Karar Detayı

1. Hukuk Dairesi 2024/3482 E. , 2025/6018 K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2020/17 E., 2024/28 K.

Mahkemece bozmaya uyularak verilen karar davalı Hazine vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü;

I. DAVA
Davacı ... dava dilekçesinde; Ağrı ili, ... ilçesi, ... köyü çalışma alanında bulunan 1 41... ve 1 42... parsel sayılı taşınmazların irsen intikal, taksim ve kazandırıcı zamanaşımı zilyetliğine dayanarak tapu iptali ve adına tescili istemiyle dava açmıştır.

II. CEVAP
Davalı Hazine vekili davanın reddini savunmuştur.

III. MAHKEME KARARI
Doğubayazıt 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2012/251 Esas, 2015/543 Karar sayılı kararı ile, zilyetlikle kazanım şartları davacı lehine oluştuğu gerekçesiyle davanın kabulüne, çekişmeli 1 41... parsel sayılı taşınmaz ile 1 42... parsel sayılı taşınmazların tapu kayıtlarının iptali ile davacı adına tesciline karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMA SONRASI YARGILAMA SÜRECİ
A. Bozma Kararı
Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Hazine vekili tarafından temyiz isteminde bulunulmasına üzerine, Yargıtay (Kapatılan) 16. Hukuk Dairesinin 27.06.20 19... /2656 Esas, 2019/4908 Karar sayılı kararıyla; kadastro tespit tarihinden 15-20-25 yıl öncesine ait en az üç ayrı zaman dilimine ilişkin stereoskopik hava fotoğrafları Harita Genel Komutanlığından tarihleri açıkça yazılmak suretiyle getirtilip dosya bu şekilde keşfe hazır hale getirildikten sonra, mahallinde taşınmazların bulunduğu köy ile komşu köylerden yaşlı, tarafsız, yöreyi iyi bilen ve davada yararı bulunmayan şahıslar arasından seçilecek yerel bilirkişiler, taraf tanıkları, üç kişilik uzman ziraat mühendisi bilirkişi heyeti, jeodezi ve fotogrametri mühendisi ve teknik bilirkişisi hazır olduğu halde yeniden keşif yapılmalı; keşifte yerel bilirkişi ve tanıklardan taşınmazların öncesinin ne olduğu, kim tarafından ne zamandan beri ne suretle kullanıldığı, mera olup olmadığı, taşınmazların komşularında bulunan mera parsellerinden ayrılan unsurların bulunup bulunmadığı, imar ve ihyaya konu edilip edilmediği, imar ve ihyaya konu edilmiş ise ihyanın hangi tarihte başlayıp ne zaman bitirildiği hususlarında maddi olaylara dayalı ayrıntılı bilgi alınması gereğine değinilerek hüküm bozulmuştur.

B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar
Mahkemenin yukarıda belirtilen tarih ve sayılı kararıyla; çekişmeli taşınmaz 19 57... yıllarında çevresi ile ayırt edici güney ve kuzey sınırlarında yol olmak üzere yapay sınırlar bulunduğu, dava konusu parsellerin çayır olarak kullanıldığı, taşınmazın mera olmadığı ve kazandırıcı zanamaşımı koşullarının oluştuğu gerekçesiyle davanın kabulüne, Ağrı ili, ... ilçesi, ... köyü, 1 41... parsel sayılı davalı ... adına kayıtlı taşınmazın tapu kaydının iptali ile davacı adına tarla vasfı ile tapuya kayıt ve tesciline, aynı yer 1 42... parsel sayılı davalı ... adına kayıtlı taşınmazın tapu kaydının iptali ile davacı adına tarla vasfı ile tapuya kayıt ve tesciline karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Sebepleri
Davalı Hazine vekili temyiz dilekçesinde, eksik araştırma ile karar verildiğini, senetsiz araştırması yapılmadığını öne sürerek kararın bozulmasını talep etmiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe
Dava, kadastro öncesi nedene dayalı tapu iptali ve tescil istemine ilişkindir.

Kadastro sonucu Ağrı ili, .... ilçesi, ... köyü çalışma alanında bulunan 1 41... ve 1 42... parsel sayılı 35.308, 51... .735,66 metrekare yüz ölçümündeki taşınmazlar, Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerlerden olduğu belirtilerek ham toprak vasfıyla davalı Hazine adına tespit ve tescil edilmiştir.

Mahkemece, çekişmeli taşınmazlar üzerinde davacı yararına zilyetlikle mülk edinme koşullarının gerçekleştiği kabul edilmek suretiyle yazılı şekilde hüküm kurulmuş ise de yapılan araştırma, inceleme ve uygulama hüküm vermeye yeterli bulunmamaktadır.

Şöyle ki; bozmaya uyulduğu halde bozma gerekleri yerine getirilmemiştir. Uyulan bozma ilamında keşfe 3 kişilik ziraat bilirkişi kurulunun refakate alınmasına değinildiği halde tek kişilik ziraat bilirkişi raporunun hükme esas alınmış, taşınmazların kuzey, güney ve batı komşularında mera parselleri olduğu ve komşu taşınmazın da dayanak tapu kaydı dava konusu taşınmazı mera okuduğu halde usulünce mera araştırması yapılmamış, ziraat bilirkişi raporunun ekindeki fotoğraflarda taşınmazın kullanılmadığı anlaşıldığı halde taşınmazın kullanım durumu, kullanımına hangi sebeple ara verildiği tespit edilmeden, zilyetlikle kazanım koşullarının davacı lehine oluşup oluşmadığını açıklamaktan uzak, yetersiz ziraatçi bilirkişi raporu ile yerel bilirkişi ve tanıkların soyut beyanlarına dayanılarak hüküm kurulmuştur. Bu şekilde eksik araştırma ve inceleme ile karar verilemez.

Hâl böyle olunca; doğru sonuca ulaşılabilmesi için mahallinde taşınmazların bulunduğu köy ile komşu köylerden yaşlı, tarafsız, yöreyi iyi bilen ve davada yararı bulunmayan şahıslar arasından seçilecek yerel bilirkişiler, taraf tanıkları, üç kişilik uzman ziraat mühendisi bilirkişi heyeti, jeodezi ve fotogrametri mühendisi ve teknik bilirkişisi hazır olduğu halde yeniden keşif yapılmalı; keşifte yerel bilirkişi ve tanıklardan taşınmazların öncesinin ne olduğu, kim tarafından ne zamandan beri ne suretle kullanıldığı, mera olup olmadığı, taşınmazların komşularında bulunan mera parsellerinden ayrılan unsurların bulunup bulunmadığı, imar ve ihyaya konu edilip edilmediği, imar ve ihyaya konu edilmiş ise ihyanın hangi tarihte başlayıp ne zaman bitirildiği, taşınmazın kullanımına ara verilip verilmediği, ara verilmiş ise ne sebeple ara verildiği hususlarında maddi olaylara dayalı ayrıntılı bilgi alınmalı, yerel bilirkişi ve tanık sözleri komşu parsel tutanakları ve dayanakları ile denetlenmeli, beyanlar arasındaki çelişkiler gerektiğinde yüzleştirme yapılmak suretiyle giderilmelidir.

Ziraatçi bilirkişi kurulundan çekişmeli taşınmazların niteliğiyle ilgili önceki tarihli ziraat bilirkişi raporunu da irdeler mahiyette ve komşu mera parselleriyle karşılaştırmalı biçimde toprak yapısı, eğimi, bitki deseni ve diğer yönlerden mera vasfında olup olmadığını, mera parsellerinden nasıl ayrıldığını, zirai durumunu, üzerinde sürdürülen zilyetlik var ise zilyetliğin şeklini ve süresini, imar ve ihyaya konu edilip edilmediğini, imar ve ihyaya konu edilmiş ise ihyanın hangi tarihte başlayıp, ne zaman bitirildiğini bildiren, taşınmazların değişik yönlerden çekilmiş fotoğrafları ile desteklenmiş ayrıntılı rapor alınmalıdır.

Jeodezi ve fotogrametri mühendisinden belirtilen tarihlerde çekilmiş stereoskopik çift hava fotoğrafları üzerinde stereoskop aletiyle inceleme yaptırılmak sureti ile çekişme konusu taşınmazların hava fotoğraflarında gösterilmesi istenilmeli ve taşınmazların önceki ve şimdiki niteliğinin, arazinin ekonomik amacına uygun olarak tarım arazisi niteliğiyle kullanılıp kullanılmadığının, imar-ihyaya muhtaç olup olmadığının, imar-ihyaya muhtaç yerlerden ise imar-ihyasına ne zaman başlanıldığının ve hangi tarihte tamamlandığının belirlenmesine çalışılmalı; teknik bilirkişisine keşif ve uygulamayı denetlemeye elverişli, ayrıntılı rapor ve harita düzenlettirilmeli; bundan sonra tüm deliller birlikte değerlendirilerek sonucuna göre bir karar verilmelidir. Mahkemece, değinilen hususlar göz ardı edilerek yazılı şekilde hüküm kurulması isabetsiz olup bozmayı gerektirmiştir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Davalı Hazine vekilinin temyiz itirazlarının kabulüyle 6100 sayılı Kanun'un geçici 3. maddesi yollaması ile 1086 sayılı HUMK'un 428. maddesi gereğince Mahkeme kararının BOZULMASINA,

Temyiz eden davalı Hazine harçtan muaf bulunduğundan bu hususta karar verilmesine yer olmadığına,

Dosyanın Doğubayazıt 1. Asliye Hukuk Mahkemesine gönderilmesine,

Kararın tebliğinden itibaren 15 gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 17.12.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.