Karar Detayı

1. Hukuk Dairesi 2024/3880 E. , 2025/6019 K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2022/40 E., 2023/95 K.

Mahkemece bozmaya uyularak verilen karar davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı ... dava dilekçesinde; Hakkari ili, ... ilçesi, ... köyünde bulunan 1 09... parsel sayılı taşınmazın, irsen intikal ve kazandırıcı zamanaşımı zilyetliğine dayanarak bir bölümü hakkında tapu iptali ve adına tescilini talep etmiştir.

II. CEVAP
Davalılar vekil cevap dilekçesinde; tespite esas teşkil eden tapu kaydının çekişmeli taşınmazı kapsadığını, tapulu yerin zilyetlikle iktisabının mümkün olmadığını öne sürerek davanın reddini savunmuştur.

III. MAHKEME KARARI
Mahkemece yapılan yargılama sonunda; taşınmazın tapu kaydı kapsamında kaldığı, zilyetlikle kazanım şartları gerçekleşmediği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMA SONRASI YARGILAMA SÜRECİ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Bozma Kararı
Yargıtay (Kapatılan) 16. Hukuk Dairesinin 16.09.20 20... /16215 Esas, 2020/3048 Karar sayılı kararıyla; "... çekişmeli taşınmaza komşu taşınmazların tutanakları ve dayanak kayıtları ile varsa 1 09... parsel sayılı taşınmaza revizyon gören 1987 tarih ve 7 sıra numaralı tapu kaydının oluşum tarihi ve nedenine göre haritası bulunması kuvvetle muhtemel olduğundan bu husus sorularak varsa haritası getirtilmeli, bundan sonra taşınmazlar başında elverdiğince yaşlı, tarafsız, taşınmazı iyi bilen kişiler arasından seçilecek yerel bilirkişiler, taraf tanıkları ve fen bilirkişinin katılımıyla yeniden keşif yapılması, keşifte kaydın haritası bulunması halinde 3402 sayılı Kadastro Kanunu'nun 20/A maddesi gereğince zemine uygulanarak kapsamı belirlenmeli, harita bulunmaması ya da uygulama kabiliyetinin bulunmaması durumunda ise tapu kaydının hudutları okunarak mahalli bilirkişilerce zeminde tek tek gösterilmesi istenilmeli, bilirkişilerin gösteremediği hudutların tespiti için taraflara tanık dinletme imkanı sağlanması" gereğine değinilerek hüküm bozulmuştur.

C. Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar
Mahkemenin yukarıda belirtilen tarih ve sayılı kararıyla, tapulu taşınmazın zilyetlikle kazanılması mümkün olmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Sebepleri
Davacı vekili temyiz dilekçesinde; tüm mahalli bilirkişi ve tanıkların beyanları değerlendirildiğinde davacının yüzyıllardır taşınmazı ekip biçmekte olduğunu, taşınmazın bedeli ödendiği halde davacıya tapunun devredilmediğini öne sürerek kararın bozulmasını talep etmiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe
Dava, kadastro öncesi nedene dayalı tapu iptali ve tescil istemine ilişkindir.

Kadastro sonucu Hakkari ili, .... ilçesi, ... köyü çalışma alanında bulunan 1 09... parsel sayılı 31.641,27 metrekare yüz ölçümündeki taşınmaz tapu kaydına istinaden ... evlatları ..., ..., ... ve ... adına tespit ve tescil edilmiştir.

Mahkemece, çekişmeli taşınmazın revizyon gören tapu kaydı kapsamında olduğu, zilyetlikle kazanım şartlarının davacı lehine oluşmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş ise de yapılan araştırma, inceleme ve uygulama hüküm için yeterli değildir. Davacı, dava dilekçesinde; çekişmeli taşınmazın babasından kendisine intikal ettiğine, taşınmaz bölümünü tapu maliki davalıların murisi ...'tan satın aldığına dayanmıştır. Yerel bilirkişi ve tanık da çekişmeli taşınmazın davacıya babasından intikal ettiğini ve yaklaşık 50 yıldır davacının zilyetliğinde olduğunu belirtmiştir. Mahkemece, öncelikle davacıya, çekişmeli taşınmazı ne şekilde edindiği sorulup açıklattırılmadığı gibi, murisinin başka mirasçıları olup-olmadığı, taşınmazın ne şekilde yalnızca kendisine kalmış olduğu da belirlenmemiş, keşif anında dinlenen yerel bilirkişi ve tanıktan da bu konuya ilişkin beyan alınmamış, uyulan bozma ilamında tapu kaydının hudutları tek tek okunarak mahalli bilirkişilerce zeminde tek tek gösterilmesi istenildiği halde fen bilirkişisine gösterildi denilmekle yetinilmiş, öte yandan davacı, taşınmazı tapu malikinden satın aldığını ve zilyetliğinin devredildiğini iddia ettiği halde 3402 sayılı Kadastro Kanunu'nun 13/B-b şartlarının gerçekleşip gerçekleşmediği değerlendirilmeden yazılı şekilde karar verilmiştir.

Hâl böyle olunca; Mahkemece, öncelikle davacı tarafa, dayandığı zilyetlik olgusunun mirasbırakandan intikalen gelen eklemeli zilyetlik olup olmadığı, mirasbırakandan gelen zilyetliğe dayanıyorsa ne sebeple (taksim, satış, bağış vs.) kendi adına tescil istediği açıklattırılmalıdır. Taşınmazın, murisin terekesine dahil olması, yani muristen gelen taşınmazın taksim, satış, bağış vs. yolla kendisine kalmadığının belirlenmesi halinde, el birliği mülkiyetine tabi olan tereke ile ilgili olarak TMK'nın 702. maddesi gereğince dava gibi tasarrufi işlemlerde mirasçıların oy birliğinin gerekli olması ve davacının dava dilekçesinde kendi adına tescil talebinde bulunması nedeniyle davacının aktif dava ehliyetinin bulunup bulunmadığı üzerinde durulmalı, davacının aktif dava ehliyeti bulunduğunun anlaşılması halinde mahalli bilirkişiler, taraf tanıkları, fen bilirkişisi ve ziraat bilirkişisi ile taşınmaz başında yeniden keşif yapılmalı; keşif sırasında, çekişmeli taşınmazın tespitine esas tapu kaydının tüm sınırları tek tek okunup yerel bilirkişi ve tanıklardan sorulmak suretiyle tapu kaydı mahalline uygulanmalı, uygulamada komşu taşınmazların kadastro tutanak ve dayanaklarından yararlanılmalı, keşifte gösterilen sınırlar teknik bilirkişiye işaret ettirilmeli, bilirkişilerin gösteremediği hudutların tespiti için taraflara tanık dinletme imkanı sağlanmalı, yerel bilirkişi ve tanıkların sözleri arasında doğabilecek çelişkiler gerektiğinde yüzleştirme yapılarak yöntemince giderilmeye çalışılmalı, uygulama sonucunda çekişmeli taşınmazın tapu kaydının kapsamında kaldığının anlaşılması halinde davacının iddiası olan harici temlikler hususunda mahalli bilirkişiler ve tanıklardan ayrıntılı bilgi alınmalı, davacı taraf lehine 13/B-b koşullarının gerçekleşip gerçekleşmediği belirlenmeli, taşınmazın tapu kaydının kapsamı dışında kaldığının anlaşılması halinde ise mahalli bilirkişi ve tanıklardan çekişmeli taşınmazın kime ait olduğu, kimden kime nasıl intikal ettiği, kim tarafından ne zamandan beri hangi hukuki nedene dayalı olarak kullanıldığı hususlarında olaylara dayalı ayrıntılı bilgi alınmalı; Ziraat bilirkişisinden, dava konusu taşınmazın nizalı bölümlerinin (taşınmazın kalan kısımlarıyla karşılaştırmalı şekilde) toprak yapısı, eğimi, bitki deseni ve kullanım durumunu belirten, taşınmazın değişik yönlerden çekilmiş fotoğrafları ile desteklenmiş somut verilere dayalı ayrıntılı rapor alınmalı;

Fen bilirkişiden ise keşfi takibe ve denetlemeye elverişli, kayıt uygulamasını ve de kapsamını gösterir ayrıntılı krokili rapor alınmalı; bundan sonra 3402 sayılı Kadastro Kanunu’nun 13/B-b veya 14... . maddelerinde düzenlenen kazanım şartlarına ilişkin tüm unsurların gerçekleşip gerçekleşmediği irdelenip belirlenerek sonucuna göre bir karar verilmelidir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Davacı vekilinin değinilen yönlere ilişkin temyiz itirazının kabulüyle 6100 sayılı Kanun'un geçici 3. maddesi yollaması ile 1086 sayılı HUMK'un 428. maddesi gereğince Mahkeme kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan harcın istek halinde temyiz eden davacıya iadesine,

Dosyanın kararı veren Çukurca Asliye Hukuk Mahkemesine gönderilmesine,

Kararın tebliğinden itibaren 15 gün içerisinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere,17.12.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.