Karar Detayı

T.C.

D A N I Ş T A Y

DÖRDÜNCÜ DAİRE

Esas No : 2023/8499

Karar No : 2024/1356

TEMYİZ EDEN (DAVALI): … Belediye Başkanlığı

VEKİLİ: Av. …

KARŞI TARAF (DAVACILAR): 1 …

2 …

İSTEMİN KONUSU: … Bölge İdare Mahkemesi … İdare Dava Dairesinin … tarih ve E:… , K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ: **

Dava konusu istem: Kırıkkale ili, … Mahallesi, … Sokak, No:… adresinde faaliyet gösteren "ekmek imalatı" ruhsatlı işyerinin, baca kriterini yerine getirinceye kadar faaliyetten men edileceğine ilişkin Kırıkkale Belediye Başkanlığının … tarih ve sayılı … sayılı işleminin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:… , K:… sayılı kararda; işyeri hakkında işyerinin faaliyetten men'i yönünde işlem tesis edilmişse de, 3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanun'da ve İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'te, belediyelere faaliyetten men şeklinde bir yaptırım uygulanmasına karar verme yetkisinin tanınmadığı, işyerlerinin faaliyetten menine karar verme yetkisinin Yönetmelik'in 39. maddesi uyarınca sadece mahallin en büyük mülki idare amirine verildiği, belediyelere faaliyetten men'e karar verme yetkisinin Kanun'da ve ilgili Yönetmelik'te düzenlenmediği, Yönetmelik'in 13. maddesinde belediyelere faaliyetten men yetkisinin değil, mevzuata aykırılık halinde işyeri açma ve çalıştırma ruhsatını iptal etme, akabinde işyerini kapatma yetkisinin verildiği, idarece anılan Yönetmelik'in 13. maddesi uyarınca işyeri açma ve çalıştırma ruhsatı iptal edilerek işyerinin kapatılması yönünde işlem tesisi gerekirken, işyerinin faaliyetten men'ine yönelik olarak tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle, dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Davanın süresinde açılmadığı, işyerinin baca kirliliği nedeniyle çok sayıda şikayet alındığı, kamu sağlığı ve kamu yararı uyarınca karar alındığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Cevap verilmemiştir.

TETKİK HÂKİMİ: …

DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE: **

5393 sayılı Belediye Kanunu'nun "Belediyelerin yetkileri ve imtiyazları" başlıklı 15. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendinde, "Gerçek ve tüzel kişilerin faaliyetleri ile ilgili olarak kanunlarda belirtilen izin veya ruhsatı vermek" belediyenin görev ve yetkileri arasında sayılmıştır.

3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanun'un 4. maddesinde, "3 üncü maddede belirtilen merciler, iznin verilmesi için yapılacak beyan ve incelemelerde aşağıda öngörülen genel kriterlere göre düzenlenecek yönetmeliği esas alırlar.

a) İnsan sağlığına zarar vermemek,

b) Çevre kirliliğine yol açmamak,

c) Yangın, patlama, genel güvenlik, iş güvenliği, işçi sağlığı, trafik ve karayolları, imar, kat mülkiyeti ve doğanın korunması ile ilgili düzenlemelere aykırı davranmamak."; 6. maddesinde, "İşyeri açma ve çalışma ruhsatı verilen işyerleri, 3 üncü maddede belirtilen merciler tarafından ilgili kamu kurum ve kuruluşlarına ruhsatın veriliş tarihini izleyen bir ay içinde kontrol ettirilirler. Bu süre içinde kontrol ettirilmemesi halinde, ilgili, çalışma ruhsatı almış sayılır ve kontrol görevini süresinde yerine getirmeyen kamu görevlileri hakkında yasal hükümler uygulanır.

Ruhsat verilmesini takiben yapılacak kontrol ve denetimlerde, 4 üncü maddede belirtilen yönetmelikte öngörülen kriterlere aykırı beyan ve durumun tespiti halinde; verilmiş olan ruhsat, ilgili mevzuattaki hükümler çerçevesinde yetkili merci veya mülki idare amirince iptal edilerek işyeri kapatılır ve ilgililer hakkında ayrıca işlem yapılır." kuralına yer verilmiştir.

İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'in 23. maddesinde, "İkinci ve üçüncü sınıf gayrisıhhî müessese açmak isteyen gerçek ve tüzel kişiler; işin özelliğine göre bu maddenin ikinci fıkrasında belirtilen kriterlere uygun olarak işyerini düzenledikten sonra bu Yönetmeliğin eki Örnek 2’de yer alan başvuru formunu doldurarak yetkili idareye ibraz eder.

Yetkili idareler, ikinci ve üçüncü sınıf gayrisıhhî müesseseler için yapılacak beyan ve incelemelerde; insan sağlığına zarar verilmemesi, çevre kirliliğine yol açılmaması, yangın, patlama, genel güvenlik, iş güvenliği, işçi sağlığı, trafik ve karayolları, imar, kat mülkiyeti ve doğanın korunması ile ilgili düzenlemeleri esas alır.

Başvurunun öngörülen kriterlere uygun olarak doldurulduğunun tespiti halinde, başkaca bir işleme gerek kalmaksızın işyeri açma ve çalışma ruhsatı beş gün içinde düzenlenerek ilgiliye verilir. İlgili, bu belgeye dayanarak işyeri açabilir.

Beyana göre tanzim edilen ruhsat müktesep hak doğurmaz.

İkinci ve üçüncü sınıf işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilen işyerleri, yetkili idare tarafından bir ay içinde kontrol edilir. Bu süre içinde kontrol edilmemesi halinde, ilgili, çalışma ruhsatı almış sayılır ve kontrol görevini süresinde yerine getirmeyen kamu görevlileri hakkında yetkili idareler tarafından yasal hükümler uygulanır.

Ruhsat verilmesini takiben yapılacak kontrol ve denetimlerde, ikinci fıkrada belirtilen kriterlere aykırı beyan ve durumun tespiti halinde, işyerine bir defaya mahsus olmak üzere onbeş günlük süre verilir. Verilen süre içinde noksanlık ve aykırılıklar giderilmediği takdirde verilmiş olan ruhsat, yetkili idare tarafından iptal edilerek işyeri kapatılır ve ilgililer hakkında ruhsat vermeye yetkili idareler tarafından ayrıca yasal işlem yapılır.

..." düzenlemesi getirilmiştir.

Dosyanın incelenmesinden, Kırıkkale ili, … Mahallesi, … Sokak, No:… adresinde faaliyet gösteren "ekmek imalatı" ruhsatlı işyerine ait bacanın çevreye yaydığı duman ve kurum (is) yaydığına yönelik şikayetler üzerine işyeri hakkında 30/05/2018, 23/06/2018 ve 29/08/2018 tarihlerinde yapılan denetimlerde sulu baca sistemine geçilmesi ve sulu filtreli çalıştırılması için süre verildiği halde, buna uyulmayarak çevreye duman ve kurum yaymaya devam etmesi üzerine işyerinin baca kriterini yerine geitirinceye kadar faaliyetten men edileceğine ilişkin olarak tesis edilen işlemin dava konusu edildiği görülmüştür.

Yukarıda yer verilen mevzuat uyarınca, ikinci ve üçüncü sınıf gayrisıhhi işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilen işyerlerinin, ruhsat verilmesini takiben yapılacak kontrol ve denetimlerde anılan işyerlerinin insan sağlığına zarar verilmemesi, çevre kirliliğine yol açılmaması, yangın, patlama, genel güvenlik, iş güvenliği, işçi sağlığı, trafik ve karayolları, imar, kat mülkiyeti ve doğanın korunması ile ilgili düzenlemeleri esas alacağı, bu kritrelere aykırı beyan ve durumun tespiti halinde işyerine bir defaya mahsus olmak üzere idarece onbeş günlük süre verileceği, verilen süre içinde noksanlık ve aykırılıklar giderilmediği takdirde idareye işyeri açma ve çalışma ruhsatını iptal etme ve işyerini kapatma yetki ve görevi verilmiştir.

Bakılan davada, uyuşmazlık konusu üçüncü sınıf gayrisıhhi işyeri açma ve çalışma ruhsatı bulunan işyerinin, insan sağlığına zarar verilmemesi ve çevre kirliliğine yol açılmaması için baca sisteminin bakım ve onarımının yapılması amacıyla tespit edilen noksanlıklar giderilinceye kadar faaliyetten men edileceğine yönelik olarak tesis edilen dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmamaktadır.

Bu itibarla, dava konusu işlemin iptali yolundaki İdare Mahkemesi kararına yapılan istinaf başvurusunun reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesince verilen kararda hukuki isabet görülmemiştir.

KARAR SONUCU: **

Açıklanan nedenlerle;

1. Temyiz isteminin kabulüne,

2. Temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi … İdare Dava Dairesinin … tarih ve E:… , K:… sayılı kararının BOZULMASINA,

3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 28/02/2024 tarihinde oybirliğiyle kesin olarak karar verildi.

T.C.
D A N I Ş T A Y
DÖRDÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2023/8499
Karar No : 2024/1356

TEMYİZ EDEN (DAVALI) : … Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. …

KARŞI TARAF (DAVACILAR) : 1 …
2 …
İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi … İdare Dava Dairesinin … tarih ve E:… , K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Kırıkkale ili, … Mahallesi, … Sokak, No:… adresinde faaliyet gösteren "ekmek imalatı" ruhsatlı işyerinin, baca kriterini yerine getirinceye kadar faaliyetten men edileceğine ilişkin Kırıkkale Belediye Başkanlığının … tarih ve sayılı … sayılı işleminin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:… , K:… sayılı kararda; işyeri hakkında işyerinin faaliyetten men'i yönünde işlem tesis edilmişse de, 3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanun'da ve İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'te, belediyelere faaliyetten men şeklinde bir yaptırım uygulanmasına karar verme yetkisinin tanınmadığı, işyerlerinin faaliyetten menine karar verme yetkisinin Yönetmelik'in 39. maddesi uyarınca sadece mahallin en büyük mülki idare amirine verildiği, belediyelere faaliyetten men'e karar verme yetkisinin Kanun'da ve ilgili Yönetmelik'te düzenlenmediği, Yönetmelik'in 13. maddesinde belediyelere faaliyetten men yetkisinin değil, mevzuata aykırılık halinde işyeri açma ve çalıştırma ruhsatını iptal etme, akabinde işyerini kapatma yetkisinin verildiği, idarece anılan Yönetmelik'in 13. maddesi uyarınca işyeri açma ve çalıştırma ruhsatı iptal edilerek işyerinin kapatılması yönünde işlem tesisi gerekirken, işyerinin faaliyetten men'ine yönelik olarak tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle, dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davanın süresinde açılmadığı, işyerinin baca kirliliği nedeniyle çok sayıda şikayet alındığı, kamu sağlığı ve kamu yararı uyarınca karar alındığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Cevap verilmemiştir.

TETKİK HÂKİMİ : …
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE :
5393 sayılı Belediye Kanunu'nun "Belediyelerin yetkileri ve imtiyazları" başlıklı 15. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendinde, "Gerçek ve tüzel kişilerin faaliyetleri ile ilgili olarak kanunlarda belirtilen izin veya ruhsatı vermek" belediyenin görev ve yetkileri arasında sayılmıştır.
3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanun'un 4. maddesinde, "3 üncü maddede belirtilen merciler, iznin verilmesi için yapılacak beyan ve incelemelerde aşağıda öngörülen genel kriterlere göre düzenlenecek yönetmeliği esas alırlar.
a) İnsan sağlığına zarar vermemek,
b) Çevre kirliliğine yol açmamak,
c) Yangın, patlama, genel güvenlik, iş güvenliği, işçi sağlığı, trafik ve karayolları, imar, kat mülkiyeti ve doğanın korunması ile ilgili düzenlemelere aykırı davranmamak."; 6. maddesinde, "İşyeri açma ve çalışma ruhsatı verilen işyerleri, 3 üncü maddede belirtilen merciler tarafından ilgili kamu kurum ve kuruluşlarına ruhsatın veriliş tarihini izleyen bir ay içinde kontrol ettirilirler. Bu süre içinde kontrol ettirilmemesi halinde, ilgili, çalışma ruhsatı almış sayılır ve kontrol görevini süresinde yerine getirmeyen kamu görevlileri hakkında yasal hükümler uygulanır.
Ruhsat verilmesini takiben yapılacak kontrol ve denetimlerde, 4 üncü maddede belirtilen yönetmelikte öngörülen kriterlere aykırı beyan ve durumun tespiti halinde; verilmiş olan ruhsat, ilgili mevzuattaki hükümler çerçevesinde yetkili merci veya mülki idare amirince iptal edilerek işyeri kapatılır ve ilgililer hakkında ayrıca işlem yapılır." kuralına yer verilmiştir.
İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'in 23. maddesinde, "İkinci ve üçüncü sınıf gayrisıhhî müessese açmak isteyen gerçek ve tüzel kişiler; işin özelliğine göre bu maddenin ikinci fıkrasında belirtilen kriterlere uygun olarak işyerini düzenledikten sonra bu Yönetmeliğin eki Örnek 2’de yer alan başvuru formunu doldurarak yetkili idareye ibraz eder.
Yetkili idareler, ikinci ve üçüncü sınıf gayrisıhhî müesseseler için yapılacak beyan ve incelemelerde; insan sağlığına zarar verilmemesi, çevre kirliliğine yol açılmaması, yangın, patlama, genel güvenlik, iş güvenliği, işçi sağlığı, trafik ve karayolları, imar, kat mülkiyeti ve doğanın korunması ile ilgili düzenlemeleri esas alır.
Başvurunun öngörülen kriterlere uygun olarak doldurulduğunun tespiti halinde, başkaca bir işleme gerek kalmaksızın işyeri açma ve çalışma ruhsatı beş gün içinde düzenlenerek ilgiliye verilir. İlgili, bu belgeye dayanarak işyeri açabilir.
Beyana göre tanzim edilen ruhsat müktesep hak doğurmaz.
İkinci ve üçüncü sınıf işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilen işyerleri, yetkili idare tarafından bir ay içinde kontrol edilir. Bu süre içinde kontrol edilmemesi halinde, ilgili, çalışma ruhsatı almış sayılır ve kontrol görevini süresinde yerine getirmeyen kamu görevlileri hakkında yetkili idareler tarafından yasal hükümler uygulanır.
Ruhsat verilmesini takiben yapılacak kontrol ve denetimlerde, ikinci fıkrada belirtilen kriterlere aykırı beyan ve durumun tespiti halinde, işyerine bir defaya mahsus olmak üzere onbeş günlük süre verilir. Verilen süre içinde noksanlık ve aykırılıklar giderilmediği takdirde verilmiş olan ruhsat, yetkili idare tarafından iptal edilerek işyeri kapatılır ve ilgililer hakkında ruhsat vermeye yetkili idareler tarafından ayrıca yasal işlem yapılır.
..." düzenlemesi getirilmiştir.
Dosyanın incelenmesinden, Kırıkkale ili, … Mahallesi, … Sokak, No:… adresinde faaliyet gösteren "ekmek imalatı" ruhsatlı işyerine ait bacanın çevreye yaydığı duman ve kurum (is) yaydığına yönelik şikayetler üzerine işyeri hakkında 30/05/2018, 23/06/2018 ve 29/08/2018 tarihlerinde yapılan denetimlerde sulu baca sistemine geçilmesi ve sulu filtreli çalıştırılması için süre verildiği halde, buna uyulmayarak çevreye duman ve kurum yaymaya devam etmesi üzerine işyerinin baca kriterini yerine geitirinceye kadar faaliyetten men edileceğine ilişkin olarak tesis edilen işlemin dava konusu edildiği görülmüştür.
Yukarıda yer verilen mevzuat uyarınca, ikinci ve üçüncü sınıf gayrisıhhi işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilen işyerlerinin, ruhsat verilmesini takiben yapılacak kontrol ve denetimlerde anılan işyerlerinin insan sağlığına zarar verilmemesi, çevre kirliliğine yol açılmaması, yangın, patlama, genel güvenlik, iş güvenliği, işçi sağlığı, trafik ve karayolları, imar, kat mülkiyeti ve doğanın korunması ile ilgili düzenlemeleri esas alacağı, bu kritrelere aykırı beyan ve durumun tespiti halinde işyerine bir defaya mahsus olmak üzere idarece onbeş günlük süre verileceği, verilen süre içinde noksanlık ve aykırılıklar giderilmediği takdirde idareye işyeri açma ve çalışma ruhsatını iptal etme ve işyerini kapatma yetki ve görevi verilmiştir.
Bakılan davada, uyuşmazlık konusu üçüncü sınıf gayrisıhhi işyeri açma ve çalışma ruhsatı bulunan işyerinin, insan sağlığına zarar verilmemesi ve çevre kirliliğine yol açılmaması için baca sisteminin bakım ve onarımının yapılması amacıyla tespit edilen noksanlıklar giderilinceye kadar faaliyetten men edileceğine yönelik olarak tesis edilen dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmamaktadır.
Bu itibarla, dava konusu işlemin iptali yolundaki İdare Mahkemesi kararına yapılan istinaf başvurusunun reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesince verilen kararda hukuki isabet görülmemiştir.

KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Temyiz isteminin kabulüne,
2. Temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi … İdare Dava Dairesinin … tarih ve E:… , K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 28/02/2024 tarihinde oybirliğiyle kesin olarak karar verildi.

2023/18503