Karar Detayı

T.C.

D A N I Ş T A Y

DÖRDÜNCÜ DAİRE

Esas No : 2023/13449

Karar No : 2023/6312

TEMYİZ EDEN (DAVACI): ... Proje Mühendislik Çevre Danışmanlık Madencilik Tarım İnşaat Turizm Sanayi Ticaret Limited Şirketi

VEKİLİ: Av. ...

KARŞI TARAF (DAVALI): ... Valiliği

VEKİLİ: Av. ...

İSTEMİN KONUSU: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:... , K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ: **

Dava konusu istem: Elazığ İli, Merkez İlçesi, ... Köyü Mevkiinde bulunan ... sicil sayılı II.b grubu maden ruhsat sahasının 24,96 hektarlık kısmında yapılması planlanan "A.R: ... Nolu Mermer Ocağı" projesine ilişkin Proje Tanıtım Dosyasının incelenmesi sonucunda Elazığ Valiliğince verilen ... tarih ve ... sayılı "ÇED Gereklidir" kararının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: İdare Mahkemesince verilen kararda; davacı şirket tarafından "A.R: ... Nolu Mermer Ocağı" projesi ile ilgili Çevrimiçi ÇED Süreci Yönetim Sistemi üzerinden yapılan başvuru hakkında "ÇED Gereklidir Kararı" verilmesi ile ilgili olarak mahallinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi neticesinde; proje tanıtım dosyası içerisinde tesisin faaliyet konusu itibarıyla çevreye zararlı etkilerinin olabileceği, maden ocağı ile köy arasındaki mesafenin 1300 metre olmasına karşılık ocağın tarım arazileri, meyve ve bitki üretim alanlarına bitişik olduğu, ocakta oluşan zararlı toz ve gazlardan dolayı bahsi geçen köyde yer alan mevve bahçeleri ve dikili tarım alanlarında verim ve ürün kalitesi noktasında kayıplarının meydana gelebileceği, gürültü ve toz etkisiyle ulaşım ve yerleşim alanlarında kirlenmenin görülebileceği, nihai olarak bahsi geçen mermer ocağı nedeniyle yakınındaki yerleşim birimlerinde göçlerin meydana gelebileceği tespit edildiğinden ve davacı şirketin kümülatif etki değerlendirmesini ÇED Yönetmeliği'nin EK II Listesinin 49. maddesinde belirlenen ve 22/11/2022 tarihli yazı ile de bildirilen yönteme göre yapabileceğinden, alanda yapılacak mermer ocağı ile ilgili olarak yapılan başvuru hakkında "ÇED Gereklidir'' kararı verilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Temyize konu kararın eksik incelemeye dayalı olarak verildiği, hukuka aykırı olduğu, ilk derece mahkemesi tarafından bilirkişi heyetine yöneltilen ve davayı aydınlatacak olan soruya karşı rapor içerisinde tek bir kelime cevap dahi verilemediği, yöneltilen soruya cevap bulunamadığı halde söz konusu raporun hükme elverişli kabul edildiği, raporda dava konusu işleme sebebiyet veren toz emisyonlarının kümülatif etki değerlendirmesi hakkında yazışmalardan hiç bahsedilmediği, davalı idarenin toz emisyonu dağılımı modellemesinin ihtiyaç duyduğu verileri temin etmesi gerektiği, davanın açılmasının asıl sebebinin bahsedilen gerekçelerle ÇED Gereklidir kararı verilemeyeceği iddiası olduğu, davalı idarenin toz emisyonlarına ilişkin etraftaki diğer faaliyetleri de hesaba katan bir kümülatif etki değerlendirmesi istediği, bu değerlendirmeyi yapabilmek adına davalı idareden daha önceden onay vermiş olduğu diğer faaliyetlerin kirletici kaynak değerlerinin istendiği, yeterli veriyi vermeyen idarenin ısrarla toz modellemesi istediği, yeterli veri olmadan böyle bilimsel çalışma yapılmasının mümkün olmayacağının davalı idareye bildirildiği, bunun üzerine, davaya konu işlemin tesis edildiği, sebep unsurunda bariz bir sakatlık olduğu, sanayi kaynaklı hava kirliliği ya da aermod hava kalitesi modellemesi hakkında tecrübe sahibi bilirkişilere ihtiyaç bulunduğu, dosya kapsamında bilirkişi heyetine sorulmasını istedikleri soruların heyete sorulmadığı, temyize konu kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Maden arama faaliyetinin, biyolojik çeşitlilik üzerinde ya da doğada değişiklikler meydana getirebileceği, bu değişikliklerin uzun dönemli etkilerinin olabileceği, bu nedenle çevre için riskler taşıdığı, çevrenin doğal dengesi göz önünde tutularak inceleme yapıldığı, davaya konu kararın Anayasa'nın 56. maddesine ve Çevre Kanunu'nun 2. maddesinde düzenlenen ''Sürdürülebilir Çevre'' ilkesine ve 10. maddede düzenlenen ÇED hükmüne dayanılarak verildiği, davaya konu kararın hukuka uygun olduğu belirtilerek, temyiz isteminin reddine karar verilmesi gerektiği savunulmuştur.

TETKİK HÂKİMİ: ...

DÜŞÜNCESİ: 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 2/1 (a) maddesi uyarınca, Mahkeme kararının bozularak, davanın ehliyet yönünden reddine karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 17. maddesinin 2. fıkrası uyarınca duruşma istemi yerinde görülmeyerek işin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE: **

MADDİ OLAY: **

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından 184 no'lu ÇED yeterlik belgesi ile yetkilendirilmiş olan proje danışmanlık şirketi tarafından; verilen işbu yetkiye istinaden başka bir şirket adına "A.R: ... Nolu Mermer Ocağı" projesi için ÇED Yönetmeliği'nin 15. maddesi uyarınca proje tanıtım dosyasının hazırlandığı ve 30/03/2021 tarihinde Çevrimiçi e ÇED yönetim sistemi üzerinden davalı idareye sunulduğu, sunulan bu proje tanıtım dosyasına ilişkin olarak davalı kurum tarafından yapılan inceleme neticesinde bir takım eksiklikler tespit edilerek anılan eksikliklerin liste halinde davacı şirkete iletildiği, ancak listenin 52. sırasında yer alan "...toz emisyonu hesabı yapılırken tesis çevresinde bulunan farklı firmalara ait mermer ocaklarının da bu hesaplamaya katılarak kümülatif etkilerinin değerlendirilmesi" hususundaki eksikliğin davacı şirket tarafından giderilemediğinden bahisle Elazığ Valiliği, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü'nün ... tarih ve E ... sayılı işlemi ile alınan proje kapsamında "ÇED Gereklidir" kararının iptali istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT: **

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 2/1 (a) maddesinde, idari işlemlerin iptaline ilişkin davaların menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılabileceği, 14/3 (c) maddesinde dava açma ehliyetinin ilk inceleme konularından olduğu, 15/1 (b)maddesinde ise; 14/3 c maddesine aykırılık görülürse başka bir ifadeyle davacının dava açma ehliyetinin bulunmadığı tespit edilirse davanın reddine karar verileceği, aynı Kanunun 49/1. maddesinde ise; "usul hükümlerine uyulmamış olunması"nın bozma sebebi olduğu belirtilmiştir

Yukarıda belirtilen mevzuatta düzenlenen menfaat ihlali kavramının yargı kararlarındaki uygulamasında kişisel, güncel ve meşru olması gerektiği kabul edilmekte olduğundan, idari işlemle bu şekilde menfaat ilgisi kurabilenler tarafından işleme karşı iptal davası açılabileceği tabiidir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME: **

Dosyanın incelenmesinden; davacı tarafından menfaat ihlaline ilişkin beyanların verildiği 26.04.2023 tarihli dilekçede, davaya konu karar ile proje sahibi ... Madencilik Petrol Nak. İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. adına vekaleten ÇED sürecini yönettikleri, piyasada itibarlı bir konumda oldukları, menfaatlerinin davaya konu hukuka aykırı işlem sebebiyle zedelendiği, vekillik görevini ifa etmeleri nedeniyle sorumluluklarına ilişkin hükümler kapsamında söz konusu süreçten sorumlu tutularak menfaatlerinin ihlal edildiğinin belirtildiği görülmektedir.

Dosya kapsamındaki bilgi ve belgelerin değerlendirilmesinden; dava konusu ''ÇED Gereklidir'' kararının proje sahibi ... Madencilik Petrol Nak. İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti hakkında tesis edildiği, proje sahibi firmanın davaya konu kararın iptali istemi ile yasal süresi içerisinde dava açma olanağının bulunduğu, söz konusu firmanın bu hususta dava açıp açmadığı hususunda dosyada bilgi bulunmadığı, davacı şirketin ÇED sürecini proje sahibi ... Madencilik Petrol Nak. İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından verilen ve Elazığ 1. Noterliği tarafından düzenlenen ... tarihli ve ... yevmiye nolu vekaletnameye dayalı vekalet ilişkisi çerçevesinde yürütmekte olduğu anlaşılmaktadır.

Uyuşmazlıkta; davaya konu kararın proje sahibi ... Madencilik Petrol Nak. İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. hakkında tesis edildiği, davacı şirketin ise sadece dava konusu ''ÇED Gereklidir" kararının dayanağı Proje Tanıtım Dosyasını hazırlayan şirket olduğu, ÇED sürecini proje sahibi firma ile aralarındaki vekalet ilişkisine dayalı olarak yürüttüğü ve işlemin de ... Madencilik Petrol Nak. İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. hakkında tesis edilmiş olması nedeniyle dava konusu işlemden davacının etkilenmesi durumunun söz konusu olmadığı, davaya konu kararın proje sahibi firmaya tebliğ edilmesi sonrasında ise proje sahibi firmanın söz konusu kararın iptali istemi ile yasal süresi içerisinde dava açma olanağının bulunduğu dikkate alındığında, davacı şirketin davaya konu ''ÇED Gereklidir'' kararının iptali istemiyle dava açmakta kişisel, güncel ve meşru menfaatinin bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.

Ayrıca, davacı şirketin söz konusu vekalet ilişkisi sebebiyle proje sahibi firmaya karşı olan sorumluluklarının yerine getirilmesi konusunda kusurunun bulunması durumunda, vekalet sözleşmesinin tarafları arasında ortaya çıkabilecek muhtemel uyuşmazlıkların genel hükümler çerçevesinde adli yargı mercileri tarafından çözüme kavuşturulacağı da tabiidir.

Bu durumda; davacı şirketin yukarıda belirtilen gerekçelerle dava açma ehliyetinin bulunmaması sebebiyle, davanın ehliyet yönünden reddine karar verilmesi gerekirken, uyuşmazlığın esası incelenerek, davanın esastan reddi yolunda verilen temyize konu İdare Mahkemesi kararında hukuka uyarlık bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU: **

Açıklanan nedenlerle;

1.Temyize konu ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:... , K:... sayılı kararının BOZULMASINA, davanın EHLİYET YÖNÜNDEN REDDİNE,

2.Aşağıda ayrıntısı gösterilen ... yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına,

3.Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca duruşmalı işler için belirlenen ... TL vekalet ücretinin (temyize konu kararın verilmesinden sonra davalı tarafından tahsil edilmiş bir bedel olması halinde tekerrüre sebebiyet verilmeyecek şekilde) davacıdan alınarak davalı idareye verilmesine,

4.Varsa artan posta avansının davacıya iadesine,

5.Dosyanın anılan Mahkemeye gönderilmesine,

6.2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 20/A 2 (i) maddesi uyarınca, kesin olarak, 16/11/2023 tarihinde oyçokluğuyla karar verildi.

KARŞI OY (X): **

Dosyanın incelenmesinden; davacı şirketin Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından 184 no'lu ÇED yeterlik belgesi ile yetkilendirilmiş olan proje danışman şirketi olduğu, davaya konu karara ilişkin Proje Tanıtım Dosyasını hazırlayan şirket olduğu, proje sahibi ... Madencilik Petrol Nak. İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından verilen ve Elazığ 1. Noterliği tarafından düzenlenen ... tarihli ve ... yevmiye nolu vekaletname ile aralarındaki vekalet ilişkisi çerçevesinde, projeye ilişkin Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliği kapsamındaki faaliyetlerin (ÇED Başvuru Dosyası, ÇED Raporu, Nihai ÇED Raporu ve Proje Tanıtım Dosyası hazırlanması vb) davacı şirket tarafından yürütüldüğü anlaşılmaktadır.

Bu durumda; davacı firmanın tüm ÇED sürecini vekalet ilişkisine istinaden yürütmekte olması ve proje sahibi firma ile aralarındaki vekalet sözleşmesi çerçevesinde Borçlar Kanununun 502. ve devamı maddelerinden düzenlenen hükümlerden kaynaklanan sorumlulukları ile davacı şirketin piyasada itibarlı bir konumda olduklarına dair beyanları sebebiyle, dava konusu işlemden kaynaklı uğrayabilecekleri olası itibar kaybı durumu da dikkate alındığında, davacının davaya konu kararın iptali istemiyle dava açmakta kişisel, güncel ve meşru menfaatinin olduğu açık olduğundan, temyize konu kararın esasının incelenmesi gerektiği oyu ile çoğunluk kararına katılmıyorum.

T.C.
D A N I Ş T A Y
DÖRDÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2023/13449
Karar No : 2023/6312

TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ... Proje Mühendislik Çevre Danışmanlık Madencilik Tarım İnşaat Turizm Sanayi Ticaret Limited Şirketi
VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Valiliği
VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU : ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:... , K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Elazığ İli, Merkez İlçesi, ... Köyü Mevkiinde bulunan ... sicil sayılı II.b grubu maden ruhsat sahasının 24,96 hektarlık kısmında yapılması planlanan "A.R: ... Nolu Mermer Ocağı" projesine ilişkin Proje Tanıtım Dosyasının incelenmesi sonucunda Elazığ Valiliğince verilen ... tarih ve ... sayılı "ÇED Gereklidir" kararının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: İdare Mahkemesince verilen kararda; davacı şirket tarafından "A.R: ... Nolu Mermer Ocağı" projesi ile ilgili Çevrimiçi ÇED Süreci Yönetim Sistemi üzerinden yapılan başvuru hakkında "ÇED Gereklidir Kararı" verilmesi ile ilgili olarak mahallinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi neticesinde; proje tanıtım dosyası içerisinde tesisin faaliyet konusu itibarıyla çevreye zararlı etkilerinin olabileceği, maden ocağı ile köy arasındaki mesafenin 1300 metre olmasına karşılık ocağın tarım arazileri, meyve ve bitki üretim alanlarına bitişik olduğu, ocakta oluşan zararlı toz ve gazlardan dolayı bahsi geçen köyde yer alan mevve bahçeleri ve dikili tarım alanlarında verim ve ürün kalitesi noktasında kayıplarının meydana gelebileceği, gürültü ve toz etkisiyle ulaşım ve yerleşim alanlarında kirlenmenin görülebileceği, nihai olarak bahsi geçen mermer ocağı nedeniyle yakınındaki yerleşim birimlerinde göçlerin meydana gelebileceği tespit edildiğinden ve davacı şirketin kümülatif etki değerlendirmesini ÇED Yönetmeliği'nin EK II Listesinin 49. maddesinde belirlenen ve 22/11/2022 tarihli yazı ile de bildirilen yönteme göre yapabileceğinden, alanda yapılacak mermer ocağı ile ilgili olarak yapılan başvuru hakkında "ÇED Gereklidir'' kararı verilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Temyize konu kararın eksik incelemeye dayalı olarak verildiği, hukuka aykırı olduğu, ilk derece mahkemesi tarafından bilirkişi heyetine yöneltilen ve davayı aydınlatacak olan soruya karşı rapor içerisinde tek bir kelime cevap dahi verilemediği, yöneltilen soruya cevap bulunamadığı halde söz konusu raporun hükme elverişli kabul edildiği, raporda dava konusu işleme sebebiyet veren toz emisyonlarının kümülatif etki değerlendirmesi hakkında yazışmalardan hiç bahsedilmediği, davalı idarenin toz emisyonu dağılımı modellemesinin ihtiyaç duyduğu verileri temin etmesi gerektiği, davanın açılmasının asıl sebebinin bahsedilen gerekçelerle ÇED Gereklidir kararı verilemeyeceği iddiası olduğu, davalı idarenin toz emisyonlarına ilişkin etraftaki diğer faaliyetleri de hesaba katan bir kümülatif etki değerlendirmesi istediği, bu değerlendirmeyi yapabilmek adına davalı idareden daha önceden onay vermiş olduğu diğer faaliyetlerin kirletici kaynak değerlerinin istendiği, yeterli veriyi vermeyen idarenin ısrarla toz modellemesi istediği, yeterli veri olmadan böyle bilimsel çalışma yapılmasının mümkün olmayacağının davalı idareye bildirildiği, bunun üzerine, davaya konu işlemin tesis edildiği, sebep unsurunda bariz bir sakatlık olduğu, sanayi kaynaklı hava kirliliği ya da aermod hava kalitesi modellemesi hakkında tecrübe sahibi bilirkişilere ihtiyaç bulunduğu, dosya kapsamında bilirkişi heyetine sorulmasını istedikleri soruların heyete sorulmadığı, temyize konu kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Maden arama faaliyetinin, biyolojik çeşitlilik üzerinde ya da doğada değişiklikler meydana getirebileceği, bu değişikliklerin uzun dönemli etkilerinin olabileceği, bu nedenle çevre için riskler taşıdığı, çevrenin doğal dengesi göz önünde tutularak inceleme yapıldığı, davaya konu kararın Anayasa'nın 56. maddesine ve Çevre Kanunu'nun 2. maddesinde düzenlenen ''Sürdürülebilir Çevre'' ilkesine ve 10. maddede düzenlenen ÇED hükmüne dayanılarak verildiği, davaya konu kararın hukuka uygun olduğu belirtilerek, temyiz isteminin reddine karar verilmesi gerektiği savunulmuştur.

TETKİK HÂKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 2/1 (a) maddesi uyarınca, Mahkeme kararının bozularak, davanın ehliyet yönünden reddine karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 17. maddesinin 2. fıkrası uyarınca duruşma istemi yerinde görülmeyerek işin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY :
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından 184 no'lu ÇED yeterlik belgesi ile yetkilendirilmiş olan proje danışmanlık şirketi tarafından; verilen işbu yetkiye istinaden başka bir şirket adına "A.R: ... Nolu Mermer Ocağı" projesi için ÇED Yönetmeliği'nin 15. maddesi uyarınca proje tanıtım dosyasının hazırlandığı ve 30/03/2021 tarihinde Çevrimiçi e ÇED yönetim sistemi üzerinden davalı idareye sunulduğu, sunulan bu proje tanıtım dosyasına ilişkin olarak davalı kurum tarafından yapılan inceleme neticesinde bir takım eksiklikler tespit edilerek anılan eksikliklerin liste halinde davacı şirkete iletildiği, ancak listenin 52. sırasında yer alan "...toz emisyonu hesabı yapılırken tesis çevresinde bulunan farklı firmalara ait mermer ocaklarının da bu hesaplamaya katılarak kümülatif etkilerinin değerlendirilmesi" hususundaki eksikliğin davacı şirket tarafından giderilemediğinden bahisle Elazığ Valiliği, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü'nün ... tarih ve E ... sayılı işlemi ile alınan proje kapsamında "ÇED Gereklidir" kararının iptali istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT:
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 2/1 (a) maddesinde, idari işlemlerin iptaline ilişkin davaların menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılabileceği, 14/3 (c) maddesinde dava açma ehliyetinin ilk inceleme konularından olduğu, 15/1 (b)maddesinde ise; 14/3 c maddesine aykırılık görülürse başka bir ifadeyle davacının dava açma ehliyetinin bulunmadığı tespit edilirse davanın reddine karar verileceği, aynı Kanunun 49/1. maddesinde ise; "usul hükümlerine uyulmamış olunması"nın bozma sebebi olduğu belirtilmiştir
Yukarıda belirtilen mevzuatta düzenlenen menfaat ihlali kavramının yargı kararlarındaki uygulamasında kişisel, güncel ve meşru olması gerektiği kabul edilmekte olduğundan, idari işlemle bu şekilde menfaat ilgisi kurabilenler tarafından işleme karşı iptal davası açılabileceği tabiidir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME :
Dosyanın incelenmesinden; davacı tarafından menfaat ihlaline ilişkin beyanların verildiği 26.04.2023 tarihli dilekçede, davaya konu karar ile proje sahibi ... Madencilik Petrol Nak. İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. adına vekaleten ÇED sürecini yönettikleri, piyasada itibarlı bir konumda oldukları, menfaatlerinin davaya konu hukuka aykırı işlem sebebiyle zedelendiği, vekillik görevini ifa etmeleri nedeniyle sorumluluklarına ilişkin hükümler kapsamında söz konusu süreçten sorumlu tutularak menfaatlerinin ihlal edildiğinin belirtildiği görülmektedir.
Dosya kapsamındaki bilgi ve belgelerin değerlendirilmesinden; dava konusu ''ÇED Gereklidir'' kararının proje sahibi ... Madencilik Petrol Nak. İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti hakkında tesis edildiği, proje sahibi firmanın davaya konu kararın iptali istemi ile yasal süresi içerisinde dava açma olanağının bulunduğu, söz konusu firmanın bu hususta dava açıp açmadığı hususunda dosyada bilgi bulunmadığı, davacı şirketin ÇED sürecini proje sahibi ... Madencilik Petrol Nak. İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından verilen ve Elazığ 1. Noterliği tarafından düzenlenen ... tarihli ve ... yevmiye nolu vekaletnameye dayalı vekalet ilişkisi çerçevesinde yürütmekte olduğu anlaşılmaktadır.
Uyuşmazlıkta; davaya konu kararın proje sahibi ... Madencilik Petrol Nak. İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. hakkında tesis edildiği, davacı şirketin ise sadece dava konusu ''ÇED Gereklidir" kararının dayanağı Proje Tanıtım Dosyasını hazırlayan şirket olduğu, ÇED sürecini proje sahibi firma ile aralarındaki vekalet ilişkisine dayalı olarak yürüttüğü ve işlemin de ... Madencilik Petrol Nak. İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. hakkında tesis edilmiş olması nedeniyle dava konusu işlemden davacının etkilenmesi durumunun söz konusu olmadığı, davaya konu kararın proje sahibi firmaya tebliğ edilmesi sonrasında ise proje sahibi firmanın söz konusu kararın iptali istemi ile yasal süresi içerisinde dava açma olanağının bulunduğu dikkate alındığında, davacı şirketin davaya konu ''ÇED Gereklidir'' kararının iptali istemiyle dava açmakta kişisel, güncel ve meşru menfaatinin bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
Ayrıca, davacı şirketin söz konusu vekalet ilişkisi sebebiyle proje sahibi firmaya karşı olan sorumluluklarının yerine getirilmesi konusunda kusurunun bulunması durumunda, vekalet sözleşmesinin tarafları arasında ortaya çıkabilecek muhtemel uyuşmazlıkların genel hükümler çerçevesinde adli yargı mercileri tarafından çözüme kavuşturulacağı da tabiidir.
Bu durumda; davacı şirketin yukarıda belirtilen gerekçelerle dava açma ehliyetinin bulunmaması sebebiyle, davanın ehliyet yönünden reddine karar verilmesi gerekirken, uyuşmazlığın esası incelenerek, davanın esastan reddi yolunda verilen temyize konu İdare Mahkemesi kararında hukuka uyarlık bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1.Temyize konu ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:... , K:... sayılı kararının BOZULMASINA, davanın EHLİYET YÖNÜNDEN REDDİNE,
2.Aşağıda ayrıntısı gösterilen ... yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına,
3.Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca duruşmalı işler için belirlenen ... TL vekalet ücretinin (temyize konu kararın verilmesinden sonra davalı tarafından tahsil edilmiş bir bedel olması halinde tekerrüre sebebiyet verilmeyecek şekilde) davacıdan alınarak davalı idareye verilmesine,
4.Varsa artan posta avansının davacıya iadesine,
5.Dosyanın anılan Mahkemeye gönderilmesine,
6.2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 20/A 2 (i) maddesi uyarınca, kesin olarak, 16/11/2023 tarihinde oyçokluğuyla karar verildi.


KARŞI OY (X) :
Dosyanın incelenmesinden; davacı şirketin Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından 184 no'lu ÇED yeterlik belgesi ile yetkilendirilmiş olan proje danışman şirketi olduğu, davaya konu karara ilişkin Proje Tanıtım Dosyasını hazırlayan şirket olduğu, proje sahibi ... Madencilik Petrol Nak. İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından verilen ve Elazığ 1. Noterliği tarafından düzenlenen ... tarihli ve ... yevmiye nolu vekaletname ile aralarındaki vekalet ilişkisi çerçevesinde, projeye ilişkin Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliği kapsamındaki faaliyetlerin (ÇED Başvuru Dosyası, ÇED Raporu, Nihai ÇED Raporu ve Proje Tanıtım Dosyası hazırlanması vb) davacı şirket tarafından yürütüldüğü anlaşılmaktadır.
Bu durumda; davacı firmanın tüm ÇED sürecini vekalet ilişkisine istinaden yürütmekte olması ve proje sahibi firma ile aralarındaki vekalet sözleşmesi çerçevesinde Borçlar Kanununun 502. ve devamı maddelerinden düzenlenen hükümlerden kaynaklanan sorumlulukları ile davacı şirketin piyasada itibarlı bir konumda olduklarına dair beyanları sebebiyle, dava konusu işlemden kaynaklı uğrayabilecekleri olası itibar kaybı durumu da dikkate alındığında, davacının davaya konu kararın iptali istemiyle dava açmakta kişisel, güncel ve meşru menfaatinin olduğu açık olduğundan, temyize konu kararın esasının incelenmesi gerektiği oyu ile çoğunluk kararına katılmıyorum.

2023/113658