Karar Detayı

T.C.

D A N I Ş T A Y

DÖRDÜNCÜ DAİRE

Esas No : 2023/7280

Karar No : 2024/1180

TEMYİZ EDEN (DAVALI): … Belediye Başkanlığı

VEKİLİ: Av. …

KARŞI TARAF (DAVACI): … Restaurant Teknik Servis Hizmetleri Gıda

Turizm İnşaat Taahhüt Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi

VEKİLİ: Av. …

İSTEMİN KONUSU: … Bölge İdare Mahkemesi … İdare Dava Dairesinin … tarih ve E:… , K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ: **

Dava konusu istem: Bursa İli, Mudanya İlçesi, … Mahallesi, … Caddesi, No:… adresinde faaliyette bulunan ve davacı tarafından işletilen "… " ünvanlı işyeri hakkında düzenlenen … tarih ve … sayılı işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptaline ilişkin … tarih ve … sayılı Mudanya Belediye Başkanlığı işleminin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:… , K:… sayılı kararda özetle; davacı şirketin Bursa İli, Mudanya İlçesi, … Mahallesi, … Caddesi, No:… adresinde faaliyette bulunan "… " ünvanlı işyerinin ruhsat sahibi olduğu, belirtilen adreste ve tapunun … ada, … parselinde yer alan taşınmazda şikayet üzerine davalı idarece 29/05/2019 tarihinde yapılan inceleme neticesinde binanın teras bölümünde izin alınmadan ahşap taşıyıcı direkler üzerine makaslı sundurma çatı yapıldığı, yapının deniz tarafında sökülüp takılır malzemeden ahşap sundurmalar yapıldığı tespitine yer verilerek, aynı tarihli … sayılı yapı tespit ve tatil zaptı tanzim edilerek inşaatın mühürlendiği, buna istinaden Mudanya Belediye Encümeninin … tarih ve … sayılı kararı ile 3194 sayılı Kanun uyarınca idari para cezası uygulanarak inşaatın ruhsata uygun hale getirilmesi için bir ay süre verildiği, 13/06/2019 tarihinde yapılan denetimde yapıda inşaata devam edildiği tespitine yer verilerek aynı tarihli … sayılı yapı tespit ve tatil zaptı tanzim edilerek inşaatın tekrar mühürlendiği, bu tutanağa istinaden Mudanya Belediye Encümeninin … tarih ve … sayılı kararı ile 3194 sayılı Kanun uyarınca idari para cezası uygulanmasına ve söz konusu yapının yıkımına karar verildiği, dava konusu yapı ile ilgili 12/06/2019 tarihine kadar yapılan işlemlerin Mudanya Belediye Başkanlığı Yapı Kontrol Müdürlüğünün aynı tarih ve … sayılı yazısı ile yapıya ait … tarih ve … sayılı yapı kayıt belgesi bulunduğu da belirtilerek Bursa Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu'na bildirildiği, Bursa Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulunun … tarih ve … sayılı kararı ile tespit edilen aykırı uygulamaların kaldırılarak sorumlular hakkında yasal işlem başlatılmasının davalı idareden istenildiği, Mudanya Belediye Başkanlığı Yapı Kontrol Müdürlüğü'nün … tarih ve … sayılı yazısı ile 19/06/2019 tarihli Belediye Encümeni Kararı'na atıf yapılarak yapı kayıt belgesi bulunması nedeniyle yıkım işlemlerinde tereddüte düşüldüğü ve Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü'nden görüş beklenildiğinin bildirilmesi üzerine Bursa Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu Müdürlüğü'nün … tarih ve … sayılı yazısı ile söz konusu yapının 2863 sayılı Kanun hükümlerine tabi olduğu, 8883 sayılı Kurul Kararı'na uyulması gerektiği belirtilerek tespit edilen aykırılıkların kaldırılarak varsa işletme ruhsatlarının iptal edilip her türlü ticari faaliyetinin engellenmesinin istenildiği, Mudanya Belediye Başkanlığı'nın … tarih ve … sayılı işlemi ile de davacı şirket adına düzenlenen … tarih ve … sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatı'nın iptali üzerine bakılan davanın açıldığı, dava konusu işyeri açma ve çalışma ruhsatına dayanarak ticari faaliyette bulunduğu taşınmazın … tarih ve … sayılı karar ile onanan 1/1000 ölçekli Mudanya Kentsel Sit Alanı Koruma Amaçlı Uygulama İmar Planı'nda kentsel sit sınırları içinde ve konut alanında kaldığı, … Asliye Hukuk Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararı ile kıyı kenar çizgisi kaldığı gerekçesiyle tapu kaydının kaldırıldığı, 2863 sayılı Kanun kapsamında olduğu, Mahkemenin 17/11/2020 tarihli ara kararına davalı idarece verilen 11/12/2020 kayıt tarihli cevaptan da; taşınmazın kıyı kenar çizgisi içerisinde kaldığından tapu kaydının Mahkeme kararı ile kapatılması nedeniyle 1/1000 ölçekli Mudanya İlçesi Kentsel Sit Alanı Koruma Amaçlı Revizyon Uygulama İmar Planı'nın plan onama sınırı dışında bırakıldığının anlaşıldığı, Bursa Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu'nun … tarih ve … sayılı Kararı'na karşı ... İdare Mahkemesi nezdinde açılan (daha sonra retle sonuçlanan) E:… sayılı dosyada 03/11/2020 tarihli yürütmenin durdurulması isteminin reddi kararının verildiği, olayda, dava dosyasında yer alan bilgi ve belgeler ile anılan mevzuatın bir arada değerlendirilmesinden; dava konusu taşınmazda 3194 sayılı Kanuna aykırı uygulamaların yapıldığı, söz konusu aykırılıklara ilişkin davacının 3194 sayılı İmar Kanununun Geçici 16. maddesi uyarınca yaptığı başvurusu üzerine Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca yapı kayıt belgesi düzenlenmiş ise de, yapı kayıt belgesinin 3194 sayılı Kanun kapsamında ruhsatsız veya ruhsat ve eki projelerine aykırı olarak inşa edilen yapılara geçici hukuki koruma sağlamak üzere verilen bir belge niteliğinde olduğu, 2863 sayılı Kanun kapsamında kalan alanlarda inşa edilen yapıları kapsamadığı zira, 2863 sayılı Kanun'un tarihi ve kültürel mirasların korunmasına yönelik özel düzenleme içeren özel bir Kanun olduğu ve bu Kanun uyarınca, bu alanlar içerisinde izin alınmadan yapılan inşai faaliyetler için yapı kayıt belgesi düzenlenemeyeceğinden, uyuşmazlıkta yapı kayıt belgesinden davacının faydalanmasının mümkün olmadığı, ayrıca işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilebilmesi için imara uygunluk kriterlerinin taşınması gerektiği, bu kriterlere aykırı uygulamaların yapılması halinde işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptalinin değerlendirilebileceği, davalı idarenin, 2863 sayılı Kanunun 61. maddesi uyarınca Koruma Bölge Kurulu Kararı'na uymakla yükümlü olduğu, buna istinaden Koruma Bölge Kurulu tarafından verilen karar doğrultusunda işlem tesis edildiği anlaşıldığından, tesis edilen işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Temyize konu kararda özetle; Bursa Koruma Bölge Kurulu Müdürlüğü'nün … tarih ve … sayılı kararı ile uygun bulunan "Mudanya 1/1000 Ölçekli Mudanya Kentsel Sit Alanı Koruma Amaçlı Uygulama İmar Planı Revizyonu"na ilişkin plan paftasından da dava konusu işyerinin bulunduğu taşınmazın tescilli sivil mimari yapı olmadığı, ancak tescilli sivil mimari yapılan arasında kaldığının anlaşıldığı, kentsel sit alanında meskun konut alanında kalan bölgede korunması gerekli taşınmaz kültür varlıklarının komşuluklarına veya kentsel sit alanında meskun konut alanında kalan taşınmazlarda faaliyet gösteren işyerlerine işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilmemesi ya da verilen ruhsatın iptal edilmesine ilişkin olarak alınan bir Kurul kararının dava konusu işyerinin bulunduğu taşınmazın kültür varlığı olduğuna ilişkin herhangi bir bilgi veya belgenin dava dosyasına sunulmadığı, bu durumda, dava konusu işlem Bursa Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Müdürlüğü'nün … tarih ve … sayılı yazısıyla "kentsel sit sınırları içinde ve konut alanında yer alan restoranın işletme ruhsatlarının iptal edilerek ticari faaliyetinin engellenmesinin" istenildiği gerekçesiyle tesis edilmişse de davacıya ait işyerinin bulunduğu taşınmazın korunması gerekli taşınmaz kültür varlığı olarak tescilli yapılardan olmadığı ve dava konusu işyerinin açma ve çalışma ruhsatının iptali sonucunu doğuracak nitelikte bir koruma yüksek kurulu veya koruma bölge kurulu kararı bulunmadığı gerekçesiyle, istinaf başvurusunun kabulüne, İdare Mahkemesi kararının kaldırılarak dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Davalı idare tarafından; öncelikle dava konusu taşınmazın kıyı kenar çizgisi içerisinde kalması nedeniyle adli yargıda tapusunun terkinine karar verilerek, kamuya terk edildiği, ayrıca taşınmazın tescilli yapı karşısında bulunması nedeniyle yapılacak değişikliklerde izin gerektiği, söz konusu taşınmazda yapılan değişiklikler nedeniyle 3194 sayılı Kanun gereğince para cezası ve yıkım kararı verildiği, taşınmazın kentsel sit alanında kalması nedeniyle uyuşmazlığın 2863 sayılı Kanunu ilgilendirdiği, 2863 sayılı Kanunun 61. maddesine göre de belediyelerin Koruma Yüksek Kurulu ve Koruma Bölge Kurulu kararlarına uyma zorunluluğunun bulunduğu, kentsel sit alanında kalan ve yürürlükteki koruma amaçlı imar planında konut alanı olarak gösterilen taşınmaza ticaret işleviyle işletme ruhsatı verilmesinde ve taşınmazın karşısındaki tescilli yapıya rağmen kurulun izni alınmadan inşa edilmesinde 2863 sayılı Kanuna muhalefet bulunması nedeniyle Koruma Kurulu tarafından talep edilmesi üzerine dava konusu işlemin tesis edildiği, ayrıca taşınmaz hakkında yapı kayıt belgesi düzenlenmiş ise de bu durumun taşınmazdaki aykırılığı ortadan kaldırmadığı iddia edilerek, temyize konu kararın bozulması gerektiği ileri sürülmüştür.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Cevap verilmemiştir.

TETKİK HÂKİMİ: …

DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin kabulü ile temyize konu kararın Dairemiz kararında belirtilen gerekçe ile bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE: **

MADDİ OLAY: Bursa İli, Mudanya İlçesi, … Mahallesi, … Caddesi, No:… adresinde faaliyette bulunan ve davacı tarafından işletilen "…" ünvanlı işyeri hakkında düzenlenen … tarih ve … sayılı işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptaline ilişkin … tarih ve ... sayılı Mudanya Belediye Başkanlığı işleminin tesis edilmesi üzerine, bakılmakta olan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT: **

Anayasa’nın “Tarih kültür ve tabiat varlıklarının korunması” başlıklı 63. maddesinde; Devletin, tarih kültür ve tabiat varlıklarının ve değerlerinin korunmasını sağlama ve bu amaçla destekleyici ve teşvik edici tedbirleri alma ödevine yer verilmiş ve özel mülkiyet konusu olan varlık ve değerlere getirilecek sınırlamaların ve bu nedenle hak sahiplerine yapılacak yardımların ve tanınacak muafiyetlerin kanunla düzenleneceği hüküm altına alınmıştır.

2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanununun 1. maddesinde; bu Kanunun amacının korunması gerekli taşınır ve taşınmaz kültür ve tabiat varlıkları ile ilgili tanımları belirlemek, yapılacak işlem ve faaliyetleri düzenlemek, bu konuda gerekli ilke ve uygulama kararlarını alacak teşkilatın kuruluş ve görevlerini tespit etmek olduğu, Kanunun 51. maddesinde; korunması gerekli taşınmaz kültür ve tabiat varlıklarının korunması ve restorasyonuyla ilgili işlerde uygulanacak ilkeleri belirlemenin Kültür Varlıklarını Koruma Yüksek Kurulunun görev ve yetkileri arasında, Kanunun 57. maddesinde ise; Koruma Yüksek Kurulunun ilke kararları çerçevesinde olmak kaydıyla Koruma bölge kurullarının görev ve yetkilerinin sayıldığı görülmektedir.

Kanunun 3. maddesinde korunma alanı; taşınmaz kültür ve tabiat varlıklarının muhafazaları veya tarihi çevre içinde korunmalarında etkinlik taşıyan korunması zorunlu olan alanlar, etkileşim geçiş sahası; korunması gerekli kültür varlıklarını ve sit alanlarını doğrudan etkileyen, sit bölgeleriyle bütünlük gösteren, daha önceden sit sınırları içindeyken sit sınırları dışına çıkarılmış veya sit sınırları dışında tutulmuş korunacak sokak, meydan, yapı grupları ve benzerlerinin yer aldığı, sit bölgeleri arasında kalmış, sitleri doğrudan etkileyen veya koruma amaçlı imar planlarının hazırlanma aşamasında gözönünde bulundurulması gereken alanlar olarak, koruma amaçlı imar planları ise; sit alanlarında, alanın etkileşim geçiş sahasını da göz önünde bulundurarak, kültür ve tabiat varlıklarının sürdürülebilirlik ilkesi doğrultusunda korunması amacıyla hali hazır haritalar üzerine, koruma alanı içinde yaşayan hane halkları ve faaliyet gösteren iş yerlerinin sosyal ve ekonomik yapılarını iyileştiren, istihdam ve katma değer yaratan stratejileri, koruma esasları ve kullanma şartları ile yapılaşma sınırlamalarını, sağlıklaştırma, yenileme alan ve projelerini, uygulama etap ve programlarını, açık alan sistemini, yaya dolaşımı ve taşıt ulaşımını, alt yapı tesislerinin tasarım esasları, yoğunluklar ve parsel tasarımlarını, yerel sahiplilik, uygulamanın finansmanı ilkeleri uyarınca katılımcı alan yönetimi modellerini de içerecek şekilde hazırlanan nazım ve uygulama imar plânlarının gerektirdiği ölçekteki plânlar olarak tanımlanmıştır.

Anılan Kanunun "İzinsiz müdahale ve kullanma yasağı" başlıklı 9. maddesinde; Koruma Yüksek Kurulunun ilke kararları çerçevesinde koruma bölge kurullarınca alınan kararlara aykırı olarak, korunması gerekli taşınmaz kültür ve tabiat varlıkları ve koruma alanları ile sit alanlarında inşaî ve fizikî müdahalede bulunulamayacağı, bunlar yeniden kullanıma açılamayacağı veya kullanımlarının değiştirilemeyeceği, esaslı onarım, inşaat, tesisat, sondaj, kısmen veya tamamen yıkma, yakma, kazı veya benzeri işler inşaî ve fizikî müdahale sayılacağı, "Ruhsatsız yapı yasağı" başlıklı 16. maddede ise; korunması gerekli taşınmaz kültür ve tabiat varlıkları ile bunların korunma alanlarında ruhsatsız olarak inşaat yapmanın yasak olduğu, hüküm altına alınmış, 61. maddede ise; Kamu kurum ve kuruluşları ve belediyeler ile gerçek ve tüzel kişilerin Koruma Yüksek Kurulu ve koruma bölge kurullarının kararlarına uymak zorunda olduğu, belirtilmiştir.

Kültür ve Tabiat Varlıklarını Korumu Yüksek Kurulunun 04/10/2006 tarih ve 720 sayılı İlke Kararının 1. maddesinde; kentsel sitler, mimari, mahalli, tarihsel, estetik ve sanat özelliği bulunan ve bir arada bulunmaları sebebiyle teker teker taşıdıkları kıymetten daha fazla kıymeti olan kültürel ve tabii çevre elemanlarının (yapılar, bahçeler, bitki örtüleri, yerleşim dokuları, duvarlar) birlikte bulundukları alanlar olarak ve kentsel sit alanın bulunduğu çevre içinde korunmasında, geliştirilmesinde etkinlik taşıyan ve kentle bütünleşmesine olanak sağlayacak kararlara konu alanlar ise etkileşim geçiş sahası olarak tanımlanmış, 3. maddesinde ise; koruma amaçlı imar planı onaylanmış kentsel sit alanlarında; tescilli taşınmaz kültür varlığı parseline komşu olan veya aralarından yol geçse dahi bu parsellere cephe veren parsellerdeki her türlü inşai ve fiziki uygulama ile yeni yapılanma için koruma bölge kurulundan izin alınması gerektiği, belirtilmiştir.

3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanun’un 1. maddesinde; Kanunun amacının sanayi, tarım ve diğer işyerleri ile her türlü işletmeleri, işyeri açma ve çalışma ruhsatlarının verilmesi işlerinin basitleştirilmesi ve kolaylaştırılması olduğu, 3. maddesinde işyeri açma ve çalışma ruhsatı vermeye yetkili merciler belirtildikten sonra, 4. maddesinde; 3. maddede belirtilen mercilerin işyeri açma ve çalışma ruhsatı verirken yapılacak beyan ve incelemelerde; insan sağlığına zarar vermemek, çevre kirliliğine yol açmamak, yangın, patlama, genel güvenlik, iş güvenliği, işçi sağlığı, trafik ve karayolları, imar, kat mülkiyeti ve doğanın korunması ile ilgili düzenlemelere aykırı davranmamak kriterlerine göre düzenlenecek yönetmeliği esas alacakları, belirtilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME: **

Yukarıda bahsedilen mevzuat hükümlerinden; mimari, mahalli, tarihsel, estetik ve sanat özelliği bulunan ve bir arada bulunmaları sebebiyle teker teker taşıdıkları kıymetten daha fazla kıymeti olan kültürel ve tabii çevre elemanlarının bulunduğu alanın kentsel sit alanı olarak ilan edilebileceği, kentsel sit alanı ilanı ile birlikte ise bölgedeki taşınmazların kullanım şekli, muhafazası, yapılabilecek inşai ve fiziki muameleler ve benzeri kısıtlamaların getirilebileceği, alan için hazırlanan uygulama imar planlarının bu kısıtlamaları düzenleyen işlemlerden olduğu, bu kısıtlamaların alan içindeki tescilli ya da tescilsiz yapılarla, alana komşu yapılar için de geçerli olabileceği ve bu taşınmazlarda yapılacak her türlü inşai faaliyet için izin gerektiği, alan içindeki taşınmazlar ile komşu taşınmazlar hakkındaki işyeri açma ve çalışma ruhsatların ise belirlenen ilke ve kısıtlamalar çerçevesinde düzenlenmesi gerektiği anlaşılmıştır.

Dosyanın incelenmesinden; davalı idarece 29/05/2019 tarihinde yapılan inceleme neticesinde davacıya ait söz konusu binanın teras bölümünde izin alınmadan ahşap taşıyıcı direkler üzerine makaslı sundurma çatı yapıldığı, yapının deniz tarafında sökülüp takılır malzemeden ahşap sundurmalar yapıldığı tespitine yer verilerek, aynı tarihli yapı tespit ve tatil zaptı tanzim edilerek taşınmazın mühürlendiği, buna istinaden Mudanya Belediye Encümeninin 12/06/2019 tarih ve 2019/304 sayılı kararı ile 3194 sayılı Kanun uyarınca idari para cezası uygulanarak inşaatın ruhsata uygun hale getirilmesi için bir ay süre verildiği, 13/06/2019 tarihinde yapılan ikinci denetimde ise yapıda inşaata devam edildiğinin tespit edilmesi üzerine taşınmazın tekrar mühürlendiği ve Mudanya Belediye Encümeninin ... tarih ve ... sayılı kararı ile 3194 sayılı Kanun uyarınca idari para cezası uygulanmasına ve söz konusu yapının yıkımına karar verildiği, dava konusu yapı ile ilgili 12/06/2019 tarihine kadar yapılan işlemlerin Mudanya Belediye Başkanlığı Yapı Kontrol Müdürlüğünün aynı tarih ve … sayılı yazısı ile yapıya ait … tarih ve … sayılı yapı kayıt belgesi bulunduğu da belirtilerek Bursa Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu'na bildirildiği, Bursa Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulunun … tarih ve … sayılı kararı ile tespit edilen aykırı uygulamaların kaldırılarak sorumlular hakkında yasal işlem başlatılmasının davalı idareden istenildiği, Mudanya Belediye Başkanlığı Yapı Kontrol Müdürlüğü'nün … tarih ve … sayılı yazısı ile 19/06/2019 tarihli Belediye Encümeni Kararı'na atıf yapılarak yapı kayıt belgesi bulunması nedeniyle yıkım işlemlerinde tereddüte düşüldüğü ve Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü'nden görüş beklenildiğinin bildirilmesi üzerine Bursa Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu Müdürlüğü'nün ... tarih ve … sayılı yazısı ile söz konusu yapının 2863 sayılı Kanun hükümlerine tabi olduğu, 8883 sayılı Kurul Kararı'na uyulması gerektiği belirtilerek tespit edilen aykırılıkların kaldırılarak varsa işletme ruhsatlarının iptal edilip her türlü ticari faaliyetinin engellenmesinin istenilmesi üzerine dava konusu işlemin tesis edildiği anlaşılmıştır.

Bursa Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulunun … tarih ve … sayılı kararında; Bursa İli, Mudanya İlçesi, … Mahallesi, 1/1000 ölçekli Mudanya Koruma Amaçlı İmar Planı kapsamında kentsel sit sınırları içerisinde yer alan, daha önce tapunun … ada, … parselinde özel mülkiyet adına kayıtlı iken Mudanya Asliye Hukuk Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… karar sayılı ilamına istinaden kıyı kenar çizgisi içinde kalması nedeniyle tapu kaydı kaldırılan ve tapunun … ada, … parselinde bulunan tescilli yapının komşuluğunda kalan Kıyı Balık adlı işletmede; muhtelif inşai faaliyetlerin yapıldığı, konut amaçlı imar planında konut alanında kalmakla birlikte taşınmaza kafe restaurant amaçlı ticari faaliyete yönelik düzenlemeler yapıldığı tespit edildiğinden, Belediyesince aykırı uygulamaların kaldırılması talep edilmiştir.

Anılan Koruma Kurulunun … tarih ve … sayılı yazısında ise; yapı kayıt belgelerinin 2863 sayılı Kanun uyarınca uyulması gereken yükümlülükleri ortadan kaldırmadığı, bu nedenle taşınmazda tespit edilen aykırı uygulamaların Kurulun … tarih ve … sayılı kararına uyularak Belediyesince kaldırılması, koruma amaçlı imar planında konut alanında kalan ve onaylı projesi ve ruhsatı bulunmadığı anlaşılan taşınmazda varsa işletme ruhsatlarının iptal edilerek her türlü ticari faaliyetin engellenmesi talep edildiği, bunun üzerine dava konusu işlemin tesis edildiği anlaşılmıştır.

Olayda; davacıya ait taşınmazın Bursa İli, Mudanya İlçesi, … Mahallesi, 1/1000 ölçekli Mudanya Koruma Amaçlı İmar Planı kapsamında kentsel sit sınırları içerisinde yer aldığı, tescil kaydının bulunmadığı ancak tescil kaydı bulunan aynı yerdeki … ada, … parseldeki taşınmaza komşuluğunun bulunduğu, Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Yüksek Kurulunun 04/10/2006 tarih ve 720 sayılı İlke Kararının 3. maddesine göre ise; koruma amaçlı imar planı onaylanmış kentsel sit alanlarında; tescilli taşınmaz kültür varlığı parseline komşu olan veya aralarından yol geçse dahi bu parsellere cephe veren parsellerdeki her türlü inşai ve fiziki uygulama ile yeni yapılanma için koruma bölge kurulundan izin alınması gerektiği, dava konusu taşınmazda ise koruma bölge kurulu izni olmaksızın muhtelif inşaai faaliyetler yapıldığının sabit olduğu, ayrıca ticari amaçlı işyeri ruhsatı verilen taşınmazın konut alanında kaldığı, ayrıca taşınmazın bulunduğu parselin kıyı kenar çizgisi içerisinde kalması nedeniyle Mahkeme kararıyla tapusunun iptaline kararı verilerek, kamuya terk edildiği anlaşılmıştır.

Öte yandan; taşınmaz hakkında yapı kayıt belgesi düzenlenmiş ise de; 3194 sayılı İmar Kanununun Geçici 16. maddesi uyarınca düzenlenen yapı kayıt belgesinin sağladığı haklar ile 2863 sayılı Kanun kapsamında bulunan alan ve taşınmazlar için yasa koyucu tarafından özel kanun hükümleri ile getirilen hukuki rejim karşılaştırıldığında; İmar Kanununa eklenen Geçici 16. maddenin anılan Kanunun 4. maddesinin 1. fıkrasında yer alan hüküm gereği özel Kanun olan 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanununa aykırı hükümler içerdiği, bu haliyle tescile konu edilen bir taşınmazda ya da komşuluğundaki taşınmazda, yapı yapımına sınırlama getirilmiş sit alanı olarak tespit edilmiş herhangi bir mahalde 3194 sayılı İmar Kanununun Geçici 16. maddesi hükümlerinin uygulanamayacağı sonucuna varılmıştır.

Bu durumda; taşınmazın kentsel sit alanında bulunması nedeniyle yapı kayıt belgesinin sağladığı haklardan faydalanmasının mümkün olmadığı, ilgili Kültür Varlıkları Koruma Kurulundan izin alınmaksızın inşai faaliyet yapılmış olması nedeniyle işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilebilmesi için imara uygunluk kriterini de taşımadığı, ayrıca planda konut alanında kalması ve taşınmazın bulunduğu parselin kıyı kenar çizgisi içerisinde kalması nedeniyle Mahkeme kararıyla tapusunun iptaline kararı verilerek, kamuya terk edildiği de dikkate alınarak, davalı idarenin 2863 sayılı Kanunun 61. maddesi uyarınca Koruma Bölge Kurulu Kararına istinaden tesis ettiği işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Bu itibarla; davanın reddi yolunda verilen İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun kabulü ile İdare Mahkemesi kararının kaldırılarak dava konusu işlemin iptali yolunda verilen temyize konu kararda hukuki isabet görülmemiştir.

KARAR SONUCU: **

Açıklanan nedenlerle;

1. Temyiz isteminin kabulüne,

2. Temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi … İdare Dava Dairesinin …tarih ve E:…, K:… sayılı kararının BOZULMASINA,

3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 22/02/2024 tarihinde, oyçokluğuyla kesin olarak karar verildi.

(X) KARŞI OY: **

Temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararında, 2577 sayılı Kanunun 49. maddesinde belirtilen bozmayı gerektirir hiçbir neden bulunmadığından, temyize konu kararın onanması gerektiği oyu ile aksi yöndeki Dairemiz çoğunluk kararına katılmıyorum.

T.C.
D A N I Ş T A Y
DÖRDÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2023/7280
Karar No : 2024/1180

TEMYİZ EDEN (DAVALI) : … Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. …

KARŞI TARAF (DAVACI) : … Restaurant Teknik Servis Hizmetleri Gıda
Turizm İnşaat Taahhüt Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi
VEKİLİ : Av. …

İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi … İdare Dava Dairesinin … tarih ve E:… , K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Bursa İli, Mudanya İlçesi, … Mahallesi, … Caddesi, No:… adresinde faaliyette bulunan ve davacı tarafından işletilen "… " ünvanlı işyeri hakkında düzenlenen … tarih ve … sayılı işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptaline ilişkin … tarih ve … sayılı Mudanya Belediye Başkanlığı işleminin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:… , K:… sayılı kararda özetle; davacı şirketin Bursa İli, Mudanya İlçesi, … Mahallesi, … Caddesi, No:… adresinde faaliyette bulunan "… " ünvanlı işyerinin ruhsat sahibi olduğu, belirtilen adreste ve tapunun … ada, … parselinde yer alan taşınmazda şikayet üzerine davalı idarece 29/05/2019 tarihinde yapılan inceleme neticesinde binanın teras bölümünde izin alınmadan ahşap taşıyıcı direkler üzerine makaslı sundurma çatı yapıldığı, yapının deniz tarafında sökülüp takılır malzemeden ahşap sundurmalar yapıldığı tespitine yer verilerek, aynı tarihli … sayılı yapı tespit ve tatil zaptı tanzim edilerek inşaatın mühürlendiği, buna istinaden Mudanya Belediye Encümeninin … tarih ve … sayılı kararı ile 3194 sayılı Kanun uyarınca idari para cezası uygulanarak inşaatın ruhsata uygun hale getirilmesi için bir ay süre verildiği, 13/06/2019 tarihinde yapılan denetimde yapıda inşaata devam edildiği tespitine yer verilerek aynı tarihli … sayılı yapı tespit ve tatil zaptı tanzim edilerek inşaatın tekrar mühürlendiği, bu tutanağa istinaden Mudanya Belediye Encümeninin … tarih ve … sayılı kararı ile 3194 sayılı Kanun uyarınca idari para cezası uygulanmasına ve söz konusu yapının yıkımına karar verildiği, dava konusu yapı ile ilgili 12/06/2019 tarihine kadar yapılan işlemlerin Mudanya Belediye Başkanlığı Yapı Kontrol Müdürlüğünün aynı tarih ve … sayılı yazısı ile yapıya ait … tarih ve … sayılı yapı kayıt belgesi bulunduğu da belirtilerek Bursa Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu'na bildirildiği, Bursa Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulunun … tarih ve … sayılı kararı ile tespit edilen aykırı uygulamaların kaldırılarak sorumlular hakkında yasal işlem başlatılmasının davalı idareden istenildiği, Mudanya Belediye Başkanlığı Yapı Kontrol Müdürlüğü'nün … tarih ve … sayılı yazısı ile 19/06/2019 tarihli Belediye Encümeni Kararı'na atıf yapılarak yapı kayıt belgesi bulunması nedeniyle yıkım işlemlerinde tereddüte düşüldüğü ve Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü'nden görüş beklenildiğinin bildirilmesi üzerine Bursa Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu Müdürlüğü'nün … tarih ve … sayılı yazısı ile söz konusu yapının 2863 sayılı Kanun hükümlerine tabi olduğu, 8883 sayılı Kurul Kararı'na uyulması gerektiği belirtilerek tespit edilen aykırılıkların kaldırılarak varsa işletme ruhsatlarının iptal edilip her türlü ticari faaliyetinin engellenmesinin istenildiği, Mudanya Belediye Başkanlığı'nın … tarih ve … sayılı işlemi ile de davacı şirket adına düzenlenen … tarih ve … sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatı'nın iptali üzerine bakılan davanın açıldığı, dava konusu işyeri açma ve çalışma ruhsatına dayanarak ticari faaliyette bulunduğu taşınmazın … tarih ve … sayılı karar ile onanan 1/1000 ölçekli Mudanya Kentsel Sit Alanı Koruma Amaçlı Uygulama İmar Planı'nda kentsel sit sınırları içinde ve konut alanında kaldığı, … Asliye Hukuk Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararı ile kıyı kenar çizgisi kaldığı gerekçesiyle tapu kaydının kaldırıldığı, 2863 sayılı Kanun kapsamında olduğu, Mahkemenin 17/11/2020 tarihli ara kararına davalı idarece verilen 11/12/2020 kayıt tarihli cevaptan da; taşınmazın kıyı kenar çizgisi içerisinde kaldığından tapu kaydının Mahkeme kararı ile kapatılması nedeniyle 1/1000 ölçekli Mudanya İlçesi Kentsel Sit Alanı Koruma Amaçlı Revizyon Uygulama İmar Planı'nın plan onama sınırı dışında bırakıldığının anlaşıldığı, Bursa Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu'nun … tarih ve … sayılı Kararı'na karşı ... İdare Mahkemesi nezdinde açılan (daha sonra retle sonuçlanan) E:… sayılı dosyada 03/11/2020 tarihli yürütmenin durdurulması isteminin reddi kararının verildiği, olayda, dava dosyasında yer alan bilgi ve belgeler ile anılan mevzuatın bir arada değerlendirilmesinden; dava konusu taşınmazda 3194 sayılı Kanuna aykırı uygulamaların yapıldığı, söz konusu aykırılıklara ilişkin davacının 3194 sayılı İmar Kanununun Geçici 16. maddesi uyarınca yaptığı başvurusu üzerine Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca yapı kayıt belgesi düzenlenmiş ise de, yapı kayıt belgesinin 3194 sayılı Kanun kapsamında ruhsatsız veya ruhsat ve eki projelerine aykırı olarak inşa edilen yapılara geçici hukuki koruma sağlamak üzere verilen bir belge niteliğinde olduğu, 2863 sayılı Kanun kapsamında kalan alanlarda inşa edilen yapıları kapsamadığı zira, 2863 sayılı Kanun'un tarihi ve kültürel mirasların korunmasına yönelik özel düzenleme içeren özel bir Kanun olduğu ve bu Kanun uyarınca, bu alanlar içerisinde izin alınmadan yapılan inşai faaliyetler için yapı kayıt belgesi düzenlenemeyeceğinden, uyuşmazlıkta yapı kayıt belgesinden davacının faydalanmasının mümkün olmadığı, ayrıca işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilebilmesi için imara uygunluk kriterlerinin taşınması gerektiği, bu kriterlere aykırı uygulamaların yapılması halinde işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptalinin değerlendirilebileceği, davalı idarenin, 2863 sayılı Kanunun 61. maddesi uyarınca Koruma Bölge Kurulu Kararı'na uymakla yükümlü olduğu, buna istinaden Koruma Bölge Kurulu tarafından verilen karar doğrultusunda işlem tesis edildiği anlaşıldığından, tesis edilen işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Temyize konu kararda özetle; Bursa Koruma Bölge Kurulu Müdürlüğü'nün … tarih ve … sayılı kararı ile uygun bulunan "Mudanya 1/1000 Ölçekli Mudanya Kentsel Sit Alanı Koruma Amaçlı Uygulama İmar Planı Revizyonu"na ilişkin plan paftasından da dava konusu işyerinin bulunduğu taşınmazın tescilli sivil mimari yapı olmadığı, ancak tescilli sivil mimari yapılan arasında kaldığının anlaşıldığı, kentsel sit alanında meskun konut alanında kalan bölgede korunması gerekli taşınmaz kültür varlıklarının komşuluklarına veya kentsel sit alanında meskun konut alanında kalan taşınmazlarda faaliyet gösteren işyerlerine işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilmemesi ya da verilen ruhsatın iptal edilmesine ilişkin olarak alınan bir Kurul kararının dava konusu işyerinin bulunduğu taşınmazın kültür varlığı olduğuna ilişkin herhangi bir bilgi veya belgenin dava dosyasına sunulmadığı, bu durumda, dava konusu işlem Bursa Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Müdürlüğü'nün … tarih ve … sayılı yazısıyla "kentsel sit sınırları içinde ve konut alanında yer alan restoranın işletme ruhsatlarının iptal edilerek ticari faaliyetinin engellenmesinin" istenildiği gerekçesiyle tesis edilmişse de davacıya ait işyerinin bulunduğu taşınmazın korunması gerekli taşınmaz kültür varlığı olarak tescilli yapılardan olmadığı ve dava konusu işyerinin açma ve çalışma ruhsatının iptali sonucunu doğuracak nitelikte bir koruma yüksek kurulu veya koruma bölge kurulu kararı bulunmadığı gerekçesiyle, istinaf başvurusunun kabulüne, İdare Mahkemesi kararının kaldırılarak dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından; öncelikle dava konusu taşınmazın kıyı kenar çizgisi içerisinde kalması nedeniyle adli yargıda tapusunun terkinine karar verilerek, kamuya terk edildiği, ayrıca taşınmazın tescilli yapı karşısında bulunması nedeniyle yapılacak değişikliklerde izin gerektiği, söz konusu taşınmazda yapılan değişiklikler nedeniyle 3194 sayılı Kanun gereğince para cezası ve yıkım kararı verildiği, taşınmazın kentsel sit alanında kalması nedeniyle uyuşmazlığın 2863 sayılı Kanunu ilgilendirdiği, 2863 sayılı Kanunun 61. maddesine göre de belediyelerin Koruma Yüksek Kurulu ve Koruma Bölge Kurulu kararlarına uyma zorunluluğunun bulunduğu, kentsel sit alanında kalan ve yürürlükteki koruma amaçlı imar planında konut alanı olarak gösterilen taşınmaza ticaret işleviyle işletme ruhsatı verilmesinde ve taşınmazın karşısındaki tescilli yapıya rağmen kurulun izni alınmadan inşa edilmesinde 2863 sayılı Kanuna muhalefet bulunması nedeniyle Koruma Kurulu tarafından talep edilmesi üzerine dava konusu işlemin tesis edildiği, ayrıca taşınmaz hakkında yapı kayıt belgesi düzenlenmiş ise de bu durumun taşınmazdaki aykırılığı ortadan kaldırmadığı iddia edilerek, temyize konu kararın bozulması gerektiği ileri sürülmüştür.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Cevap verilmemiştir.

TETKİK HÂKİMİ : …
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile temyize konu kararın Dairemiz kararında belirtilen gerekçe ile bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY: Bursa İli, Mudanya İlçesi, … Mahallesi, … Caddesi, No:… adresinde faaliyette bulunan ve davacı tarafından işletilen "…" ünvanlı işyeri hakkında düzenlenen … tarih ve … sayılı işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptaline ilişkin … tarih ve ... sayılı Mudanya Belediye Başkanlığı işleminin tesis edilmesi üzerine, bakılmakta olan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT:
Anayasa’nın “Tarih kültür ve tabiat varlıklarının korunması” başlıklı 63. maddesinde; Devletin, tarih kültür ve tabiat varlıklarının ve değerlerinin korunmasını sağlama ve bu amaçla destekleyici ve teşvik edici tedbirleri alma ödevine yer verilmiş ve özel mülkiyet konusu olan varlık ve değerlere getirilecek sınırlamaların ve bu nedenle hak sahiplerine yapılacak yardımların ve tanınacak muafiyetlerin kanunla düzenleneceği hüküm altına alınmıştır.
2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanununun 1. maddesinde; bu Kanunun amacının korunması gerekli taşınır ve taşınmaz kültür ve tabiat varlıkları ile ilgili tanımları belirlemek, yapılacak işlem ve faaliyetleri düzenlemek, bu konuda gerekli ilke ve uygulama kararlarını alacak teşkilatın kuruluş ve görevlerini tespit etmek olduğu, Kanunun 51. maddesinde; korunması gerekli taşınmaz kültür ve tabiat varlıklarının korunması ve restorasyonuyla ilgili işlerde uygulanacak ilkeleri belirlemenin Kültür Varlıklarını Koruma Yüksek Kurulunun görev ve yetkileri arasında, Kanunun 57. maddesinde ise; Koruma Yüksek Kurulunun ilke kararları çerçevesinde olmak kaydıyla Koruma bölge kurullarının görev ve yetkilerinin sayıldığı görülmektedir.
Kanunun 3. maddesinde korunma alanı; taşınmaz kültür ve tabiat varlıklarının muhafazaları veya tarihi çevre içinde korunmalarında etkinlik taşıyan korunması zorunlu olan alanlar, etkileşim geçiş sahası; korunması gerekli kültür varlıklarını ve sit alanlarını doğrudan etkileyen, sit bölgeleriyle bütünlük gösteren, daha önceden sit sınırları içindeyken sit sınırları dışına çıkarılmış veya sit sınırları dışında tutulmuş korunacak sokak, meydan, yapı grupları ve benzerlerinin yer aldığı, sit bölgeleri arasında kalmış, sitleri doğrudan etkileyen veya koruma amaçlı imar planlarının hazırlanma aşamasında gözönünde bulundurulması gereken alanlar olarak, koruma amaçlı imar planları ise; sit alanlarında, alanın etkileşim geçiş sahasını da göz önünde bulundurarak, kültür ve tabiat varlıklarının sürdürülebilirlik ilkesi doğrultusunda korunması amacıyla hali hazır haritalar üzerine, koruma alanı içinde yaşayan hane halkları ve faaliyet gösteren iş yerlerinin sosyal ve ekonomik yapılarını iyileştiren, istihdam ve katma değer yaratan stratejileri, koruma esasları ve kullanma şartları ile yapılaşma sınırlamalarını, sağlıklaştırma, yenileme alan ve projelerini, uygulama etap ve programlarını, açık alan sistemini, yaya dolaşımı ve taşıt ulaşımını, alt yapı tesislerinin tasarım esasları, yoğunluklar ve parsel tasarımlarını, yerel sahiplilik, uygulamanın finansmanı ilkeleri uyarınca katılımcı alan yönetimi modellerini de içerecek şekilde hazırlanan nazım ve uygulama imar plânlarının gerektirdiği ölçekteki plânlar olarak tanımlanmıştır.
Anılan Kanunun "İzinsiz müdahale ve kullanma yasağı" başlıklı 9. maddesinde; Koruma Yüksek Kurulunun ilke kararları çerçevesinde koruma bölge kurullarınca alınan kararlara aykırı olarak, korunması gerekli taşınmaz kültür ve tabiat varlıkları ve koruma alanları ile sit alanlarında inşaî ve fizikî müdahalede bulunulamayacağı, bunlar yeniden kullanıma açılamayacağı veya kullanımlarının değiştirilemeyeceği, esaslı onarım, inşaat, tesisat, sondaj, kısmen veya tamamen yıkma, yakma, kazı veya benzeri işler inşaî ve fizikî müdahale sayılacağı, "Ruhsatsız yapı yasağı" başlıklı 16. maddede ise; korunması gerekli taşınmaz kültür ve tabiat varlıkları ile bunların korunma alanlarında ruhsatsız olarak inşaat yapmanın yasak olduğu, hüküm altına alınmış, 61. maddede ise; Kamu kurum ve kuruluşları ve belediyeler ile gerçek ve tüzel kişilerin Koruma Yüksek Kurulu ve koruma bölge kurullarının kararlarına uymak zorunda olduğu, belirtilmiştir.
Kültür ve Tabiat Varlıklarını Korumu Yüksek Kurulunun 04/10/2006 tarih ve 720 sayılı İlke Kararının 1. maddesinde; kentsel sitler, mimari, mahalli, tarihsel, estetik ve sanat özelliği bulunan ve bir arada bulunmaları sebebiyle teker teker taşıdıkları kıymetten daha fazla kıymeti olan kültürel ve tabii çevre elemanlarının (yapılar, bahçeler, bitki örtüleri, yerleşim dokuları, duvarlar) birlikte bulundukları alanlar olarak ve kentsel sit alanın bulunduğu çevre içinde korunmasında, geliştirilmesinde etkinlik taşıyan ve kentle bütünleşmesine olanak sağlayacak kararlara konu alanlar ise etkileşim geçiş sahası olarak tanımlanmış, 3. maddesinde ise; koruma amaçlı imar planı onaylanmış kentsel sit alanlarında; tescilli taşınmaz kültür varlığı parseline komşu olan veya aralarından yol geçse dahi bu parsellere cephe veren parsellerdeki her türlü inşai ve fiziki uygulama ile yeni yapılanma için koruma bölge kurulundan izin alınması gerektiği, belirtilmiştir.
3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanun’un 1. maddesinde; Kanunun amacının sanayi, tarım ve diğer işyerleri ile her türlü işletmeleri, işyeri açma ve çalışma ruhsatlarının verilmesi işlerinin basitleştirilmesi ve kolaylaştırılması olduğu, 3. maddesinde işyeri açma ve çalışma ruhsatı vermeye yetkili merciler belirtildikten sonra, 4. maddesinde; 3. maddede belirtilen mercilerin işyeri açma ve çalışma ruhsatı verirken yapılacak beyan ve incelemelerde; insan sağlığına zarar vermemek, çevre kirliliğine yol açmamak, yangın, patlama, genel güvenlik, iş güvenliği, işçi sağlığı, trafik ve karayolları, imar, kat mülkiyeti ve doğanın korunması ile ilgili düzenlemelere aykırı davranmamak kriterlerine göre düzenlenecek yönetmeliği esas alacakları, belirtilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Yukarıda bahsedilen mevzuat hükümlerinden; mimari, mahalli, tarihsel, estetik ve sanat özelliği bulunan ve bir arada bulunmaları sebebiyle teker teker taşıdıkları kıymetten daha fazla kıymeti olan kültürel ve tabii çevre elemanlarının bulunduğu alanın kentsel sit alanı olarak ilan edilebileceği, kentsel sit alanı ilanı ile birlikte ise bölgedeki taşınmazların kullanım şekli, muhafazası, yapılabilecek inşai ve fiziki muameleler ve benzeri kısıtlamaların getirilebileceği, alan için hazırlanan uygulama imar planlarının bu kısıtlamaları düzenleyen işlemlerden olduğu, bu kısıtlamaların alan içindeki tescilli ya da tescilsiz yapılarla, alana komşu yapılar için de geçerli olabileceği ve bu taşınmazlarda yapılacak her türlü inşai faaliyet için izin gerektiği, alan içindeki taşınmazlar ile komşu taşınmazlar hakkındaki işyeri açma ve çalışma ruhsatların ise belirlenen ilke ve kısıtlamalar çerçevesinde düzenlenmesi gerektiği anlaşılmıştır.
Dosyanın incelenmesinden; davalı idarece 29/05/2019 tarihinde yapılan inceleme neticesinde davacıya ait söz konusu binanın teras bölümünde izin alınmadan ahşap taşıyıcı direkler üzerine makaslı sundurma çatı yapıldığı, yapının deniz tarafında sökülüp takılır malzemeden ahşap sundurmalar yapıldığı tespitine yer verilerek, aynı tarihli yapı tespit ve tatil zaptı tanzim edilerek taşınmazın mühürlendiği, buna istinaden Mudanya Belediye Encümeninin 12/06/2019 tarih ve 2019/304 sayılı kararı ile 3194 sayılı Kanun uyarınca idari para cezası uygulanarak inşaatın ruhsata uygun hale getirilmesi için bir ay süre verildiği, 13/06/2019 tarihinde yapılan ikinci denetimde ise yapıda inşaata devam edildiğinin tespit edilmesi üzerine taşınmazın tekrar mühürlendiği ve Mudanya Belediye Encümeninin ... tarih ve ... sayılı kararı ile 3194 sayılı Kanun uyarınca idari para cezası uygulanmasına ve söz konusu yapının yıkımına karar verildiği, dava konusu yapı ile ilgili 12/06/2019 tarihine kadar yapılan işlemlerin Mudanya Belediye Başkanlığı Yapı Kontrol Müdürlüğünün aynı tarih ve … sayılı yazısı ile yapıya ait … tarih ve … sayılı yapı kayıt belgesi bulunduğu da belirtilerek Bursa Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu'na bildirildiği, Bursa Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulunun … tarih ve … sayılı kararı ile tespit edilen aykırı uygulamaların kaldırılarak sorumlular hakkında yasal işlem başlatılmasının davalı idareden istenildiği, Mudanya Belediye Başkanlığı Yapı Kontrol Müdürlüğü'nün … tarih ve … sayılı yazısı ile 19/06/2019 tarihli Belediye Encümeni Kararı'na atıf yapılarak yapı kayıt belgesi bulunması nedeniyle yıkım işlemlerinde tereddüte düşüldüğü ve Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü'nden görüş beklenildiğinin bildirilmesi üzerine Bursa Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu Müdürlüğü'nün ... tarih ve … sayılı yazısı ile söz konusu yapının 2863 sayılı Kanun hükümlerine tabi olduğu, 8883 sayılı Kurul Kararı'na uyulması gerektiği belirtilerek tespit edilen aykırılıkların kaldırılarak varsa işletme ruhsatlarının iptal edilip her türlü ticari faaliyetinin engellenmesinin istenilmesi üzerine dava konusu işlemin tesis edildiği anlaşılmıştır.
Bursa Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulunun … tarih ve … sayılı kararında; Bursa İli, Mudanya İlçesi, … Mahallesi, 1/1000 ölçekli Mudanya Koruma Amaçlı İmar Planı kapsamında kentsel sit sınırları içerisinde yer alan, daha önce tapunun … ada, … parselinde özel mülkiyet adına kayıtlı iken Mudanya Asliye Hukuk Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… karar sayılı ilamına istinaden kıyı kenar çizgisi içinde kalması nedeniyle tapu kaydı kaldırılan ve tapunun … ada, … parselinde bulunan tescilli yapının komşuluğunda kalan Kıyı Balık adlı işletmede; muhtelif inşai faaliyetlerin yapıldığı, konut amaçlı imar planında konut alanında kalmakla birlikte taşınmaza kafe restaurant amaçlı ticari faaliyete yönelik düzenlemeler yapıldığı tespit edildiğinden, Belediyesince aykırı uygulamaların kaldırılması talep edilmiştir.
Anılan Koruma Kurulunun … tarih ve … sayılı yazısında ise; yapı kayıt belgelerinin 2863 sayılı Kanun uyarınca uyulması gereken yükümlülükleri ortadan kaldırmadığı, bu nedenle taşınmazda tespit edilen aykırı uygulamaların Kurulun … tarih ve … sayılı kararına uyularak Belediyesince kaldırılması, koruma amaçlı imar planında konut alanında kalan ve onaylı projesi ve ruhsatı bulunmadığı anlaşılan taşınmazda varsa işletme ruhsatlarının iptal edilerek her türlü ticari faaliyetin engellenmesi talep edildiği, bunun üzerine dava konusu işlemin tesis edildiği anlaşılmıştır.
Olayda; davacıya ait taşınmazın Bursa İli, Mudanya İlçesi, … Mahallesi, 1/1000 ölçekli Mudanya Koruma Amaçlı İmar Planı kapsamında kentsel sit sınırları içerisinde yer aldığı, tescil kaydının bulunmadığı ancak tescil kaydı bulunan aynı yerdeki … ada, … parseldeki taşınmaza komşuluğunun bulunduğu, Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Yüksek Kurulunun 04/10/2006 tarih ve 720 sayılı İlke Kararının 3. maddesine göre ise; koruma amaçlı imar planı onaylanmış kentsel sit alanlarında; tescilli taşınmaz kültür varlığı parseline komşu olan veya aralarından yol geçse dahi bu parsellere cephe veren parsellerdeki her türlü inşai ve fiziki uygulama ile yeni yapılanma için koruma bölge kurulundan izin alınması gerektiği, dava konusu taşınmazda ise koruma bölge kurulu izni olmaksızın muhtelif inşaai faaliyetler yapıldığının sabit olduğu, ayrıca ticari amaçlı işyeri ruhsatı verilen taşınmazın konut alanında kaldığı, ayrıca taşınmazın bulunduğu parselin kıyı kenar çizgisi içerisinde kalması nedeniyle Mahkeme kararıyla tapusunun iptaline kararı verilerek, kamuya terk edildiği anlaşılmıştır.
Öte yandan; taşınmaz hakkında yapı kayıt belgesi düzenlenmiş ise de; 3194 sayılı İmar Kanununun Geçici 16. maddesi uyarınca düzenlenen yapı kayıt belgesinin sağladığı haklar ile 2863 sayılı Kanun kapsamında bulunan alan ve taşınmazlar için yasa koyucu tarafından özel kanun hükümleri ile getirilen hukuki rejim karşılaştırıldığında; İmar Kanununa eklenen Geçici 16. maddenin anılan Kanunun 4. maddesinin 1. fıkrasında yer alan hüküm gereği özel Kanun olan 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanununa aykırı hükümler içerdiği, bu haliyle tescile konu edilen bir taşınmazda ya da komşuluğundaki taşınmazda, yapı yapımına sınırlama getirilmiş sit alanı olarak tespit edilmiş herhangi bir mahalde 3194 sayılı İmar Kanununun Geçici 16. maddesi hükümlerinin uygulanamayacağı sonucuna varılmıştır.
Bu durumda; taşınmazın kentsel sit alanında bulunması nedeniyle yapı kayıt belgesinin sağladığı haklardan faydalanmasının mümkün olmadığı, ilgili Kültür Varlıkları Koruma Kurulundan izin alınmaksızın inşai faaliyet yapılmış olması nedeniyle işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilebilmesi için imara uygunluk kriterini de taşımadığı, ayrıca planda konut alanında kalması ve taşınmazın bulunduğu parselin kıyı kenar çizgisi içerisinde kalması nedeniyle Mahkeme kararıyla tapusunun iptaline kararı verilerek, kamuya terk edildiği de dikkate alınarak, davalı idarenin 2863 sayılı Kanunun 61. maddesi uyarınca Koruma Bölge Kurulu Kararına istinaden tesis ettiği işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Bu itibarla; davanın reddi yolunda verilen İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun kabulü ile İdare Mahkemesi kararının kaldırılarak dava konusu işlemin iptali yolunda verilen temyize konu kararda hukuki isabet görülmemiştir.

KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Temyiz isteminin kabulüne,
2. Temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi … İdare Dava Dairesinin …tarih ve E:…, K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 22/02/2024 tarihinde, oyçokluğuyla kesin olarak karar verildi.


(X) KARŞI OY :

Temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararında, 2577 sayılı Kanunun 49. maddesinde belirtilen bozmayı gerektirir hiçbir neden bulunmadığından, temyize konu kararın onanması gerektiği oyu ile aksi yöndeki Dairemiz çoğunluk kararına katılmıyorum.

2023/17297