Karar Detayı

T.C.

D A N I Ş T A Y

DÖRDÜNCÜ DAİRE

Esas No : 2023/7979

Karar No : 2023/6794

TEMYİZ EDEN (DAVACI): ...

VEKİLİ: Av. ...

KARŞI TARAF (DAVALI): ...Belediye Başkanlığı

İSTEMİN KONUSU: ...Bölge İdare Mahkemesi ...İdare Dava Dairesinin ...tarih ve E:..., K:...sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ: **

Dava konusu istem: Diyarbakır ili, Ergani ilçesi, ...Mahallesi, ...Caddesi, No:..., Kat:...adresinde bulunan ve davacı tarafından işletilmekte olan ... isimli iş yerine ait ...tarih ve ...sıra numaralı ruhsatın iptaline yönelik tesis edilen ...tarih ve ...sayılı işlemini iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:... , K:... sayılı kararda; kural olarak içkili yerler bölgesi haricinde içkili yer açılamayacağının açık olduğu, esasen bu hususun taraflarca da ihtilafsız olduğu, 5393 sayılı Belediye Kanunu ve İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik yürürlüğe girdikten sonra, belediye meclisince yeni bir içkili yer bölgesi tespiti yapılmamış olup, Açılması İzne Bağlı Yerlere Uygulanacak İşlemler Hakkında Yönetmelik hükümlerine göre bu yönetmeliğin yürürlükte olduğu dönemde Kaymakamlık bünyesinde oluşturulan yetkili komisyonca 26/03/2003 tarihli içkili yer bölgesi tespiti kararının uygulanmasına devam edildiği, belediye meclisince yeni bir belirleme yapılmadığı, karar alınmadığı sürece 26/03/2003 tarihli komisyon kararının hukuk aleminde geçerliliğini sürdürdüğünün kabulü gerektiği, davacı iddiasının aksine dosyaya sunulan komisyon kararı eki renkli kalemle işaretlenmiş ölçekli krokiyle içkili yerler bölgesinde kalmadığı belirlenen iş yerinin ruhsatın verildiği tarihte de içkili yerler bölgesinde yer almaması sebebiyle iş yeri için bu husus, noksanlığın giderilmesiyle, tamamlanmasıyla faaliyetin sürdürülmesinin devamını sağlayacak nitelikte olmadığından ilgiliye süre verilmesinin de icap etmediği hususları birlikte değerlendirildiğinde; davacıya ait söz konusu iş yeri açma ve çalışma ruhsatının iptal edilmesi yönünde tesis edilen dava konusu idari işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Davacı tarafından, işyerine Ergani Kaymakamlığı tarafından ... tarih ve ... sayılı onayı ile işletme izin belgesinin verildiği, ruhsatı yenilemek zorunda kaldığından dava konusu ... tarih ve ... sıra nolu davalı idareden işyeri açma ve çalışma ruhsatının alındığı, işyerinin içkili yer bölgesinde bulunduğu, Ergani İlçesi İçkili Yerler Bölgesi Tespit Komisyonunca 2003 yılında karar alındığı, içkili yer bölgesinde kalsa bile taşınması için kendisine süre verilmesi gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Cevap verilmemiştir.

TETKİK HÂKİMİ: ...

DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE: **

İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'in 4/h maddesinde; "İçkili yer bölgesi: Belediye sınırları ve mücavir alanlar içinde belediye meclisi, bu sınırlar dışında il genel meclisi tarafından valilik veya kaymakamlığın görüşü alınarak tespit edilen ve içerisinde şarap ve bira dahil her türlü alkollü içeceğin verilebileceği işyerlerinin açılabileceği bölgeyi ifade eder", 5/h maddesinde; "Umuma açık istirahat ve eğlence yerlerinden meyhane, bar, kahvehane, kıraathane, elektronik oyun merkezi ile açıkta alkollü içki satılan işyerlerinin okul, yurt, mabet bina ve tesislerine mevzuatın öngördüğü uzaklıkta bulunması gerekir.", 6/1 maddesinde; "Yetkili idarelerden usulüne uygun olarak işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan işyeri açılamaz ve çalıştırılamaz." kurallarına yer verilmiştir.

Aynı Yönetmelik'in 29. maddesinde; "İçkili yer bölgesi, mülkî idare amirinin genel güvenlik ve asayiş durumu hakkındaki görüşü doğrultusunda belediye sınırları ve mücavir alanlar içinde belediye meclisi, bu sınırlar dışında il genel meclisi tarafından tespit edilir. İçkili yer bölgesi haricinde içkili yer açılamaz." hükmü, 30. maddesinde ise “İçkili yer bölgesi;

a) Hükümet binaları, hapishane ve ıslah evleri; her türlü mabet, dini kurum ve kuruluşlar; sanat müesseseleri, maden ocakları, inşaat yerleri; patlayıcı, parlayıcı, yanıcı ve benzeri tehlikeli maddeler üretilen, satılan ve depolanan yerler ile gaz dolum tesisleri yakınında,

b) Konaklama yerleri hariç olmak üzere, otoyolları ve karayollarının her iki tarafında sınır çizgisine iki yüz metreden yakın mesafe içinde,

C) Otogar ve otobüs terminallerinde,

d) Resmî ve özel okul binaları, ilk ve orta öğretim öğrencilerinin barındığı öğrenci yurtları ile anaokullarına yüz metreden yakın mesafe içinde, tespit edilemez.

222 sayılı İlköğretim ve Eğitim Kanunu ile 625 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu kapsamına girmeyen eğitim öğretim kurum ve tesisleri ile öğrenci yurtları ve (a) bendinde belirtilen yerler için mahallî şartlar dikkate alınarak belediye sınırları ve mücavir alanlar içinde belediye meclisi, bu sınırlar dışında il genel meclisi tarafından belirli bir mesafe, tayin ve tespit edilir.” hükmüne yer verilmiştir.

Dava dosyasının incelenmesinden, İçişleri Bakanlığının ... tarih ve ... sayılı teftiş raporu doğrultusunda davaya konu işyeri ile ilgili olarak; "Ergani Emniyet Müdürlüğünce Ergani Kaymakamlığının ... tarih ve ... sayılı oluruna dayalı olarak S.İ. Adına ... Mah. ... Cad. ... Yanı, No: ... adresinde içkili lokanta ruhsatı verildiği ancak zabıta amiri İ.D. Tarafından düzenlenen 13/10/2015 tarihli ... adlı tutanakta yer alan tespite göre, Ergani Kaymakamlığı İçkili Yer Tespit Komisyonunun 26/03/2003 tarihli kararıyla söz konusu işyerinin faaliyet gösterdiği binanın Ergani İlçesi İçkili Yer Bölgesinden çıkarıldığı, böyle İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'in 29. maddesinin içkili yer bölgesi haricinde içkili yer açılamaz amir hükmüne göre mezkur işyerinin içkili yer açılabilme şartını kaybettiği, ancak söz konusu işyerinin bulunduğu alanın içkili yer bölgesinden çıkarılmasına rağmen Ergani Belediye Başkanlığınca ruhsat devri yapılmak suretiyle davacı adına ... unvanlı işyeri için … tarih ve … sayılı İçkili Restorant Açma ve Çalışma ruhsatı düzenlendiği, oysa ruhsatın verildiği tarihte içkili yer bölgesi dışında olması nedeniyle mezkur işyeri için içkili yer bölgesi ruhsatının verilmesinin mümkün olmadığı, bu itibarla ruhsat sahibi kişinin işletmesini başka bir kişiye devretmesi halinde ruhsatın hukuki geçerliliğini yitireceği ve işletmeyi devralan kişi yönünden kazanılmış bir hak doğduğundan söz edilemeyeceği dolayısıyla Ergani Belediye Başkanlığınca ... adına verilen ... tarih ve ... sayılı işyeri açma ve çalışma ruhsatının ilgili Yönetmelik'in 29. Maddesine aykırı olarak düzenlendiği," söz konusu rapor uyarınca içkili yer bölgesinde bulunmayan işyerinin İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'in 29. maddesi uyarınca işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptal edilmesine ilişkin davalı idarenin ... tarih ve ... sayılı işleminin tesis edilmesi üzerine işbu işlemin iptali istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

Uyuşmazlıkta, davacının içkili yer olarak işlettiği yerin Ergani Kaymakamlığı İçkili Yer Tespit Komisyonunun 26/03/2003 tarihli kararıyla içkili yer bölgesi dışında bırakıldığı, oysa davacının Ergani Kaymakamlığı İlçe Emniyet Müdürlüğünce düzenlen ... tarih ve ... sayılı İçkili İstirahat ve Eğlence Yeri İşletme İzin Belgesi bulunan içkili lokantayı devralması üzerine adına ... tarih ve ... sıra nolu işyeri açma ve çalışma ruhsatının düzenlendiği, yani davacının içkili yer bölgesinden çıkarılan işyerini devralarak işlettiği anlaşılmaktadır.

İçkili yer komisyonu tarafından verilen kararların yürürlüğe girmesinden önce, içkili yer olarak ruhsata bağlanmış olan işyerlerinin, içkili yer bölgesi dışına çıkarılması halinde de etkilerini "kazanılmış hak" olarak sürdürebilmeleri mükündür.

Bu durumda, salt içkili yerler bölgesi dışında kaldığı gerekçesiyle evvelce verilmiş olan izne dayalı ruhsat iptalinde hukuka uygunluk bulunmadığından, işlemin iptali gerekirken, davayı reddeden ve istinaf başvurusunun reddine karar veren Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU: **

Açıklanan nedenlerle;

1. Temyiz isteminin kabulüne,

2. Temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:... , K:... sayılı kararının BOZULMASINA,

3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 06/12/2023 tarihinde oyçokluğuyla kesin olarak karar verildi.

(X) KARŞI OY: **

Temyiz dilekçesinde öne sürülen hususlar 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 49. maddesinde yazılı nedenlerden hiçbirisine uymadığından, temyiz isteminin reddi ile Bölge İdare Mahkemesi İdare Dava Dairesi kararının onanması gerektiği oyuyla, çoğunluk kararına katılmıyorum.

T.C.
D A N I Ş T A Y
DÖRDÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2023/7979
Karar No : 2023/6794

TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ...
VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVALI) : ...Belediye Başkanlığı

İSTEMİN KONUSU :...Bölge İdare Mahkemesi ...İdare Dava Dairesinin ...tarih ve E:..., K:...sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Diyarbakır ili, Ergani ilçesi, ...Mahallesi, ...Caddesi, No:..., Kat:...adresinde bulunan ve davacı tarafından işletilmekte olan ... isimli iş yerine ait ...tarih ve ...sıra numaralı ruhsatın iptaline yönelik tesis edilen ...tarih ve ...sayılı işlemini iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:... , K:... sayılı kararda; kural olarak içkili yerler bölgesi haricinde içkili yer açılamayacağının açık olduğu, esasen bu hususun taraflarca da ihtilafsız olduğu, 5393 sayılı Belediye Kanunu ve İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik yürürlüğe girdikten sonra, belediye meclisince yeni bir içkili yer bölgesi tespiti yapılmamış olup, Açılması İzne Bağlı Yerlere Uygulanacak İşlemler Hakkında Yönetmelik hükümlerine göre bu yönetmeliğin yürürlükte olduğu dönemde Kaymakamlık bünyesinde oluşturulan yetkili komisyonca 26/03/2003 tarihli içkili yer bölgesi tespiti kararının uygulanmasına devam edildiği, belediye meclisince yeni bir belirleme yapılmadığı, karar alınmadığı sürece 26/03/2003 tarihli komisyon kararının hukuk aleminde geçerliliğini sürdürdüğünün kabulü gerektiği, davacı iddiasının aksine dosyaya sunulan komisyon kararı eki renkli kalemle işaretlenmiş ölçekli krokiyle içkili yerler bölgesinde kalmadığı belirlenen iş yerinin ruhsatın verildiği tarihte de içkili yerler bölgesinde yer almaması sebebiyle iş yeri için bu husus, noksanlığın giderilmesiyle, tamamlanmasıyla faaliyetin sürdürülmesinin devamını sağlayacak nitelikte olmadığından ilgiliye süre verilmesinin de icap etmediği hususları birlikte değerlendirildiğinde; davacıya ait söz konusu iş yeri açma ve çalışma ruhsatının iptal edilmesi yönünde tesis edilen dava konusu idari işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, işyerine Ergani Kaymakamlığı tarafından ... tarih ve ... sayılı onayı ile işletme izin belgesinin verildiği, ruhsatı yenilemek zorunda kaldığından dava konusu ... tarih ve ... sıra nolu davalı idareden işyeri açma ve çalışma ruhsatının alındığı, işyerinin içkili yer bölgesinde bulunduğu, Ergani İlçesi İçkili Yerler Bölgesi Tespit Komisyonunca 2003 yılında karar alındığı, içkili yer bölgesinde kalsa bile taşınması için kendisine süre verilmesi gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Cevap verilmemiştir.

TETKİK HÂKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE :
İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'in 4/h maddesinde; "İçkili yer bölgesi: Belediye sınırları ve mücavir alanlar içinde belediye meclisi, bu sınırlar dışında il genel meclisi tarafından valilik veya kaymakamlığın görüşü alınarak tespit edilen ve içerisinde şarap ve bira dahil her türlü alkollü içeceğin verilebileceği işyerlerinin açılabileceği bölgeyi ifade eder", 5/h maddesinde; "Umuma açık istirahat ve eğlence yerlerinden meyhane, bar, kahvehane, kıraathane, elektronik oyun merkezi ile açıkta alkollü içki satılan işyerlerinin okul, yurt, mabet bina ve tesislerine mevzuatın öngördüğü uzaklıkta bulunması gerekir.", 6/1 maddesinde; "Yetkili idarelerden usulüne uygun olarak işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan işyeri açılamaz ve çalıştırılamaz." kurallarına yer verilmiştir.
Aynı Yönetmelik'in 29. maddesinde; "İçkili yer bölgesi, mülkî idare amirinin genel güvenlik ve asayiş durumu hakkındaki görüşü doğrultusunda belediye sınırları ve mücavir alanlar içinde belediye meclisi, bu sınırlar dışında il genel meclisi tarafından tespit edilir. İçkili yer bölgesi haricinde içkili yer açılamaz." hükmü, 30. maddesinde ise “İçkili yer bölgesi;
a) Hükümet binaları, hapishane ve ıslah evleri; her türlü mabet, dini kurum ve kuruluşlar; sanat müesseseleri, maden ocakları, inşaat yerleri; patlayıcı, parlayıcı, yanıcı ve benzeri tehlikeli maddeler üretilen, satılan ve depolanan yerler ile gaz dolum tesisleri yakınında,
b) Konaklama yerleri hariç olmak üzere, otoyolları ve karayollarının her iki tarafında sınır çizgisine iki yüz metreden yakın mesafe içinde,
C) Otogar ve otobüs terminallerinde,
d) Resmî ve özel okul binaları, ilk ve orta öğretim öğrencilerinin barındığı öğrenci yurtları ile anaokullarına yüz metreden yakın mesafe içinde, tespit edilemez.
222 sayılı İlköğretim ve Eğitim Kanunu ile 625 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu kapsamına girmeyen eğitim öğretim kurum ve tesisleri ile öğrenci yurtları ve (a) bendinde belirtilen yerler için mahallî şartlar dikkate alınarak belediye sınırları ve mücavir alanlar içinde belediye meclisi, bu sınırlar dışında il genel meclisi tarafından belirli bir mesafe, tayin ve tespit edilir.” hükmüne yer verilmiştir.
Dava dosyasının incelenmesinden, İçişleri Bakanlığının ... tarih ve ... sayılı teftiş raporu doğrultusunda davaya konu işyeri ile ilgili olarak; "Ergani Emniyet Müdürlüğünce Ergani Kaymakamlığının ... tarih ve ... sayılı oluruna dayalı olarak S.İ. Adına ... Mah. ... Cad. ... Yanı, No: ... adresinde içkili lokanta ruhsatı verildiği ancak zabıta amiri İ.D. Tarafından düzenlenen 13/10/2015 tarihli ... adlı tutanakta yer alan tespite göre, Ergani Kaymakamlığı İçkili Yer Tespit Komisyonunun 26/03/2003 tarihli kararıyla söz konusu işyerinin faaliyet gösterdiği binanın Ergani İlçesi İçkili Yer Bölgesinden çıkarıldığı, böyle İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'in 29. maddesinin içkili yer bölgesi haricinde içkili yer açılamaz amir hükmüne göre mezkur işyerinin içkili yer açılabilme şartını kaybettiği, ancak söz konusu işyerinin bulunduğu alanın içkili yer bölgesinden çıkarılmasına rağmen Ergani Belediye Başkanlığınca ruhsat devri yapılmak suretiyle davacı adına ... unvanlı işyeri için … tarih ve … sayılı İçkili Restorant Açma ve Çalışma ruhsatı düzenlendiği, oysa ruhsatın verildiği tarihte içkili yer bölgesi dışında olması nedeniyle mezkur işyeri için içkili yer bölgesi ruhsatının verilmesinin mümkün olmadığı, bu itibarla ruhsat sahibi kişinin işletmesini başka bir kişiye devretmesi halinde ruhsatın hukuki geçerliliğini yitireceği ve işletmeyi devralan kişi yönünden kazanılmış bir hak doğduğundan söz edilemeyeceği dolayısıyla Ergani Belediye Başkanlığınca ... adına verilen ... tarih ve ... sayılı işyeri açma ve çalışma ruhsatının ilgili Yönetmelik'in 29. Maddesine aykırı olarak düzenlendiği," söz konusu rapor uyarınca içkili yer bölgesinde bulunmayan işyerinin İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'in 29. maddesi uyarınca işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptal edilmesine ilişkin davalı idarenin ... tarih ve ... sayılı işleminin tesis edilmesi üzerine işbu işlemin iptali istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Uyuşmazlıkta, davacının içkili yer olarak işlettiği yerin Ergani Kaymakamlığı İçkili Yer Tespit Komisyonunun 26/03/2003 tarihli kararıyla içkili yer bölgesi dışında bırakıldığı, oysa davacının Ergani Kaymakamlığı İlçe Emniyet Müdürlüğünce düzenlen ... tarih ve ... sayılı İçkili İstirahat ve Eğlence Yeri İşletme İzin Belgesi bulunan içkili lokantayı devralması üzerine adına ... tarih ve ... sıra nolu işyeri açma ve çalışma ruhsatının düzenlendiği, yani davacının içkili yer bölgesinden çıkarılan işyerini devralarak işlettiği anlaşılmaktadır.
İçkili yer komisyonu tarafından verilen kararların yürürlüğe girmesinden önce, içkili yer olarak ruhsata bağlanmış olan işyerlerinin, içkili yer bölgesi dışına çıkarılması halinde de etkilerini "kazanılmış hak" olarak sürdürebilmeleri mükündür.
Bu durumda, salt içkili yerler bölgesi dışında kaldığı gerekçesiyle evvelce verilmiş olan izne dayalı ruhsat iptalinde hukuka uygunluk bulunmadığından, işlemin iptali gerekirken, davayı reddeden ve istinaf başvurusunun reddine karar veren Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Temyiz isteminin kabulüne,
2. Temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:... , K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 06/12/2023 tarihinde oyçokluğuyla kesin olarak karar verildi.


(X) KARŞI OY :

Temyiz dilekçesinde öne sürülen hususlar 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 49. maddesinde yazılı nedenlerden hiçbirisine uymadığından, temyiz isteminin reddi ile Bölge İdare Mahkemesi İdare Dava Dairesi kararının onanması gerektiği oyuyla, çoğunluk kararına katılmıyorum.

2023/17995