Karar Detayı

T.C.

D A N I Ş T A Y

DÖRDÜNCÜ DAİRE

Esas No : 2023/8288

Karar No : 2024/1987

TEMYİZ EDEN (DAVACI): …

VEKİLİ: Av. …

KARŞI TARAF (DAVALI): **

1 … Belediye Başkanlığı

VEKİLİ: Av. …

2 … Valiliği

İSTEMİN KONUSU: … Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ: **

Dava konusu istem: Düzce ili, … Mahallesi, … Bulvarı, No:… adresindeki yere tekel büfe faaliyet konulu işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilmesi istemiyle yapılan 09/03/2020 tarihli başvurunun reddine ilişkin işlemin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; davacı tarafından, işyeri için tekel ürünleri ve alkollü içki mamulü satmak amacıyla işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilmesi istemiyle yaptığı başvurunun İl Emniyet Müdürlüğünün görüş yazısına istinaden reddedildiği belirilmiş ise de, esasen davalı Düzce Belediye Başkanlığınca yapılan işlemin aldığı olumsuz görüş yazısının davacıya bildirimine ilişkin olduğu, davacının sıhhi işyeri kapsamındaki büfe açma istemli işyeri açma ve çalışma ruhsatı talebine ilişkin dosyanın ise Düzce Belediye Başkanlığı Zabıta Müdürlüğünün … tarih ve … sayılı işlemiyle Düzce Vergi Dairesi faaliyet kodunda ve Düzce Ticaret ve Sanayi Odası faaliyet kodunda gıda ile ilgili faaliyetin olmadığı ve verilen sürede faaliyet koduna gıda eklenilmediğinden iptal edildiği, gerçekten de işyeri açma ve çalışma ruhsatı başvuru formu ekinde sunulan evraklarda gıda faaliyetinin bulunmadığı, İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğinin ilgili maddesine uygun olarak işyeri açma ve çalışma ruhsatı alındı belgesine bu eksikliğin belirtildiği, ancak bu eksikliğin giderildiğine dair bir evrakın dosyasına sunulmadığından işyeri açma ve çalışma ruhsatı talebine ilişkin dosyanın iptal edildiği, bu haliyle ortada perakende alkollü içki satışı yapılabilmesi için gerekli olan ve üzerine mesafe uygunluğunun yazılabileceği bir sıhhi işyeri ruhsatı bulunmadığı, bunun yanı sıra davalı Düzce Belediye Başkanlığı tarafından, kendilerince bir işlem tesis edilmediği ve Emniyet Müdürlüğü yazısının davacıya tebliğ edildiği belirtilmekle birlikte, sıhhi işyeri ruhsatı bulunan işyerinde perakende alkollü içki satışı yapılabilmesi için mesafe şartlarına uygun olup olmadığının öncelikle işyeri açma ve çalışma ruhsatını düzenleyen merci tarafından denetlenerek uygunluk yazısı düzenleneceği, dolayısıyla söz konusu olumsuz görüş yazısının davacıya tebliğinin uygunluk verilmeyeceğinin göstergesi olduğu, bu bakımdan değerlendirildiğinde ise, davalı Düzce Belediye Başkanlığının tespiti ile yine kolluk kuvvetince yakın mesafede olduğu belirtilen özel yabancı dil kursuna gelebilecek kursiyerlerin ilköğretim çağında öğrencilerin de olabileceği gözetildiğinde 4250 sayılı İspirto ve İspirtolu İçkiler İnhisarı Kanunu'nun 9. maddesinin 2. fıkrasındaki dershaneler kavramının bu kursları da kapsadığının kabulü gerektiği gibi bu şekilde kabul edilmesinin Kanunun amaçsal yorumuna da uygun düşeceği, bu yabancı dil kursuna olan mesafenin en az yüz metre mesafede olmadığı fiilen somut olarak tespit edildiğinden davacı tarafından büfe olarak sıhhi işyeri ruhsatı alınsa dahi belediye tarafından bu ruhsat üzerine perakende alkollü içki satışı yapılabilmesi için uygunluk yazısı yazılmamasının hukuka aykırı olmayacağı, yani davacının büfesine tekel ürünleri ve alkollü içki mamulü satmak amacıyla işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilmesi (Büfe için düzenlenecek sıhhi işyeri açma ve çalışma ruhsatına perakende alkollü içki satışı yapılabilmesi için mesafe şartına uygunluğun derç edilmesi ya da bu şartı karşılayan ek bir yazı düzenlenmesi suretiyle) hukuken olanaklı olmadığından, dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Davacının ruhsat başvurusunda bulunduğu gün ve saatte … adlı işyerinin ruhsat alarak faaliyetine başlamamış olduğu, davacının ruhsat başvurusundan sonra ruhsat alan ve faaliyete geçen anılan işyeri sebebiyle davacının ruhsat alamamasının adil yargılanma hakkının ve kazanılmış hakların ihlali niteliğini taşıdığı, eksik inceleme ile karar verildiği belirtilerek temyize konu kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Cevap verilmemiştir.

TETKİK HÂKİMİ: …

DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE: **

İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararname'nin 4. maddesinde; " 3. maddede belirtilen merciler, iznin verilmesi için yapılacak beyan ve incelemelerde aşağıda öngörülen genel kriterlere göre düzenlenecek yönetmeliği esas alırlar. a) İnsan sağlığına zarar vermemek, b) Çevre kirliliğine yol açmamak, c) Yangın, patlama, genel güvenlik, iş güvenliği, işçi sağlığı, trafik ve karayolları, imar, kat mülkiyeti ve doğanın korunması ile ilgili düzenlemelere aykırı davranmamak." düzenlemesi yer almış, 5. maddesinde "İşyeri veya işletme açmak isteyen; işin özelliğine göre 4. maddede belirtilen yönetmelikte öngörülen kriterlere uygun olarak işyerini düzenledikten sonra başvuru formunu doldurarak 3. maddede belirtilen mercie ibraz ederler. Bu başvurunun yönetmelikte öngörülen kriterlere uygun olarak doldurulduğunun tespiti halinde, başkaca bir işleme gerek kalmaksızın işyeri açma ve çalışma ruhsatı düzenlenerek ilgiliye verilir. İlgili, bu belgeye dayanarak işyeri açabilir." düzenlemesine yer verilmiştir.

10/08/2005 tarih ve 25902 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'in dava konusu işyeri açma ve çalışma ruhsatının düzenlendiği tarihte yürürlükte olan şekli ile ''İşyerlerinde aranacak genel şartlar'' başlıklı 5. maddesinde; ''İşyeri açma ve çalışma ruhsatı verilen işyerleri aşağıda belirtilen şartları taşımak zorundadır: ... g) Karayolu kenarındaki işyerleri için karayolu trafik güvenliğinin sağlanması, ... Yetkili idareler, işyeri açma ve çalışma ruhsatının verilmesinden sonra yapacakları denetimlerde bu hususların yerine getirilip getirilmediğini kontrol eder.'' düzenlemesine, ''İşyeri açılması'' başlıklı 6. maddesinde; ''(1) Yetkili idarelerden usulüne uygun olarak işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan işyeri açılamaz ve çalıştırılamaz. İşyerlerine bu Yönetmelikte belirtilen yetkili idareler dışında diğer kamu kurum ve kuruluşları ile ilgili meslek kuruluşları tarafından özel mevzuatına göre verilen izinler ile tescil ve benzeri işlemler bu Yönetmelik hükümlerine göre ruhsat alma mükellefiyetini ortadan kaldırmaz. İşyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan açılan işyerleri yetkili idareler tarafından kapatılır. ''düzenlemesine, dava konusu işyeri açma ve çalışma ruhsatının düzenlendiği tarihte yürürlükte olan şekli ile "İşletmecinin değişmesi ve işyerinin nakli" başlıklı 8. maddesinde; ''(1) Ruhsatta belirtilen faaliyet konusu ve adresin değişmemesi kaydıyla işyerinin devredilmesi halinde, devralan kişinin başvurusu üzerine dosyadaki bilgi ve belgeler esas alınmak suretiyle yeni işletmeci adına tekrar ruhsat düzenlenir.(2)(Ek fıkra: 12/3/2012 2012/2958 K.) Umuma açık istirahat ve eğlence yerleri ile gayrisıhhî müesseseler hariç olmak üzere, sıhhî işyerleri için adresin değişmemesi kaydıyla faaliyet konusunun değiştiği durumlarda ruhsat başvurusunda bulunulması halinde, dosyadaki bilgi ve belgeler esas alınarak yeni faaliyet konusu ile ilgili şartlar karşılanmak kaydıyla başvuru sahibi adına tekrar ruhsat düzenlenir. (3) İşyerine yeni ortak alınması veya ortaklardan birinin ayrılması durumunda yeni ruhsat düzenlenmez. (4) İşyerinin başka bir adrese nakledilmesi halinde yeniden ruhsatlandırılması esastır.(5) Mahalle, cadde, sokak ve benzeri yerlerin isim veya numaralarının değişmesi nedeniyle aynı işyeri için yeni ruhsat düzenlenmez. Ruhsatta yer alan bilgiler güncellenir...'' düzenlemesine, "Ruhsatın düzenlenmesi" başlıklı 12. maddesinde; "(1) Sıhhî işyeri açmak isteyen gerçek ve tüzel kişiler, işyerlerini bu Yönetmeliğe uygun olarak tanzim ettikten sonra Örnek 1’de yer alan başvuru ve beyan formuyla yetkili idareye müracaat eder. Başvurunun Yönetmelikte öngörülen kriterlere uygun olduğunun tespiti halinde başkaca bir işleme gerek kalmaksızın işyeri açma ve çalışma ruhsatı düzenlenerek ilgiliye aynı gün içinde verilir.... (3) İşyeri açma ve çalışma ruhsatı müracaatı sırasında bu Yönetmelikte belirtilen bilgi ve belgeler dışında başka herhangi bir belge istenemez ve başvuru formundaki beyana göre ruhsat işlemleri sonuçlandırılır. (4) İlgilinin beyanına göre tanzim edilen ruhsat müktesep hak doğurmaz." düzenlemesine, "İşyeri açma ve çalışma ruhsatının kesinleşmesi" başlıklı 13. maddesinde, "(1) İşyeri açma ve çalışma ruhsatı verilen işyerleri, yetkili idareler tarafından ruhsatın verildiği tarihten itibaren en geç bir ay içinde kontrol edilir. İşyerinin bu süre içinde kontrol edilmemesi halinde ruhsat kesinleşir. Kontrol görevini yerine getirmeyen yetkili idare görevlileri hakkında kanunî işlem yapılır. (2) İşyeri açma ve çalışma ruhsatının verilmesinden sonra yapılacak denetimlerde mevzuata uygun olmayan unsurların ve noksanlıkların tespiti halinde, işyerine bu noksanlık ve hatalarını gidermesi için bir defaya mahsus olmak üzere onbeş günlük süre verilir. (3) Verilen süre içinde tespit edilen noksanlık ve aykırılıklar giderilmediği takdirde, ruhsat iptal edilerek işyeri kapatılır. (4) Ayrıca ilgililerin yalan, yanlış ve yanıltıcı beyanı varsa haklarında kanunî işlem yapılır." düzenlemesine yer verilmiştir.

4250 sayılı İspirto ve İspirtolu İçkiler İnhisarı Kanunu'nun 1. maddesinde, "Bu Kanunun amacı her türlü ispirto ve ispirtolu içkilerin üretimi, iç ve dış alım ve satımı, dağıtımı ve fiyatlandırılmasına ilişkin usul ve esasları düzenlemektir.", 9. maddesinde, "Tütün ve Alkol Piyasası Düzenleme Kurumundan satış belgesi almak isteyenlerin, öncelikle belediye veya il özel idaresinden iş yeri açma ruhsatı ya da Kültür ve Turizm Bakanlığından turizm belgesi almaları zorunludur...

Bu Kanun kapsamına giren ürünlerin perakende veya açık olarak satışının yapıldığı yerler ile örgün eğitim kurumları ve dershaneler, öğrenci yurtları ve ibadethaneler arasında kapıdan kapıya en az yüz metre mesafenin bulunması zorunludur..."; aynı maddenin 3. fıkrasında ise "Mesafe şartı, satış belgesinin verildiği tarih itibarıyla aranır." kuralı yer almıştır.

Tütün Mamulleri ve Alkollü İçkilerin Satışına ve Sunumuna İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik'in 1. maddesinde, "Bu Yönetmeliğin amacı; tütün mamulleri ve alkollü içkilerin, kamu sağlığının ve tüketici haklarının korunması ile rekabetin tesisi hususları gözetilerek tanıtımına, satışına, sunumuna ve nihai tüketicilere güvenli bir şekilde ulaşmasına ilişkin her türlü faaliyetin usul ve esaslarını düzenlemektir.", "Tanımlar" başlıklı 4. maddesinde,"(1) Bu Yönetmelikte geçen; a) Açık alkollü içki satıcısı: Alkollü içkilerin, piyasaya arz ambalajını açarak mevzuata uygun şekilde nihai tüketiciye satışını ve sunumunu yapan, açık alkollü içki satış belgesini haiz gerçek veya tüzel kişiyi,...h) Perakende satıcı: Tütün mamulleri ve/veya alkollü içkilerin, nihai tüketiciye piyasaya arz ambalajında satışını yapan, perakende satış belgesini haiz gerçek veya tüzel kişiyi,...i) Satış belgesi: İşyerlerinde tütün mamulleri satışı (Ek ibare:RG 27/1/2013 28541), nargilelik tütün mamulü sunumu ile alkollü içkilerin satışı ve/veya sunumunun yapılabilmesi için Kurum veya yetkilendirilmiş merci tarafından verilecek izin belgesini,...ifade eder." hükümlerine; "Satış belgesi alma zorunluluğu" başlıklı 5. maddesinde, "Tütün mamulleri ve alkollü içkilerin toptan ve perakende satışı ile açık alkollü içki satışı faaliyetlerinde bulunacak kişilerin, faaliyet türlerine göre aşağıdaki belgeleri almaları zorunludur:

a) Tütün mamullerinin perakende satışını yapabilmek için, tütün mamulü perakende satış belgesi.

b) Alkollü içkilerin perakende satışını yapabilmek için, alkollü içki perakende satış belgesi.", 8. maddesinde, "Perakende satışlarda aşağıdaki esaslara uyulması zorunludur:

a) Perakende satıcılar, satış belgesi almamış kişilerden ürün alamazlar.

b) 8/6/1942 tarihli ve 4250 sayılı Kanun ile 7/11/1996 tarihli ve 4207 sayılı Kanunda satış yapılamayacağı belirtilen yerler hariç olmak üzere, işyeri açma ve çalışma ruhsatında belirtilen faaliyet konusu; bakkal, market, süpermarket, hipermarket, kuruyemişçi, büfe olanlar ile münhasıran tütün mamulü ve/veya alkollü içki satışı yapan kişiler, perakende satış belgesi talebinde bulunabilirler.

c) (Değişik: RG 3/12/2013 28840)(2) Perakende satıcıların faaliyet konusu; tütün mamulü ve alkollü içki olarak seçilen faaliyet konularının her ikisini ya da birini kapsayabilir. Ancak her bir faaliyet konusu için ayrı satış belgesi düzenlenir.

ç) Perakende satıcılar; tütün mamullerinin ve alkollü içkilerin, nihai tüketicilere yönelik arz ambalajlarını bozmak ya da bölmek suretiyle satış veya sunumunu yapamazlar.

d) (Ek:RG 18/9/2013 28769) Alkollü içkiler, 22:00 ila 06:00 saatleri arasında perakende olarak satılamaz.", 10. maddesinin 5. fıkrasında, "Alkollü içkilerin perakende veya açık olarak satışının yapıldığı yerler ile örgün eğitim kurumları ve dershaneler, öğrenci yurtları ve ibadethaneler arasında kapıdan kapıya en az yüz metre mesafenin bulunması zorunludur. Mesafe şartı, satış belgesinin verildiği tarih itibariyle aranır. Ancak 11/6/2013 tarihinden önce işyeri açma ve çalışma ruhsatı ve satış belgesi almış işletmeler için bu şart aranmaz. Bu işletme sahipleri işletmelerini birinci ve ikinci derece kan hısımlarına devredebilir. Mesafe şartı turizm belgeli işletmeler için uygulanmaz." düzenlemesine, "Satış belgesi başvurusu" başlıklı 12. maddesinde ise "(1) Bu Yönetmelik kapsamındaki faaliyetlere ilişkin satış belgesi almak isteyenler, Kurumun internet sitesinde yer alan ve faaliyetin niteliğine uygun olan başvuru formunu elektronik ortamda doldurduktan sonra ıslak imza veya elektronik imza ile imzalar. (2) Perakende ve açık alkollü içki satış belgesi (Ek ibare:RG 27/1/2013 28541) ile nargilelik tütün mamulü sunum uygunluk belgesi başvurularında başvuru formuna, başvurunun niteliğine göre aşağıda belirtilen belgeler eklenir: a) Gerçek kişiler adına yapılacak başvurularda; 1) İşyeri açma ve çalışma ruhsatı örneği, açık alkollü içki satışı yapacaklar için ise ilgili mevzuatı gereğince yetkili makamlardan alınacak açık alkollü içki satışına ilişkin ruhsat (Ek ibare:RG 18/9/2013 28769) , turizm belgesi veya izin belgesi örneği. (Ek ibare:RG 27/1/2013 28541) , nargilelik tütün mamulü sunumu yapacaklar için işyeri açma ve çalışma ruhsatı örneği ve/veya (Değişik ibare:RG 18/9/2013 28769) turizm belgesi (Ek ibare:RG 27/1/2013 28541) ile yetkili makamlardan alınacak uygunluk yazısı. 2) Belediye teşkilatı bulunmayan yörelerde; perakende alkollü içki satışı yapılacak yere ilişkin, o yerin bağlı olduğu mülki amirliğin mevzuatına göre yapacağı değerlendirme sonucu olumlu görüşünü belirten yazı. 3) (Değişik:RG 9/10/2011 28079) Kayıtlı olduğu vergi dairesi adı ve vergi kimlik numarasının yazılı beyanı. 4) Belge bedelinin ödendiğine ilişkin banka dekontu örneği. 5) (Ek:RG 18/9/2013 28769) Perakende veya açık olarak alkollü içki satışı yapmak üzere satış belgesi talep eden kişiler ile anılan faaliyetleri yürütmekte iken işyeri adresini değiştiren kişiler işyerlerinin örgün eğitim kurumları ve dershaneler ile öğrenci yurtları ve ibadethanelere en az yüz metre uzaklıkta bulunduğunu belgelemek zorundadır. Perakende alkollü içki satışı yapılacak işyerleri ile 11/6/2013 tarihinden önce açık alkollü içki satışı yapmak üzere ruhsatlandırılmış olan işyerlerinin mesafe şartına uygunluğu, ruhsat düzenlemeye yetkili merci tarafından ruhsat üzerine güncel tarih ile derç edilir ya da bu şartı karşılayan ek bir yazı düzenlenir. Mesafe şartına uygunluğun ruhsat üzerine derç edildiği tarihi veya ek yazının düzenlenme tarihini müteakip otuz gün içinde satış belgesi başvurusunda bulunulmaması halinde, derç işleminin veya ek yazının güncellenmesi zorunludur. 11/6/2013 tarihinden sonra açık alkollü içki satışı yapmak üzere ruhsatlandırılmış olan işyerleri için, ruhsat düzenleme tarihini müteakip otuz gün içinde açık alkollü içki satış belgesi başvurusunda bulunulması durumunda, mesafe şartına uygunluğun ruhsat üzerinde derç edilmesi veya bu şartı karşılayan ek yazının ibrazı aranmaz. Satış belgesi verildikten sonra işyerinin yüz metre yakınında örgün eğitim kurumu, dershane, öğrenci yurdu veya ibadethanenin faaliyete geçmesi, satış belgesinin geçerliliğini sona erdirmez." düzenlemelerine yer verilmiştir.

Yukarıda yer verilen mevzuata göre, Tütün ve Alkol Piyasası Düzenleme Kurumundan satış belgesi isteyenlerin, öncelikle belediyeden işyeri açma ruhsatı almalarının zorunlu olduğu anlaşıldığından, işyeri açma ve çalışma ruhsatında belirtilen faaliyet konusu; bakkal, market, süpermarket, hipermarket, kuruyemişçi, büfe olanlar ile münhasıran tütün mamulü ve/veya alkollü içki satışı yapan kişiler, perakende satış belgesi talebinde bulunabileceklerdir.

Dosyanın incelenmesinden, Düzce ili, ... Mahallesi, ... Bulvarı, No:... adresindeki yerde tütün mamülleri ve alkollü içki satışı yapmak amacıyla tekel büfe faaliyet konulu işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilmesi istemiyle yapılan 09/03/2020 tarihli başvurusunun reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

Olayda, davacının ruhsat başvurusunun ardından Düzce Belediye Başkanlığının … tarih ve … sayılı yazısı ile anılan başvuruya ilişkin gerekli araştırmanın yapılarak 4250 sayılı İspirto ve İspirtolu İçkiler İnhisarı Kanunu'nun 9. maddesi ve ilgili mevzuat hükümlerine göre işlem yapılarak bilgi verilmesinin istenilmesi üzerine, İl Emniyet Müdürlüğünde görevli polis memurlarınca 23/03/2020 tarihinde yapılan tahkikatta, büfenin Düzce ili, … Mahallesi, … Bulvarı, No:… adresindeki yerde zemin artı iki katlı binanın zemin katında olduğu, 15 m²'lik tek bölümden oluştuğu, yerin daha önce alkollü büfe satış yeri olduğu, büfenin tam karşısında yakın mesafede American Life isimli İngilizce Öğretim Kursunun bulunduğu, cadde üzerinde araç ve insan yoğunluğunun çok olduğu, binanın bulunduğu yer ve binadaki konumu itibarıyla genel güvenlik ve asayişin korunması açısından devamlı kontrol edilebilecek bir yerde ve konumda olmadığı belirtilen işyerine alkollü işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilmesinin, işyerinde alkol ve tütün ürünleri satılmasının, emniyet ve asayiş bakımından sakıncalı olduğu tespitlerine yer verilen tutanağın düzenlendiği, anılan tespitlerin İl Emniyet Müdürlüğünün … tarih ve … sayılı yazısı ile Düzce Belediye Başkanlığına bildirildiği, bu yazının yüzeyine işlemin tarihi olarak … ve sayısı … yazılarak davacıya iletilmek suretiyle Zabıta Müdürlüğü'nce davaya konu edilen işlemin tesis edildiği, İl Emniyet Müdürlüğü yazısı üzerine davalı idarece davaya konu edilen işlem tesis edilmeden bir tespit ve değerlendirme veya işyerine gidilerek herhangi bir mesafe ölçümü yapılmadığı, işlemden sonraki bir tarihte 03/04/2020'de işyerinin özel eğitim kurumuna 91 m. mesafede olduğuna ilişkin bir tespit yapıldığı görülmüştür.

Uyuşmazlıkta, İl Emniyet Müdürlüğü yazısı üzerine davalı belediye başkanlığı tarafından herhangi bir somut tespit yapılmadığı, İl Emniyet Müdürlüğü görüş yazısında bahsi geçen eğitim kurumunun özel öğretim kurumu niteliğinde olduğu, anılan kurumun davacının işyeri açma ve çalışma ruhsatı başvurusu yaptığı 09/03/2020 tarihinde faaliyette olmayıp bu tarihten sonra 31/03/2020 tarihinde işyeri açma ve çalışma ruhsatı almak üzere davalı idareye başvuruda bulunduğu anlaşılmaktadır.

Bu itibarla, 4250 sayılı İspirto ve İspirtolu İçkiler İnhisarı Kanunu ve bu Kanun uyarınca çıkartılan Tütün Mamulleri ve Alkollü İçkilerin Satışına ve Sunumuna İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik'e göre tütün mamülleri ve alkol ürünlerinin perakende olarak satışı konusunda faaliyette bulunmak amacıyla davalı belediye başkanlığına başvurulduğuna göre, başvurunun davalı idare tarafından işyeri açma ve çalışma ruhsatı yönünden 3572 sayılı Kanun ve bu Kanun uyarınca yürürlüğe konulan İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'in yukarıda yer verilen hükümlerine göre değerlendirilerek sonucuna göre işlem tesisi gerekirken işyerinin mesafe kriterine aykırı olduğundan bahisle, ruhsat verilmemesine yönelik olarak tesis edilen işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Bu durumda, davanın reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine ilişkin Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU: **

Açıklanan nedenlerle;

1. Temyiz isteminin kabulüne,

2. Temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının BOZULMASINA,

3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 20/03/2024 tarihinde oyçokluğuyla kesin olarak karar verildi.

(X) KARŞI OY: **

Temyiz dilekçesinde öne sürülen hususlar 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yazılı nedenlerden hiçbirisine uymadığından, temyiz isteminin reddi ile Bölge İdare Mahkemesi İdare Dava Dairesi kararının onanması gerektiği oyuyla, çoğunluk kararına katılmıyoruz.

T.C.
D A N I Ş T A Y
DÖRDÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2023/8288
Karar No : 2024/1987

TEMYİZ EDEN (DAVACI): …
VEKİLİ: Av. …

KARŞI TARAF (DAVALI):
1 … Belediye Başkanlığı
VEKİLİ: Av. …

2 … Valiliği

İSTEMİN KONUSU: … Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem: Düzce ili, … Mahallesi, … Bulvarı, No:… adresindeki yere tekel büfe faaliyet konulu işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilmesi istemiyle yapılan 09/03/2020 tarihli başvurunun reddine ilişkin işlemin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; davacı tarafından, işyeri için tekel ürünleri ve alkollü içki mamulü satmak amacıyla işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilmesi istemiyle yaptığı başvurunun İl Emniyet Müdürlüğünün görüş yazısına istinaden reddedildiği belirilmiş ise de, esasen davalı Düzce Belediye Başkanlığınca yapılan işlemin aldığı olumsuz görüş yazısının davacıya bildirimine ilişkin olduğu, davacının sıhhi işyeri kapsamındaki büfe açma istemli işyeri açma ve çalışma ruhsatı talebine ilişkin dosyanın ise Düzce Belediye Başkanlığı Zabıta Müdürlüğünün … tarih ve … sayılı işlemiyle Düzce Vergi Dairesi faaliyet kodunda ve Düzce Ticaret ve Sanayi Odası faaliyet kodunda gıda ile ilgili faaliyetin olmadığı ve verilen sürede faaliyet koduna gıda eklenilmediğinden iptal edildiği, gerçekten de işyeri açma ve çalışma ruhsatı başvuru formu ekinde sunulan evraklarda gıda faaliyetinin bulunmadığı, İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğinin ilgili maddesine uygun olarak işyeri açma ve çalışma ruhsatı alındı belgesine bu eksikliğin belirtildiği, ancak bu eksikliğin giderildiğine dair bir evrakın dosyasına sunulmadığından işyeri açma ve çalışma ruhsatı talebine ilişkin dosyanın iptal edildiği, bu haliyle ortada perakende alkollü içki satışı yapılabilmesi için gerekli olan ve üzerine mesafe uygunluğunun yazılabileceği bir sıhhi işyeri ruhsatı bulunmadığı, bunun yanı sıra davalı Düzce Belediye Başkanlığı tarafından, kendilerince bir işlem tesis edilmediği ve Emniyet Müdürlüğü yazısının davacıya tebliğ edildiği belirtilmekle birlikte, sıhhi işyeri ruhsatı bulunan işyerinde perakende alkollü içki satışı yapılabilmesi için mesafe şartlarına uygun olup olmadığının öncelikle işyeri açma ve çalışma ruhsatını düzenleyen merci tarafından denetlenerek uygunluk yazısı düzenleneceği, dolayısıyla söz konusu olumsuz görüş yazısının davacıya tebliğinin uygunluk verilmeyeceğinin göstergesi olduğu, bu bakımdan değerlendirildiğinde ise, davalı Düzce Belediye Başkanlığının tespiti ile yine kolluk kuvvetince yakın mesafede olduğu belirtilen özel yabancı dil kursuna gelebilecek kursiyerlerin ilköğretim çağında öğrencilerin de olabileceği gözetildiğinde 4250 sayılı İspirto ve İspirtolu İçkiler İnhisarı Kanunu'nun 9. maddesinin 2. fıkrasındaki dershaneler kavramının bu kursları da kapsadığının kabulü gerektiği gibi bu şekilde kabul edilmesinin Kanunun amaçsal yorumuna da uygun düşeceği, bu yabancı dil kursuna olan mesafenin en az yüz metre mesafede olmadığı fiilen somut olarak tespit edildiğinden davacı tarafından büfe olarak sıhhi işyeri ruhsatı alınsa dahi belediye tarafından bu ruhsat üzerine perakende alkollü içki satışı yapılabilmesi için uygunluk yazısı yazılmamasının hukuka aykırı olmayacağı, yani davacının büfesine tekel ürünleri ve alkollü içki mamulü satmak amacıyla işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilmesi (Büfe için düzenlenecek sıhhi işyeri açma ve çalışma ruhsatına perakende alkollü içki satışı yapılabilmesi için mesafe şartına uygunluğun derç edilmesi ya da bu şartı karşılayan ek bir yazı düzenlenmesi suretiyle) hukuken olanaklı olmadığından, dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Davacının ruhsat başvurusunda bulunduğu gün ve saatte … adlı işyerinin ruhsat alarak faaliyetine başlamamış olduğu, davacının ruhsat başvurusundan sonra ruhsat alan ve faaliyete geçen anılan işyeri sebebiyle davacının ruhsat alamamasının adil yargılanma hakkının ve kazanılmış hakların ihlali niteliğini taşıdığı, eksik inceleme ile karar verildiği belirtilerek temyize konu kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Cevap verilmemiştir.

TETKİK HÂKİMİ: …
DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:
İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararname'nin 4. maddesinde; " 3. maddede belirtilen merciler, iznin verilmesi için yapılacak beyan ve incelemelerde aşağıda öngörülen genel kriterlere göre düzenlenecek yönetmeliği esas alırlar. a) İnsan sağlığına zarar vermemek, b) Çevre kirliliğine yol açmamak, c) Yangın, patlama, genel güvenlik, iş güvenliği, işçi sağlığı, trafik ve karayolları, imar, kat mülkiyeti ve doğanın korunması ile ilgili düzenlemelere aykırı davranmamak." düzenlemesi yer almış, 5. maddesinde "İşyeri veya işletme açmak isteyen; işin özelliğine göre 4. maddede belirtilen yönetmelikte öngörülen kriterlere uygun olarak işyerini düzenledikten sonra başvuru formunu doldurarak 3. maddede belirtilen mercie ibraz ederler. Bu başvurunun yönetmelikte öngörülen kriterlere uygun olarak doldurulduğunun tespiti halinde, başkaca bir işleme gerek kalmaksızın işyeri açma ve çalışma ruhsatı düzenlenerek ilgiliye verilir. İlgili, bu belgeye dayanarak işyeri açabilir." düzenlemesine yer verilmiştir.
10/08/2005 tarih ve 25902 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'in dava konusu işyeri açma ve çalışma ruhsatının düzenlendiği tarihte yürürlükte olan şekli ile ''İşyerlerinde aranacak genel şartlar'' başlıklı 5. maddesinde; ''İşyeri açma ve çalışma ruhsatı verilen işyerleri aşağıda belirtilen şartları taşımak zorundadır: ... g) Karayolu kenarındaki işyerleri için karayolu trafik güvenliğinin sağlanması, ... Yetkili idareler, işyeri açma ve çalışma ruhsatının verilmesinden sonra yapacakları denetimlerde bu hususların yerine getirilip getirilmediğini kontrol eder.'' düzenlemesine, ''İşyeri açılması'' başlıklı 6. maddesinde; ''(1) Yetkili idarelerden usulüne uygun olarak işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan işyeri açılamaz ve çalıştırılamaz. İşyerlerine bu Yönetmelikte belirtilen yetkili idareler dışında diğer kamu kurum ve kuruluşları ile ilgili meslek kuruluşları tarafından özel mevzuatına göre verilen izinler ile tescil ve benzeri işlemler bu Yönetmelik hükümlerine göre ruhsat alma mükellefiyetini ortadan kaldırmaz. İşyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan açılan işyerleri yetkili idareler tarafından kapatılır. ''düzenlemesine, dava konusu işyeri açma ve çalışma ruhsatının düzenlendiği tarihte yürürlükte olan şekli ile "İşletmecinin değişmesi ve işyerinin nakli" başlıklı 8. maddesinde; ''(1) Ruhsatta belirtilen faaliyet konusu ve adresin değişmemesi kaydıyla işyerinin devredilmesi halinde, devralan kişinin başvurusu üzerine dosyadaki bilgi ve belgeler esas alınmak suretiyle yeni işletmeci adına tekrar ruhsat düzenlenir.(2)(Ek fıkra: 12/3/2012 2012/2958 K.) Umuma açık istirahat ve eğlence yerleri ile gayrisıhhî müesseseler hariç olmak üzere, sıhhî işyerleri için adresin değişmemesi kaydıyla faaliyet konusunun değiştiği durumlarda ruhsat başvurusunda bulunulması halinde, dosyadaki bilgi ve belgeler esas alınarak yeni faaliyet konusu ile ilgili şartlar karşılanmak kaydıyla başvuru sahibi adına tekrar ruhsat düzenlenir. (3) İşyerine yeni ortak alınması veya ortaklardan birinin ayrılması durumunda yeni ruhsat düzenlenmez. (4) İşyerinin başka bir adrese nakledilmesi halinde yeniden ruhsatlandırılması esastır.(5) Mahalle, cadde, sokak ve benzeri yerlerin isim veya numaralarının değişmesi nedeniyle aynı işyeri için yeni ruhsat düzenlenmez. Ruhsatta yer alan bilgiler güncellenir...'' düzenlemesine, "Ruhsatın düzenlenmesi" başlıklı 12. maddesinde; "(1) Sıhhî işyeri açmak isteyen gerçek ve tüzel kişiler, işyerlerini bu Yönetmeliğe uygun olarak tanzim ettikten sonra Örnek 1’de yer alan başvuru ve beyan formuyla yetkili idareye müracaat eder. Başvurunun Yönetmelikte öngörülen kriterlere uygun olduğunun tespiti halinde başkaca bir işleme gerek kalmaksızın işyeri açma ve çalışma ruhsatı düzenlenerek ilgiliye aynı gün içinde verilir.... (3) İşyeri açma ve çalışma ruhsatı müracaatı sırasında bu Yönetmelikte belirtilen bilgi ve belgeler dışında başka herhangi bir belge istenemez ve başvuru formundaki beyana göre ruhsat işlemleri sonuçlandırılır. (4) İlgilinin beyanına göre tanzim edilen ruhsat müktesep hak doğurmaz." düzenlemesine, "İşyeri açma ve çalışma ruhsatının kesinleşmesi" başlıklı 13. maddesinde, "(1) İşyeri açma ve çalışma ruhsatı verilen işyerleri, yetkili idareler tarafından ruhsatın verildiği tarihten itibaren en geç bir ay içinde kontrol edilir. İşyerinin bu süre içinde kontrol edilmemesi halinde ruhsat kesinleşir. Kontrol görevini yerine getirmeyen yetkili idare görevlileri hakkında kanunî işlem yapılır. (2) İşyeri açma ve çalışma ruhsatının verilmesinden sonra yapılacak denetimlerde mevzuata uygun olmayan unsurların ve noksanlıkların tespiti halinde, işyerine bu noksanlık ve hatalarını gidermesi için bir defaya mahsus olmak üzere onbeş günlük süre verilir. (3) Verilen süre içinde tespit edilen noksanlık ve aykırılıklar giderilmediği takdirde, ruhsat iptal edilerek işyeri kapatılır. (4) Ayrıca ilgililerin yalan, yanlış ve yanıltıcı beyanı varsa haklarında kanunî işlem yapılır." düzenlemesine yer verilmiştir.
4250 sayılı İspirto ve İspirtolu İçkiler İnhisarı Kanunu'nun 1. maddesinde, "Bu Kanunun amacı her türlü ispirto ve ispirtolu içkilerin üretimi, iç ve dış alım ve satımı, dağıtımı ve fiyatlandırılmasına ilişkin usul ve esasları düzenlemektir.", 9. maddesinde, "Tütün ve Alkol Piyasası Düzenleme Kurumundan satış belgesi almak isteyenlerin, öncelikle belediye veya il özel idaresinden iş yeri açma ruhsatı ya da Kültür ve Turizm Bakanlığından turizm belgesi almaları zorunludur...
Bu Kanun kapsamına giren ürünlerin perakende veya açık olarak satışının yapıldığı yerler ile örgün eğitim kurumları ve dershaneler, öğrenci yurtları ve ibadethaneler arasında kapıdan kapıya en az yüz metre mesafenin bulunması zorunludur..."; aynı maddenin 3. fıkrasında ise "Mesafe şartı, satış belgesinin verildiği tarih itibarıyla aranır." kuralı yer almıştır.
Tütün Mamulleri ve Alkollü İçkilerin Satışına ve Sunumuna İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik'in 1. maddesinde, "Bu Yönetmeliğin amacı; tütün mamulleri ve alkollü içkilerin, kamu sağlığının ve tüketici haklarının korunması ile rekabetin tesisi hususları gözetilerek tanıtımına, satışına, sunumuna ve nihai tüketicilere güvenli bir şekilde ulaşmasına ilişkin her türlü faaliyetin usul ve esaslarını düzenlemektir.", "Tanımlar" başlıklı 4. maddesinde,"(1) Bu Yönetmelikte geçen; a) Açık alkollü içki satıcısı: Alkollü içkilerin, piyasaya arz ambalajını açarak mevzuata uygun şekilde nihai tüketiciye satışını ve sunumunu yapan, açık alkollü içki satış belgesini haiz gerçek veya tüzel kişiyi,...h) Perakende satıcı: Tütün mamulleri ve/veya alkollü içkilerin, nihai tüketiciye piyasaya arz ambalajında satışını yapan, perakende satış belgesini haiz gerçek veya tüzel kişiyi,...i) Satış belgesi: İşyerlerinde tütün mamulleri satışı (Ek ibare:RG 27/1/2013 28541), nargilelik tütün mamulü sunumu ile alkollü içkilerin satışı ve/veya sunumunun yapılabilmesi için Kurum veya yetkilendirilmiş merci tarafından verilecek izin belgesini,...ifade eder." hükümlerine; "Satış belgesi alma zorunluluğu" başlıklı 5. maddesinde, "Tütün mamulleri ve alkollü içkilerin toptan ve perakende satışı ile açık alkollü içki satışı faaliyetlerinde bulunacak kişilerin, faaliyet türlerine göre aşağıdaki belgeleri almaları zorunludur:
a) Tütün mamullerinin perakende satışını yapabilmek için, tütün mamulü perakende satış belgesi.
b) Alkollü içkilerin perakende satışını yapabilmek için, alkollü içki perakende satış belgesi.", 8. maddesinde, "Perakende satışlarda aşağıdaki esaslara uyulması zorunludur:
a) Perakende satıcılar, satış belgesi almamış kişilerden ürün alamazlar.
b) 8/6/1942 tarihli ve 4250 sayılı Kanun ile 7/11/1996 tarihli ve 4207 sayılı Kanunda satış yapılamayacağı belirtilen yerler hariç olmak üzere, işyeri açma ve çalışma ruhsatında belirtilen faaliyet konusu; bakkal, market, süpermarket, hipermarket, kuruyemişçi, büfe olanlar ile münhasıran tütün mamulü ve/veya alkollü içki satışı yapan kişiler, perakende satış belgesi talebinde bulunabilirler.
c) (Değişik: RG 3/12/2013 28840)(2) Perakende satıcıların faaliyet konusu; tütün mamulü ve alkollü içki olarak seçilen faaliyet konularının her ikisini ya da birini kapsayabilir. Ancak her bir faaliyet konusu için ayrı satış belgesi düzenlenir.
ç) Perakende satıcılar; tütün mamullerinin ve alkollü içkilerin, nihai tüketicilere yönelik arz ambalajlarını bozmak ya da bölmek suretiyle satış veya sunumunu yapamazlar.
d) (Ek:RG 18/9/2013 28769) Alkollü içkiler, 22:00 ila 06:00 saatleri arasında perakende olarak satılamaz.", 10. maddesinin 5. fıkrasında, "Alkollü içkilerin perakende veya açık olarak satışının yapıldığı yerler ile örgün eğitim kurumları ve dershaneler, öğrenci yurtları ve ibadethaneler arasında kapıdan kapıya en az yüz metre mesafenin bulunması zorunludur. Mesafe şartı, satış belgesinin verildiği tarih itibariyle aranır. Ancak 11/6/2013 tarihinden önce işyeri açma ve çalışma ruhsatı ve satış belgesi almış işletmeler için bu şart aranmaz. Bu işletme sahipleri işletmelerini birinci ve ikinci derece kan hısımlarına devredebilir. Mesafe şartı turizm belgeli işletmeler için uygulanmaz." düzenlemesine, "Satış belgesi başvurusu" başlıklı 12. maddesinde ise "(1) Bu Yönetmelik kapsamındaki faaliyetlere ilişkin satış belgesi almak isteyenler, Kurumun internet sitesinde yer alan ve faaliyetin niteliğine uygun olan başvuru formunu elektronik ortamda doldurduktan sonra ıslak imza veya elektronik imza ile imzalar. (2) Perakende ve açık alkollü içki satış belgesi (Ek ibare:RG 27/1/2013 28541) ile nargilelik tütün mamulü sunum uygunluk belgesi başvurularında başvuru formuna, başvurunun niteliğine göre aşağıda belirtilen belgeler eklenir: a) Gerçek kişiler adına yapılacak başvurularda; 1) İşyeri açma ve çalışma ruhsatı örneği, açık alkollü içki satışı yapacaklar için ise ilgili mevzuatı gereğince yetkili makamlardan alınacak açık alkollü içki satışına ilişkin ruhsat (Ek ibare:RG 18/9/2013 28769) , turizm belgesi veya izin belgesi örneği. (Ek ibare:RG 27/1/2013 28541) , nargilelik tütün mamulü sunumu yapacaklar için işyeri açma ve çalışma ruhsatı örneği ve/veya (Değişik ibare:RG 18/9/2013 28769) turizm belgesi (Ek ibare:RG 27/1/2013 28541) ile yetkili makamlardan alınacak uygunluk yazısı. 2) Belediye teşkilatı bulunmayan yörelerde; perakende alkollü içki satışı yapılacak yere ilişkin, o yerin bağlı olduğu mülki amirliğin mevzuatına göre yapacağı değerlendirme sonucu olumlu görüşünü belirten yazı. 3) (Değişik:RG 9/10/2011 28079) Kayıtlı olduğu vergi dairesi adı ve vergi kimlik numarasının yazılı beyanı. 4) Belge bedelinin ödendiğine ilişkin banka dekontu örneği. 5) (Ek:RG 18/9/2013 28769) Perakende veya açık olarak alkollü içki satışı yapmak üzere satış belgesi talep eden kişiler ile anılan faaliyetleri yürütmekte iken işyeri adresini değiştiren kişiler işyerlerinin örgün eğitim kurumları ve dershaneler ile öğrenci yurtları ve ibadethanelere en az yüz metre uzaklıkta bulunduğunu belgelemek zorundadır. Perakende alkollü içki satışı yapılacak işyerleri ile 11/6/2013 tarihinden önce açık alkollü içki satışı yapmak üzere ruhsatlandırılmış olan işyerlerinin mesafe şartına uygunluğu, ruhsat düzenlemeye yetkili merci tarafından ruhsat üzerine güncel tarih ile derç edilir ya da bu şartı karşılayan ek bir yazı düzenlenir. Mesafe şartına uygunluğun ruhsat üzerine derç edildiği tarihi veya ek yazının düzenlenme tarihini müteakip otuz gün içinde satış belgesi başvurusunda bulunulmaması halinde, derç işleminin veya ek yazının güncellenmesi zorunludur. 11/6/2013 tarihinden sonra açık alkollü içki satışı yapmak üzere ruhsatlandırılmış olan işyerleri için, ruhsat düzenleme tarihini müteakip otuz gün içinde açık alkollü içki satış belgesi başvurusunda bulunulması durumunda, mesafe şartına uygunluğun ruhsat üzerinde derç edilmesi veya bu şartı karşılayan ek yazının ibrazı aranmaz. Satış belgesi verildikten sonra işyerinin yüz metre yakınında örgün eğitim kurumu, dershane, öğrenci yurdu veya ibadethanenin faaliyete geçmesi, satış belgesinin geçerliliğini sona erdirmez." düzenlemelerine yer verilmiştir.
Yukarıda yer verilen mevzuata göre, Tütün ve Alkol Piyasası Düzenleme Kurumundan satış belgesi isteyenlerin, öncelikle belediyeden işyeri açma ruhsatı almalarının zorunlu olduğu anlaşıldığından, işyeri açma ve çalışma ruhsatında belirtilen faaliyet konusu; bakkal, market, süpermarket, hipermarket, kuruyemişçi, büfe olanlar ile münhasıran tütün mamulü ve/veya alkollü içki satışı yapan kişiler, perakende satış belgesi talebinde bulunabileceklerdir.
Dosyanın incelenmesinden, Düzce ili, ... Mahallesi, ... Bulvarı, No:... adresindeki yerde tütün mamülleri ve alkollü içki satışı yapmak amacıyla tekel büfe faaliyet konulu işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilmesi istemiyle yapılan 09/03/2020 tarihli başvurusunun reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Olayda, davacının ruhsat başvurusunun ardından Düzce Belediye Başkanlığının … tarih ve … sayılı yazısı ile anılan başvuruya ilişkin gerekli araştırmanın yapılarak 4250 sayılı İspirto ve İspirtolu İçkiler İnhisarı Kanunu'nun 9. maddesi ve ilgili mevzuat hükümlerine göre işlem yapılarak bilgi verilmesinin istenilmesi üzerine, İl Emniyet Müdürlüğünde görevli polis memurlarınca 23/03/2020 tarihinde yapılan tahkikatta, büfenin Düzce ili, … Mahallesi, … Bulvarı, No:… adresindeki yerde zemin artı iki katlı binanın zemin katında olduğu, 15 m²'lik tek bölümden oluştuğu, yerin daha önce alkollü büfe satış yeri olduğu, büfenin tam karşısında yakın mesafede American Life isimli İngilizce Öğretim Kursunun bulunduğu, cadde üzerinde araç ve insan yoğunluğunun çok olduğu, binanın bulunduğu yer ve binadaki konumu itibarıyla genel güvenlik ve asayişin korunması açısından devamlı kontrol edilebilecek bir yerde ve konumda olmadığı belirtilen işyerine alkollü işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilmesinin, işyerinde alkol ve tütün ürünleri satılmasının, emniyet ve asayiş bakımından sakıncalı olduğu tespitlerine yer verilen tutanağın düzenlendiği, anılan tespitlerin İl Emniyet Müdürlüğünün … tarih ve … sayılı yazısı ile Düzce Belediye Başkanlığına bildirildiği, bu yazının yüzeyine işlemin tarihi olarak … ve sayısı … yazılarak davacıya iletilmek suretiyle Zabıta Müdürlüğü'nce davaya konu edilen işlemin tesis edildiği, İl Emniyet Müdürlüğü yazısı üzerine davalı idarece davaya konu edilen işlem tesis edilmeden bir tespit ve değerlendirme veya işyerine gidilerek herhangi bir mesafe ölçümü yapılmadığı, işlemden sonraki bir tarihte 03/04/2020'de işyerinin özel eğitim kurumuna 91 m. mesafede olduğuna ilişkin bir tespit yapıldığı görülmüştür.
Uyuşmazlıkta, İl Emniyet Müdürlüğü yazısı üzerine davalı belediye başkanlığı tarafından herhangi bir somut tespit yapılmadığı, İl Emniyet Müdürlüğü görüş yazısında bahsi geçen eğitim kurumunun özel öğretim kurumu niteliğinde olduğu, anılan kurumun davacının işyeri açma ve çalışma ruhsatı başvurusu yaptığı 09/03/2020 tarihinde faaliyette olmayıp bu tarihten sonra 31/03/2020 tarihinde işyeri açma ve çalışma ruhsatı almak üzere davalı idareye başvuruda bulunduğu anlaşılmaktadır.
Bu itibarla, 4250 sayılı İspirto ve İspirtolu İçkiler İnhisarı Kanunu ve bu Kanun uyarınca çıkartılan Tütün Mamulleri ve Alkollü İçkilerin Satışına ve Sunumuna İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik'e göre tütün mamülleri ve alkol ürünlerinin perakende olarak satışı konusunda faaliyette bulunmak amacıyla davalı belediye başkanlığına başvurulduğuna göre, başvurunun davalı idare tarafından işyeri açma ve çalışma ruhsatı yönünden 3572 sayılı Kanun ve bu Kanun uyarınca yürürlüğe konulan İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'in yukarıda yer verilen hükümlerine göre değerlendirilerek sonucuna göre işlem tesisi gerekirken işyerinin mesafe kriterine aykırı olduğundan bahisle, ruhsat verilmemesine yönelik olarak tesis edilen işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Bu durumda, davanın reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine ilişkin Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Temyiz isteminin kabulüne,
2. Temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 20/03/2024 tarihinde oyçokluğuyla kesin olarak karar verildi.


(X) KARŞI OY:
Temyiz dilekçesinde öne sürülen hususlar 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yazılı nedenlerden hiçbirisine uymadığından, temyiz isteminin reddi ile Bölge İdare Mahkemesi İdare Dava Dairesi kararının onanması gerektiği oyuyla, çoğunluk kararına katılmıyoruz.

2023/18289