Karar Detayı

T.C.

D A N I Ş T A Y

DÖRDÜNCÜ DAİRE

Esas No : 2023/8486

Karar No : 2024/667

TEMYİZ EDEN (DAVALI): … Belediye Başkanlığı

VEKİLİ: Av. …

KARŞI TARAF (DAVACI): … Ayakkabı Dericilik Tekstil İnşaat Malzemeleri Oto Yedek Yedek Parça Hırdavat Gıda Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi

VEKİLİ: Av. …

İSTEMİN KONUSU: … Bölge İdare Mahkemesi … İdare Dava Dairesinin … tarih ve E:… , K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ: **

Dava konusu istem: Hatay ili, Antakya ilçesi, … Mahallesi, … , No:… adresinde bulunan işyerinin, işyeri açma ve çalışma ruhsatının bulunmadığı gerekçesiyle kapatılmasına dair Antakya Belediye Başkanının … tarih ve … sayılı işleminin davacıya bildirilmesine ilişkin … tarih ve … sayılı Ruhsat ve Denetim Müdürlüğü işleminin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:… , K:… sayılı kararda; ruhsatsız olarak faaliyette bulunan işyerlerini faaliyetten men etme yetkisinin (işletmenin kapatılması) Belediye Encümenine ait olması, dava konusu işlemin ise, idarenin yetkili olmayan birimleri tarafından tesis edildiğinin görülmesi karşısında, davacı şirkete ait işyerinin faaliyetten men edilmesine (işletmenin kapatılması) ilişkin dava konusu işlemde yetki unsuru yönünden hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılarak, belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği nedeniyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Uyuşmazlık konusu işyerinin ruhsatsız olarak faaliyet gösterdiği, kamu yararı gözetilerek, takdir yetkisi kapsamında hareket edilmek suretiyle işlem tesis edildiği, işlemin usul ve yasaya uygun olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Cevap verilmemiştir.

TETKİK HÂKİMİ: …

DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE: **

3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanun’un 3. maddesinde, belediye hudutları ve mücavir alan içinde kalan işyeri ve işletmelerden büyükşehir belediyesi olan yerlerde, sıhhi ve sair işletmeler için büyükşehir belediyesi içinde kalan diğer belediye başkanlıklarının işyeri açma ve çalışma ruhsatını vermeye yetkili olduğu ve 5. maddesinde ise, işyeri veya işletme açmak isteyenlerin, işin özelliğine göre, yönetmelikte öngörülen kriterlere uygun olarak işyerini düzenledikten sonra başvuru formunu doldurarak 3. maddede belirtilen mercie ibraz edeceği ve bu başvurunun yönetmelikte öngörülen kriterlere uygun olarak doldurulduğunun tespiti halinde, başkaca bir işleme gerek kalmaksızın işyeri açma ve çalışma ruhsatı düzenlenerek ilgiliye verileceği hükme bağlanmıştır.

5393 sayılı Belediye Kanunu'nun "belediyenin yetkileri ve imtiyazları" başlıklı 15. maddesinin birinci fıkrasının; (b) bendinde, "Kanunların belediyeye verdiği yetki çerçevesinde yönetmelik çıkarmak, belediye yasakları koymak ve uygulamak, kanunlarda belirtilen cezaları vermek"; (c) bendinde, "Gerçek ve tüzel kişilerin faaliyetleri ile ilgili olarak kanunlarda belirtilen izin veya ruhsatı vermek" hükmü; "belediye başkanının görev ve yetkileri başlıklı" 38. maddesinin birinci fıkrasının; (a) bendinde, "Belediye teşkilâtının en üst amiri olarak belediye teşkilâtını sevk ve idare etmek, belediyenin hak ve menfaatlerini korumak"; (p) bendinde, "Kanunlarla belediyeye verilen ve belediye meclisi veya belediye encümeni kararını gerektirmeyen görevleri yapmak ve yetkileri kullanmak" hükmü yer almaktadır.

10/08/2005 günlü, 25902 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 9207 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'in; "tanımlar" başlıklı 4. maddesinde, "(1) Bu Yönetmelik'te geçen deyimlerden; a) Yetkili idare: [...] belediye sınırları ve mücavir alanlar içinde belediyeyi [...] ifade eder."; 6. maddesinde, "(1) Yetkili idarelerden usulüne uygun olarak işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan işyeri açılamaz ve çalıştırılamaz. İşyerlerine bu Yönetmelikte belirtilen yetkili idareler dışında diğer kamu kurum ve kuruluşları ile ilgili meslek kuruluşları tarafından özel mevzuatına göre verilen izinler ile tescil ve benzeri işlemler bu Yönetmelik hükümlerine göre ruhsat alma mükellefiyetini ortadan kaldırmaz. İşyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan açılan işyerleri yetkili idareler tarafından kapatılır." düzenlemesine yer verilmiştir.

Uyuşmazlıkta, davacıya ait işyerinin, işyeri açma ve çalışma ruhsatı olmadan faaliyette bulunduğunun tespit edilmesi üzerine, Hatay Valiliği İl Yazı İşleri Müdürlüğünün … tarih ve … sayılı yazısı uyarınca yayımlanan 2016/2 sayılı Genelgesi esas alınarak, Antakya Kaymakamlığının ... tarih ve... sayılı yazısı ile durum Antakya Belediye Başkanlığına bildirilmiş, anılan Kaymakamlık yazısı uyarınca Belediye Başkanlığının … tarih ve … sayılı kararı ile işyerinin kapatılmasına karar verilmiş, söz konusu kararın Ruhsat Denetim Müdürlüğünün … gün ve … sayılı işlemi ile davacı şirkete bildirilmesi üzerine bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinin birlikte değerlendirilmesinden, usulüne uygun olarak işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan işyeri açılıp çalıştırılamayacağı, işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilmesi veya iptal edilmesi konusunda belediyenin yetkili olduğu, işyeri açma ve çalışma ruhsatı bulunmayan işyerlerinin ise, yetkili idareler tarafından kapatılacağı açıktır. Sözü edilen düzenlenmelerle, herhangi bir ruhsatı olmadan, fiilen işyeri açarak faaliyette bulunulan yerlerin, işyeri açma ve çalışma ruhsatı bulunan işyerleri bakımından getirilen hukukî statüden ve hukukî korumalardan yararlandırılmasının önüne geçilmiş olup, bu gibi işyerlerinin faaliyet göstermesinin engellendiği hususunda kuşku yoktur. İşyeri açma ve çalışma ruhsatı bulunmayan ve dolayısıyla işyeri açma ve çalışma ruhsatı bulunan işyerleri bakımından getirilen hukukî statü ve korumadan yararlanamayan işyerlerinin kapatılmasında yetkili olan belediyenin sevk ve idaresiyle görevli ve yetkili en üst amir olan belediye başkanının da bu yetkiyi kullanabileceği açıktır.

Dosyanın incelenmesinden, davacı şirket tarafından uyuşmazlık konusu işyeri için işyeri açma ve çalışma ruhsatı düzenlenmesi talebiyle yaptığı başvurunun, davalı idarenin … tarih ve … sayılı işlemiyle reddedildiği, bu işlemin iptali istemiyle açılan dava sonucunda, … İdare Mahkemesinin … tarih ve E:… , K:… sayılı kararıyla, davanın reddine karar verildiği ve anılan kararın kesinleştiği, dolayısıyla söz konusu işyerinin, işyeri açma ve çalışma ruhsatı bulunmadan faaliyette bulunduğu anlaşılmaktadır.

Bu durumda, davacı şirkete ait işyerinin, işyeri açma ve çalışma ruhsatına tabi bir işyeri olmasına rağmen, işyeri açma ve çalışma ruhsatı bulunmadan faaliyet göstermesi nedeniyle, işyerinin kapatılmasına ilişkin dava konusu işlemin belediye başkanınca tesis edilmesinde yetki yönünden hukuka ve mevzuata aykırılık bulunmadığından, dava konusu işlemin yetki yönünden hukuka aykırı olduğu gerekçesiyle iptali yolundaki İdare Mahkemesi kararına yönelik yapılan istinaf başvursunun reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU: **

Açıklanan nedenlerle;

1. Temyiz isteminin kabulüne,

2. Temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi … İdare Dava Dairesinin … tarih ve E:… , K:… sayılı kararının BOZULMASINA,

3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 06/02/2024 tarihinde oybirliğiyle kesin olarak karar verildi.

T.C.
D A N I Ş T A Y
DÖRDÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2023/8486
Karar No : 2024/667

TEMYİZ EDEN (DAVALI) : … Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. …

KARŞI TARAF (DAVACI) : … Ayakkabı Dericilik Tekstil İnşaat Malzemeleri Oto Yedek Yedek Parça Hırdavat Gıda Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi
VEKİLİ : Av. …

İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi … İdare Dava Dairesinin … tarih ve E:… , K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Hatay ili, Antakya ilçesi, … Mahallesi, … , No:… adresinde bulunan işyerinin, işyeri açma ve çalışma ruhsatının bulunmadığı gerekçesiyle kapatılmasına dair Antakya Belediye Başkanının … tarih ve … sayılı işleminin davacıya bildirilmesine ilişkin … tarih ve … sayılı Ruhsat ve Denetim Müdürlüğü işleminin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:… , K:… sayılı kararda; ruhsatsız olarak faaliyette bulunan işyerlerini faaliyetten men etme yetkisinin (işletmenin kapatılması) Belediye Encümenine ait olması, dava konusu işlemin ise, idarenin yetkili olmayan birimleri tarafından tesis edildiğinin görülmesi karşısında, davacı şirkete ait işyerinin faaliyetten men edilmesine (işletmenin kapatılması) ilişkin dava konusu işlemde yetki unsuru yönünden hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılarak, belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği nedeniyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Uyuşmazlık konusu işyerinin ruhsatsız olarak faaliyet gösterdiği, kamu yararı gözetilerek, takdir yetkisi kapsamında hareket edilmek suretiyle işlem tesis edildiği, işlemin usul ve yasaya uygun olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Cevap verilmemiştir.

TETKİK HÂKİMİ : …
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE :
3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanun’un 3. maddesinde, belediye hudutları ve mücavir alan içinde kalan işyeri ve işletmelerden büyükşehir belediyesi olan yerlerde, sıhhi ve sair işletmeler için büyükşehir belediyesi içinde kalan diğer belediye başkanlıklarının işyeri açma ve çalışma ruhsatını vermeye yetkili olduğu ve 5. maddesinde ise, işyeri veya işletme açmak isteyenlerin, işin özelliğine göre, yönetmelikte öngörülen kriterlere uygun olarak işyerini düzenledikten sonra başvuru formunu doldurarak 3. maddede belirtilen mercie ibraz edeceği ve bu başvurunun yönetmelikte öngörülen kriterlere uygun olarak doldurulduğunun tespiti halinde, başkaca bir işleme gerek kalmaksızın işyeri açma ve çalışma ruhsatı düzenlenerek ilgiliye verileceği hükme bağlanmıştır.
5393 sayılı Belediye Kanunu'nun "belediyenin yetkileri ve imtiyazları" başlıklı 15. maddesinin birinci fıkrasının; (b) bendinde, "Kanunların belediyeye verdiği yetki çerçevesinde yönetmelik çıkarmak, belediye yasakları koymak ve uygulamak, kanunlarda belirtilen cezaları vermek"; (c) bendinde, "Gerçek ve tüzel kişilerin faaliyetleri ile ilgili olarak kanunlarda belirtilen izin veya ruhsatı vermek" hükmü; "belediye başkanının görev ve yetkileri başlıklı" 38. maddesinin birinci fıkrasının; (a) bendinde, "Belediye teşkilâtının en üst amiri olarak belediye teşkilâtını sevk ve idare etmek, belediyenin hak ve menfaatlerini korumak"; (p) bendinde, "Kanunlarla belediyeye verilen ve belediye meclisi veya belediye encümeni kararını gerektirmeyen görevleri yapmak ve yetkileri kullanmak" hükmü yer almaktadır.
10/08/2005 günlü, 25902 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 9207 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'in; "tanımlar" başlıklı 4. maddesinde, "(1) Bu Yönetmelik'te geçen deyimlerden; a) Yetkili idare: [...] belediye sınırları ve mücavir alanlar içinde belediyeyi [...] ifade eder."; 6. maddesinde, "(1) Yetkili idarelerden usulüne uygun olarak işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan işyeri açılamaz ve çalıştırılamaz. İşyerlerine bu Yönetmelikte belirtilen yetkili idareler dışında diğer kamu kurum ve kuruluşları ile ilgili meslek kuruluşları tarafından özel mevzuatına göre verilen izinler ile tescil ve benzeri işlemler bu Yönetmelik hükümlerine göre ruhsat alma mükellefiyetini ortadan kaldırmaz. İşyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan açılan işyerleri yetkili idareler tarafından kapatılır." düzenlemesine yer verilmiştir.
Uyuşmazlıkta, davacıya ait işyerinin, işyeri açma ve çalışma ruhsatı olmadan faaliyette bulunduğunun tespit edilmesi üzerine, Hatay Valiliği İl Yazı İşleri Müdürlüğünün … tarih ve … sayılı yazısı uyarınca yayımlanan 2016/2 sayılı Genelgesi esas alınarak, Antakya Kaymakamlığının ... tarih ve... sayılı yazısı ile durum Antakya Belediye Başkanlığına bildirilmiş, anılan Kaymakamlık yazısı uyarınca Belediye Başkanlığının … tarih ve … sayılı kararı ile işyerinin kapatılmasına karar verilmiş, söz konusu kararın Ruhsat Denetim Müdürlüğünün … gün ve … sayılı işlemi ile davacı şirkete bildirilmesi üzerine bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinin birlikte değerlendirilmesinden, usulüne uygun olarak işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan işyeri açılıp çalıştırılamayacağı, işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilmesi veya iptal edilmesi konusunda belediyenin yetkili olduğu, işyeri açma ve çalışma ruhsatı bulunmayan işyerlerinin ise, yetkili idareler tarafından kapatılacağı açıktır. Sözü edilen düzenlenmelerle, herhangi bir ruhsatı olmadan, fiilen işyeri açarak faaliyette bulunulan yerlerin, işyeri açma ve çalışma ruhsatı bulunan işyerleri bakımından getirilen hukukî statüden ve hukukî korumalardan yararlandırılmasının önüne geçilmiş olup, bu gibi işyerlerinin faaliyet göstermesinin engellendiği hususunda kuşku yoktur. İşyeri açma ve çalışma ruhsatı bulunmayan ve dolayısıyla işyeri açma ve çalışma ruhsatı bulunan işyerleri bakımından getirilen hukukî statü ve korumadan yararlanamayan işyerlerinin kapatılmasında yetkili olan belediyenin sevk ve idaresiyle görevli ve yetkili en üst amir olan belediye başkanının da bu yetkiyi kullanabileceği açıktır.
Dosyanın incelenmesinden, davacı şirket tarafından uyuşmazlık konusu işyeri için işyeri açma ve çalışma ruhsatı düzenlenmesi talebiyle yaptığı başvurunun, davalı idarenin … tarih ve … sayılı işlemiyle reddedildiği, bu işlemin iptali istemiyle açılan dava sonucunda, … İdare Mahkemesinin … tarih ve E:… , K:… sayılı kararıyla, davanın reddine karar verildiği ve anılan kararın kesinleştiği, dolayısıyla söz konusu işyerinin, işyeri açma ve çalışma ruhsatı bulunmadan faaliyette bulunduğu anlaşılmaktadır.
Bu durumda, davacı şirkete ait işyerinin, işyeri açma ve çalışma ruhsatına tabi bir işyeri olmasına rağmen, işyeri açma ve çalışma ruhsatı bulunmadan faaliyet göstermesi nedeniyle, işyerinin kapatılmasına ilişkin dava konusu işlemin belediye başkanınca tesis edilmesinde yetki yönünden hukuka ve mevzuata aykırılık bulunmadığından, dava konusu işlemin yetki yönünden hukuka aykırı olduğu gerekçesiyle iptali yolundaki İdare Mahkemesi kararına yönelik yapılan istinaf başvursunun reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Temyiz isteminin kabulüne,
2. Temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi … İdare Dava Dairesinin … tarih ve E:… , K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 06/02/2024 tarihinde oybirliğiyle kesin olarak karar verildi.

2023/18503