Karar Detayı

T.C.

D A N I Ş T A Y

DÖRDÜNCÜ DAİRE

Esas No : 2023/7535

Karar No : 2024/1363

TEMYİZ EDEN (DAVACI): ...

VEKİLİ: Av. ...

KARŞI TARAF (DAVALI): ... Belediye Başkanlığı

VEKİLİ: Av. ...

İSTEMİN KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:... , K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ: **

Dava konusu istem: Manisa ili, Salihli ilçesi, ...Mahallesi, ...Sokak, No:... adresinde bulunan bakkal faaliyet konulu işyerinin ... tarih ve ... sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatının iptaline dair Ruhsat ve Denetim Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı işlemi ile işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptaline bağlı olarak işyerinin 03/06/2021 tarihinde kapatılacağına ilişkin Zabıta Müdürlüğünün ...tarih ve ... sayılı işleminin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararda; Manisa ili, Salihli İlçesi, ... Mahallesi, ... Mevkii, ...ada, ...parsel sayılı taşınmazda, ... Yeri unvanıyla faaliyet gösteren işyerine, davalı idare tarafından ... tarih ve ...sayılı bakkal faaliyet konulu İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatının verildiği, ancak Karayolları Genel Müdürlüğü 2. Bölge Müdürlüğünce parselde bulunan tesislerin (market ve kahvehane) geçiş yolu izin belgesinin bulunmadığının tespit edilerek geçiş yolu izin belgesi verilebilmesi için uygunluk görüşü alınması gerektiğinin davalı idareye bildirilmesi üzerine, davalı idare tarafından Karayolları Genel Müdürlüğü 2. Bölge Müdürlüğünden uygunluk için görüş sorulduğu, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazın bir kısmının kamulaştırma sınırı içerisinde kalması ve parsel üzerindeki yapıların yeterli yapı yaklaşma mesafesini, geçiş yolunun yeterli kavşak mesafesini sağlayamaması nedeniyle geçiş yolu izni verilmesinin Karayolları Genel Müdürlüğü 2. Bölge Müdürlüğünce uygun görülmemesi üzerine davacıya ait işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptal edildiği ve bu işlem sonucunda da işyerinin kapatılacağına dair işlemin tesis edildiği, karayolu kenarındaki işyerleri için karayolu trafik güvenliğinin sağlanmış olmasının işyerlerinde aranan genel şartlardan olduğu, trafik güvenliğini etkileyecek her türlü yapı ve tesislerin Karayolları Kenarında Yapılacak ve Açılacak Tesisler Hakkında Yönetmelik'te belirtilen mesafe şartlarını sağlaması gerektiği, bunun için karayolları kenarında yapılacak veya açılacak yapı ve tesisler için ilgili Belediye Başkanlığından geçiş yolu izin belgesinin alınmasının zorunlu olduğu, izinsiz olan tesislerin yapımının ve işletilmesinin yetkililerce durdurulacağı, Yönetmelikteki şartlar yerine getirilmeden geçiş yolu izni verilmeyeceği, ilgili Belediye Başkanlığınca tesis sahiplerine geçiş yolu izin belgesi verilmesi öncesinde Karayolları Genel Müdürlüğünün ilgili Bölge Müdürlüğünden, tesise ait onaylı vaziyet planı ile birlikte görüş sorularak uygun görüşün alınmasının zorunlu olduğu, geçiş yolu izin belgesinin, karayolu kenarında açılacak tesis için verilecek işyeri açma ve çalışma ruhsatının verilmesi aşamasında aranılan belgelerden biri olduğunun anlaşıldığı, dosyada bulunan bilgi ve belgeler ile Karayolları Genel Müdürlüğü 2. Bölge Müdürlüğünün görüş yazısı ekindeki kamulaştırma planının incelenmesinden; ... ada, ... parsel sayılı taşınmazda kain davacıya ait işyerinin karayolu kenarında bulunduğu ve ... ada ... parsel sayılı taşınmazın karayoluna cepheli kısmının kamulaştırma sınırı içerisinde kaldığının ihtilafsız olduğu, buna göre Yönetmelikte belirtilen 25 metrelik yapı yaklaşma mesafesini ve geçiş yolunun yeterli kavşak mesafesini sağlamayan yapıda faaliyet gösterilmesinin karayolu trafik güvenliğini tehlikeye düşüreceği belirtilerek, Karayolları 2. Bölge Müdürlüğünce uygun görüş verilmeyen işyerine davalı idarece geçiş yolu izin belgesi düzenlenemeyeceğinden, açık hata ile tesis edildiği anlaşılan işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptali ile buna bağlı olarak işyeri açma ve çalışma ruhsatı bulunmadan faaliyette bulunan işyerinin kapatılması yolunda tesis edilen işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Davacının bakkal ruhsatı ile işletilmekte olan işyerini 03/01/2020 tarihinde devraldığı, davacının başvurusu üzerine kendisi adına ... tarih ve ... sayılı ruhsatın düzenlendiği, davacının devralmasından önce de aynı yerde bulunan işyerinin yıllardır davalı idare tarafından verilmiş ruhsatla işletilmekte olduğu, davalı idarenin ihmalinden kaynaklanan bir hatanın davacıya yüklenemeyeceği, davacının mülkiyet hakkını ilgilendiren dava konusu işlem hakkında bilirkişi incelemesi ve keşif yapılmadan karar verilemeyeceği, nitekim kavşak mesafesinin mevcut yere göre değil kamulaştırılacak alana göre uygun olmadığının belirtildiği, bunun bilirkişi incelemesi ile ortaya konulabilecek türden bir durum olduğu, davacıya ruhsatın verildiği 03/01/2020 tarihinden itibaren idarenin bir ay içinde işyerini kontrol etmesi gerektiği, bu sürenin sonunda 03/02/2020 tarihinde ruhsatın kesinleştiği, davalı idare ruhsat verirken hatalı bir işlem yapmış ise de, geri alma işlemini de açıkça yasal mevzuata uymadan yaptığı zira davalı idarenin yeni başvuru söz konusu gibi hareket ettiği, Yönetmelik'in 13. maddesi uyarınca tanınması gereken 15 günlük süreye riayet edilmeden işlem yapıldığı, dolayısıyla işlemin mevzuatta belirlenen şekle uyulmaksızın tesis edilmiş olmasının açıkça hukuka aykırılık teşkil ettiği, Karayolları Trafik Kanunu'nun 18. maddesinde geçiş izin belgesinin, yol kenarında yapılacak veya açılacak işyerleri için aranacağının belirtildiği, zaten mevcut olan bir işyeri için ilgili şartın aranmasının sebep ve amaç unsurları yönünden hukuka aykırı olduğu, davalı idarenin davacının işyerinden sonra aynı konumda yeni açılan başka işyerlerine ruhsat vermeye devam ettiği, ruhsatı alınan işyerinin kavşağa mesafesinde ve yapı yaklaşma mesafelerinde yaklaşık on yıldır değişiklik olmadığı, davalı idarenin kendisinin inceleyip onay verdiği ruhsatı yıllar sonra dava konusu işlemle iptal etmesinin hukuki istikrar, kazanılmış haklara saygı ve idareye güven gibi temel hukuki hakları ihlal ettiği, söz konusu kamulaştırma kararının akıbeti bilinmeden salt bu sebebe binaen ruhsat iptalinin kabulünün mümkün olmadığı, 31/05/2021 tarihli davacının oğluna tebliğ edilen ihtarnameden yalnızca 1 gün sonra işyerinin kapatılması kararının verilmiş olmasının da açıkça hukuka aykırılık teşkil ettiği belirtilerek temyize konu kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Cevap verilmemiştir.

TETKİK HÂKİMİ: ...

DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 17. maddesinin 2. fıkrası uyarınca duruşma istemi yerinde görülmeyerek işin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE: **

Anayasa'nın 13. maddesinde, temel hak ve hürriyetlerin, özlerine dokunulmaksızın yalnızca Anayasanın ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere bağlı olarak ve ancak kanunla sınırlanabileceği düzenlenmiştir.

Anayasa'nın 35. maddesinde ise "Herkes, mülkiyet ve miras haklarına sahiptir. Bu haklar, ancak kamu yararı amacıyla, kanunla sınırlanabilir. Mülkiyet hakkının kullanılması toplum yararına aykırı olamaz." hükümleri yer almaktadır. Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin "Mülkiyetin "Korunması" başlıklı 1. maddesinde de, "Her gerçek ya da tüzel kişi, mülkiyetinden/malvarlığından müdahale edilmeksizin yararlanma hakkına sahiptir. Hiç kimse, kamu yararı uyarınca ve kanunun ve uluslararası hukuk genel ilkelerinin öngördüğü koşullara tabi olarak mülkiyetinden yoksun bırakılması hali hariç, mülkiyetinden yoksun bırakılmayacaktır." düzenlemesi yer almıştır.

10/08/2005 tarih ve 25902 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin dava konusu işyeri açma ve çalışma ruhsatının düzenlendiği tarihte yürürlükte olan şekli ile ''İşyerlerinde aranacak genel şartlar'' başlıklı 5. maddesinde; ''İşyeri açma ve çalışma ruhsatı verilen işyerleri aşağıda belirtilen şartları taşımak zorundadır: ... g) Karayolu kenarındaki işyerleri için karayolu trafik güvenliğinin sağlanması, ... Yetkili idareler, işyeri açma ve çalışma ruhsatının verilmesinden sonra yapacakları denetimlerde bu hususların yerine getirilip getirilmediğini kontrol eder.'' düzenlemesine, ''İşyeri açılması'' başlıklı 6. maddesinde; ''(1) Yetkili idarelerden usulüne uygun olarak işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan işyeri açılamaz ve çalıştırılamaz. İşyerlerine bu Yönetmelikte belirtilen yetkili idareler dışında diğer kamu kurum ve kuruluşları ile ilgili meslek kuruluşları tarafından özel mevzuatına göre verilen izinler ile tescil ve benzeri işlemler bu Yönetmelik hükümlerine göre ruhsat alma mükellefiyetini ortadan kaldırmaz. İşyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan açılan işyerleri yetkili idareler tarafından kapatılır. ''düzenlemesine, dava konusu işyeri açma ve çalışma ruhsatının düzenlendiği tarihte yürürlükte olan şekli ile "İşletmecinin değişmesi ve işyerinin nakli" başlıklı 8. maddesinde; ''(1) Ruhsatta belirtilen faaliyet konusu ve adresin değişmemesi kaydıyla işyerinin devredilmesi halinde, devralan kişinin başvurusu üzerine dosyadaki bilgi ve belgeler esas alınmak suretiyle yeni işletmeci adına tekrar ruhsat düzenlenir.(2)(Ek fıkra: 12/3/2012 2012/2958 K.) Umuma açık istirahat ve eğlence yerleri ile gayrisıhhî müesseseler hariç olmak üzere, sıhhî işyerleri için adresin değişmemesi kaydıyla faaliyet konusunun değiştiği durumlarda ruhsat başvurusunda bulunulması halinde, dosyadaki bilgi ve belgeler esas alınarak yeni faaliyet konusu ile ilgili şartlar karşılanmak kaydıyla başvuru sahibi adına tekrar ruhsat düzenlenir. (3) İşyerine yeni ortak alınması veya ortaklardan birinin ayrılması durumunda yeni ruhsat düzenlenmez. (4) İşyerinin başka bir adrese nakledilmesi halinde yeniden ruhsatlandırılması esastır.(5) Mahalle, cadde, sokak ve benzeri yerlerin isim veya numaralarının değişmesi nedeniyle aynı işyeri için yeni ruhsat düzenlenmez. Ruhsatta yer alan bilgiler güncellenir...'' düzenlemesine, "Ruhsatın düzenlenmesi" başlıklı 12. maddesinde; "(1) Sıhhî işyeri açmak isteyen gerçek ve tüzel kişiler, işyerlerini bu Yönetmeliğe uygun olarak tanzim ettikten sonra Örnek 1’de yer alan başvuru ve beyan formuyla yetkili idareye müracaat eder. Başvurunun Yönetmelikte öngörülen kriterlere uygun olduğunun tespiti halinde başkaca bir işleme gerek kalmaksızın işyeri açma ve çalışma ruhsatı düzenlenerek ilgiliye aynı gün içinde verilir.... (3) İşyeri açma ve çalışma ruhsatı müracaatı sırasında bu Yönetmelikte belirtilen bilgi ve belgeler dışında başka herhangi bir belge istenemez ve başvuru formundaki beyana göre ruhsat işlemleri sonuçlandırılır. (4) İlgilinin beyanına göre tanzim edilen ruhsat müktesep hak doğurmaz." düzenlemesine, "İşyeri açma ve çalışma ruhsatının kesinleşmesi" başlıklı 13. maddesinde, "(1) İşyeri açma ve çalışma ruhsatı verilen işyerleri, yetkili idareler tarafından ruhsatın verildiği tarihten itibaren en geç bir ay içinde kontrol edilir. İşyerinin bu süre içinde kontrol edilmemesi halinde ruhsat kesinleşir. Kontrol görevini yerine getirmeyen yetkili idare görevlileri hakkında kanunî işlem yapılır. (2) İşyeri açma ve çalışma ruhsatının verilmesinden sonra yapılacak denetimlerde mevzuata uygun olmayan unsurların ve noksanlıkların tespiti halinde, işyerine bu noksanlık ve hatalarını gidermesi için bir defaya mahsus olmak üzere onbeş günlük süre verilir. (3) Verilen süre içinde tespit edilen noksanlık ve aykırılıklar giderilmediği takdirde, ruhsat iptal edilerek işyeri kapatılır. (4) Ayrıca ilgililerin yalan, yanlış ve yanıltıcı beyanı varsa haklarında kanunî işlem yapılır.

" düzenlemesine yer verilmiştir.

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun "Tanımlar" başlıklı 3. maddesinde; "(...) Geçiş yolu: Araçların bir mülke girip çıkması için yapılmış olan yolun, karayolu üzerinde bulunan kısmıdır." hükmüne, "Belediye sınırları içinde bulunan karayolu kenarındaki yapı ve tesisler" başlıklı 18. maddesinde; ''Belediye sınırları içindeki karayolları kenarında yapılacak veya açılacak 17 nci maddede sayılan yapı ve tesisler için;

a) Belediyelerden izin alınması,

b) (Değişik: 17/10/1996 4199/8 md.) Belediyelerce bu iznin verilmesinde, trafik güvenliği bakımından bu tesisler hakkındaki Yönetmelikte belirlenen şartların yerine getirilmesini sağlamaları ve ayrıca Karayolları Genel Müdürlüğünün yapım ve bakımından sorumlu olduğu karayolu kenarında yapılacak ve açılacak olanların bu yollara bağlantıları için bu Genel Müdürlüğün ilgili bölge müdürlüğünden uygun görüş almaları zorunludur.

İzinsiz yapılan bu gibi tesislerin yapımı ve işletilmesi yetkililerce durdurulacağı gibi, yönetmelikteki şartlar yerine getirilmeden işletme izni verilmez ve bağlantı yolu, her türlü gider sorumlulara ait olmak üzere yolun yapım ve bakımı ile ilgili kuruluşlarca ortadan kaldırılır.

Bu madde ve 17. maddede belirtilen tesislere ait şartlar, izin ve denetim esasları Bayındırlık ve İskan Bakanlığınca düzenlenen yönetmelikte gösterilir." düzenlemesine yer verilmiştir.

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 18'inci maddesi uyarınca çıkarılan ve 15/05/1997 tarih ve 22990 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Karayolları Kenarında Yapılacak ve Açılacak Tesisler Hakkında Yönetmeliğin ''Amaç ve Kapsam'' başlıklı 1. maddesinde; '' Bu Yönetmelik; a) Karayollarının her iki tarafında karayollarına bağlantıyı sağlayacak geçiş yolları yönünden akaryakıt istasyonları, servis istasyonları, akaryakıt dolum istasyonları, sıvılaştırılmış petrol gazları (LPG/CNG) dolum ve ikmal istasyonları, tehlikeli madde depoları, umuma açık park yerleri, umuma açık garaj, yolcu terminali(otogar), yük terminali (nakliyat ambar ve depoları), fabrika, işhanı, çarşı, pazar yeri, toptancı hal, sinema, tiyatro ve benzeri eğlence yerleri, turistik yapı ve tesisler, malzeme ocak ve harmanlar, maden ve petrol şantiye ocak ve tesisleri, araç bakım onarım teşhir ve satış yerleri, otel, motel, lokanta, kahvehane, ticari bina, hububat tütün fındık pancar ve benzeri tarım ürünleri depoları, besi çiftliği ve ahırlar, yolcu indirme bindirme yerleri (durak), sürücü kurs yerleri, eğitim sağlık spor dini kültürel ve benzeri amaçlı kamu ve özel yapılar ile bunların sosyal tesisleri, üretme çiftlikleri, havuzlar, sabit kantarlar, trafolar, meskenler ile trafik güvenliğini etkileyecek her türlü yapı ve tesislerin, b) Karayollarının her iki tarafında sınır çizgisine elli metre mesafe içinde olup geçiş yolları ile karayoluna bağlantı yapmaksızın (a) bendinde sayılan yapı ve tesislerin yapılması, açılması, işletilmesi veya tadil edilmesinde karayolu trafik güvenliğinin sağlanması amacına yönelik olarak aranacak usul, esas ve şartlan kapsar.'' düzenlemesine, "Geçiş Yolu İzin Belgesi" başlıklı 4. maddesinde; "Bu Yönetmelik kapsamındaki tesisler için, karayoluna bağlantıyı sağlayacak geçiş yolları yönünden Geçiş Yolu İzin Belgesi alınması zorunludur. Bu Belge sadece yol ve trafik güvenliğinin sağlanması ile ilgili olup 3194 Sayılı İmar Kanunu gereğince alınması gerekli ruhsatlar yönünden geçerli değildir. Ancak Geçiş Yolu İzin Belgesi alınmadan, 3194 Sayılı İmar Kanunu'nun öngördüğü ruhsat alınsa dahi, inşaata başlanılamaz. Tesis sahibince, yapılanma, arazi kullanımı ve diğer hususlarla ilgili olarak görevli ve yetkili kuruluşlardan gerekli iznin alınması zorunludur." düzenlemesine, "Geçiş Yolu İzin Belgesi" başlıklı 16. maddesinde; "Belediye sınırları dışındaki karayolları kenarında yapılacak ve açılacak tesislerden karayoluna bağlantı yapılmak istenmesi halinde, yolu yapan ve bakım altında tutan kuruluştan Geçiş Yolu İzin Belgesi alınması zorunludur." düzenlemesine, "Kavşak Mesafesi" başlıklı 17. maddesinde; "Kavşak Mesafesi : Tesislere ait geçiş yolu ekseninin taşıt yolu dış kenarı ile kesiştiği noktanın kavşak başlangıcına mesafesi, aynı yönde birden fazla şeridi olan iki yönlü devletyolları ile bölünmüş devletyollarında enaz 200 metre, diğer devletyolları ile platform genişliği 10 metre ve daha fazla olan il yollarında enaz 150 metre, diğer ilyollarında enaz 100 metre ve diğer yollarda enaz 50 metredir. Geçiş yolu, giriş ve çıkış yolu olarak tesis edilmiş ise, kavşak tarafında kalan giriş veya çıkış yolu ekseni bu mesafenin tahkikinde esas alınır. Tesislere ait geçiş yolu ekseninin taşıt yolu dış kenarı ile kesiştiği noktanın, platform genişliğinde daralma olan köprü, tünel ve menfez gibi yapıların yaklaşımlarında yol platformundaki daralmanın başladığı kesime olan mesafesi; iki yönlü devlet ve il yollarında her iki yönde ayrı ayrı olmak üzere enaz 100 metre, bölünmüş devlet ve il yollarında enaz 50 metredir. ..." düzenlemesine, ''Geçiş Yolları ile Adaların Düzenlenmesi'' başlıklı 21. maddesinde; ''Geçiş yolları ve bu yollar ile ilgili adaların düzenlenmesinin; (...) Akaryakıt istasyonları , LPG ikmal istasyonları ve yolcu terminalleri dışındaki tesisler için cephe genişliği enaz 30 metredir...''düzenlemesine, "Belediye Sınırları İçinde Bulunan Karayolu Kenarındaki Yapı ve Tesisler" başlığı altında düzenlenen "Belediye Sınırları İçinde Bulunan Karayolu Kenarındaki Yapı ve Tesisler" başlıklı 36. maddesinde; "Yönetmelikte adı geçen tesislerin belediye ve mücavir alan sınırları içindeki karayolları kenarında yapılması ve açılması için, a) İlgili Belediye Başkanlığından Geçiş Yolu İzin Belgesi alınması, b)İlgili Belediye Başkanlığının da trafik güvenliği bakımından, bu Yönetmelikte belirtilen şartların yerine getirilmesini sağlamaları, zorunludur. İzinsiz olan tesislerin yapımı ve işletilmesi yetkililerce durdurulur. Bu Yönetmelikteki şartlar yerine getirilmeden geçiş yolu izni verilemez. İzinsiz olarak yapılmakta olan veya işletilen veya izin alınmasına rağmen izinde gösterilen ve bu Yönetmelikte belirtilen şartlara aykırı durumda olduğu anlaşılan tesislere ait geçiş yolları, her türlü gider sorumlulara ait olmak üzere yolun yapım ve bakımı ile ilgili kuruluşlarca ortadan kaldırılır." düzenlemesine, "Kavşak Mesafesi" başlıklı 37. maddesinde; "Karayolu kenarında yapılacak ve açılacak tesislere ait geçiş yolu ekseninin taşıt yolu kenar çizgisi ile kesiştiği noktanın kavşak başlangıcına mesafesi; Karayolları Genel Müdürlüğünün bakım ağına dahil, bölünmüş devlet ve il yolları ile aynı yönde birden fazla şeridi olan iki yönlü devlet yollarında enaz 100 metre, diğer devlet ve il yollarında enaz 75 metre, Karayolları Genel Müdürlüğünün bakım ağındaki karayollarının diğer yollar ile teşkil etmiş olduğu kavşakların diğer yollardan yaklaşımında enaz 50 metredir. "düzenlemesine, "Karayolları Genel Müdürlüğünün Uygun Görüşü" başlıklı 39. maddesinde; "İlgili Belediye Başkanlıklarının, Karayolları Genel Müdürlüğünün yapım ve bakımından sorumlu olduğu karayolları kenarında yapılacak ve açılacak tesislere Geçiş Yolu İzin Belgesi verilmesinden önce Karayolları Genel Müdürlüğünün ilgili Bölge Müdürlüğünden uygun görüş almaları zorunludur. Bu Yönetmelik gereğine göre verilen Geçiş Yolu İzin Belgesinin bir örneği Karayolları Genel Müdürlüğü'nün ilgili Bölge Müdürlüğüne gönderilir ve bu tesislerin yapımı veya işletilmesinin; verilen izin ve bu Yönetmelik şartlarına uygunluğu, ilgili Belediye ve Karayolları Genel Müdürlüğü yetkililerince denetlenir." düzenlemesine, "Yapı Yaklaşma Mesafesi" başlıklı 41. maddesinde; ''Tesisler bünyesindeki yapıların cephe hattı ile karayolu sınır çizgisi arasındaki mesafe; a) Tesisler bünyesinde yapılacak olan yer üstü akaryakıt, sıvılaştırılmış gaz ve diğer tehlikeli madde depolan için en az 50 metre, b) Her türlü yer altı depoları ile akaryakıt ve (LPG/CNG ) istasyonları,akaryakıt ve sıvılaştırılmış gaz dolum istasyonları,umuma açık park yerleri ve garajlar, yolcu ve yük terminalleri, atölye, fabrika, işhanı, çarşı, pazaryerleri, ticari bina, sinema ,tiyatro, gazino gibi eğlence yerleri, turistik yapı ve tesisler, müstakil olarak yapılan otel motel lokanta ve kahvehaneler, araç bakım ve onarım yerleri, araç teşhir ve satış yerleri, hububat, fındık, tütün, pamuk, pancar vb. tarım ürünlerinin muhafaza edildiği kapalı depolar,sürücü kurs yerleri,toptancı hal ,üretme besi çiftliği ve ahırlar, maden ve petrol şantiye, ocak ve tesisleri,havuzlar,sabit kantarlar,eğitim,sağlık,dini ye kültürel vb. kamu ve özel yapılar ile yukarıda sayılan tesislere ait her türlü ana binalar ve sundurmalar için en az 25 metre, c) Her türlü tarım ürünlerinin depolandığı, yıkama, kurutma, yükleme ve boşaltma işlemlerinin yapıldığı açık sahalar, bekçi kulübesi, akaryakıt pompaları, sıvılaştırılmış gaz pompa ve kaideleri, mekanize hale getirilmemiş yükleme ve boşaltma rampaları, büfe vb. ikinci derece yapılar ve meskenler için en az 5 metredir. Temel kullanım amacı mesken olmakla birlikte, meskenler bünyesinde yer alan ve alanı mesken normal kat alanını geçmeyen bakkal, manav, kasap, lokanta, kahvehane, muayenehane, büro, eczane gibi ticari faaliyetlerin yapıldığı yerler ile mescit, sendika, dernek, vakıf vb. kuruluşların faaliyetlerinin yürütüldüğü bölümleri bulunan yapılar da bu maddenin uygulanmasında mesken gibi değerlendirilir. Bu Yönetmeliğin yürürlüğe girmesinden önce onaylanmış ve yürürlükte olan 1/1000 ölçekli uygulama imar planlarında yer alan yapı yaklaşma mesafelerine ilişkin hükümler saklıdır. ''düzenlemesine yer verilmiştir.

Dosyanın incelenmesinden; ... Mahallesi, ... Mevkii, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazda, ... Yeri unvanıyla faaliyet gösteren işyerine davalı idare tarafından ... tarih ve ... sayılı (devirden dolayı düzenlenen) bakkal faaliyet konulu İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatının verildiği, ancak Karayolları Genel Müdürlüğü 2. Bölge Müdürlüğünce parselde bulunan tesislerin (market ve kahvehane) geçiş yolu izin belgesinin bulunmadığının tespit edilerek geçiş yolu izin belgesi verilebilmesi için uygunluk görüşü alınması gerektiğinin davalı idareye bildirilmesi üzerine, davalı idare tarafından Karayolları Genel Müdürlüğü 2. Bölge Müdürlüğünden uygunluk için görüş sorulduğu, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazın bir kısmının kamulaştırma sınırı içerisinde kalması ve parsel üzerindeki yapıların yeterli yapı yaklaşma mesafesini, geçiş yolunun yeterli kavşak mesafesini sağlayamaması nedeniyle geçiş yolu izni verilmesinin Karayolları Genel Müdürlüğü 2. Bölge Müdürlüğünce uygun görülmemesi üzerine davacıya ait işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptal edilmesi ve bu işlem sonucunda da işyerinin kapatılacağına dair işlemin tesis edilmesi üzerine bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmıştır.

Uyuşmazlıkta, uzun süredir bakkal olarak işletildiği belirtilen ve 3. kişiden devralınarak 03/01/2020 tarihi itibarıyla davacı tarafından faaliyete geçirildiği anlaşılan işyeri ile ilgili olarak her ne kadar İdare Mahkemesince karayoluna cepheli kısmının kamulaştırma sınırı içerisinde kaldığının ihtilafsız olduğu, buna göre Yönetmelikte belirtilen 25 metrelik yapı yaklaşma mesafesini ve geçiş yolunun yeterli kavşak mesafesini sağlamayan yapıda faaliyet gösterilmesinin karayolu trafik güvenliğini tehlikeye düşüreceği gerekçesi ile davanın reddine karar verilmiş ve dava konusu işleme dayanak alınan Karayolları Genel Müdürlüğü 2. Bölge Genel Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı yazısı ekinde davaya konu işyerinin bulunduğu parselin kamulaştırma sınırı içinde kalan kısmının gösterildiği kamulaştırma planına yer verilmiş ise de; bahsi geçen kamulaştırma işleminin başlatıldığına ilişkin dosya içeriğinde herhangi bir bilgi ve belgeye yer verilmediği; işyerinin bulunduğu yapının kamulaştırma sınırından 25 m uzaklıkta bulunması gerektiği belirtilmiş ise de yapı yaklaşma mesafelerinin düzenlendiği Karayolları Kenarında Yapılacak ve Açılacak Tesisler Hakkında Yönetmelik'in 41. maddesinin ikinci fıkrasında bakkal gibi ticari faaliyetlerin yapıldığı yerlerin bu maddenin uygulanmasında mesken gibi değerlendirileceği düzenlemesinin yer aldığı, (c) bendinde ise, meskenler için yapı yaklaşma mesafesinin 5 metre olarak belirtildiği görülmektedir.

Öte yandan, İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin dava konusu işyeri açma ve çalışma ruhsatının düzenlendiği tarihte yürürlükte olan şekli ile ''İşyerlerinde aranacak genel şartlar'' başlıklı 5. maddesinin (g) bendi; 'Karayolu kenarındaki işyerleri için karayolu trafik güvenliğinin sağlanması' şeklinde iken anılan düzenlemeye "ve geçiş yolu izin belgesi alınmış olması" şeklindeki ibarenin 17/04/2021 tarihli ve 31457 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 3835 sayılı Cumhurbaşkanı Kararının 2. maddesi ile eklendiği anlaşılmıştır.

Bu itibarla, söz konusu düzenlemenin, davacıya işyeri açma ve çalışma ruhsatının verildiği 03/01/2020 tarihinden sonra yürürlüğe girdiği hususu ile yukarıda belirtilen hususlar birlikte dikkate alındığında davaya konu edilen işlemlerde ve davanın reddine ilişkin Mahkeme kararında hukuki isabet bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Bu durumda, tesis edilen işlemlerde hukuka uyarlık, davanın reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine ilişkin Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet görülmemiştir.

KARAR SONUCU: **

Açıklanan nedenlerle;

1. Temyiz isteminin kabulüne,

2. Temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:.. sayılı kararının BOZULMASINA,

3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 28/02/2024 tarihinde oyçokluğuyla kesin olarak karar verildi.

(X) KARŞI OY: **

Temyiz dilekçesinde öne sürülen hususlar 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 49. maddesinde yazılı nedenlerden hiçbirisine uymadığından, temyiz isteminin reddi ile Bölge İdare Mahkemesi İdare Dava Dairesi kararının onanması gerektiği oyuyla, çoğunluk kararına katılmıyoruz.

T.C.
D A N I Ş T A Y
DÖRDÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2023/7535
Karar No : 2024/1363

TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ...
VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:... , K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Manisa ili, Salihli ilçesi, ...Mahallesi, ...Sokak, No:... adresinde bulunan bakkal faaliyet konulu işyerinin ... tarih ve ... sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatının iptaline dair Ruhsat ve Denetim Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı işlemi ile işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptaline bağlı olarak işyerinin 03/06/2021 tarihinde kapatılacağına ilişkin Zabıta Müdürlüğünün ...tarih ve ... sayılı işleminin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararda; Manisa ili, Salihli İlçesi, ... Mahallesi, ... Mevkii, ...ada, ...parsel sayılı taşınmazda, ... Yeri unvanıyla faaliyet gösteren işyerine, davalı idare tarafından ... tarih ve ...sayılı bakkal faaliyet konulu İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatının verildiği, ancak Karayolları Genel Müdürlüğü 2. Bölge Müdürlüğünce parselde bulunan tesislerin (market ve kahvehane) geçiş yolu izin belgesinin bulunmadığının tespit edilerek geçiş yolu izin belgesi verilebilmesi için uygunluk görüşü alınması gerektiğinin davalı idareye bildirilmesi üzerine, davalı idare tarafından Karayolları Genel Müdürlüğü 2. Bölge Müdürlüğünden uygunluk için görüş sorulduğu, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazın bir kısmının kamulaştırma sınırı içerisinde kalması ve parsel üzerindeki yapıların yeterli yapı yaklaşma mesafesini, geçiş yolunun yeterli kavşak mesafesini sağlayamaması nedeniyle geçiş yolu izni verilmesinin Karayolları Genel Müdürlüğü 2. Bölge Müdürlüğünce uygun görülmemesi üzerine davacıya ait işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptal edildiği ve bu işlem sonucunda da işyerinin kapatılacağına dair işlemin tesis edildiği, karayolu kenarındaki işyerleri için karayolu trafik güvenliğinin sağlanmış olmasının işyerlerinde aranan genel şartlardan olduğu, trafik güvenliğini etkileyecek her türlü yapı ve tesislerin Karayolları Kenarında Yapılacak ve Açılacak Tesisler Hakkında Yönetmelik'te belirtilen mesafe şartlarını sağlaması gerektiği, bunun için karayolları kenarında yapılacak veya açılacak yapı ve tesisler için ilgili Belediye Başkanlığından geçiş yolu izin belgesinin alınmasının zorunlu olduğu, izinsiz olan tesislerin yapımının ve işletilmesinin yetkililerce durdurulacağı, Yönetmelikteki şartlar yerine getirilmeden geçiş yolu izni verilmeyeceği, ilgili Belediye Başkanlığınca tesis sahiplerine geçiş yolu izin belgesi verilmesi öncesinde Karayolları Genel Müdürlüğünün ilgili Bölge Müdürlüğünden, tesise ait onaylı vaziyet planı ile birlikte görüş sorularak uygun görüşün alınmasının zorunlu olduğu, geçiş yolu izin belgesinin, karayolu kenarında açılacak tesis için verilecek işyeri açma ve çalışma ruhsatının verilmesi aşamasında aranılan belgelerden biri olduğunun anlaşıldığı, dosyada bulunan bilgi ve belgeler ile Karayolları Genel Müdürlüğü 2. Bölge Müdürlüğünün görüş yazısı ekindeki kamulaştırma planının incelenmesinden; ... ada, ... parsel sayılı taşınmazda kain davacıya ait işyerinin karayolu kenarında bulunduğu ve ... ada ... parsel sayılı taşınmazın karayoluna cepheli kısmının kamulaştırma sınırı içerisinde kaldığının ihtilafsız olduğu, buna göre Yönetmelikte belirtilen 25 metrelik yapı yaklaşma mesafesini ve geçiş yolunun yeterli kavşak mesafesini sağlamayan yapıda faaliyet gösterilmesinin karayolu trafik güvenliğini tehlikeye düşüreceği belirtilerek, Karayolları 2. Bölge Müdürlüğünce uygun görüş verilmeyen işyerine davalı idarece geçiş yolu izin belgesi düzenlenemeyeceğinden, açık hata ile tesis edildiği anlaşılan işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptali ile buna bağlı olarak işyeri açma ve çalışma ruhsatı bulunmadan faaliyette bulunan işyerinin kapatılması yolunda tesis edilen işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacının bakkal ruhsatı ile işletilmekte olan işyerini 03/01/2020 tarihinde devraldığı, davacının başvurusu üzerine kendisi adına ... tarih ve ... sayılı ruhsatın düzenlendiği, davacının devralmasından önce de aynı yerde bulunan işyerinin yıllardır davalı idare tarafından verilmiş ruhsatla işletilmekte olduğu, davalı idarenin ihmalinden kaynaklanan bir hatanın davacıya yüklenemeyeceği, davacının mülkiyet hakkını ilgilendiren dava konusu işlem hakkında bilirkişi incelemesi ve keşif yapılmadan karar verilemeyeceği, nitekim kavşak mesafesinin mevcut yere göre değil kamulaştırılacak alana göre uygun olmadığının belirtildiği, bunun bilirkişi incelemesi ile ortaya konulabilecek türden bir durum olduğu, davacıya ruhsatın verildiği 03/01/2020 tarihinden itibaren idarenin bir ay içinde işyerini kontrol etmesi gerektiği, bu sürenin sonunda 03/02/2020 tarihinde ruhsatın kesinleştiği, davalı idare ruhsat verirken hatalı bir işlem yapmış ise de, geri alma işlemini de açıkça yasal mevzuata uymadan yaptığı zira davalı idarenin yeni başvuru söz konusu gibi hareket ettiği, Yönetmelik'in 13. maddesi uyarınca tanınması gereken 15 günlük süreye riayet edilmeden işlem yapıldığı, dolayısıyla işlemin mevzuatta belirlenen şekle uyulmaksızın tesis edilmiş olmasının açıkça hukuka aykırılık teşkil ettiği, Karayolları Trafik Kanunu'nun 18. maddesinde geçiş izin belgesinin, yol kenarında yapılacak veya açılacak işyerleri için aranacağının belirtildiği, zaten mevcut olan bir işyeri için ilgili şartın aranmasının sebep ve amaç unsurları yönünden hukuka aykırı olduğu, davalı idarenin davacının işyerinden sonra aynı konumda yeni açılan başka işyerlerine ruhsat vermeye devam ettiği, ruhsatı alınan işyerinin kavşağa mesafesinde ve yapı yaklaşma mesafelerinde yaklaşık on yıldır değişiklik olmadığı, davalı idarenin kendisinin inceleyip onay verdiği ruhsatı yıllar sonra dava konusu işlemle iptal etmesinin hukuki istikrar, kazanılmış haklara saygı ve idareye güven gibi temel hukuki hakları ihlal ettiği, söz konusu kamulaştırma kararının akıbeti bilinmeden salt bu sebebe binaen ruhsat iptalinin kabulünün mümkün olmadığı, 31/05/2021 tarihli davacının oğluna tebliğ edilen ihtarnameden yalnızca 1 gün sonra işyerinin kapatılması kararının verilmiş olmasının da açıkça hukuka aykırılık teşkil ettiği belirtilerek temyize konu kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Cevap verilmemiştir.

TETKİK HÂKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 17. maddesinin 2. fıkrası uyarınca duruşma istemi yerinde görülmeyerek işin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE :
Anayasa'nın 13. maddesinde, temel hak ve hürriyetlerin, özlerine dokunulmaksızın yalnızca Anayasanın ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere bağlı olarak ve ancak kanunla sınırlanabileceği düzenlenmiştir.
Anayasa'nın 35. maddesinde ise "Herkes, mülkiyet ve miras haklarına sahiptir. Bu haklar, ancak kamu yararı amacıyla, kanunla sınırlanabilir. Mülkiyet hakkının kullanılması toplum yararına aykırı olamaz." hükümleri yer almaktadır. Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin "Mülkiyetin "Korunması" başlıklı 1. maddesinde de, "Her gerçek ya da tüzel kişi, mülkiyetinden/malvarlığından müdahale edilmeksizin yararlanma hakkına sahiptir. Hiç kimse, kamu yararı uyarınca ve kanunun ve uluslararası hukuk genel ilkelerinin öngördüğü koşullara tabi olarak mülkiyetinden yoksun bırakılması hali hariç, mülkiyetinden yoksun bırakılmayacaktır." düzenlemesi yer almıştır.
10/08/2005 tarih ve 25902 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin dava konusu işyeri açma ve çalışma ruhsatının düzenlendiği tarihte yürürlükte olan şekli ile ''İşyerlerinde aranacak genel şartlar'' başlıklı 5. maddesinde; ''İşyeri açma ve çalışma ruhsatı verilen işyerleri aşağıda belirtilen şartları taşımak zorundadır: ... g) Karayolu kenarındaki işyerleri için karayolu trafik güvenliğinin sağlanması, ... Yetkili idareler, işyeri açma ve çalışma ruhsatının verilmesinden sonra yapacakları denetimlerde bu hususların yerine getirilip getirilmediğini kontrol eder.'' düzenlemesine, ''İşyeri açılması'' başlıklı 6. maddesinde; ''(1) Yetkili idarelerden usulüne uygun olarak işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan işyeri açılamaz ve çalıştırılamaz. İşyerlerine bu Yönetmelikte belirtilen yetkili idareler dışında diğer kamu kurum ve kuruluşları ile ilgili meslek kuruluşları tarafından özel mevzuatına göre verilen izinler ile tescil ve benzeri işlemler bu Yönetmelik hükümlerine göre ruhsat alma mükellefiyetini ortadan kaldırmaz. İşyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan açılan işyerleri yetkili idareler tarafından kapatılır. ''düzenlemesine, dava konusu işyeri açma ve çalışma ruhsatının düzenlendiği tarihte yürürlükte olan şekli ile "İşletmecinin değişmesi ve işyerinin nakli" başlıklı 8. maddesinde; ''(1) Ruhsatta belirtilen faaliyet konusu ve adresin değişmemesi kaydıyla işyerinin devredilmesi halinde, devralan kişinin başvurusu üzerine dosyadaki bilgi ve belgeler esas alınmak suretiyle yeni işletmeci adına tekrar ruhsat düzenlenir.(2)(Ek fıkra: 12/3/2012 2012/2958 K.) Umuma açık istirahat ve eğlence yerleri ile gayrisıhhî müesseseler hariç olmak üzere, sıhhî işyerleri için adresin değişmemesi kaydıyla faaliyet konusunun değiştiği durumlarda ruhsat başvurusunda bulunulması halinde, dosyadaki bilgi ve belgeler esas alınarak yeni faaliyet konusu ile ilgili şartlar karşılanmak kaydıyla başvuru sahibi adına tekrar ruhsat düzenlenir. (3) İşyerine yeni ortak alınması veya ortaklardan birinin ayrılması durumunda yeni ruhsat düzenlenmez. (4) İşyerinin başka bir adrese nakledilmesi halinde yeniden ruhsatlandırılması esastır.(5) Mahalle, cadde, sokak ve benzeri yerlerin isim veya numaralarının değişmesi nedeniyle aynı işyeri için yeni ruhsat düzenlenmez. Ruhsatta yer alan bilgiler güncellenir...'' düzenlemesine, "Ruhsatın düzenlenmesi" başlıklı 12. maddesinde; "(1) Sıhhî işyeri açmak isteyen gerçek ve tüzel kişiler, işyerlerini bu Yönetmeliğe uygun olarak tanzim ettikten sonra Örnek 1’de yer alan başvuru ve beyan formuyla yetkili idareye müracaat eder. Başvurunun Yönetmelikte öngörülen kriterlere uygun olduğunun tespiti halinde başkaca bir işleme gerek kalmaksızın işyeri açma ve çalışma ruhsatı düzenlenerek ilgiliye aynı gün içinde verilir.... (3) İşyeri açma ve çalışma ruhsatı müracaatı sırasında bu Yönetmelikte belirtilen bilgi ve belgeler dışında başka herhangi bir belge istenemez ve başvuru formundaki beyana göre ruhsat işlemleri sonuçlandırılır. (4) İlgilinin beyanına göre tanzim edilen ruhsat müktesep hak doğurmaz." düzenlemesine, "İşyeri açma ve çalışma ruhsatının kesinleşmesi" başlıklı 13. maddesinde, "(1) İşyeri açma ve çalışma ruhsatı verilen işyerleri, yetkili idareler tarafından ruhsatın verildiği tarihten itibaren en geç bir ay içinde kontrol edilir. İşyerinin bu süre içinde kontrol edilmemesi halinde ruhsat kesinleşir. Kontrol görevini yerine getirmeyen yetkili idare görevlileri hakkında kanunî işlem yapılır. (2) İşyeri açma ve çalışma ruhsatının verilmesinden sonra yapılacak denetimlerde mevzuata uygun olmayan unsurların ve noksanlıkların tespiti halinde, işyerine bu noksanlık ve hatalarını gidermesi için bir defaya mahsus olmak üzere onbeş günlük süre verilir. (3) Verilen süre içinde tespit edilen noksanlık ve aykırılıklar giderilmediği takdirde, ruhsat iptal edilerek işyeri kapatılır. (4) Ayrıca ilgililerin yalan, yanlış ve yanıltıcı beyanı varsa haklarında kanunî işlem yapılır.
" düzenlemesine yer verilmiştir.
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun "Tanımlar" başlıklı 3. maddesinde; "(...) Geçiş yolu: Araçların bir mülke girip çıkması için yapılmış olan yolun, karayolu üzerinde bulunan kısmıdır." hükmüne, "Belediye sınırları içinde bulunan karayolu kenarındaki yapı ve tesisler" başlıklı 18. maddesinde; ''Belediye sınırları içindeki karayolları kenarında yapılacak veya açılacak 17 nci maddede sayılan yapı ve tesisler için;
a) Belediyelerden izin alınması,
b) (Değişik: 17/10/1996 4199/8 md.) Belediyelerce bu iznin verilmesinde, trafik güvenliği bakımından bu tesisler hakkındaki Yönetmelikte belirlenen şartların yerine getirilmesini sağlamaları ve ayrıca Karayolları Genel Müdürlüğünün yapım ve bakımından sorumlu olduğu karayolu kenarında yapılacak ve açılacak olanların bu yollara bağlantıları için bu Genel Müdürlüğün ilgili bölge müdürlüğünden uygun görüş almaları zorunludur.
İzinsiz yapılan bu gibi tesislerin yapımı ve işletilmesi yetkililerce durdurulacağı gibi, yönetmelikteki şartlar yerine getirilmeden işletme izni verilmez ve bağlantı yolu, her türlü gider sorumlulara ait olmak üzere yolun yapım ve bakımı ile ilgili kuruluşlarca ortadan kaldırılır.
Bu madde ve 17. maddede belirtilen tesislere ait şartlar, izin ve denetim esasları Bayındırlık ve İskan Bakanlığınca düzenlenen yönetmelikte gösterilir." düzenlemesine yer verilmiştir.
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 18'inci maddesi uyarınca çıkarılan ve 15/05/1997 tarih ve 22990 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Karayolları Kenarında Yapılacak ve Açılacak Tesisler Hakkında Yönetmeliğin ''Amaç ve Kapsam'' başlıklı 1. maddesinde; '' Bu Yönetmelik; a) Karayollarının her iki tarafında karayollarına bağlantıyı sağlayacak geçiş yolları yönünden akaryakıt istasyonları, servis istasyonları, akaryakıt dolum istasyonları, sıvılaştırılmış petrol gazları (LPG/CNG) dolum ve ikmal istasyonları, tehlikeli madde depoları, umuma açık park yerleri, umuma açık garaj, yolcu terminali(otogar), yük terminali (nakliyat ambar ve depoları), fabrika, işhanı, çarşı, pazar yeri, toptancı hal, sinema, tiyatro ve benzeri eğlence yerleri, turistik yapı ve tesisler, malzeme ocak ve harmanlar, maden ve petrol şantiye ocak ve tesisleri, araç bakım onarım teşhir ve satış yerleri, otel, motel, lokanta, kahvehane, ticari bina, hububat tütün fındık pancar ve benzeri tarım ürünleri depoları, besi çiftliği ve ahırlar, yolcu indirme bindirme yerleri (durak), sürücü kurs yerleri, eğitim sağlık spor dini kültürel ve benzeri amaçlı kamu ve özel yapılar ile bunların sosyal tesisleri, üretme çiftlikleri, havuzlar, sabit kantarlar, trafolar, meskenler ile trafik güvenliğini etkileyecek her türlü yapı ve tesislerin, b) Karayollarının her iki tarafında sınır çizgisine elli metre mesafe içinde olup geçiş yolları ile karayoluna bağlantı yapmaksızın (a) bendinde sayılan yapı ve tesislerin yapılması, açılması, işletilmesi veya tadil edilmesinde karayolu trafik güvenliğinin sağlanması amacına yönelik olarak aranacak usul, esas ve şartlan kapsar.'' düzenlemesine, "Geçiş Yolu İzin Belgesi" başlıklı 4. maddesinde; "Bu Yönetmelik kapsamındaki tesisler için, karayoluna bağlantıyı sağlayacak geçiş yolları yönünden Geçiş Yolu İzin Belgesi alınması zorunludur. Bu Belge sadece yol ve trafik güvenliğinin sağlanması ile ilgili olup 3194 Sayılı İmar Kanunu gereğince alınması gerekli ruhsatlar yönünden geçerli değildir. Ancak Geçiş Yolu İzin Belgesi alınmadan, 3194 Sayılı İmar Kanunu'nun öngördüğü ruhsat alınsa dahi, inşaata başlanılamaz. Tesis sahibince, yapılanma, arazi kullanımı ve diğer hususlarla ilgili olarak görevli ve yetkili kuruluşlardan gerekli iznin alınması zorunludur." düzenlemesine, "Geçiş Yolu İzin Belgesi" başlıklı 16. maddesinde; "Belediye sınırları dışındaki karayolları kenarında yapılacak ve açılacak tesislerden karayoluna bağlantı yapılmak istenmesi halinde, yolu yapan ve bakım altında tutan kuruluştan Geçiş Yolu İzin Belgesi alınması zorunludur." düzenlemesine, "Kavşak Mesafesi" başlıklı 17. maddesinde; "Kavşak Mesafesi : Tesislere ait geçiş yolu ekseninin taşıt yolu dış kenarı ile kesiştiği noktanın kavşak başlangıcına mesafesi, aynı yönde birden fazla şeridi olan iki yönlü devletyolları ile bölünmüş devletyollarında enaz 200 metre, diğer devletyolları ile platform genişliği 10 metre ve daha fazla olan il yollarında enaz 150 metre, diğer ilyollarında enaz 100 metre ve diğer yollarda enaz 50 metredir. Geçiş yolu, giriş ve çıkış yolu olarak tesis edilmiş ise, kavşak tarafında kalan giriş veya çıkış yolu ekseni bu mesafenin tahkikinde esas alınır. Tesislere ait geçiş yolu ekseninin taşıt yolu dış kenarı ile kesiştiği noktanın, platform genişliğinde daralma olan köprü, tünel ve menfez gibi yapıların yaklaşımlarında yol platformundaki daralmanın başladığı kesime olan mesafesi; iki yönlü devlet ve il yollarında her iki yönde ayrı ayrı olmak üzere enaz 100 metre, bölünmüş devlet ve il yollarında enaz 50 metredir. ..." düzenlemesine, ''Geçiş Yolları ile Adaların Düzenlenmesi'' başlıklı 21. maddesinde; ''Geçiş yolları ve bu yollar ile ilgili adaların düzenlenmesinin; (...) Akaryakıt istasyonları , LPG ikmal istasyonları ve yolcu terminalleri dışındaki tesisler için cephe genişliği enaz 30 metredir...''düzenlemesine, "Belediye Sınırları İçinde Bulunan Karayolu Kenarındaki Yapı ve Tesisler" başlığı altında düzenlenen "Belediye Sınırları İçinde Bulunan Karayolu Kenarındaki Yapı ve Tesisler" başlıklı 36. maddesinde; "Yönetmelikte adı geçen tesislerin belediye ve mücavir alan sınırları içindeki karayolları kenarında yapılması ve açılması için, a) İlgili Belediye Başkanlığından Geçiş Yolu İzin Belgesi alınması, b)İlgili Belediye Başkanlığının da trafik güvenliği bakımından, bu Yönetmelikte belirtilen şartların yerine getirilmesini sağlamaları, zorunludur. İzinsiz olan tesislerin yapımı ve işletilmesi yetkililerce durdurulur. Bu Yönetmelikteki şartlar yerine getirilmeden geçiş yolu izni verilemez. İzinsiz olarak yapılmakta olan veya işletilen veya izin alınmasına rağmen izinde gösterilen ve bu Yönetmelikte belirtilen şartlara aykırı durumda olduğu anlaşılan tesislere ait geçiş yolları, her türlü gider sorumlulara ait olmak üzere yolun yapım ve bakımı ile ilgili kuruluşlarca ortadan kaldırılır." düzenlemesine, "Kavşak Mesafesi" başlıklı 37. maddesinde; "Karayolu kenarında yapılacak ve açılacak tesislere ait geçiş yolu ekseninin taşıt yolu kenar çizgisi ile kesiştiği noktanın kavşak başlangıcına mesafesi; Karayolları Genel Müdürlüğünün bakım ağına dahil, bölünmüş devlet ve il yolları ile aynı yönde birden fazla şeridi olan iki yönlü devlet yollarında enaz 100 metre, diğer devlet ve il yollarında enaz 75 metre, Karayolları Genel Müdürlüğünün bakım ağındaki karayollarının diğer yollar ile teşkil etmiş olduğu kavşakların diğer yollardan yaklaşımında enaz 50 metredir. "düzenlemesine, "Karayolları Genel Müdürlüğünün Uygun Görüşü" başlıklı 39. maddesinde; "İlgili Belediye Başkanlıklarının, Karayolları Genel Müdürlüğünün yapım ve bakımından sorumlu olduğu karayolları kenarında yapılacak ve açılacak tesislere Geçiş Yolu İzin Belgesi verilmesinden önce Karayolları Genel Müdürlüğünün ilgili Bölge Müdürlüğünden uygun görüş almaları zorunludur. Bu Yönetmelik gereğine göre verilen Geçiş Yolu İzin Belgesinin bir örneği Karayolları Genel Müdürlüğü'nün ilgili Bölge Müdürlüğüne gönderilir ve bu tesislerin yapımı veya işletilmesinin; verilen izin ve bu Yönetmelik şartlarına uygunluğu, ilgili Belediye ve Karayolları Genel Müdürlüğü yetkililerince denetlenir." düzenlemesine, "Yapı Yaklaşma Mesafesi" başlıklı 41. maddesinde; ''Tesisler bünyesindeki yapıların cephe hattı ile karayolu sınır çizgisi arasındaki mesafe; a) Tesisler bünyesinde yapılacak olan yer üstü akaryakıt, sıvılaştırılmış gaz ve diğer tehlikeli madde depolan için en az 50 metre, b) Her türlü yer altı depoları ile akaryakıt ve (LPG/CNG ) istasyonları,akaryakıt ve sıvılaştırılmış gaz dolum istasyonları,umuma açık park yerleri ve garajlar, yolcu ve yük terminalleri, atölye, fabrika, işhanı, çarşı, pazaryerleri, ticari bina, sinema ,tiyatro, gazino gibi eğlence yerleri, turistik yapı ve tesisler, müstakil olarak yapılan otel motel lokanta ve kahvehaneler, araç bakım ve onarım yerleri, araç teşhir ve satış yerleri, hububat, fındık, tütün, pamuk, pancar vb. tarım ürünlerinin muhafaza edildiği kapalı depolar,sürücü kurs yerleri,toptancı hal ,üretme besi çiftliği ve ahırlar, maden ve petrol şantiye, ocak ve tesisleri,havuzlar,sabit kantarlar,eğitim,sağlık,dini ye kültürel vb. kamu ve özel yapılar ile yukarıda sayılan tesislere ait her türlü ana binalar ve sundurmalar için en az 25 metre, c) Her türlü tarım ürünlerinin depolandığı, yıkama, kurutma, yükleme ve boşaltma işlemlerinin yapıldığı açık sahalar, bekçi kulübesi, akaryakıt pompaları, sıvılaştırılmış gaz pompa ve kaideleri, mekanize hale getirilmemiş yükleme ve boşaltma rampaları, büfe vb. ikinci derece yapılar ve meskenler için en az 5 metredir. Temel kullanım amacı mesken olmakla birlikte, meskenler bünyesinde yer alan ve alanı mesken normal kat alanını geçmeyen bakkal, manav, kasap, lokanta, kahvehane, muayenehane, büro, eczane gibi ticari faaliyetlerin yapıldığı yerler ile mescit, sendika, dernek, vakıf vb. kuruluşların faaliyetlerinin yürütüldüğü bölümleri bulunan yapılar da bu maddenin uygulanmasında mesken gibi değerlendirilir. Bu Yönetmeliğin yürürlüğe girmesinden önce onaylanmış ve yürürlükte olan 1/1000 ölçekli uygulama imar planlarında yer alan yapı yaklaşma mesafelerine ilişkin hükümler saklıdır. ''düzenlemesine yer verilmiştir.
Dosyanın incelenmesinden; ... Mahallesi, ... Mevkii, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazda, ... Yeri unvanıyla faaliyet gösteren işyerine davalı idare tarafından ... tarih ve ... sayılı (devirden dolayı düzenlenen) bakkal faaliyet konulu İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatının verildiği, ancak Karayolları Genel Müdürlüğü 2. Bölge Müdürlüğünce parselde bulunan tesislerin (market ve kahvehane) geçiş yolu izin belgesinin bulunmadığının tespit edilerek geçiş yolu izin belgesi verilebilmesi için uygunluk görüşü alınması gerektiğinin davalı idareye bildirilmesi üzerine, davalı idare tarafından Karayolları Genel Müdürlüğü 2. Bölge Müdürlüğünden uygunluk için görüş sorulduğu, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazın bir kısmının kamulaştırma sınırı içerisinde kalması ve parsel üzerindeki yapıların yeterli yapı yaklaşma mesafesini, geçiş yolunun yeterli kavşak mesafesini sağlayamaması nedeniyle geçiş yolu izni verilmesinin Karayolları Genel Müdürlüğü 2. Bölge Müdürlüğünce uygun görülmemesi üzerine davacıya ait işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptal edilmesi ve bu işlem sonucunda da işyerinin kapatılacağına dair işlemin tesis edilmesi üzerine bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmıştır.
Uyuşmazlıkta, uzun süredir bakkal olarak işletildiği belirtilen ve 3. kişiden devralınarak 03/01/2020 tarihi itibarıyla davacı tarafından faaliyete geçirildiği anlaşılan işyeri ile ilgili olarak her ne kadar İdare Mahkemesince karayoluna cepheli kısmının kamulaştırma sınırı içerisinde kaldığının ihtilafsız olduğu, buna göre Yönetmelikte belirtilen 25 metrelik yapı yaklaşma mesafesini ve geçiş yolunun yeterli kavşak mesafesini sağlamayan yapıda faaliyet gösterilmesinin karayolu trafik güvenliğini tehlikeye düşüreceği gerekçesi ile davanın reddine karar verilmiş ve dava konusu işleme dayanak alınan Karayolları Genel Müdürlüğü 2. Bölge Genel Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı yazısı ekinde davaya konu işyerinin bulunduğu parselin kamulaştırma sınırı içinde kalan kısmının gösterildiği kamulaştırma planına yer verilmiş ise de; bahsi geçen kamulaştırma işleminin başlatıldığına ilişkin dosya içeriğinde herhangi bir bilgi ve belgeye yer verilmediği; işyerinin bulunduğu yapının kamulaştırma sınırından 25 m uzaklıkta bulunması gerektiği belirtilmiş ise de yapı yaklaşma mesafelerinin düzenlendiği Karayolları Kenarında Yapılacak ve Açılacak Tesisler Hakkında Yönetmelik'in 41. maddesinin ikinci fıkrasında bakkal gibi ticari faaliyetlerin yapıldığı yerlerin bu maddenin uygulanmasında mesken gibi değerlendirileceği düzenlemesinin yer aldığı, (c) bendinde ise, meskenler için yapı yaklaşma mesafesinin 5 metre olarak belirtildiği görülmektedir.
Öte yandan, İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin dava konusu işyeri açma ve çalışma ruhsatının düzenlendiği tarihte yürürlükte olan şekli ile ''İşyerlerinde aranacak genel şartlar'' başlıklı 5. maddesinin (g) bendi; 'Karayolu kenarındaki işyerleri için karayolu trafik güvenliğinin sağlanması' şeklinde iken anılan düzenlemeye "ve geçiş yolu izin belgesi alınmış olması" şeklindeki ibarenin 17/04/2021 tarihli ve 31457 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 3835 sayılı Cumhurbaşkanı Kararının 2. maddesi ile eklendiği anlaşılmıştır.
Bu itibarla, söz konusu düzenlemenin, davacıya işyeri açma ve çalışma ruhsatının verildiği 03/01/2020 tarihinden sonra yürürlüğe girdiği hususu ile yukarıda belirtilen hususlar birlikte dikkate alındığında davaya konu edilen işlemlerde ve davanın reddine ilişkin Mahkeme kararında hukuki isabet bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Bu durumda, tesis edilen işlemlerde hukuka uyarlık, davanın reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine ilişkin Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet görülmemiştir.

KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Temyiz isteminin kabulüne,
2. Temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:.. sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 28/02/2024 tarihinde oyçokluğuyla kesin olarak karar verildi.

(X) KARŞI OY :
Temyiz dilekçesinde öne sürülen hususlar 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 49. maddesinde yazılı nedenlerden hiçbirisine uymadığından, temyiz isteminin reddi ile Bölge İdare Mahkemesi İdare Dava Dairesi kararının onanması gerektiği oyuyla, çoğunluk kararına katılmıyoruz.

2023/17591