başvurunun reddedildiğini, Vakıflar Kanunu geçici 11. maddesine ilişkin yapılan başvuruda ise bedelin ödenmesi tespit edilmesine rağmen miktara ilişkin itirazlar üzerine sürecin tamamlanamadığını ileri sürerek fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 458.028,23 TL’nin dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte tahsiline karar verilmesini istemiştir.

II. CEVAP
Davalı Hazine vekili; davanın idari yargıda açılması gerektiğini, taşınmazın hükmen tescil edildiğini, davacının belirlenen bedellere itiraz ettiğini, zarara sebebiyet verilmediğini belirterek davanın reddini savunmuştur.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; taşınmazın 5737 sayılı Kanunu'nun geçici 11/2. maddesi kapsamına girdiği ve öncesinde davacı tasarrufunda bulunduğunun açık olduğu gerekçesiyle davasının kabulü ile 1.291.710,00 TL’nin dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle davalıdan tahsiline karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Hazine vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; taşınmazın yolsuz olarak tescil edildiği ve taşınmaz değerinin belirlenmesine ilişkin ilke ve esaslara uygun olarak düzenlenen bilirkişi raporuna itibar edilerek hüküm kurulduğu gerekçesiyle istinaf başvurusunun 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK)'nun 353/(1).b.1 maddesi uyarınca esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Sebepleri
Davalı Hazine vekili temyiz dilekçesinde; davacının dava açmakta hukuki yararı olmadığını, idari başvuru sonucunu beklemediğini, idarece verilecek karar sonucunda idari yargıda dava açması gerektiğini, davacının ancak taşınmazın el değiştirdiği tarihteki değerini isteyebileceğini, bu alacağın da zamanaşımına uğradığını, vakfın türü ve taşınmazın vakfın mülkiyetinde olduğunun tespitinden sonra bedelin tartışılacağını, bu hususta yeterli araştırma yapılmadığını, cemaat vakıflarının beyannamelerinin ve kayıtlarının olması gerektiğini, taşınmaz mahkeme kararı ile adına tescil edildiğinden yargılama giderleri ve vekalet ücretinden sorumlu olmayacağını belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe
Dava, 5737 sayılı Vakıflar Kanunu'nun geçici 11. maddesine dayalı bedel istemine ilişkindir.

Dosya içeriğinden, eski 6 99... parsel sayılı 8 20... miktarlı bahçeli mektep ve apartman nitelikli taşınmaz 10.05.1946 tarihli kadastro işlemi ile .... Hayır Cemiyeti adına kayıtlı iken 16.10.1946 tarihinde satış ile ... Ermeni Protestan Kilisesi adına tescil edildiği, taşınmazın 14.06.1948 tarihli ifraz işlemi ile 6 99... ve 17 parsel olduğu, İstanbul 8. Asliye Hukuk Mahkemesinin 29.12.1980 tarihli ve 1980/87 Esas, 1980/1102 Karar sayılı kararı ile dava konusu 6 99... parsel sayılı 99, 50... miktarlı müfrez kargir apartman nitelikli taşınmazın tapu kaydının iptali ile eski kaydın ihyasına karar verildiği, taşınmazın hükmen 08.03.1982 tarihinde .... Hayır Cemiyeti adına tescil edildiği, İstanbul 8. Asliye Hukuk Mahkemesinin 10.10.3985 tarihli 1985/411 Esas, 1985/456 Karar sayılı kararı ile cemiyetin tüzel kişiliği bulunmadığından taşınmazın Hazine adına tesciline karar verildiği ve 25.04.1986 tarihinde Hazine adına tescil edildiği, davalı Hazine tarafından 19.10.2006 tarihli satış ile taşınmazın dava dışı ....’a devredildiği, onun da 16.08.2010 tarihinde taşınmazı ....’e devrettiği, 04.07.2011 tarihinde ise taşınmazın ....’a satış suretiyle temlik edildiği anlaşılmaktadır.
Bölge Adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davalı Hazine vekilinin temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Davalı Hazine vekilinin temyiz itirazlarının reddi ile temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370/1 hükmü uyarınca ONANMASINA,

492 sayılı Harçlar Kanunu'nun değişik 13. maddesinin “j” bendi gereğince temyiz eden davalı Hazine harçtan muaf bulunduğundan bu konuda karar verilmesine yer olmadığına,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,18.12.2025 tarihinde kesin olmak üzere oy birliğiyle karar verildi.