Karar Detayı

T.C.

D A N I Ş T A Y

BEŞİNCİ DAİRE

Esas No : 2023/14430

Karar No : 2023/11645

TEMYİZ EDEN (DAVACI): …

VEKİLİ: Av. …

KARŞI TARAF (DAVALILAR): 1 … Valiliği / İSTANBUL

VEKİLİ: Av. …

2 … Belediye Başkanlığı / ..

VEKİLİ: Av. …

3 … Bakanlığı / ANKARA

VEKİLİ: I. Hukuk Müşaviri Yrd. V. …

İSTEMİN KONUSU: … Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin .. tarih ve E:….., K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ: **

Dava konusu istem: İstanbul Ataşehir Belediyesi Personel Limited Şirketinde sürekli işçi olarak görev yapan davacının, 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin Geçici 35. maddesi uyarınca kamu görevinden çıkarılmasına ilişkin İçişleri Bakanlığı'nın … tarih ve … sayılı kararı ve bu karara dayanılarak iş sözleşmesinin feshedilmesine ilişkin işlemin iptali ile söz konusu işlemler nedeniyle yoksun kaldığı parasal haklarının yasal faiziyle birlikte ödenmesine, özlük haklarının iadesine karar verilmesi istemiyle dava açılmıştır.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesinin … tarih ve E:.., K:… sayılı kararında; davacı ile davalı idarenin iştiraki olan limited şirketi arasında bir hizmet ilişkisi kurulduğu, sonrasında 375 sayılı KHK'nın geçici 35. maddesinin B fıkrası uyarınca kamu görevinden çıkarılarak sözleşmesinin feshedildiği, dolayısıyla uyuşmazlığın işçi işveren arasında ortaya çıkan uyuşmazlık kapsamında kaldığı anlaşıldığından, 4857 sayılı Kanun ve 7036 sayılı Kanun uyarınca İş Mahkemelerinin görevli olması nedeniyle davanın görev yönünden reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Davacının istinaf başvurusunda bulunması üzerine … Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin .. tarih ve E:.., K:… sayılı kararıyla; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Davacı tarafından; sürekli işçi kadrosuna geçiş işlemlerinde 4857 sayılı İş Kanunu'nda yer alan şartlar değil, 375 sayılı KHK'ya eklenen Geçici 24. maddede belirlenen düzenlemelerin dikkate alındığı, idari işlemin dayandığı sebebin kamu görevinden çıkarma kararı olduğu, kamu idaresinin emir ve talimatları ile denetim ve gözetimi altında, hiyerarşik bağ ile bağlı olarak kamu hizmeti yürüttüğü, kadro işlemlerinin idarece belirlenmiş düzenlemelere göre yapıldığı, kaldı ki kamu görevinden çıkarma kararının denetimini yapacak bir düzenlemenin İş Kanunu'nda bulunmaması nedeniyle uyuşmazlığın Adli Yargıda çözümünün mümkün olmadığı, Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: **

Davalı İstanbul Valiliği tarafından; Bölge İdare Mahkemesi kararının usul ve mevzuata uygun olduğu belirtilerek temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.

Davalı Ataşehir Belediye Başkanlığı tarafından; İşe iade talepli olarak açılan dava sonucunda İstanbul … İş Mahkemesinin … tarih ve E:..,… sayılı kararıyla davanın reddine karar verildiğinden, iş bu davanın da reddi gerektiği savunulmaktadır.

Davalı İçişleri Bakanlığı tarafından; Bölge İdare Mahkemesi kararının usul ve mevzuata uygun olduğu belirtilerek temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'ÜN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin kabulü ile davanın görev yönünden reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi …. İdare Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Beşinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE: **

MADDİ OLAY: **

İstanbul Ataşehir Belediyesi Başkanlığı Personel Limited Şirketinde sürekli işçi olarak görev yapan davacı, İçişleri Bakanlığı'nın … tarih ve … sayılı işlemiyle 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin Geçici 35. maddesi uyarınca kamu görevinden çıkarılmış ve kamu görevinden çıkarılmasına dair söz konusu karar gerekçe gösterilerek iş sözleşmesi feshedilmiştir.

Bunun üzerine, davacının kamu görevinden çıkarılmasına ilişkin karar ve bu karara dayanılarak iş sözleşmesinin feshedilmesine ilişkin işlemin iptali ile söz konusu işlemler nedeniyle yoksun kaldığı parasal haklarının yasal faiziyle birlikte ödenmesine, özlük haklarının iadesine karar verilmesi istemiyle temyizen incelenen dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT: **

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesinde, idari dava türleri, idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptali için menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılan iptal davaları; idari eylem ve işlemlerinden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları; kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar olarak sayılmıştır.

375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin geçici 35. maddesinin B fıkrasında, "Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren dört yıl süreyle; terör örgütlerine veya Millî Güvenlik Kurulunca Devletin millî güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti veya iltisakı yahut bunlarla irtibatı olduğu değerlendirilen;

...

8. Mahalli idareler personeli, valinin başkanlığında toplanan ve vali tarafından belirlenen kurulun teklifi üzerine İçişleri Bakanının onayıyla kamu görevinden çıkarılır." düzenlemesi yer almıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME: **

Görevli yargı düzeninin belirlenmesinde, tarafların hukuki statüsünün yanında dava konusu edilen işlemin niteliği de önem arz etmektedir. Kamu tüzel kişileri ile gerçek kişiler arasındaki ilişki özel hukuktaki eşitler arası ilişkiden farklıdır. Kimi zaman kamu tüzel kişisi ile gerçek kişi arasında tamamen özel hukuk kurallarına göre bir ilişki tesisi mümkün ise de çoğunlukla kamu otoritesinin üstün yetkiyle donatıldığı, tek taraflı irade beyanı ile karşı tarafın hukuki durumunda değişiklik yapabildiği bir hukuki ilişki söz konusudur. İdarenin; idare hukuku alanında, kamu gücüne dayalı olarak re'sen ve tek yanlı irade açıklaması sonucu tesis etmiş olduğu işlemlerle, hukuk alanında yeni bir durum oluşturulmakta, işleme idari işlem kimliği kazandırılmakta ve kural olarak bu işlemler özel yasal düzenlemeler dışında idari yargı denetimine tabi bulunmaktadır.

Dosyanın incelenmesinden; İstanbul Ataşehir Belediyesi Başkanlığı Personel Limited Şirketinde sürekli işçi olarak görev yapan davacının, 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin Geçici 35. maddesi uyarınca kamu görevinden çıkarılmasına ilişkin İçişleri Bakanlığı'nın … tarih ve … sayılı kararı ve bu karara dayanılarak iş sözleşmesinin feshedilmesine ilişkin işlemin iptali ile söz konusu işlemler nedeniyle yoksun kaldığı parasal haklarının yasal faiziyle birlikte ödenmesine, özlük haklarının iadesine karar verilmesi istemiyle temyizen incelenen davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

Her ne kadar İdare Mahkemesince; davacı ile davalı idarenin iştiraki olan limited şirketi arasında bir hizmet ilişkisi kurulduğu, sonrasında 375 sayılı KHK'nın geçici 35. maddesinin B fıkrası uyarınca kamu görevinden çıkarılarak sözleşmesinin feshedildiği, dolayısıyla uyuşmazlığın işçi işveren arasında ortaya çıkan uyuşmazlık kapsamında kaldığından 4857 sayılı Kanun ve 7036 sayılı Kanun uyarınca İş Mahkemelerinin görevli olması nedeniyle davanın görev yönünden reddine karar verilmiş ise de, uyuşmazlık konusu olayda davacının 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin Geçici 35. maddesi uyarınca kamu görevinden çıkarıldığı, kamu görevinden çıkarılma nedeninin İş Kanunu'nda sayılan fesih nedenlerinden biri olmadığı, iş akdinden ya da İş Kanunu'ndan doğan bir hak talep edilmediği görülmektedir.

Bu durumda, Ataşehir Belediyesinde İş Kanunu hükümlerine göre çalışan davacı hakkında İçişleri Bakanlığı kararıyla tesis edilen kamu görevinden çıkarılmasına ilişkin işlemin; kamu gücüne dayalı ve tek taraflı tesis edilmiş, davacının menfaatini etkileyen ve bu yönüyle sonuç doğuran bir idari işlem olduğu ve anılan işlemin iptali istemiyle açılan davanın görüm ve çözümünde idari yargı düzeninin görevli olduğu sonucuna varılmaktadır.

Bu itibarla, davanın esasının incelenerek bir karar verilmesi gerekirken, uyuşmazlığın çözümünün İş Mahkemelerinin görevinde olduğu gerekçesiyle davanın görev yönünden reddi yolunda verilen İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdare Dava Dairesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU: **

Açıklanan nedenlerle;

1. 2577 sayılı Kanun’un 49. maddesine uygun bulunan davacının temyiz isteminin kabulüne;

2. Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle görev yönünden reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin … tarih ve E:.., K:… sayılı kararının BOZULMASINA,

3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın … Bölge İdare Mahkemesi …. İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 21/09/2023 tarihinde, oybirliğiyle kesin olarak karar verildi.

T.C.
D A N I Ş T A Y
BEŞİNCİ DAİRE
Esas No : 2023/14430
Karar No : 2023/11645


TEMYİZ EDEN (DAVACI) : …
VEKİLİ : Av. …

KARŞI TARAF (DAVALILAR) : 1 … Valiliği / İSTANBUL
VEKİLİ : Av. …
2 … Belediye Başkanlığı / ..
VEKİLİ : Av. …
3 … Bakanlığı / ANKARA
VEKİLİ : I. Hukuk Müşaviri Yrd. V. …

İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin .. tarih ve E:….., K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: İstanbul Ataşehir Belediyesi Personel Limited Şirketinde sürekli işçi olarak görev yapan davacının, 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin Geçici 35. maddesi uyarınca kamu görevinden çıkarılmasına ilişkin İçişleri Bakanlığı'nın … tarih ve … sayılı kararı ve bu karara dayanılarak iş sözleşmesinin feshedilmesine ilişkin işlemin iptali ile söz konusu işlemler nedeniyle yoksun kaldığı parasal haklarının yasal faiziyle birlikte ödenmesine, özlük haklarının iadesine karar verilmesi istemiyle dava açılmıştır.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesinin … tarih ve E:.., K:… sayılı kararında; davacı ile davalı idarenin iştiraki olan limited şirketi arasında bir hizmet ilişkisi kurulduğu, sonrasında 375 sayılı KHK'nın geçici 35. maddesinin B fıkrası uyarınca kamu görevinden çıkarılarak sözleşmesinin feshedildiği, dolayısıyla uyuşmazlığın işçi işveren arasında ortaya çıkan uyuşmazlık kapsamında kaldığı anlaşıldığından, 4857 sayılı Kanun ve 7036 sayılı Kanun uyarınca İş Mahkemelerinin görevli olması nedeniyle davanın görev yönünden reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Davacının istinaf başvurusunda bulunması üzerine … Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin .. tarih ve E:.., K:… sayılı kararıyla; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından; sürekli işçi kadrosuna geçiş işlemlerinde 4857 sayılı İş Kanunu'nda yer alan şartlar değil, 375 sayılı KHK'ya eklenen Geçici 24. maddede belirlenen düzenlemelerin dikkate alındığı, idari işlemin dayandığı sebebin kamu görevinden çıkarma kararı olduğu, kamu idaresinin emir ve talimatları ile denetim ve gözetimi altında, hiyerarşik bağ ile bağlı olarak kamu hizmeti yürüttüğü, kadro işlemlerinin idarece belirlenmiş düzenlemelere göre yapıldığı, kaldı ki kamu görevinden çıkarma kararının denetimini yapacak bir düzenlemenin İş Kanunu'nda bulunmaması nedeniyle uyuşmazlığın Adli Yargıda çözümünün mümkün olmadığı, Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI :
Davalı İstanbul Valiliği tarafından; Bölge İdare Mahkemesi kararının usul ve mevzuata uygun olduğu belirtilerek temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.
Davalı Ataşehir Belediye Başkanlığı tarafından; İşe iade talepli olarak açılan dava sonucunda İstanbul … İş Mahkemesinin … tarih ve E:..,… sayılı kararıyla davanın reddine karar verildiğinden, iş bu davanın da reddi gerektiği savunulmaktadır.
Davalı İçişleri Bakanlığı tarafından; Bölge İdare Mahkemesi kararının usul ve mevzuata uygun olduğu belirtilerek temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'ÜN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile davanın görev yönünden reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi …. İdare Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Beşinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
İstanbul Ataşehir Belediyesi Başkanlığı Personel Limited Şirketinde sürekli işçi olarak görev yapan davacı, İçişleri Bakanlığı'nın … tarih ve … sayılı işlemiyle 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin Geçici 35. maddesi uyarınca kamu görevinden çıkarılmış ve kamu görevinden çıkarılmasına dair söz konusu karar gerekçe gösterilerek iş sözleşmesi feshedilmiştir.
Bunun üzerine, davacının kamu görevinden çıkarılmasına ilişkin karar ve bu karara dayanılarak iş sözleşmesinin feshedilmesine ilişkin işlemin iptali ile söz konusu işlemler nedeniyle yoksun kaldığı parasal haklarının yasal faiziyle birlikte ödenmesine, özlük haklarının iadesine karar verilmesi istemiyle temyizen incelenen dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT:
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesinde, idari dava türleri, idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptali için menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılan iptal davaları; idari eylem ve işlemlerinden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları; kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar olarak sayılmıştır.
375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin geçici 35. maddesinin B fıkrasında, "Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren dört yıl süreyle; terör örgütlerine veya Millî Güvenlik Kurulunca Devletin millî güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti veya iltisakı yahut bunlarla irtibatı olduğu değerlendirilen;
...
8) Mahalli idareler personeli, valinin başkanlığında toplanan ve vali tarafından belirlenen kurulun teklifi üzerine İçişleri Bakanının onayıyla kamu görevinden çıkarılır." düzenlemesi yer almıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Görevli yargı düzeninin belirlenmesinde, tarafların hukuki statüsünün yanında dava konusu edilen işlemin niteliği de önem arz etmektedir. Kamu tüzel kişileri ile gerçek kişiler arasındaki ilişki özel hukuktaki eşitler arası ilişkiden farklıdır. Kimi zaman kamu tüzel kişisi ile gerçek kişi arasında tamamen özel hukuk kurallarına göre bir ilişki tesisi mümkün ise de çoğunlukla kamu otoritesinin üstün yetkiyle donatıldığı, tek taraflı irade beyanı ile karşı tarafın hukuki durumunda değişiklik yapabildiği bir hukuki ilişki söz konusudur. İdarenin; idare hukuku alanında, kamu gücüne dayalı olarak re'sen ve tek yanlı irade açıklaması sonucu tesis etmiş olduğu işlemlerle, hukuk alanında yeni bir durum oluşturulmakta, işleme idari işlem kimliği kazandırılmakta ve kural olarak bu işlemler özel yasal düzenlemeler dışında idari yargı denetimine tabi bulunmaktadır.

Dosyanın incelenmesinden; İstanbul Ataşehir Belediyesi Başkanlığı Personel Limited Şirketinde sürekli işçi olarak görev yapan davacının, 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin Geçici 35. maddesi uyarınca kamu görevinden çıkarılmasına ilişkin İçişleri Bakanlığı'nın … tarih ve … sayılı kararı ve bu karara dayanılarak iş sözleşmesinin feshedilmesine ilişkin işlemin iptali ile söz konusu işlemler nedeniyle yoksun kaldığı parasal haklarının yasal faiziyle birlikte ödenmesine, özlük haklarının iadesine karar verilmesi istemiyle temyizen incelenen davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Her ne kadar İdare Mahkemesince; davacı ile davalı idarenin iştiraki olan limited şirketi arasında bir hizmet ilişkisi kurulduğu, sonrasında 375 sayılı KHK'nın geçici 35. maddesinin B fıkrası uyarınca kamu görevinden çıkarılarak sözleşmesinin feshedildiği, dolayısıyla uyuşmazlığın işçi işveren arasında ortaya çıkan uyuşmazlık kapsamında kaldığından 4857 sayılı Kanun ve 7036 sayılı Kanun uyarınca İş Mahkemelerinin görevli olması nedeniyle davanın görev yönünden reddine karar verilmiş ise de, uyuşmazlık konusu olayda davacının 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin Geçici 35. maddesi uyarınca kamu görevinden çıkarıldığı, kamu görevinden çıkarılma nedeninin İş Kanunu'nda sayılan fesih nedenlerinden biri olmadığı, iş akdinden ya da İş Kanunu'ndan doğan bir hak talep edilmediği görülmektedir.
Bu durumda, Ataşehir Belediyesinde İş Kanunu hükümlerine göre çalışan davacı hakkında İçişleri Bakanlığı kararıyla tesis edilen kamu görevinden çıkarılmasına ilişkin işlemin; kamu gücüne dayalı ve tek taraflı tesis edilmiş, davacının menfaatini etkileyen ve bu yönüyle sonuç doğuran bir idari işlem olduğu ve anılan işlemin iptali istemiyle açılan davanın görüm ve çözümünde idari yargı düzeninin görevli olduğu sonucuna varılmaktadır.
Bu itibarla, davanın esasının incelenerek bir karar verilmesi gerekirken, uyuşmazlığın çözümünün İş Mahkemelerinin görevinde olduğu gerekçesiyle davanın görev yönünden reddi yolunda verilen İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdare Dava Dairesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanun’un 49. maddesine uygun bulunan davacının temyiz isteminin kabulüne;
2. Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle görev yönünden reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin … tarih ve E:.., K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın … Bölge İdare Mahkemesi …. İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 21/09/2023 tarihinde, oybirliğiyle kesin olarak karar verildi.

2023/114887