Karar Detayı

1. Hukuk Dairesi 2024/2169 E. , 2025/6132 K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2021/386 E., 2022/124 K.

İlk Derece Mahkemesince, bozmaya uyularak verilen karar davalı vekili ile davacılar ... vd.vekili Avukat ... kendi adına asaleten diğerleri adına vekaleten duruşma istekli temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, 23.12.2025 Salı günü duruşma yapılmasına ve duruşma gününün taraflara davetiye ile bildirilmesine karar verilmiştir.
Belli edilen günde, temyiz eden kendi adına asaleten davacılar ... vd. adına vekaleten Avukat ... geldi davetiye tebliğine rağmen başkan gelen olmadı. Yokluklarında duruşmaya başlandı, süresinde verilen ve kayıt olunduğu anlaşılan temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten sonra gelen vekilin sözlü açıklamaları dinlendi, duruşmanın bittiği bildirildi. Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacılar; paydaşı bulundukları 5 nolu parseli ... Belediyesine belediye hizmet alanı olarak ayrılmak koşuluyla bağışladıklarını, taşınmazın sonradan kurulan ... Belediyesine kanunen devredildiğini, ancak bağış şartı yerine getirilmeyerek taşınmazın özel mülkiyete konu edildiğini ileri sürerek tapu iptali-tescile, aksi takdirde taşınmaz bedelinin tahsiline karar verilmesini istemişlerdir.

II. CEVAP
Davalı ...; temlikin şartlı bağış şeklinde olmadığını, hak düşürücü sürenin geçtiğini belirtip davanın reddini savunmuştur.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesince, davanın hak düşürücü süre nedeniyle reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesince, istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. Bozma Kararı
1. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairemizin 01.04.2021 tarihli ve 2019/2860 Esas, 2021/1972 Karar sayılı kararıyla; daha önce 31.03.2003 tarihinde açılan 2003/310 Esas sayılı davada ifraz parsellerine imar verilmemesi nedenine dayanıldığı halde; eldeki davada, hizmet alanı olarak Belediyeye bedelsiz terkedilen taşınmazın (5 nolu parsel) özel mülkiyete konu edilmesi nedeniyle bağış koşuluna uyulmadığı iddia edildiğine göre, her iki davanın farklı nedenlerden kaynaklandığında kuşku bulunmadığı, öte yandan, 5 nolu parselin özel mülkiyete konu edildiğinin öğrenilmesi üzerine eldeki davanın açıldığı ileri sürüldüğüne, aksi de davalı tarafından kanıtlanamadığına göre, davanın, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu′nun (TBK) 297/1. maddesinde düzenlenen 1 yıllık hak düşürücü süre içerisinde açıldığının kural olarak kabul edilmesi gerektiği, nitekim, bu hususun Bölge Adliye Mahkemesince de benimsendiği; ne var ki, yanılgılı değerlendirme ile koşullu bağıştan rücu sebebine dayalı eldeki davada uygulama yeri bulunmayan 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu′nun 35. maddesinden bahisle istinaf başvurusunun esastan reddedilmesinin doğru olmadığı, hal böyle olunca, öncelikle işin esasına girilmesi; bunun yanında, ana taşınmazın paydaşlarından ... ′un 29.10.2002′de ve ...′un 02.06.2009′da öldükleri gözetilerek TBK′nın 297/3. maddesinin de değerlendirilmesi ve sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken, yanılgılı değerlendirme ile yazılı biçimde hüküm kurulmasının isabetsiz olduğu gerekçesiyle Bölge Adliye Mahkemesi kararının ortadan kaldırılmasına İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar
İlk Derece Mahkemesinin ilam başlığında tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; ... ile ... mirasçıları olan davacılar bakımından TBK'nın 297/3. maddesi gereğince davanın hak düşürücü süre nedeniyle reddine karar verilmiş; davacı ... yönünden, bozma kararında belirtildiği üzere davanın hak düşürücü süre içerisinde açıldığı, taşınmazın ″belediye hizmet alanı″ olarak ... Belediyesine ″hibe″ suretiyle temlik edildiği, bağışın koşullu bağış niteliğinde olduğu ancak Belediyece taşınmazın belediye hizmet alanından konut alanına alınarak dava dışı ... isimli kişiye trampa edilmek suretiyle özel mülkiyete konu edildiği, bu nedenle bağıştan rücu koşulunun oluştuğu, davacı taraf her ne kadar tapu iptali ve tescil talebinde bulunmuş ise de bu talebini kayıt malikine yöneltmesi gerektiği, dava konusu taşınmazın dava dışı ... isimli kişi adına kayıtlı olduğu bu nedenle tapu iptali ve tescil talebinin yerinde olmadığı gerekçesiyle tapu iptali ve tescil isteğinin reddine, terditli bedel isteğinin kabulü ile 1.207.567,47 TL tazminatından davalıdan alınarak davacı ...'a ödenmesine karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ
A. Temyiz Sebepleri
1.Davacılar ... vd. vekili Av. ... kendi adına asaleten diğerleri adına vekaleten; dava konusu 5 parsel sayılı taşınmazın murisleri tarafından davalı ... lehine Belediye Hizmet Alanı olarak kullanılmak şartıyla 2001 yılında bağışlandığını, murislerine imar sözü verilerek Belediye lehine bağışlattırılan taşınmaz hakkında davalı Belediyenin sözünde durmaması üzerine Gaziosmanpaşa 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2003/310 Esas sayılı dosyasıyla tapu iptali ve tescil davası açıldığını, fakat davaya devam edilmeyerek açılmamış sayılmasına karar verildiğini, daha sonra davalı Belediyenin 2011 yılında şarta bağlı bağışlamanın şartına aykırı hareket edip ve belediye hizmet alanı olarak bağışlanan taşınmazın imar durumunda konut alanı olarak değişiklik yapıp ve üçüncü kişilere sattığını, satış işleminin taraflarına tebliğ edilmediğini, haricen haberdar olup hemen eldeki davayı açtıklarını, kendilerine yapılmış hiçbir tebligatın bulunmadığını, davacıların başka şehirde yaşamaları sebebi ile sürenin başlamasının mümkün olmadığını, adalet ve eşitlik gereği aynı durumda olan tüm davacılar için aynı kararın verilerek davanın tümden kabul edilmesi gerektiğini belirtip kararın bozulmasını istemiştir.

2.Davacılar ... vd. vekili; eldeki davanın hukuki sebebinin davalının şarta bağlı olarak iktisap ettiği davaya konu taşınmazı şarta aykırı olarak 3. kişilere imara açarak devretmesi olduğunu, davacılara yapılmış hiçbir tebligatın bulunmadığını, davacıların başka şehirde yaşamaları sebebi ile sürenin başlamasının mümkün olmadığını, adalet ve eşitlik gereği aynı durumda olan tüm davacılar için aynı kararın verilerek davanın tümden kabul edilmesi gerekirken davanın bir kısım davacılar yönünden reddine karar verilmesinin hatalı olduğunu belirtip kararın bozulmasını istemiştir.

3.Davalı vekili; bağışın şartlı olmadığını, hak düşürücü sürenin geçtiğini, davanın tümden reddi gerekirken davacı ... yönünden bedele hükmedilmesinin usul ve yasaya aykırı olduğunu, taşınmazın belediye hizmet alanı olmak üzere hibe edildiği varsayıldığında ise bağıştan dönme şartının gerçekleşmediğini, davada uygulanması gereken Kamulaştırma Kanunu'nun 35. maddesine göre davacının kamu hizmetine terk ettiği yeri geri istemesinin mümkün olmadığını, taşınmaz 3. kişiye devredildiğinden davalı ...'ye husumet yöneltilemeyeceğini, davanın 5 parsel sayılı taşınmaz malikine ihbarının gerektiğini, davacıların kötü niyetli hareket ettiklerini, davalı tarafa şartlı bağışlamaya ilişkin herhangi bir belge tebliğ edilmediğini, savunma haklarının kısıtlandığını belirtip davacı ... bakımından verilen kararın bozulmasını istemiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe
Dava, şartlı bağıştan rücu sebebiyle tapu iptali-tescil, olmadığı takdirde bedelin tahsili isteğine ilişkindir.

Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 371. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

Dosya içeriği ve toplanan delillerden; ana taşınmaz olan 6 nolu parselin ..., ... , ... ve onlarla birlikte 6 paydaş adlarına kayıtlı iken, ... Belediye Encümeninin 01.11.2001 tarih ve 1186 sayılı kararı ile İmar Kanunu'nun 15... . maddelerine göre ifrazına, oluşan ifraz parselleri dışında taşınmazın 17 00... 'lik kısmının da bedelsiz olarak Belediye adına tescil edilmesine karar verildiği, ifraz sonucunda 17 00... 'lik kısmın arsa vasıflı 55 51... no.lu parsel olduğu ve 11.02.2002 tarihli resmi akitte ana taşınmazın paydaşları tarafından ″belediye hizmet alanı″ olarak ... Belediyesine ″hibe″ suretiyle temlik edildiği, daha sonra bu taşınmazın ... Belediyesi kurulunca 24.07.2009 tarihinde ″tashihen devir″ suretiyle kanunen ... Belediyesi adına tescil edildiği, ... Belediye Meclisinin 5 nolu parselin belediye hizmet alanından konut alanına alınmasına yönelik 07.04.2010 tarihli imar plan tadilat teklifinin İstanbul Büyükşehir Belediye Meclisinin 11.01.2010 tarihli kararıyla onaylanarak 5 nolu parselin belediye hizmet alanından konut alanına alındığı, sonrasında da ″04.02.2011-trampa″ suretiyle dava dışı ... adına tescil edildiği; 29.10.2002′de ölen paydaş ... ′tan sonra paydaşlardan ...′un da 02.06.2009′da öldüğü sabittir.

Temyizen incelenen İlk Derece Mahkemesi kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VII. KARAR
Açıklanan sebeple;
Taraf vekillerinin yerinde görülmeyen temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna ve bozma kararının gerekçelerine uygun olan İlk Derece Mahkemesi kararının ONANMASINA,

Aşağıda yazılı 346,90 TL bakiye onama harcının temyiz eden davacılardan, 82.408,23 TL bakiye onama harcının ise temyiz eden davalıdan alınmasına,

04.11.2025 tarihinde yürürlüğe giren Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca gelen temyiz edilen davacılar.... vd. vekili için 40.000,00 TL duruşma vekalet ücretinin temyiz eden davalıdan alınmasına, temyiz edilen davalı vekili duruşmaya gelmediğinden lehine duruşma vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,23.12.2025 tarihinde kesin olmak üzere oy birliği ile karar verildi.