Yargıtay yargitay 2023/9025 E. 2023/5681 K.

T.C.

D A N I Ş T A Y

ÜÇÜNCÜ DAİRE

Esas No : 2023/9025

Karar No : 2023/5681

TEMYİZ EDEN (DAVALI): … Vergi Dairesi Müdürlüğü/…

VEKİLİ: Av. …

KARŞI TARAF (DAVACI): …

VEKİLİ: Av. …

İSTEMİN KONUSU: … Vergi Mahkemesinin … tarih ve E:… , K:… sayılı kararına yöneltilen istinaf başvurularına ilişkin … Bölge İdare Mahkemesi … Vergi Dava Dairesinin … tarih ve E:… , K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ: **

Dava konusu istem: Davacı adına, … Akaryakıt Petrol ve Petrol Ürünleri Nakliyat Gıda Mobilya Demir Çelik İthalat İhracat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketinin sahte fatura düzenleme fiiline iştirak ettiğinden bahisle 2016 yılının Ocak ila Eylül ve Ocak Mart, Nisan Haziran dönemleri için sözü edilen şirket hakkında düzenlenen vergi tekniği raporunu dayanak alan takdir komisyonu kararları uyarınca şirket adına tarh edilen katma değer vergileri ve geçici vergiler üzerinden bir kat kesilen vergi ziyaı cezalarının kaldırılması istemine ilişkindir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: Mahkemelerine E:… , … , … , … , … , … , … , … , … , … numaralarıyla açılan dava dosyalarının, 05/11/2021 tarihli birleştirme kararları uyarınca iş bu dava dosyasında birleştirilmesine karar verilerek işin esasının incelendiği, uyuşmazlık konusu ihbarnamelerin müteselsil sorumlu sıfatıyla düzenlendiği, dava konusu cezalara dayanak raporda ise davacının … Akaryakıt Petrol ve Petrol Ürünleri Nakliyat Gıda Mobilya Demir Çelik İthalat İhracat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi tarafından gerçekleştirilen sahte fatura düzenleme faaliyetine iştirak ettiğinin tespit edildiği, iştirak müessesesi ile müteselsil sorumluluk müesseselerinin vergi hukuku bakımından farklı sorumluluk türlerini oluşturduğu ve farklı sonuçlar doğurduğu, bu nedenle tarhiyata dayanak vergi tekniği raporunda davacının sahte fatura düzenleme fiiline iştirak ettiğinin tespit edilmesine rağmen, davacı adına düzenlenen ihbarnamelerin müteselsil sorumlu sıfatıyla düzenlenmesinin hukuka uygun düşmediği gerekçesiyle vergi ziyaı cezaları kaldırılmış, davacı lehine tek vekalet ücretine hükmedilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti:

Vergi Mahkemesi kararının, vergi ziyaı cezalarının kaldırılmasına ilişkin hüküm fıkrasına davalı idare tarafından yöneltilen istinaf başvurusu, değinilen hüküm fıkrasının kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle reddedilmiştir.

Birleştirilen dava dosyalarında, davaların tekemmül ettirilerek nihai karara bağlanana kadar olan süreçteki usulü işlemleri bir dosya üzerinden ortak yürütülmekle birlikte yargılama sonunda, birleştirilen her davanın konusu ve talepler hakkında ayrı ayrı hüküm kurulduğu, birleştirilen davaların, birbirinden ayrı ve bağımsız davalar olarak kalmaya devam ettiği, iş bu dava dosyasıyla birleştirilmesine karar verilen istinaf istemine konu kararda haklarında ayrı ayrı hüküm kurulan her bir dava için ayrı vekalet ücretine hükmedilmesi gerektiği, davacı vekili tarafından, farklı tarihlerde vergi ziyaı cezalarına karşı ayrı ayrı dava açıldığı, bu işlemlerin davacıyı aynı statü içerisine soktuğu ve tek bir hukuki sonuç doğurduğu, söz konusu davaların seri dava niteliğinde olduğu, taraflara ölçüsüz bir yükümlülük getirmeyecek biçimde ve taraf vekillerinin harcadığı emek dikkate alınarak Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi'nin "Seri Davalarda Ücret" başlıklı 22. maddesi uyarınca belirlenen tam ücretin %50’si oranında vekalet ücretine hükmedilmesi gerektiğinden, Vergi Mahkeme kararının vekalet ücretine ilişkin hüküm fıkrasına davacı tarafından yöneltilen istinaf başvurusu kabul edilerek sözü edilen hüküm fıkrası kaldırıldıktan sonra Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca duruşmalı işler için davacı vekili lehine belirlenen 3.675,00 TL vekalet ücretinin birleştirilen her bir dosya için ayrı ayrı %50 oranında 1.837,50 TL olmak üzere toplam 20.212,50 TL vekalet ücretine hükmedilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Uyuşmazlık konusu vergi ziyaı cezalarında hukuka aykırılık bulunmadığı ve davacı lehine tek avukatlık ücretine hükmedilmesi gerektiği ileri sürülerek kararın bozulması istenilmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Temyize konu kararın usul ve hukuka uygun olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ … 'IN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Üçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE: **

MADDİ OLAY: **

… Akaryakıt Petrol ve Petrol Ürünleri Nakliyat Gıda Mobilya Demir Çelik İthalat İhracat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi hakkında düzenlenen vergi tekniği raporunda şirket tarafından 01/01/2016 tarihinden itibaren düzenlenen akaryakıt satış faturalarının 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 359. maddesi uyarınca sahte belge niteliğinde olduğu değerlendirmesi yapılmıştır.

Sözü edilen raporda davacının şirketle hukuki bir bağı bulunmamakla birlikte şirketin sahte belge düzenleme fiiline iştirak ettiğinin tespit edildiğinden bahisle 213 sayılı Kanun’un 344. maddesi uyarınca vergi ziyaı cezası kesilmesi önerilmiştir.

Uyuşmazlık konusu ihbarnamelerde "müteselsil sorumlu" ibaresine yer verilmekle birlikte kesilen cezanın nedeni "213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 344. maddesinde yazılı hallerle vergi ziyaına sebebiyet verilmesi" olarak belirtilmiş olup davacı adına Kanun'da öngörüldüğü şekilde iştirak fiilinin sonucu olan bir kat vergi ziyaı cezası kesilmiştir.

İhbarnamelerde cezanın dayanağı takdir komisyonu kararlarının atıfta bulunduğu vergi tekniği raporunun tarih ve sayısına yer verilmiş olup söz konusu rapor davalı idarece dosyaya ibraz edilmiştir.

Davacı dava dilekçesinde idari işlemin sebep unsuru yönünden açıklamalarını bu bağlamda yapmış, ayrıca davalı idare savunmasında, dava konusu cezaların kesilme sebebini 359. maddesinde yazılı fiillere iştirak edilmesi olarak açıklamış ve davalı idarenin savunması davacıya tebliğ edilmiştir.

İLGİLİ MEVZUAT

213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 341. maddesinde vergi ziyaının, mükellefin veya sorumlunun vergilendirme ile ilgili ödevlerini zamanında yerine getirmemesi veya eksik yerine getirmesi yüzünden, verginin zamanında tahakkuk ettirilmemesini veya eksik tahakkuk ettirilmesini ifade edeceği; 344. maddesinde, 341. maddede yazılı hallerde vergi ziyaına sebebiyet verildiği takdirde, mükellef veya sorumlu hakkında ziyaa uğratılan verginin bir katı tutarında vergi ziyaı cezası kesileceği, vergi ziyaına 359. maddede yazılı fiillerle sebebiyet verilmesi halinde cezanın üç kat, bu fiillere iştirak edenlere ise bir kat olarak uygulanacağı hüküm altına alınmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME: **

Dava konusu ihbarnamelerin hukuki dayanağının "iştirak" hükümleri olduğu anlaşılmakta olup davacının, adil yargılama hakkı kapsamında sağlanması gereken güvencelerden biri olan çelişmeli yargılama ilkesine uygun olarak idari işlemin sebep unsurunu öğrenebildiği ve hakkında tesis edilen idari işleme karşı hukuka aykırılık iddialarını ileri sürebildiği görülmektedir.

Bu nedenle Mahkemece işin esası incelenerek karar verilmesi gerekirken, davacı adına düzenlenen ihbarnamelerin müteselsil sorumlu sıfatıyla düzenlenmesinin hukuka uygun düşmediği gerekçesiyle vergi ziyaı cezaları kaldırılması yolunda verilen karara davalı idare tarafından yöneltilen istinaf istemini reddeden Vergi Dava Dairesi kararında hukuka uygunluk bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU: **

Açıklanan nedenlerle;

1.Temyiz isteminin kabulüne,

2.Temyize konu Vergi Dava Dairesi kararının BOZULMASINA, 18/12/2023 tarihinde oyçokluğuyla kesin olarak karar verildi.

(X) KARŞI OY: **

Temyiz dilekçesinde ileri sürülen iddialar bozulması istenen Vergi Dava Dairesi kararının dayandığı hukuksal nedenler ve gerekçe karşısında istemin kabulünü gerektirecek nitelikte bulunmadığından, temyiz isteminin reddi gerektiği görüşü ile karara katılmıyorum

T.C.
D A N I Ş T A Y
ÜÇÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2023/9025
Karar No : 2023/5681

TEMYİZ EDEN (DAVALI) : … Vergi Dairesi Müdürlüğü/…
VEKİLİ : Av. …

KARŞI TARAF (DAVACI) : …
VEKİLİ : Av. …

İSTEMİN KONUSU : … Vergi Mahkemesinin … tarih ve E:… , K:… sayılı kararına yöneltilen istinaf başvurularına ilişkin … Bölge İdare Mahkemesi … Vergi Dava Dairesinin … tarih ve E:… , K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem: Davacı adına, … Akaryakıt Petrol ve Petrol Ürünleri Nakliyat Gıda Mobilya Demir Çelik İthalat İhracat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketinin sahte fatura düzenleme fiiline iştirak ettiğinden bahisle 2016 yılının Ocak ila Eylül ve Ocak Mart, Nisan Haziran dönemleri için sözü edilen şirket hakkında düzenlenen vergi tekniği raporunu dayanak alan takdir komisyonu kararları uyarınca şirket adına tarh edilen katma değer vergileri ve geçici vergiler üzerinden bir kat kesilen vergi ziyaı cezalarının kaldırılması istemine ilişkindir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: Mahkemelerine E:… , … , … , … , … , … , … , … , … , … numaralarıyla açılan dava dosyalarının, 05/11/2021 tarihli birleştirme kararları uyarınca iş bu dava dosyasında birleştirilmesine karar verilerek işin esasının incelendiği, uyuşmazlık konusu ihbarnamelerin müteselsil sorumlu sıfatıyla düzenlendiği, dava konusu cezalara dayanak raporda ise davacının … Akaryakıt Petrol ve Petrol Ürünleri Nakliyat Gıda Mobilya Demir Çelik İthalat İhracat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi tarafından gerçekleştirilen sahte fatura düzenleme faaliyetine iştirak ettiğinin tespit edildiği, iştirak müessesesi ile müteselsil sorumluluk müesseselerinin vergi hukuku bakımından farklı sorumluluk türlerini oluşturduğu ve farklı sonuçlar doğurduğu, bu nedenle tarhiyata dayanak vergi tekniği raporunda davacının sahte fatura düzenleme fiiline iştirak ettiğinin tespit edilmesine rağmen, davacı adına düzenlenen ihbarnamelerin müteselsil sorumlu sıfatıyla düzenlenmesinin hukuka uygun düşmediği gerekçesiyle vergi ziyaı cezaları kaldırılmış, davacı lehine tek vekalet ücretine hükmedilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti:
Vergi Mahkemesi kararının, vergi ziyaı cezalarının kaldırılmasına ilişkin hüküm fıkrasına davalı idare tarafından yöneltilen istinaf başvurusu, değinilen hüküm fıkrasının kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle reddedilmiştir.
Birleştirilen dava dosyalarında, davaların tekemmül ettirilerek nihai karara bağlanana kadar olan süreçteki usulü işlemleri bir dosya üzerinden ortak yürütülmekle birlikte yargılama sonunda, birleştirilen her davanın konusu ve talepler hakkında ayrı ayrı hüküm kurulduğu, birleştirilen davaların, birbirinden ayrı ve bağımsız davalar olarak kalmaya devam ettiği, iş bu dava dosyasıyla birleştirilmesine karar verilen istinaf istemine konu kararda haklarında ayrı ayrı hüküm kurulan her bir dava için ayrı vekalet ücretine hükmedilmesi gerektiği, davacı vekili tarafından, farklı tarihlerde vergi ziyaı cezalarına karşı ayrı ayrı dava açıldığı, bu işlemlerin davacıyı aynı statü içerisine soktuğu ve tek bir hukuki sonuç doğurduğu, söz konusu davaların seri dava niteliğinde olduğu, taraflara ölçüsüz bir yükümlülük getirmeyecek biçimde ve taraf vekillerinin harcadığı emek dikkate alınarak Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi'nin "Seri Davalarda Ücret" başlıklı 22. maddesi uyarınca belirlenen tam ücretin %50’si oranında vekalet ücretine hükmedilmesi gerektiğinden, Vergi Mahkeme kararının vekalet ücretine ilişkin hüküm fıkrasına davacı tarafından yöneltilen istinaf başvurusu kabul edilerek sözü edilen hüküm fıkrası kaldırıldıktan sonra Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca duruşmalı işler için davacı vekili lehine belirlenen 3.675,00 TL vekalet ücretinin birleştirilen her bir dosya için ayrı ayrı %50 oranında 1.837,50 TL olmak üzere toplam 20.212,50 TL vekalet ücretine hükmedilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Uyuşmazlık konusu vergi ziyaı cezalarında hukuka aykırılık bulunmadığı ve davacı lehine tek avukatlık ücretine hükmedilmesi gerektiği ileri sürülerek kararın bozulması istenilmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Temyize konu kararın usul ve hukuka uygun olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ … 'IN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Üçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
… Akaryakıt Petrol ve Petrol Ürünleri Nakliyat Gıda Mobilya Demir Çelik İthalat İhracat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi hakkında düzenlenen vergi tekniği raporunda şirket tarafından 01/01/2016 tarihinden itibaren düzenlenen akaryakıt satış faturalarının 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 359. maddesi uyarınca sahte belge niteliğinde olduğu değerlendirmesi yapılmıştır.
Sözü edilen raporda davacının şirketle hukuki bir bağı bulunmamakla birlikte şirketin sahte belge düzenleme fiiline iştirak ettiğinin tespit edildiğinden bahisle 213 sayılı Kanun’un 344. maddesi uyarınca vergi ziyaı cezası kesilmesi önerilmiştir.
Uyuşmazlık konusu ihbarnamelerde "müteselsil sorumlu" ibaresine yer verilmekle birlikte kesilen cezanın nedeni "213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 344. maddesinde yazılı hallerle vergi ziyaına sebebiyet verilmesi" olarak belirtilmiş olup davacı adına Kanun'da öngörüldüğü şekilde iştirak fiilinin sonucu olan bir kat vergi ziyaı cezası kesilmiştir.
İhbarnamelerde cezanın dayanağı takdir komisyonu kararlarının atıfta bulunduğu vergi tekniği raporunun tarih ve sayısına yer verilmiş olup söz konusu rapor davalı idarece dosyaya ibraz edilmiştir.
Davacı dava dilekçesinde idari işlemin sebep unsuru yönünden açıklamalarını bu bağlamda yapmış, ayrıca davalı idare savunmasında, dava konusu cezaların kesilme sebebini 359. maddesinde yazılı fiillere iştirak edilmesi olarak açıklamış ve davalı idarenin savunması davacıya tebliğ edilmiştir.

İLGİLİ MEVZUAT
213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 341. maddesinde vergi ziyaının, mükellefin veya sorumlunun vergilendirme ile ilgili ödevlerini zamanında yerine getirmemesi veya eksik yerine getirmesi yüzünden, verginin zamanında tahakkuk ettirilmemesini veya eksik tahakkuk ettirilmesini ifade edeceği; 344. maddesinde, 341. maddede yazılı hallerde vergi ziyaına sebebiyet verildiği takdirde, mükellef veya sorumlu hakkında ziyaa uğratılan verginin bir katı tutarında vergi ziyaı cezası kesileceği, vergi ziyaına 359. maddede yazılı fiillerle sebebiyet verilmesi halinde cezanın üç kat, bu fiillere iştirak edenlere ise bir kat olarak uygulanacağı hüküm altına alınmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Dava konusu ihbarnamelerin hukuki dayanağının "iştirak" hükümleri olduğu anlaşılmakta olup davacının, adil yargılama hakkı kapsamında sağlanması gereken güvencelerden biri olan çelişmeli yargılama ilkesine uygun olarak idari işlemin sebep unsurunu öğrenebildiği ve hakkında tesis edilen idari işleme karşı hukuka aykırılık iddialarını ileri sürebildiği görülmektedir.
Bu nedenle Mahkemece işin esası incelenerek karar verilmesi gerekirken, davacı adına düzenlenen ihbarnamelerin müteselsil sorumlu sıfatıyla düzenlenmesinin hukuka uygun düşmediği gerekçesiyle vergi ziyaı cezaları kaldırılması yolunda verilen karara davalı idare tarafından yöneltilen istinaf istemini reddeden Vergi Dava Dairesi kararında hukuka uygunluk bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1.Temyiz isteminin kabulüne,
2.Temyize konu Vergi Dava Dairesi kararının BOZULMASINA, 18/12/2023 tarihinde oyçokluğuyla kesin olarak karar verildi.


(X) KARŞI OY :

Temyiz dilekçesinde ileri sürülen iddialar bozulması istenen Vergi Dava Dairesi kararının dayandığı hukuksal nedenler ve gerekçe karşısında istemin kabulünü gerektirecek nitelikte bulunmadığından, temyiz isteminin reddi gerektiği görüşü ile karara katılmıyorum

2023/19037