Karar Detayı

İTİRAZ

İtirazname No : 2016/171590

KARARI VEREN

YARGITAY DAİRESİ: 1. Ceza Dairesi

MAHKEMESİ: Asliye Ceza

SAYISI: 125 96

HÜKÜMLÜ: ...

I. HUKUKÎ SÜREÇ

Silahla kasten yaralama suçundan sanığın 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 86/2, 86/3 e, 29, 62, 53 ve 58. maddeleri uyarınca 3.360 TL cezasıyla cezalandırılmasına, hak yoksunluğuna ve cezanın mükerrirlere özgü infaz rejimine göre çektirilmesine ilişkin Eskil Asliye Ceza Mahkemesince 11.02.2016 tarih ve 125 96 sayı ile kurulan hükmün, sanık tarafından temyiz edilmesi üzerine dosyayı inceleyen Yargıtay 1. Ceza Dairesince 26.05.2021 ve 7478 9000 sayı ile onanmasına karar verilmiştir.

II. İTİRAZ SEBEPLERİ

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığınca 17.06.2021 tarih ve 171590 sayı ile; "Bilindiği üzere 24/10/2019 tarihli Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 7188 sayılı Yasayla ceza hukuku sistemimize getirilen 'basit yargılama usulü' ile yargılama sürecinin hızlandırılması amaçlanmakta, Asliye ceza mahkemelerince, adli para cezasını ve/veya üst sınırı iki yıl veya daha az süreli hapis cezasını gerektiren suçlarda duruşma açılmaksızın ve Cumhuriyet savcısının görüşü alınmaksızın dosya üzerinden karar verilebilmesine imkan tanınmakta, mahkûmiyet kararı verildiği takdirde ise sonuç cezanın dörtte bir oranında indirileceği öngörülmektedir. Mahkûmiyet kararı verilmesi halinde cezada indirim yapılması düzenlendiğinden bu müessesenin sanıklar lehine bir düzenleme olduğu açıktır.

Somut olayımızda sanık ...'in suçu ceza miktarı itibariyle basit yargılama usulü kapsamına girdiğinden ve basit yargılama usulü de ceza indirimi öngördüğünden sanık lehine olduğu için hükümden sonra yürürlüğe giren bu düzenleme uyarınca yerel mahkemece sanık ...'in kasten yaralama suçu yönünden basit yargılama usulünün uygulanıp uygulanmayacağının değerlendirilmesi gerekmektedir. Diğer sanığın eyleminin basit yargılama usulü kapsamı dışında kalması sanık ...'in de bu hakkı kullanmasına engel teşkil etmemelidir. Her ne kadar 7188 sayılı yasa ile değişik CMK'nın 251. maddesinin 8. fıkrası 'Basit yargılama usulü, bu kapsama giren bir suçun, kapsama girmeyen başka bir suçla birlikte işlenmiş olması halinde uygulanmaz.' hükmünü içermekte ise de, bu düzenleme kanaatimizce aynı sanığın birlikte işlediği suçlar olarak anlaşılmalıdır. Yani dosya bazlı değil sanık bazlı bir değerlendirme yapılmalıdır. Olay sırasında diğer sanığın işlediği suçları da 'birlikte işlenen suç' kapsamında değerlendirmek ceza hukukunun 'suç ve cezanın şahsiliği/ceza sorumluluğunun şahsiliği (TCK 20. mad.)' temel ilkesine aykırılık teşkil edecektir. Nitekim Yargıtay'ın bir kısım daireleri (örneğin Yargıtay 4. Ceza Dairesi) CMK'nın 251/8. maddesindeki düzenlemeyi aynı sanığın birlikte işlediği suçlar olarak değerlendirmekte ve buna göre karar vermektedir" düşüncesiyle itiraz yoluna başvurulmuştur.

5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 308. maddesi uyarınca inceleme yapan Yargıtay 1. Ceza Dairesince 01.07.2021 tarih ve 9975 11609 sayı ile itiraz nedenlerinin yerinde görülmediğinden bahisle itirazın reddine karar verilerek Yargıtay Birinci Başkanlığına gönderilen dosya, Ceza Genel Kurulunca değerlendirilmiş ve açıklanan nedenlerle karara bağlanmıştır.

III. UYUŞMAZLIĞIN KAPSAMI VE KONUSU

İtirazın kapsamına göre incelenen sanık hakkında kasten yaralama suçundan kurulan mahkûmiyet hükmü ile sınırlı olarak yapılmıştır.

Özel Daire ile Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı arasında oluşan ve Ceza Genel Kurulunca çözümlenmesi gereken uyuşmazlık; sanık hakkında kasten yaralama suçundan kurulan mahkûmiyet hükmüne konu dosyada, basit yargılama usulünün uygulanma şartlarının bulunup bulunmadığının belirlenmesine yöneliktir.

IV. DOSYADAKİ BİLGİ VE BELGELER

İncelenen dosya kapsamından;

Sanığın, katılana yönelik eylemleri nedeniyle TCK’nın 86/2, 86/3 e, 125/1 ve 53. maddeleri uyarınca cezalandırılması istemiyle kamu davası açıldığı, iddianame tarihi itibarıyla sanığa yüklenen suçlarda uzlaştırma veya basit yargılama hükümlerinin uygulanması imkânının bulunmadığı,

Eskil Asliye Ceza Mahkemesince 11.02.2016 tarih ve 125 96 sayı ile; sanığa yüklenen karşılıklı hakaret suçundan ceza verilmesine yer olmadığına, kasten yaralama suçundan ise TCK'nın 86/2, 86/3 e, 29, 62, 52/2, 52/4 ve 53. maddeleri uyarınca 3.360 TL adli para cezasıyla cezalandırılmasına ve hak yoksunluğuna karar verildiği, sanık hakkında hakaret suçundan kurulan hükmün temyiz edilmeksizin kesinleştiği; kasten yaralama suçundan kurulan hükmün ise sanık tarafından 17.02.2016 tarihinde temyiz edildiği,

CMK’nın 251. maddesinde düzenlenen basit yargılama usulünün 24.10.2019 tarihinde yürürlüğe girdiği, ancak basit yargılama usulünün görülen davalarda uygulanamayacağına dair CMK’nın Geçici 5. maddesinin sanık hakkında lehe kanun kapsamında değerlendirilip uygulanabilmesi önünde bir engel oluşturduğu, Anayasa Mahkemesinin 25.06.2020 tarihli, 26 33 sayılı ve 19.08.2020 tarihli Resmî Gazetede yayımlanan kararıyla; geçici 5. maddenin (1)/d fıkrasında yer alan "...kovuşturma evresine geçilmiş..." ibaresinin aynı bentte yer alan basit yargılama usulü yönünden Anayasa'ya aykırı olduğuna ve iptaline karar verildiği, ancak bu tarihte "...hükme bağlanmış..." ibaresinin hâlen yürürlükte bulunduğu,

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığınca temyize konu dosyada hazırlanan 05.03.2021 tarihli ve 171590 sayılı tebliğnamede; sanık hakkında kurulan mahkûmiyet hükmünün basit yargılama usulünün uygulanması zorunluluğundan bozulmasının talep edildiği,

Dosyanın Yargıtay 1. Ceza Dairesinin arşivinde temyiz incelemesi için beklediği sırada, Anayasa Mahkemesinin 14.01.2021 tarihli, 81 4 sayılı ve 16.03.2021 tarihli Resmî Gazetede yayımlanan kararıyla; geçici 5. maddenin (1)/d fıkrasında yer alan "…hükme bağlanmış…" ibaresinin aynı bentte yer alan basit yargılama usulü yönünden Anayasa'ya aykırı olduğuna ve iptaline karar verildiği ve hükme bağlanmış dosyalar yönünden de basit yargılama usulü uygulanmasının önünde bir engel kalmadığı,

Sanık hakkında kurulan mahkûmiyet hükmünün, Yargıtay 1. Ceza Dairesinin 26.05.2021 tarih ve 7478 sayılı kararıyla onanmasına karar verildiği,

Anlaşılmaktadır.

V. GEREKÇE

A. İlgili Mevzuat ve Öğretide Uyuşmazlık Konusuna İlişkin Görüşler

CMK'nın 24.10.2019 tarihli Resmî Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 7188 sayılı Kanun’un 24. maddesi ile yeniden düzenlenen 251. maddesi;

"(1) Asliye ceza mahkemesince, iddianamenin kabulünden sonra adli para cezasını ve/veya üst sınırı iki yıl veya daha az süreli hapis cezasını gerektiren suçlarda basit yargılama usulünün uygulanmasına karar verilebilir.

(2) Basit yargılama usulünün uygulanmasına karar verildiği takdirde mahkemece iddianame; sanık, mağdur ve şikâyetçiye tebliğ edilerek, beyan ve savunmalarını on beş gün içinde yazılı olarak bildirmeleri istenir. Tebligatta duruşma yapılmaksızın hüküm verilebileceği hususu da belirtilir. Ayrıca, toplanması gereken belgeler, ilgili kurum ve kuruluşlardan talep edilir.

(3) Beyan ve savunma için verilen süre dolduktan sonra mahkemece duruşma yapılmaksızın ve Cumhuriyet savcısının görüşü alınmaksızın, Türk Ceza Kanununun 61 inci maddesi dikkate alınmak suretiyle, 223 üncü maddede belirtilen kararlardan birine hükmedilebilir. Mahkûmiyet kararı verildiği takdirde sonuç ceza dörtte bir oranında indirilir.

(4) Mahkemece, koşulları bulunması hâlinde; kısa süreli hapis cezası seçenek talep yazısında belirtilen yaptırımdan daha ağır olmamak üzere dört ila yedinci fıkra hükümleri doğrultusunda” şeklinde değiştirilmiştir. yaptırımlara çevrilebilir veya hapis cezası ertelenebilir ya da uygulanmasına sanık tarafından yazılı olarak karşı çıkılmaması kaydıyla hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilebilir.

(5) Hükümde itiraz usulü ile itirazın sonuçları belirtilir.

(6) Mahkemece gerekli görülmesi hâlinde bu madde uyarınca hüküm verilinceye kadar her aşamada duruşma açmak suretiyle genel hükümler uyarınca yargılamaya devam edilebilir.

(7) Basit yargılama usulü, yaş küçüklüğü, akıl hastalığı, sağır ve dilsizlik hâlleri ile soruşturma veya kovuşturma yapılması izne ya da talebe bağlı olan suçlar hakkında uygulanmaz.

(8) Basit yargılama usulü, bu kapsama giren bir suçun, kapsama girmeyen başka bir suçla birlikte işlenmiş olması hâlinde uygulanmaz." hükümlerini içermekte iken,

14.07.2021 tarihli Resmî Gazetede yayımlanan 7331 sayılı Kanun’un 23. maddesi ile maddenin birinci fıkrasına "175 inci maddenin ikinci fıkrası uyarınca duruşma günü belirlendikten sonra basit yargılama usulü uygulanmaz." şeklindeki cümlenin eklenmesiyle son şeklini almıştır.

Basit yargılama usulünü düzenleyen 7188 sayılı Kanun’un 24. maddesinin gerekçesinde;

"...Maddede yapılan düzenlemeyle, 'Basit yargılama usulü' adı altında yeni bir yargılama usulü getirilmektedir. Maddenin birinci fıkrasıyla, asliye ceza mahkemelerinin görev alanına giren ve adli para cezasını ve/veya üst sınırı iki yıl veya daha az süreli hapis cezasını gerektiren suçlara ilişkin yargılamaların basit yargılama usulüne göre yapılabileceği kabul edilmektedir...

...Maddenin sekizinci fıkrasıyla, uygulamada yaşanabilecek sorunların önüne geçmek amacıyla basit yargılama usulü kapsamına giren bir suçun, kapsama girmeyen başka bir suçla birlikte işlenmesi halinde bu usulün uygulanmayacağı düzenlenmektedir..." şeklindeki ifadelerle hangi suçların basit yargılama kapsamında olduğu da açıklanmıştır.

İlk derece mahkemelerince basit yargılama usulünün hangi tarihte işlene suçlar nedeniyle verilecek hükümleri kapsayacağı hususuna gelince;

Basit yargılama usulü ile aynı tarihte yürürlüğe giren 7188 sayılı Kanun’un 31. maddesiyle eklenen CMK’nın "Geçici madde 5" başlıklı maddesi;

"(1) Bu maddeyi ihdas eden Kanunla;

a) 102 nci maddede yapılan düzenleme, bu maddenin yayımlandığı tarihten itibaren üç ay sonra uygulanır.

b) 236 ncı maddenin dördüncü ve beşinci fıkralarında yapılan düzenleme uyarınca kurulması gereken merkezler, en geç 1/9/2020 tarihine kadar faaliyete geçirilir. Bu tarihe kadar mevcut uygulamaya devam olunur.

c) 250 nci maddede düzenlenen seri muhakeme usulü ile 251 ve 252 nci maddelerde düzenlenen basit yargılama usulüne ilişkin hükümler, 1/1/2020 tarihinden itibaren uygulanır.

d) 1/1/2020 tarihi itibarıyla “kovuşturma evresine geçilmiş”, “hükme bağlanmış” veya kesinleşmiş dosyalarda seri muhakeme usulü ile basit yargılama usulü uygulanmaz.

e) Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla, kovuşturma evresine geçilmiş dosyalarda kamu davasının açılmasının ertelenmesi hükümleri uygulanmaz.

f) 286 ncı maddenin üçüncü fıkrasında yapılan düzenleme, bu maddenin yayımlandığı tarihten itibaren on beş gün içinde talep etmek koşuluyla aynı suçlarla ilgili olarak bölge adliye mahkemelerince verilmiş kesin nitelikteki kararlar hakkında da uygulanır. Bu bendin uygulandığı hâlde, cezası infaz edilmekte olan hükümlülerin, 100 üncü madde uyarınca tutukluluğunun devam edip etmeyeceği hususu, hükmü veren ilk derece mahkemesince değerlendirilir.

g) 308/A maddesinde yapılan değişiklikle bölge adliye mahkemesi Cumhuriyet başsavcılığınca yapılan itirazların incelenmesine ilişkin getirilen usul, bu maddenin yayımlandığı tarihten önce itiraz yoluna başvurulup reddedilmiş olan itirazlar hakkında uygulanmaz.

h) Aile mahkemeleri ile çocuk ve çocuk ağır ceza mahkemelerinde görev yapan psikolog, pedagog ve sosyal çalışma görevlilerine ilişkin düzenlemeler, bu maddenin yayımlandığı tarihten itibaren altı ay sonra uygulanır." hükümlerini içermekte iken;

Adana 20. Asliye Ceza Mahkemesince yapılan itiraz başvurusu üzerine, Anayasa Mahkemesinin 25.06.2020 tarihli, 16 33 sayılı ve 19.08.2020 tarihli Resmî Gazetede yayımlanan kararıyla; geçici 5. maddenin (1)/d fıkrasında yer alan "...kovuşturma evresine geçilmiş..." ibaresinin aynı bentte yer alan basit yargılama usulü yönünden Anayasa'ya aykırı olduğuna ve iptaline karar verilmiş,

Yargıtay 8. Ceza Dairesince yapılan itiraz başvurusu üzerine, Anayasa Mahkemesinin 14.01.2021 tarihli, 81 4 sayılı ve 16.03.2021 tarihli Resmî Gazetede yayımlanan kararıyla; geçici 5. maddenin (1)/d fıkrasında yer alan "hükme bağlanmış" ibaresinin aynı bentte yer alan basit yargılama usulü yönünden Anayasa'ya aykırı olduğuna ve iptaline, başvurunun birlikte görüldüğü Trabzon 2. Asliye Ceza Mahkemesinin anılan maddenin "kesinleşmiş dosyalarda" ibaresine ilişkin talebi ise aynı kararda; Kanun koyucunun adil ve hakkaniyete uygun yargılama ilkesine aykırı olmamak kaydıyla yöntemi belirleme konusunda takdir yetkisine sahip olduğu gerekçesiyle Anayasa’ya aykırılık itirazının reddine karar verilmiştir.

Anayasa Mahkemesince verilen gerek "kovuşturma aşamasına geçilmiş" gerekse "hükme bağlanmış" ibareleri yönünden verilen iptal kararlarının gerekçelerinde; hukuk devletinin gereği olan hukuki güvenlik ve öngörülebilirlik ilkesi çerçevesinde TCK’nın 7. maddesinde düzenlenen lehe kanunun uygulamasının, Anayasa’nın 38. maddesinde düzenlenen suçta ve cezada kanunilik ilkesi kapsamında Anayasal bir zorunluluk olduğundan, yargılamanın gereksiz yere uzamasını engelleyecek kanuni tedbirlerin ve öngörülen çarelerin işin esasına ve yargılamanın amacına uygun adil ve hakkaniyetli kararların verilmesine engel oluşturmaması gerektiğinden, failin lehine sonuç doğuracak bazı yargılama usulü kurallarının geçmişe dönük uygulanmasının da suçta ve cezada kanunilik ilkesinin bir gereği olduğundan bahisle; 7188 sayılı Kanunla getirilen basit yargılama usulünün sanık lehine cezada dörtte bir oranında indirim yapılmasını öngörmesi nedeniyle cezanın belirlenmesi açısından sanık lehine sonuçlar doğurması karşısında, basit yargılama usulünün 01.01.2020 tarihi öncesinde iddianamenin kabulüyle kovuşturma aşamasına geçilmiş ve hükme bağlanmış olup henüz kesinleşmemiş ceza yargılamalarında uygulanmasını engelleyen CMK’nın "Geçici madde 5" başlıklı düzenlemesinin, maddi ceza hukukunu doğrudan etkileyen bir usul kuralı olarak Anayasa’nın 38. maddesinde düzenlenen suçta ve cezada kanunilik ilkesine aykırı olduğu değerlendirilmiştir.

Buna göre; CMK'nın 251. maddesinde düzenlenen basit yargılama usulü, 24.10.2019 tarihinde yürürlüğe giren 7188 sayılı Kanunla birlikte, 01.01.2020 tarihi ve sonrasında bu madde kapsamındaki suçlar nedeniyle açılacak ceza davalarında görülen yargılamalarda uygulanması mümkün olan, bu tarihten önce açılmış, görülmekte olan ve hükme bağlanmış dava dosyaları açısından uygulanamayacak bir özel yargılama usulüdür. Ancak, Anayasa Mahkemesinin 25.06.2020 tarihli, 16 33 sayılı iptal kararıyla; basit yargılama usulünün 01.01.2020 tarihi itibarıyla kovuşturma aşamasına geçilmiş olan, yani iddianamesi 01.01.2020 tarihinden önce kabul edilerek yargılamaya devam edilen ceza dava dosyalarında uygulanması, anılan kararın 19.08.2020 tarihli Resmî Gazetede yayımlanmasıyla mümkün hâle gelmiş,

Yine Anayasa Mahkemesinin 14.10.2021 tarihli ve 81 4 sayılı iptal kararıyla; basit yargılama usulünün 01.01.2020 tarihi itibarıyla hükme bağlanmış olan, yani 01.01.2020 tarihi öncesinde ilk derece mahkemesindeki yargılaması bitmiş olan ceza dava dosyalarında uygulanması, anılan kararın 16.03.2021 tarihli Resmî Gazetede yayımlanmasıyla mümkün hâle gelmiştir.

B. Uyuşmazlığa Dair Hukuki Nitelendirme

Sanığın silahla kasten yaralama suçundan TCK’nın 86/2, 86/3 e maddeleri uyarınca cezalandırılmasına ilişkin olarak kurulan mahkûmiyet hükmünün verildiği tarihte, üst sınırı iki yıl veya daha az süreli hapis cezasını gerektiren suçlar için uygulanması öngörülen ve cezanın miktarında 1/4 oranında indirime gidilmesini düzenleyen CMK'nın 251. maddesi hükmünün yürürlükte olmadığı, adı geçen maddenin yürürlüğe girmesiyle birlikte basit yargılama usulünün uygulanması önünde engel teşkil eden geçici 5. maddenin de yürürlüğe girdiği, ancak hükmün temyiz edilmesi sonrasında, dosyanın Özel Dairece temyiz incelemesi yapıldığı ve hükmün onanmasına karar verildiği 26.05.2021 tarihinde ise basit yargılama usulünün uygulanmasına engel teşkil eden geçici 5. madde hükmünün Anayasa Mahkemesince iptal edilmiş olduğu, öte yandan incelemeye konu suçun kapsama girmeyen başka bir suçla birlikte işlenmediği, dolayısıyla sanığın bu maddeden yararlanması ve iptal kararı sonrasında TCK’nın 7. maddesine göre sanığın cezasında miktar olarak indirime gidilmesini gerektirecek basit yargılama usulünün lehe kanun hükmü olarak kabul edilip hükmün bozulması önünde yasal bir engel kalmadığı kabul edilmelidir.

Bu itibarla, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının itirazının kabulüne, Özel Dairenin onama kararının kaldırılmasına, Yerel Mahkemenin mahkûmiyet hükmünün sanık hakkında CMK’nın 251. maddesinde düzenlenen basit yargılama usulünün uygulanma şartlarının değerlendirilmesi gerektiğinden bozulmasına karar verilmelidir.

Çoğunluk görüşüne katılmayan iki Ceza Genel Kurulu Üyesi; sanık hakkında basit yargılama usulünün uygulanma şartlarının bulunmadığı düşüncesiyle itirazın reddi yönünde karşı oy kullanmışlardır.

VI. KARAR

Açıklanan nedenlerle;

1 Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının itirazının KABULÜNE,

2 Yargıtay 1. Ceza Dairesinin 26.05.2021 tarih ve 7478 9000 sayılı onama kararının KALDIRILMASINA,

3 Eskil Asliye Ceza Mahkemesinnce 11.02.2016 tarih ve 125 96 sayı ile sanık ... hakkında kasten yaralama suçundan kurulan mahkûmiyet hükmünün, sanık hakkında CMK’nın 251. maddesinde düzenlenen basit yargılama usulünün uygulanma şartlarının değerlendirilmesi gerektiğinin gözetilmemesi isabetsizliğinden BOZULMASINA,

4 Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı itirazının kabul edilip Özel Daire onama kararının kaldırılarak Yerel Mahkeme hükmünün bozulmasına karar verilmesi nedeniyle, sanığın cezasının infazına başlanmış ise İNFAZININ DURDURULMASINA,

5 Dosyanın, mahalline gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE, 24.01.2024 tarihinde yapılan müzakerede oy çokluğuyla karar verildi.