Yargıtay yargitay 2023/8071 E. 2024/1381 K.

T.C.

D A N I Ş T A Y

DÖRDÜNCÜ DAİRE

Esas No : 2023/8071

Karar No : 2024/1381

TEMYİZ EDEN (DAVALI): … Belediye Başkanlığı

VEKİLİ: Av. …

KARŞI TARAF (DAVACI): … Gazino Eğlence Hizmetleri Restorant Turizm Organizasyon Gıda İnşaat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi Yetkilisi …

İSTEMİN KONUSU: … Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ: **

Dava konusu istem: Bursa İli, Nilüfer İlçesi, … Mahallesi, … Caddesi, No:… adresinde bulunan işyerinin mühürlenmesi ve çalışma ruhsatının iptal edilmesine ilişkin … tarih ve … sayılı işlemin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; dava konusu işlemde, … tarih ve … sayılı fen zaptına konu aykırı uygulamaların kaldırılmadığının tespit edildiği belirtilmişse de, tespitin yapıldığına ilişkin herhangi bir bilgi ve belge dava dosyasına sunulmadığı, dava konusu işlemin sebep unsurunu teşkil eden yapı ruhsatına aykırı uygulamaların giderilip giderilmediğinin yerinde tespit edilmediği anlaşıldığından, dava konusu işlemde hukuka uyarlılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; davalı idarece 10/10/2016 tarihinde yerinde yapılan tespitte imara aykırı durumların giderilmediğinin belirlendiği, bunun üzerine dava konusu işlemle söz konusu tutanağa atıfta bulunmak suretiyle işyeri ruhsatının iptaline karar verildiği, böylece dava konusu işlemin tesisinden önce işyerinde belediye görevlilerince tespit yapıldığı anlaşıldığından, istinaf başvurusuna konu edilen mahkeme kararı gerekçesi yerinde görülmemiş ise de; davacıya ait işyerinde 23/01/2015 tarihli yapı tatil tutanağı ile belirlenen imara aykırı durumların verilen süre içerisinde giderilmemesi nedeniyle 23/03/2015 tarihinde işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptaline karar verilmesinden sonra yıkım işlemine karşı ... İdare Mahkemesinin E:… sayılı dosyasında 11/03/2015 tarihinde yürütmenin durdurulmasına karar verilmesi üzerine ruhsat iptali işleminin bütün hukuki sonuçları ile birlikte ortadan kaldırıldığı dikkate alındığında, işyerinde tespit olunan imarla ilgili eksikliklerin giderilmesi hususunda İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin yukarıda hükmü aktarılan 13. maddesindeki süreç işletilmek suretiyle davacıya yeniden süre verilerek eksikliklerin giderilmesinin istenilmesi, verilen süre içerisinde gereğinin yerine getirilmediğinin tespit edilmesi durumunda işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptali yoluna gidilmesi gerekirken, tüm sonuçlarıyla birlikte ortadan kaldırılan daha önceki işlem öncesinde davacıya verilen süre esas alınarak işyeri ruhsatının iptali yolunda alınan dava konusu işlemde bu yönüyle hukuka uyarlık görülmemiştir. İstinaf başvurusunun belirtilen gerekçelerle reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Davalı idare tarafından; 23/01/2015 tarihli yapı tatil tutanağında belirtilen imara aykırı uygulamaların verilen süreye rağmen kaldırılmadığının davacı tarafça da kabul edildiği, ayrıca İmar ve Şehircilik Müdürlüğü tarafından 10/10/2016 tarihinde yapılan tespit sonucu tanzim edilen tutanakla da bu hususun belirlendiği, mahkemece mahallinde keşif ve bilirkişi incelemesi yapılmaksızın karar verildiği ileri sürülerek mahkeme kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Cevap verilmemiştir.

TETKİK HÂKİMİ: …

DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE: **

3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanun'un 4. maddesinde; "3 üncü maddede belirtilen merciler, iznin verilmesi için yapılacak beyan ve incelemelerde aşağıda öngörülen genel kriterlere göre düzenlenecek yönetmeliği esas alırlar.

a) İnsan sağlığına zarar vermemek,

b) Çevre kirliliğine yol açmamak,

c) Yangın, patlama, genel güvenlik, iş güvenliği, işçi sağlığı, trafik ve karayolları, imar, kat mülkiyeti ve doğanın korunması ile ilgili düzenlemelere aykırı davranmamak. " hükmüne yer verilmiştir.

İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'in (İÇAR) 13. maddesinde; "İşyeri açma ve çalışma ruhsatı verilen işyerleri, yetkili idareler tarafından ruhsatın verildiği tarihten itibaren en geç bir ay içinde kontrol edilir. İşyerinin bu süre içinde kontrol edilmemesi halinde ruhsat kesinleşir. Kontrol görevini yerine getirmeyen yetkili idare görevlileri hakkında kanunî işlem yapılır. İşyeri açma ve çalışma ruhsatının verilmesinden sonra yapılacak denetimlerde mevzuata uygun olmayan unsurların ve noksanlıkların tespiti halinde, işyerine bu noksanlık ve hatalarını gidermesi için bir defaya mahsus olmak üzere onbeş günlük süre verilir. Verilen süre içinde tespit edilen noksanlık ve aykırılıklar giderilmediği takdirde, ruhsat iptal edilerek işyeri kapatılır. Ayrıca ilgililerin yalan, yanlış ve yanıltıcı beyanı varsa haklarında kanunî işlem yapılır." düzenlemesine yer verilmiştir.

Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinin birlikte değerlendirilmesinden, bir işyerine işyeri açma ve çalışma ruhsatı düzenlenebilmesi için işyerinin bulunduğu yapının imar mevzuatına uygun olmasının zorunlu olduğu ve işyeri açma ve çalışma ruhsatına bağlanan faaliyetin yer aldığı yapının ruhsatlandırıldığı mevcut imar durumunun sürekliliği korunarak imara aykırı bir durumun ortaya çıkmasının önlenmesinin amaçlandığı anlaşılmaktadır.

Dosyanın incelenmesinden, Bursa İli, Nilüfer İlçesi, … Mahallesi, … Caddesi, No:… adresinde bulunan içkili gazino faaliyet konulu davacıya ait ruhsatlı işyerinde 23/01/2015 tarihinde yapılan kontrollerde davalı idarece yapılan inceleme sonucunda ruhsatsız olarak bir takım imalatların yapıldığı hususunda aynı tarihli yapı tatil tutanağının düzenlendiği, Belediye encümeninin … tarih ve … sayılı kararıyla ruhsata bağlanma olanağı bulunmayan imalatların yıkılmasına karar verildiği, bunun üzerine 20/02/2015 tarihinde davacıya tebliğ olunan işlemle mimari proje ve eklerine aykırı uygulamaların kaldırılması için İAÇR Yönetmeliğinin 13. maddesi, uyarınca 15 gün süre verildiği, bu süre sonunda gereğinin yapılmaması durumunda işyeri ruhsatının iptal edileceğinin belirtildiği, verilen süre içerisinde imara aykırı durumun ortadan kaldırılmaması nedeniyle … tarih ve … sayılı işlemle işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptal edilmesi üzerine, bu işleme konu ... İdare Mahkemesinin E:… sayılı dosyasında açılan davada 11/03/2015 tarihli kararla, yürütmenin durdurulması isteminin davalı idarenin savunması alınıp yeniden bir karar verilinceye kadar kabulüne karar verilmesi üzerine … tarih ve … sayılı işlemle ruhsat iptali işleminin kaldırılmasına karar verilmiş, fakat sonrasında belirtilen Encümen Kararı ile alınan yıkım işlemine karşı açılan davada … tarih ve K:… sayılı kararla davanın reddine karar verilmiştir.

Encümen Kararının iptalinden sonra, gazino olarak işletilen davacının işletmesinin İMKB Fen Lisesi'ne çok yakın olduğundan kapatılması için çeşitli kurumlara şikayet dilekçeleri verildiği, Nilüfer Kaymakamlığının … tarih ve … sayılı yazısı ile davacının işletmesinin bulunduğu Lefkoşe Caddesinin içkili yerler bölgesinden çıkarıldığı ve işyerinin İMKB Fen Lisesi bahçe kapısına yaklaşık 50 metre yakınlıkta olduğu belirtilerek gereğinin yapılmasının istenilmesi üzerine, yapı tatil tutanağıyla belirlenen imara aykırılıkların giderilmediği gerekçesiyle dava konusu … tarih ve … sayılı işlemle işyeri ruhsatının iptaline karar verildiği, bu kararın iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

Bu durumda, dava konusu işyerinde yapı ruhsatına aykırı olarak binanın ön cephesine çelik konstrüksüyondan dökmeler dökme ve çatısını kapatmak ve zemin kat ile 1. normal kat arasında 180,00 m² büyüklüğündeki ara kat oluşturulmak suretiyle oluşturulan kapalı alanın yıkımına ilişkin encümen kararının hukuka uygun olduğunun yargı kararı ile kesinleştiği, imara aykırı olarak inşa edilen bu kapalı alan üzerinde yürütülen işyeri faaliyetinin, işyeri açma ve çalışma ruhsatı kapsamındaki alan ile bütünleştiği ve asıl işyerinden ayrılamaz hale geldiği, verilen onbeş günlük sürede tespit edilen aykırılıkların giderilmediği görülmüş olup, işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptal edilmesine ilişkin işlemde hukuka aykırılık, aksi yöndeki İdare Dava Dairesi kararında hukuki isabet görülmemiştir.

KARAR SONUCU: **

Açıklanan nedenlerle;

1. Temyiz isteminin kabulüne,

2. Temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının BOZULMASINA,

3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 28/02/2024 tarihinde oyçokluğuyla kesin olarak karar verildi.

(X) KARŞI OY: Temyiz dilekçesinde öne sürülen hususlar 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 49. maddesinde yazılı nedenlerden hiçbirisine uymadığından, temyiz isteminin reddi ile Bölge İdare Mahkemesi İdare Dava Dairesi kararının onanması gerektiği oyuyla, çoğunluk kararına katılmıyorum.

T.C.
D A N I Ş T A Y
DÖRDÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2023/8071
Karar No : 2024/1381

TEMYİZ EDEN (DAVALI): … Belediye Başkanlığı
VEKİLİ: Av. …

KARŞI TARAF (DAVACI): … Gazino Eğlence Hizmetleri Restorant Turizm Organizasyon Gıda İnşaat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi Yetkilisi …

İSTEMİN KONUSU: … Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem: Bursa İli, Nilüfer İlçesi, … Mahallesi, … Caddesi, No:… adresinde bulunan işyerinin mühürlenmesi ve çalışma ruhsatının iptal edilmesine ilişkin … tarih ve … sayılı işlemin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; dava konusu işlemde, … tarih ve … sayılı fen zaptına konu aykırı uygulamaların kaldırılmadığının tespit edildiği belirtilmişse de, tespitin yapıldığına ilişkin herhangi bir bilgi ve belge dava dosyasına sunulmadığı, dava konusu işlemin sebep unsurunu teşkil eden yapı ruhsatına aykırı uygulamaların giderilip giderilmediğinin yerinde tespit edilmediği anlaşıldığından, dava konusu işlemde hukuka uyarlılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; davalı idarece 10/10/2016 tarihinde yerinde yapılan tespitte imara aykırı durumların giderilmediğinin belirlendiği, bunun üzerine dava konusu işlemle söz konusu tutanağa atıfta bulunmak suretiyle işyeri ruhsatının iptaline karar verildiği, böylece dava konusu işlemin tesisinden önce işyerinde belediye görevlilerince tespit yapıldığı anlaşıldığından, istinaf başvurusuna konu edilen mahkeme kararı gerekçesi yerinde görülmemiş ise de; davacıya ait işyerinde 23/01/2015 tarihli yapı tatil tutanağı ile belirlenen imara aykırı durumların verilen süre içerisinde giderilmemesi nedeniyle 23/03/2015 tarihinde işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptaline karar verilmesinden sonra yıkım işlemine karşı ... İdare Mahkemesinin E:… sayılı dosyasında 11/03/2015 tarihinde yürütmenin durdurulmasına karar verilmesi üzerine ruhsat iptali işleminin bütün hukuki sonuçları ile birlikte ortadan kaldırıldığı dikkate alındığında, işyerinde tespit olunan imarla ilgili eksikliklerin giderilmesi hususunda İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin yukarıda hükmü aktarılan 13. maddesindeki süreç işletilmek suretiyle davacıya yeniden süre verilerek eksikliklerin giderilmesinin istenilmesi, verilen süre içerisinde gereğinin yerine getirilmediğinin tespit edilmesi durumunda işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptali yoluna gidilmesi gerekirken, tüm sonuçlarıyla birlikte ortadan kaldırılan daha önceki işlem öncesinde davacıya verilen süre esas alınarak işyeri ruhsatının iptali yolunda alınan dava konusu işlemde bu yönüyle hukuka uyarlık görülmemiştir. İstinaf başvurusunun belirtilen gerekçelerle reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Davalı idare tarafından; 23/01/2015 tarihli yapı tatil tutanağında belirtilen imara aykırı uygulamaların verilen süreye rağmen kaldırılmadığının davacı tarafça da kabul edildiği, ayrıca İmar ve Şehircilik Müdürlüğü tarafından 10/10/2016 tarihinde yapılan tespit sonucu tanzim edilen tutanakla da bu hususun belirlendiği, mahkemece mahallinde keşif ve bilirkişi incelemesi yapılmaksızın karar verildiği ileri sürülerek mahkeme kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Cevap verilmemiştir.

TETKİK HÂKİMİ: …
DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:
3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanun'un 4. maddesinde; "3 üncü maddede belirtilen merciler, iznin verilmesi için yapılacak beyan ve incelemelerde aşağıda öngörülen genel kriterlere göre düzenlenecek yönetmeliği esas alırlar.
a) İnsan sağlığına zarar vermemek,
b) Çevre kirliliğine yol açmamak,
c) Yangın, patlama, genel güvenlik, iş güvenliği, işçi sağlığı, trafik ve karayolları, imar, kat mülkiyeti ve doğanın korunması ile ilgili düzenlemelere aykırı davranmamak. " hükmüne yer verilmiştir.
İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'in (İÇAR) 13. maddesinde; "İşyeri açma ve çalışma ruhsatı verilen işyerleri, yetkili idareler tarafından ruhsatın verildiği tarihten itibaren en geç bir ay içinde kontrol edilir. İşyerinin bu süre içinde kontrol edilmemesi halinde ruhsat kesinleşir. Kontrol görevini yerine getirmeyen yetkili idare görevlileri hakkında kanunî işlem yapılır. İşyeri açma ve çalışma ruhsatının verilmesinden sonra yapılacak denetimlerde mevzuata uygun olmayan unsurların ve noksanlıkların tespiti halinde, işyerine bu noksanlık ve hatalarını gidermesi için bir defaya mahsus olmak üzere onbeş günlük süre verilir. Verilen süre içinde tespit edilen noksanlık ve aykırılıklar giderilmediği takdirde, ruhsat iptal edilerek işyeri kapatılır. Ayrıca ilgililerin yalan, yanlış ve yanıltıcı beyanı varsa haklarında kanunî işlem yapılır." düzenlemesine yer verilmiştir.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinin birlikte değerlendirilmesinden, bir işyerine işyeri açma ve çalışma ruhsatı düzenlenebilmesi için işyerinin bulunduğu yapının imar mevzuatına uygun olmasının zorunlu olduğu ve işyeri açma ve çalışma ruhsatına bağlanan faaliyetin yer aldığı yapının ruhsatlandırıldığı mevcut imar durumunun sürekliliği korunarak imara aykırı bir durumun ortaya çıkmasının önlenmesinin amaçlandığı anlaşılmaktadır.
Dosyanın incelenmesinden, Bursa İli, Nilüfer İlçesi, … Mahallesi, … Caddesi, No:… adresinde bulunan içkili gazino faaliyet konulu davacıya ait ruhsatlı işyerinde 23/01/2015 tarihinde yapılan kontrollerde davalı idarece yapılan inceleme sonucunda ruhsatsız olarak bir takım imalatların yapıldığı hususunda aynı tarihli yapı tatil tutanağının düzenlendiği, Belediye encümeninin … tarih ve … sayılı kararıyla ruhsata bağlanma olanağı bulunmayan imalatların yıkılmasına karar verildiği, bunun üzerine 20/02/2015 tarihinde davacıya tebliğ olunan işlemle mimari proje ve eklerine aykırı uygulamaların kaldırılması için İAÇR Yönetmeliğinin 13. maddesi, uyarınca 15 gün süre verildiği, bu süre sonunda gereğinin yapılmaması durumunda işyeri ruhsatının iptal edileceğinin belirtildiği, verilen süre içerisinde imara aykırı durumun ortadan kaldırılmaması nedeniyle … tarih ve … sayılı işlemle işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptal edilmesi üzerine, bu işleme konu ... İdare Mahkemesinin E:… sayılı dosyasında açılan davada 11/03/2015 tarihli kararla, yürütmenin durdurulması isteminin davalı idarenin savunması alınıp yeniden bir karar verilinceye kadar kabulüne karar verilmesi üzerine … tarih ve … sayılı işlemle ruhsat iptali işleminin kaldırılmasına karar verilmiş, fakat sonrasında belirtilen Encümen Kararı ile alınan yıkım işlemine karşı açılan davada … tarih ve K:… sayılı kararla davanın reddine karar verilmiştir.
Encümen Kararının iptalinden sonra, gazino olarak işletilen davacının işletmesinin İMKB Fen Lisesi'ne çok yakın olduğundan kapatılması için çeşitli kurumlara şikayet dilekçeleri verildiği, Nilüfer Kaymakamlığının … tarih ve … sayılı yazısı ile davacının işletmesinin bulunduğu Lefkoşe Caddesinin içkili yerler bölgesinden çıkarıldığı ve işyerinin İMKB Fen Lisesi bahçe kapısına yaklaşık 50 metre yakınlıkta olduğu belirtilerek gereğinin yapılmasının istenilmesi üzerine, yapı tatil tutanağıyla belirlenen imara aykırılıkların giderilmediği gerekçesiyle dava konusu … tarih ve … sayılı işlemle işyeri ruhsatının iptaline karar verildiği, bu kararın iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Bu durumda, dava konusu işyerinde yapı ruhsatına aykırı olarak binanın ön cephesine çelik konstrüksüyondan dökmeler dökme ve çatısını kapatmak ve zemin kat ile 1. normal kat arasında 180,00 m² büyüklüğündeki ara kat oluşturulmak suretiyle oluşturulan kapalı alanın yıkımına ilişkin encümen kararının hukuka uygun olduğunun yargı kararı ile kesinleştiği, imara aykırı olarak inşa edilen bu kapalı alan üzerinde yürütülen işyeri faaliyetinin, işyeri açma ve çalışma ruhsatı kapsamındaki alan ile bütünleştiği ve asıl işyerinden ayrılamaz hale geldiği, verilen onbeş günlük sürede tespit edilen aykırılıkların giderilmediği görülmüş olup, işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptal edilmesine ilişkin işlemde hukuka aykırılık, aksi yöndeki İdare Dava Dairesi kararında hukuki isabet görülmemiştir.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Temyiz isteminin kabulüne,
2. Temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 28/02/2024 tarihinde oyçokluğuyla kesin olarak karar verildi.


(X) KARŞI OY : Temyiz dilekçesinde öne sürülen hususlar 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 49. maddesinde yazılı nedenlerden hiçbirisine uymadığından, temyiz isteminin reddi ile Bölge İdare Mahkemesi İdare Dava Dairesi kararının onanması gerektiği oyuyla, çoğunluk kararına katılmıyorum.

2023/18075